గరుడపురాణమ్

సత్యేన రక్ష్యతే ధర్మో విద్యా యోగేన రక్ష్యతే । మృజయా రక్ష్యతే పాత్రం కులం శలిన రక్ష్యతే ॥ ౧,౧౧౩.

ధర్మాన్ని నిజాయితీతో కాపాడాలి. విద్యను సాధనతో కాపాడాలి. పాత్రను పరిశుభ్రతతో కాపాడాలి. వంశాన్ని మంచితనంతో కాపాడాలి.

వరం విన్ధ్యాటవ్యాం నివసనమభుక్తస్య మరణం వరం సర్పాకీర్ణే శయనమథ కూపే నిపతనమ్ । వరం భ్రాన్తావర్తే సభయజలమధ్యే ప్రవిశనం న తు స్వీయే పక్షే హి ధనమణు దేహీతి కథనమ్ ॥ ౧,౧౧౩.

వింధ్య పర్వతాల్లో నివసించడం, ఆకలితోనే మరణించడం, పాములతో నిండిన చోట నిద్రపోవడం, బావిలో పడిపోవడం, ఉప్పొంగుతున్న నీటిలోకి వెళ్లడం — ఇవన్నీ కూడా బంధువుల దగ్గర 'నాకు కొంత ధనం ఇవ్వండి' అని అడగడంకన్నా మంచిదే.

భాగ్యక్షయేషు క్షీయన్తే నోపభోగేన సమ్పదః । పూర్వార్జితే హి సుకృతే న నశ్యన్తి కదాచన ॥ ౧,౧౧౩.

సంపదను అనుభవించడంవల్ల కాదు, అదృష్టం తగ్గినప్పుడు మాత్రమే అది తగ్గిపోతుంది. గతంలో చేసిన మంచి పనులు ఎప్పుడూ నశించవు.

విప్రాణాం భూషణం విద్యా పృథివ్యా భూషణం నృపః । నభసో భూషణం చన్ద్రః శీలం సర్వస్య భూషణమ్ ॥ ౧,౧౧౩.

బ్రాహ్మణులకు విద్యే అలంకారం. భూమికి రాజే అలంకారం. ఆకాశానికి చంద్రుడే అలంకారం. అందరికీ మంచితనమే నిజమైన అలంకారం.

ఏతే తే చన్ద్రతుల్యాః క్షితిపతితనయా భీమసేనార్జునాద్యాః శురాః సత్యప్రతిజ్ఞా దినకరవపుషః కేశవేనోపగూఢాః । తే వై దుష్టగ్రహస్థాః కృపణవశగతా భైక్ష్యచర్యాం ప్రయాతాః కో వా కస్మిన్సమర్థో భవతి విధివశాద్భ్రామయేత్కర్మరేఖా ॥ ౧,౧౧౩.

ఈ రాజపుత్రులు చంద్రుని వంటి వారు — భీముడు, అర్జునుడు మొదలైన వీరులు, సత్యవ్రతులు, సూర్యుని వర్ణం కలిగిన కేశవుని ఆశ్రయించినవారు. అయినా, దురదృష్టం వల్ల, దారుణమైన పరిస్థితుల్లో పడి, దరిద్రులై, భిక్షాటన చేసారు. విధి ఎవరిని ఎప్పుడు ఎలా తిప్పుతుందో ఎవరికీ తెలియదు.

బ్రహ్మా యేన కులాలవన్నియమితో బ్రహ్మాణ్డభాణ్డోదరే విష్ణుర్యేన దశావతారగహనే క్షిప్తో మహాసఙ్కటే । రుద్రోయేన కపాలపాణిపుటకే భిక్షాటనం కారితః సూర్యో భ్రామ్యతి నిత్యమేవ గగనే తరమై నమః కర్ణణే ॥ ౧,౧౧౩.

బ్రహ్మను కుండె మాదిరిగా నియంత్రించేవాడు ఎవరో, విష్ణువును పది అవతారాల కష్టాల్లోకి నెట్టినవాడు ఎవరో, రుద్రుని చేతిలో ఖపాలంతో భిక్షాటన చేయించినవాడు ఎవరో, సూర్యుడిని ఎప్పుడూ ఆకాశంలో తిప్పించే వాడు ఎవరో — ఆ విధికి నమస్కారం.

దాతా బలిర్యాచకకో మురారిర్దానం మహీ విప్రముఖస్య మధ్యే । దత్త్వా ఫలం బన్ధనమేవ లబ్ధం నమోఽస్తు తే దైవ యథేష్టకారిణే ॥ ౧,౧౧౩.

బలి దాత, మురారి యాచకుడు, భూమిని బ్రాహ్మణుల మధ్య ఇచ్చాడు. ఇచ్చిన ఫలితంగా బంధనమే దక్కింది. స్వేచ్ఛగా చేసే విధి నీకు నమస్కారం.

మాతా యది భవేల్లక్ష్మీః పితా సాక్షాజ్జనార్దనః । కుబుద్ధౌ ప్రతిపత్తిశ్చైత్తస్మిన్దణ్డః పతేత్సదా ॥ ౧,౧౧౩.

తల్లి లక్ష్మి అయినా, తండ్రి జనార్దనుడు అయినా, ఎవడైనా చెడ్డ ఆలోచనతో పనిచేస్తే, అతనికి శిక్ష తప్పదు.

యేనయేన యథా యద్వత్పురా కర్మ సునిశ్చితమ్ । తత్తదేవాన్తరా భుఙ్క్తే స్వయమాహితమాత్మనా ॥ ౧,౧౧౩.

ఎవరైనా గతంలో ఏ పని చేసినా, ఎలాంటి పని చేసినా, దాని ఫలితాన్ని తానే అనుభవించాల్సి వస్తుంది.

