గరుడపురాణమ్

న చాన్తరిక్షే న సముద్రమధ్యే న పర్వతానాం వివరప్రవేశే । న మాతృమూర్ధ్ని ప్రధృతస్తథాఙ్కే త్యక్తుం క్షమః కర్మ కృతం నరో హి ॥ ౧,౧౧౩.

ఆకాశంలోనైనా, సముద్ర మధ్యలోనైనా, పర్వతాల లోయల్లోనైనా, తల్లి తలమీద గానీ, ఒడిలో గానీ ఉన్నా, మనిషి చేసిన పనుల ఫలితాన్ని తప్పించుకోలేడు.

దుగస్త్రికూటః పరిఖా సముద్రో రక్షాంసి యోధాః పరమా చ వృత్తిః । శాస్త్రఞ్చ వై తూశనసా ప్రదిష్టం స రావణః కాలవశాద్వినష్టః ॥ ౧,౧౧౩.

మూడు కొండల కోట, ముట్టడి కాలువ, సముద్రం, రక్షకులు, యోధులు, గొప్ప సంపద, ఉశనుడు బోధించిన శాస్త్రం — ఇవన్నీ ఉన్నా కూడా రావణుడు కాలబలానికి లోనై నశించాడు.

యస్మిన్వయసి యత్కాలే యద్దివా యచ్చ వా నిశి । యన్ముహూర్తే క్షణే వాపి తత్తథా న తదన్యథా ॥ ౧,౧౧౩.

ఏ వయస్సులోనైనా, ఏ సమయములోనైనా, పగలు గానీ, రాత్రి గానీ, ఏ క్షణంలోనైనా, ఏది జరగాల్సిందో అది అచ్చంగా అలానే జరుగుతుంది, వేరుగా కాదు.

గచ్ఛన్తి చాన్తరిక్షే వా ప్రవిశన్తి మహీతలే । ధారయన్తి దిశః సర్వా నాదత్తముపలభ్యతే ॥ ౧,౧౧౩.

వారు ఆకాశంలో ప్రయాణించినా, భూమిలోకి ప్రవేశించినా, అన్ని దిక్కులను పట్టుకున్నా, దక్కనిదాన్ని ఎవ్వరూ పొందలేరు.

పురాధీతా చ యా విద్యా పురా దత్తఞ్చ యద్ధనమ్ । పురా కృతాని కర్మాణి హ్యగ్రే ధావన్తి ధావతః ॥ ౧,౧౧౩.

పూర్వం నేర్చుకున్న విద్య, పూర్వం ఇచ్చిన ధనం, పూర్వం చేసిన పనులు — ఇవన్నీ మనిషి ముందుగా పరుగెత్తుతూ అతడిని ముందుకు నడిపిస్తాయి.

కర్మాణ్యత్ర ప్రధానాని సమ్యగృక్షే శుభగ్రహే । వసిష్ఠకృతలగ్నాపి జానకీ దుః ఖభాజనమ్ ॥ ౧,౧౧౩.

ఇక్కడ పనులే ముఖ్యమైనవి; మంచి సమయములో గానీ, శుభ నక్షత్రంలో గానీ అయినా, వశిష్ఠుడు లగ్నం నిర్ణయించినా, జానకీకి బాధలు తప్పలేదు.

స్థూలజఙ్ఘో యదా రామః శబ్దగామీ చ లక్ష్మణః । ఘనకేశీ యదా సీతా త్రయస్తే దుః ఖభాజనమ్ ॥ ౧,౧౧౩.

రాముడు మందమైన తొడలతో ఉన్నప్పుడు, లక్ష్మణుడు శబ్దాన్ని అనుసరించినప్పుడు, సీతకు ఘనమైన జుట్టు ఉన్నప్పుడు — ఈ ముగ్గురూ బాధను అనుభవించారు.

న పితుః కర్మణా పుత్రః పితా వా పుత్రకర్మణా । స్వయం కృతేన గచ్ఛన్తి స్వయం బద్ధాః స్వకర్మణా ॥ ౧,౧౧౩.

తండ్రి చేసిన పనుల వల్ల కుమారుడు గానీ, కుమారుడు చేసిన పనుల వల్ల తండ్రి గానీ ప్రయాణించరు. ప్రతి ఒక్కరు తాము చేసిన పనులకు బంధించబడి ముందుకు సాగుతారు.

కర్మజన్యశరీరేషు రోగాః శరీరమానసాః । శరా ఇవ పతన్తీహ విముక్తా దృఢధన్విభిః ॥ ౧,౧౧౩.

పనుల వల్ల కలిగిన శరీరాలలో, శారీరకమైనా మానసికమైనా వ్యాధులు బలమైన విలువారులు వదిలిన బాణాల్లా పడతాయి.

అన్యథా శాస్త్రగార్భిణ్యా ధియా ధీరోర్ఽథమీహతే । స్వామివత్ప్రాక్కృతం కర్మ విదధాతి తదన్యథా ॥ ౧,౧౧౩.

