గరుడపురాణమ్

న విశ్వసేదవిశ్వస్తం విశ్వస్తం విశ్వస్తం నాతివిశ్వసేత్ । విశ్వాసాద్భయముత్పన్నం మూలాదపి నికృన్తతి ॥ ౧,౧౧౪.

నమ్మకానికి అర్హత లేని వాడిని నమ్మకూడదు. నమ్మదగినవాడిని కూడా ఎక్కువగా నమ్మకూడదు. ఎందుకంటే, నమ్మకం వల్ల భయం పుడుతుంది; అది వేర్లు కోసేస్తుంది.

వైరిణా సహ సన్ధాయ విశ్వస్తో యది తిష్ఠతి । స వృక్షాగ్రే ప్రసుప్తో హి పతితః ప్రతిబుధ్యతే ॥ ౧,౧౧౪.

శత్రువుతో ఒప్పందం చేసుకుని, అతడిని నమ్ముతూ ఉంటే, అది చెట్టు మీద నిద్రపోయినట్టు — పడిపోయిన తర్వాతే మేలుకొంటారు.

నాత్యన్తం మృదునా భావ్యం నాత్యన్తం కూరకర్మణా । మృదునైవ మృదుం హన్తి దారుణేనైవ దారుణమ్ ॥ ౧,౧౧౪.

ఎక్కువగా మృదువుగా ఉండకూడదు, ఎక్కువగా కఠినంగా కూడా చేయకూడదు. మృదువైనవాడిని మృదువు ఓడిస్తాడు, కఠినుడిని కఠినతే జయిస్తుంది.

నాత్యన్తం సరలైర్భావ్యం నాత్యన్తం మృదునా తథా । సరలాస్తత్ర ఛిద్యన్తే కుబ్జాస్తిష్ఠన్తి పాదపాః ॥ ౧,౧౧౪.

చాలా నేరుగా ఉండకూడదు, ఎక్కువగా మృదువుగా కూడా ఉండకూడదు. నేరుగా ఉన్న చెట్లు కోసేస్తారు, వంకరగా ఉన్నవే నిలబడతాయి.

నమన్తి ఫలినో వృక్షా నమన్తి గుణినో జనాః । శుష్కవృక్షాశ్చ మూర్ఖాశ్చ భిద్యన్తే న నమన్తి చ ॥ ౧,౧౧౪.

పండ్లు కట్టే చెట్లు వంగుతాయి, మంచివారు వినయంగా ఉంటారు. ఎండిపోయిన చెట్లు, మూర్ఖులు వంగరు, కానీ విరిగిపోతారు.

అప్రార్థితాని దుః ఖాని యథైవాయాన్తి యాన్తి చ । మార్జార ఇవ లుమ్పేత తథా ప్రార్థయితార నరః ॥ ౧,౧౧౪.

అడగకుండానే బాధలు వచ్చి పోతాయి. అలాగే, మనిషి అవకాశాన్ని పిల్లి మాంసాన్ని పట్టుకునట్టు పట్టుకోవాలి.

పూర్వం పశ్చాచ్చరన్త్యార్యే సదైవ బహుసమ్పదః । విపరీతమనార్యే చ యథేచ్ఛసి తథా చర ॥ ౧,౧౧౪.

మంచి వారితో ముందు, తరువాతా జాగ్రత్తగా, సంపదతో వ్యవహరించాలి. చెడు వారితో మన ఇష్టం వచ్చినట్లు ఉండవచ్చు.

షట్కర్ణో భిద్యతే మన్త్రశ్చతుః కర్ణశ్చధార్యతే । ద్వికర్ణస్య తు మన్త్రస్య బ్రహ్మాప్యన్త న బుధ్యతే ॥ ౧,౧౧౪.

ఆరు చెవులకు తెలిసిన రహస్యం బయటపడిపోతుంది. నాలుగు చెవులకు తెలిసినదాన్ని కాపాడవచ్చు. రెండు చెవుల మధ్య ఉన్న రహస్యం బ్రహ్మదేవుడికీ తెలియదు.

తయా గవా కిం క్రియతే యా న దోగ్ధ్రీ న గర్భిణీ । కోర్ఽథ పుత్రేణ జాతేన యో న విద్వాన్న ధార్మికః ॥ ౧,౧౧౪.

పాలు ఇవ్వని, గర్భం ధరించని ఆవు ఏం ఉపయోగం? విద్య లేని, ధర్మం లేని కుమారుడు ఏ విలువ?

ఏకేనాపి సుపుత్రేణ విద్యాయుక్తేన ధీమతా । కులం పురుషసింహేన చన్ద్రేణ గగనం యథా ॥ ౧,౧౧౪.

ఒక మంచి కుమారుడు, జ్ఞానంతో, తెలివితో ఉన్నవాడు కుటుంబాన్ని పైకి తీసుకెళ్తాడు — ఆకాశాన్ని చంద్రుడు ప్రకాశింపజేసినట్టు.