శాస్త్రజ్ఞానం ఉన్నవాడు అయినా, ధనాన్ని సంపాదించేందుకు ప్రయత్నిస్తాడు. అయినా, స్వామిలా కాక, తన పూర్వకర్మను బానిసలా చేయాల్సిందే, వేరుగా కాదు.

బాలో యువా చ వృద్ధశ్చ యః కరోతి శుభాశుభమ్ । తస్యాన్తస్యామవస్థాయాం భుఙ్క్తే జన్మనిజన్మని ॥ ౧,౧౧౩.

పిల్లవాడైనా, యువకుడైనా, వృద్ధుడైనా, ఎవరు మంచి లేదా చెడు పనులు చేసినా, వారు ఆ స్థితిలోనే, జన్మ తర్వాత జన్మలో వాటి ఫలితాన్ని అనుభవిస్తారు.

అనీక్షమాణోఽపి నరో విదేశస్థోఽపి మానవః । స్వకర్మపాతవాతేన నీయతే యత్ర తత్ఫలమ్ ॥ ౧,౧౧౩.

మనిషి చూడకపోయినా, విదేశంలో ఉన్నా, తన పనుల గాలి అతడిని వాటి ఫలితమున్న చోటికి తీసుకెళ్తుంది.

ప్రాప్తవ్యమర్థం లభతే మనుష్యో దేవోఽపి తం వారయితుం న శక్తః । అతో న శోచామి న విస్మయో మే లలాటలేఖా న పునః ప్రయాతి (యదస్మదీయం న తు తత్పరేషామ్ ॥ ౧,౧౧౩.

మనిషికి దక్కాల్సినది అతడికి లభిస్తుంది; దాన్ని దేవుడైనా ఆపలేడు. అందుకే నేను బాధపడను, ఆశ్చర్యపడను; నుదుటి రేఖ తిరిగి రాదు, నా దేన్నైనా వేరొకరి దానిగా మారదు.

సర్పః కూపే గజః స్కన్ధే బిల ఆఖుశ్చ ధావతి । నరః శీఘ్రతరాదేవ కర్మణః కః పలాయతే ॥ ౧,౧౧౩.

బావిలో పాము, భుజంపై ఏనుగు, బిలంలో ఎలుక పరుగెత్తినా, మనుషుల్లో ఎవరు పనుల ఫలితాల కంటే వేగంగా పారిపోగలరు?

నాల్పా భవతి సద్విద్యా దీయమానాపి వర్ధతే । కూపస్థమివ పానీయం భవత్యేవ బహూదకమ్ ॥ ౧,౧౧౩.

సత్యమైన విద్య ఎంత తక్కువగా ఇచ్చినా పెరుగుతుంది; బావిలోని నీరు లాగానే, అది ఎక్కువగా మారుతుంది.

యేర్ఽథా ధర్మేణ తే సత్యా యేఽధర్మేణ గతాః శ్రియః । ధర్మార్థో చ మహాంల్లోకే తత్స్మృత్వా హ్యర్థకారణాత్ ॥ ౧,౧౧౩.

ధర్మంతో సంపాదించిన ధనం నిజమైనదే; అధర్మంతో వచ్చిన ఐశ్వర్యం నిలవదు. ధర్మం, ధనం లోకంలో గొప్పవని గుర్తుంచుకుని, ధనార్జనలో ఆ విషయాన్ని అనుసరించాలి.

అన్నార్థో యాని దుః ఖాని కరోతి కృపణో జనః । తాన్యేవ యది ధర్మార్థో న భూయః క్లేశభాజనమ్ ॥ ౧,౧౧౩.

ఆహారం, ధనం కోసం దురదృష్టవంతుడు అనుభవించే బాధలు, అవే ధర్మం, ధనం కోసం అయితే, అవి ఇక బాధగా ఉండవు.

సర్వేషామేవ శౌచానామన్నశౌచం విశిష్యతే । యోఽన్నార్థైః శుచిః శౌచాన్న మృదా వారిణా శుచిః ॥ ౧,౧౧౩.

అన్ని రకాల పరిశుద్ధుల్లో అన్నపరిశుద్ధి అత్యుత్తమమైనది. అన్నపానియాల విషయంలో పరిశుద్ధుడైనవాడే నిజంగా పరిశుద్ధుడు; కేవలం మట్టి లేదా నీటితో శుద్ధి చేసుకున్నవాడు కాదు.

సత్యం శౌచం మనః శౌచం శౌచమిన్ద్రియనిగ్రహః । సర్వభూతే దయా శౌచం జలశౌచఞ్చ పఞ్చమమ్ ॥ ౧,౧౧౩.

నిజాయితీ పరిశుద్ధి, మనస్సు పరిశుద్ధి, ఇంద్రియాలను నియంత్రించడమే పరిశుద్ధి, అన్ని జీవుల పట్ల దయ చూపడమే పరిశుద్ధి, నీటి పరిశుద్ధి ఐదవది.

యస్య సత్యఞ్చ శౌచఞ్చ తస్య స్వర్గో న దుర్లభః । సత్యం హి వచనం యస్య సోఽశ్వమేధాద్విశిష్యతే ॥ ౧,౧౧౩.

ఎవరికైనా నిజాయితీ, పరిశుద్ధి ఉంటే, స్వర్గం పొందడం కష్టం కాదు. నిజాయితీగా మాట్లాడేవాడు అశ్వమేధ యాగం చేసినవాడికన్నా గొప్పవాడు.

మృత్తికానాం సహస్రేణ చోదకానాం శతేన హి । న శుధ్యతి దురాచారో భావోపహతచేతనః ॥ ౧,౧౧౩.

వెయ్యి సార్లు మట్టితో, వంద సార్లు నీటితో శుద్ధి చేసుకున్నా, చెడ్డ ఆలోచనలు ఉన్న దుష్టుడు పరిశుద్ధుడు కాలేడు.

యస్య హస్తౌ చ పాదౌ చ మనశ్చైవ సుసంయతమ్ । విద్యా తపశ్చ కీర్తిశ్చ స తీర్థఫలమశ్నుతే ॥ ౧,౧౧౩.

ఎవరికి చేతులు, కాళ్లు, మనస్సు బాగా నియంత్రణలో ఉంటాయో, జ్ఞానం, తపస్సు, కీర్తి ఉంటాయో, వాడు తీర్థయాత్ర ఫలితాన్ని పొందుతాడు.

న ప్రహృష్యతి సంమానైర్నావమానైః ప్రకుప్యతి । న క్రుద్ధః పరుషం బ్రూయాదేతత్సాధోస్తు లక్షణమ్ ॥ ౧,౧౧౩.

గౌరవించబడినప్పుడు ఆనందించడు, అవమానించబడినప్పుడు కోపపడడు, కోపంగా ఉన్నా కఠినంగా మాట్లాడడు — ఇదే సద్గుణి లక్షణం.

దరిద్రస్య మనుష్యస్య ప్రాజ్ఞస్య మధురస్య చ । కాలే శ్రుత్వా హితం వాక్యం న కశ్చిత్పరితుష్యతి ॥ ౧,౧౧౩.

పేదవాడికి, జ్ఞానివాడికి, మృదువైన స్వభావం ఉన్నవాడికీ, సమయానికి మంచిమాట చెప్పినా, దానితో ఎవ్వరూ సంతృప్తి చెందరు.

న మన్త్రబలవీర్యేణ ప్రజ్ఞయా పౌరుషేణ చ । అలభ్యం లభ్యతే మర్త్యైస్తత్ర కా పరివేదనా ॥ ౧,౧౧౩.

మంత్రశక్తి, బలము, బుద్ధి, శ్రమతో సాధించలేనిది, మానవులు సాధించలేరు. అందులో విచారించడానికి ఏముంది?

అయాచితో మయా లబ్ధో పునర్మత్ప్రేషణాద్గతః । యత్రాగతస్తత్ర గతస్తత్ర కా పరివేదనా ॥ ౧,౧౧౩.

నేను అడగకుండానే వచ్చినది, నేను పంపిన తర్వాత పోయింది — అది ఎక్కడి నుంచి వచ్చిందో అక్కడికే వెళ్ళింది. అందులో విచారం ఎందుకు?

ఏకవృక్షే సదా రాత్రౌ నానాపక్షిసమాగమః । ప్రభాతేఽన్యదిశో యాన్తి కా తత్ర పరివేదనా ॥ ౧,౧౧౩.

ఒక చెట్టుపై రాత్రిపూట ఎన్నో రకాల పక్షులు కూడి, ఉదయం అవన్నీ వేరే దిశలకు వెళ్ళిపోతాయి. ఇందులో విచారం ఎందుకు?

ఏకసార్థప్రయాతానా సర్వేషాన్తత్ర గామినామ్ । యస్త్వేకస్త్వరితో యాతి కా తత్ర పరివేదనా ॥ ౧,౧౧౩.

ఒక వాణిజ్యబృందంలో అందరూ కలిసి ప్రయాణిస్తుంటే, ఎవరో ఒకరు ముందుగా వెళ్ళిపోతే, అందులో విచారం ఎందుకు?

అవ్యక్తాదీని భూతాని వ్యక్తమధ్యాని శౌనక । అవ్యక్తనిధనాన్యేనవ కా తత్ర పరివేదనా ॥ ౧,౧౧౩.

శౌనకా! జీవులు మొదట కనిపించని స్థితిలో ఉంటాయి, మధ్యలో కనిపించే రూపంలో ఉంటాయి, చివరికి మళ్లీ కనిపించని స్థితిలో కలిసిపోతాయి. ఇందులో విచారం ఎందుకు?