ఏకేనాపి సువృక్షేణ పుష్పితేన సుగన్ధినా । వనం సువాసితం సర్వం సుపుత్రేణ కులం యథా ॥ ౧,౧౧౪.

ఒకే ఒక పువ్వులు పూసిన, సువాసనతో ఉన్న చెట్టు అడవిని పరిమళింపజేస్తుంది. అలాగే, మంచి కుమారుడు కుటుంబానికి కీర్తి తెస్తాడు.

ఏకో హి గుణవాన్పుత్రో నిర్గుణేన శతేన కిమ్ । చన్ద్రో హన్తి తమాంస్యేకో న చ జ్యోతిః సహస్రకమ్ ॥ ౧,౧౧౪.

గుణం లేని వంద మంది కుమారులు ఎందుకు? ఒక్క మంచివాడు చాలు, చంద్రుడు చీకటిని పోగొట్టినట్టు; వెయ్యి నక్షత్రాలకంటే మంచిది.

లాలయేత్పఞ్చ వర్షాణి దశ వర్షాణి తాడయేత్ । ప్రాప్తే తు షోడశే వర్షే పుత్రం మిత్రవదాచరేత్ ॥ ౧,౧౧౪.

ఐదు సంవత్సరాలు కుమారుణ్ని లాలించాలి. పది సంవత్సరాలు శిక్షించాలి. పదహారు సంవత్సరాలు వచ్చిన తర్వాత కుమారుణ్ని స్నేహితుడిలా చూడాలి.

జాయమానో హరేద్దారాన్ వర్ధమానో హరేద్ధనమ్ । మ్రియమాణో హరేత్ప్రాణాన్నాస్తి పుత్రసమో రిపుః ॥ ౧,౧౧౪.

పుట్టినప్పుడు కుమారుడు తండ్రి భార్యను దూరం చేస్తాడు. పెరిగే కొద్దీ ధనం తీసుకుంటాడు. చనిపోతే ప్రాణాన్ని తీసుకుంటాడు. కుమారుడిలాంటి శత్రువు లేడు.

కేచిన్మృగముఖా వ్యాఘ్రాః కేచిద్వ్యాఘ్రముఖా మృగాః । తత్స్వరూపపహిజ్ఞానే హ్యవిశ్వాసః పదేపదే ॥ ౧,౧౧౪.

కొంతమంది పులులు జింక ముఖంతో ఉంటారు, కొంతమంది జింకలు పులి ముఖంతో ఉంటారు. వారి అసలు స్వభావం తెలియకపోతే, ప్రతి అడుగులోనూ అప్రమత్తంగా ఉండాలి.

ఏకః క్షమావతాం దోషో ద్వితీయో నోపపద్యతే । యదేనం క్షమయా యుక్తమశక్తం మన్యతే జనః ॥ ౧,౧౧౪.

క్షమగలవారిలో ఒక్క తప్పు మాత్రమే ఉంటుంది, రెండవది లేదు. వారు సహనంగా ఉన్నందుకు, జనాలు వారిని బలహీనులని అనుకుంటారు.

ఏతదేవానుమన్యేత భోగా హి క్షణభఙ్గినః । స్నిగ్ధేషు చ విదగ్ధస్య మతయో వై హ్యనాకులాః ॥ ౧,౧౧౪.

ఇది గుర్తుపెట్టుకోవాలి — భోగాలు క్షణకాలమే ఉంటాయి. ప్రేమగలవారి మధ్య, తెలివిగలవారి మనస్సు ఎప్పుడూ స్థిరంగా ఉంటుంది.

జ్యేష్ఠః పితృసమో భ్రాతా మృతే పితరి శౌనక । సర్వేషాం స పితా హి స్యాత్సర్వేషామనుపాలకః ॥ ౧,౧౧౪.

ఓ శౌనకా, తండ్రి మరణించిన తర్వాత పెద్ద అన్నయ్య తండ్రి లాంటివాడు. అతడు అందరికీ తండ్రిగా, అందరిని కాపాడేవాడిగా ఉండాలి.

కనిష్ఠేషు చ సర్వేషు సమత్వేనానువర్తతే । సమాపభోగజీవేషు యథైవం తనయేషు చ ॥ ౧,౧౧౪.

అతడు చిన్నవాళ్లందరితోను, సమానంగా జీవించే వారితోను, అలాగే తన కుమారులతోను సమానంగా ప్రవర్తించాలి.

బహూనామల్పసారాణాం సమవాయో హి దారుణః । తృణైరావేష్టితా రజ్జుస్తయా నాగోఽపి బధ్యతే ॥ ౧,౧౧౪.

చాలామంది బలహీనులైనవారు కలిసిపోతే, అది భయంకరంగా మారుతుంది. గడ్డి తంతులతో చుట్టిన తాడు కూడా ఏనుగును కట్టేయగలదు.

అపహృత్య పరస్వం హి యస్తు దానం ప్రయచ్ఛతి । స దాతా నరకం యాతి యస్యార్థాస్తస్య తత్ఫలమ్ ॥ ౧,౧౧౪.

ఇతరుల సంపదను దోచుకుని దానం చేసే వాడు, దాత అని పిలవబడినా నరకానికి పోతాడు. ఆ ఫలం నిజంగా ఆ సంపద యజమానికే చెందుతుంది.

దేవద్రవ్యవినాశేన బ్రహ్మస్వహరణేన చ । కులాన్యకులతాం యాన్తి బ్రాహ్మణాతిక్రమేణ చ ॥ ౧,౧౧౪.

దేవతలకు చెందిన ద్రవ్యాన్ని నాశనం చేయడం, బ్రాహ్మణుల సంపదను దోచుకోవడం, బ్రాహ్మణులను అవమానించడం వలన కుటుంబాలు గొప్పతనం కోల్పోతాయి.

బ్రహ్మఘ్నే చ సురాపే చ చోరే భగ్నవ్రతే తథా । నిష్కృతిర్విహితా సద్భిః కృతఘ్నే నాస్తి నిష్కృతిః ॥ ౧,౧౧౪.

బ్రాహ్మణ హంతకుడు, మద్యం తాగేవాడు, దొంగ, వ్రతం విరిగినవాడు — వీరికి మంచి వారు ప్రాయశ్చిత్తం చెప్పారు. కాని కృతఘ్నునికి ప్రాయశ్చిత్తం లేదు.

నాశ్రన్తి పితరో దేవాః క్షుద్రస్య వృషలీపతేః । భార్యాజితస్య నాశ్రన్తి యస్యాశ్చోపపతిర్గృహే ॥ ౧,౧౧౪.

తక్కువ స్థాయి వ్యక్తి, భార్య చేతిలో ఓడిపోయినవాడు, ఇంట్లో పరపురుషునితో సంబంధం ఉన్నవాడు — వీరి పిండప్రదానాన్ని పితృదేవతలు, దేవతలు అంగీకరించరు.

అకృజజ్ఞమనార్యఞ్చ దీర్ధరోషమనార్జవమ్ । చతురో విద్ధి చాణ్డాలాఞ్జాత్యా జాయేత పఞ్చమః ॥ ౧,౧౧౪.

కృతఘ్నుడు, అసభ్యుడు, కోపం ఎక్కువగా ఉండేవాడు, నేరుగా ఉండని వాడు — వీరిలో నలుగురిని చండాళులుగా తెలుసుకో. వీరి నుంచి పుట్టినవాడు ఐదవ వాడు.

నోపేక్షితవ్యో దుర్బద్ధి శత్రురల్పోఽప్యవజ్ఞయా । వహ్నిరల్పోఽప్యసంహార్యః కురుతే భస్మసాజ్జగత్ ॥ ౧,౧౧౪.

చెడ్డ మనసున్న శత్రువు బలహీనుడైనా తక్కువగా భావించి నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. చిన్న అగ్నిని పట్టించుకోకపోతే అది లోకాన్ని బూడిద చేస్తుంది.

నవే వయసి యః శాన్తః స శాన్త ఇతి మే మతిః । ధాతుషు క్షీయమాణేషు శమః కస్య న జాయతే ॥ ౧,౧౧౪.

యవ్వనంలోనే మనస్సు నిశ్చలంగా ఉండేవాడు నిజంగా శాంతుడే. శరీర ధాతువులు క్షీణించినప్పుడు ఎవరికైనా శాంతి వచ్చేస్తుంది.

పన్థాన ఇవ విప్రేన్ద్ర సర్వసాధారణాః శ్రియః । మదీయా ఇతి మత్వా వై న హి హర్షయుతో భవేత్ ॥ ౧,౧౧౪.

ఓ బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా, ధనం అందరికీ సాధారణమైనదే, మార్గాల్లా ఉంటుంది. ఇది నాదని భావించినవాడికి ఆనందం కలగదు.

చిత్తాయత్తం ధాతువశ్యం శరీరం చిత్తే నష్టే ధాతవో యాన్తి నాశమ్ । తస్మాచ్చిత్తం సర్వదా రక్షణీయం స్వస్థే చిత్తే ధాతవః సమ్భవన్తి ॥ ౧,౧౧౪.

మన శరీరం మనస్సుపై ఆధారపడి, ధాతువుల వశంలో ఉంటుంది. మనస్సు చెడిపోతే ధాతువులు కూడా నశిస్తాయి. అందుకే మనస్సును ఎప్పుడూ కాపాడాలి. మనస్సు ఆరోగ్యంగా ఉంటే ధాతువులు కూడా బాగుంటాయి.