ఆత్మనా విహితం దుః ఖమాత్మనా విహితం సఖమ్ । గర్భశయ్యాముపాదాయ భుఙ్క్తే వై పౌర్వదైహికమ్ ॥ ౧,౧౧౩.

మనిషి తన చేతనే బాధను, తన చేతనే స్నేహాన్ని సృష్టించుకుంటాడు. గర్భంలో పడుకుని పూర్వజన్మలలో చేసిన పనుల ఫలితాలను అనుభవిస్తాడు.

న చాన్తరిక్షే న సముద్రమధ్యే న పర్వతానాం వివరప్రవేశే । న మాతృమూర్ధ్ని ప్రధృతస్తథాఙ్కే త్యక్తుం క్షమః కర్మ కృతం నరో హి ॥ ౧,౧౧౩.

ఆకాశంలోనైనా, సముద్ర మధ్యలోనైనా, పర్వతాల లోయల్లోనైనా, తల్లి తలమీద గానీ, ఒడిలో గానీ ఉన్నా, మనిషి చేసిన పనుల ఫలితాన్ని తప్పించుకోలేడు.

దుగస్త్రికూటః పరిఖా సముద్రో రక్షాంసి యోధాః పరమా చ వృత్తిః । శాస్త్రఞ్చ వై తూశనసా ప్రదిష్టం స రావణః కాలవశాద్వినష్టః ॥ ౧,౧౧౩.

మూడు కొండల కోట, ముట్టడి కాలువ, సముద్రం, రక్షకులు, యోధులు, గొప్ప సంపద, ఉశనుడు బోధించిన శాస్త్రం — ఇవన్నీ ఉన్నా కూడా రావణుడు కాలబలానికి లోనై నశించాడు.

యస్మిన్వయసి యత్కాలే యద్దివా యచ్చ వా నిశి । యన్ముహూర్తే క్షణే వాపి తత్తథా న తదన్యథా ॥ ౧,౧౧౩.

ఏ వయస్సులోనైనా, ఏ సమయములోనైనా, పగలు గానీ, రాత్రి గానీ, ఏ క్షణంలోనైనా, ఏది జరగాల్సిందో అది అచ్చంగా అలానే జరుగుతుంది, వేరుగా కాదు.

గచ్ఛన్తి చాన్తరిక్షే వా ప్రవిశన్తి మహీతలే । ధారయన్తి దిశః సర్వా నాదత్తముపలభ్యతే ॥ ౧,౧౧౩.

వారు ఆకాశంలో ప్రయాణించినా, భూమిలోకి ప్రవేశించినా, అన్ని దిక్కులను పట్టుకున్నా, దక్కనిదాన్ని ఎవ్వరూ పొందలేరు.

పురాధీతా చ యా విద్యా పురా దత్తఞ్చ యద్ధనమ్ । పురా కృతాని కర్మాణి హ్యగ్రే ధావన్తి ధావతః ॥ ౧,౧౧౩.

పూర్వం నేర్చుకున్న విద్య, పూర్వం ఇచ్చిన ధనం, పూర్వం చేసిన పనులు — ఇవన్నీ మనిషి ముందుగా పరుగెత్తుతూ అతడిని ముందుకు నడిపిస్తాయి.

కర్మాణ్యత్ర ప్రధానాని సమ్యగృక్షే శుభగ్రహే । వసిష్ఠకృతలగ్నాపి జానకీ దుః ఖభాజనమ్ ॥ ౧,౧౧౩.

ఇక్కడ పనులే ముఖ్యమైనవి; మంచి సమయములో గానీ, శుభ నక్షత్రంలో గానీ అయినా, వశిష్ఠుడు లగ్నం నిర్ణయించినా, జానకీకి బాధలు తప్పలేదు.

స్థూలజఙ్ఘో యదా రామః శబ్దగామీ చ లక్ష్మణః । ఘనకేశీ యదా సీతా త్రయస్తే దుః ఖభాజనమ్ ॥ ౧,౧౧౩.

రాముడు మందమైన తొడలతో ఉన్నప్పుడు, లక్ష్మణుడు శబ్దాన్ని అనుసరించినప్పుడు, సీతకు ఘనమైన జుట్టు ఉన్నప్పుడు — ఈ ముగ్గురూ బాధను అనుభవించారు.

న పితుః కర్మణా పుత్రః పితా వా పుత్రకర్మణా । స్వయం కృతేన గచ్ఛన్తి స్వయం బద్ధాః స్వకర్మణా ॥ ౧,౧౧౩.

తండ్రి చేసిన పనుల వల్ల కుమారుడు గానీ, కుమారుడు చేసిన పనుల వల్ల తండ్రి గానీ ప్రయాణించరు. ప్రతి ఒక్కరు తాము చేసిన పనులకు బంధించబడి ముందుకు సాగుతారు.

కర్మజన్యశరీరేషు రోగాః శరీరమానసాః । శరా ఇవ పతన్తీహ విముక్తా దృఢధన్విభిః ॥ ౧,౧౧౩.

పనుల వల్ల కలిగిన శరీరాలలో, శారీరకమైనా మానసికమైనా వ్యాధులు బలమైన విలువారులు వదిలిన బాణాల్లా పడతాయి.

అన్యథా శాస్త్రగార్భిణ్యా ధియా ధీరోర్ఽథమీహతే । స్వామివత్ప్రాక్కృతం కర్మ విదధాతి తదన్యథా ॥ ౧,౧౧౩.

శాస్త్రజ్ఞానం ఉన్నవాడు అయినా, ధనాన్ని సంపాదించేందుకు ప్రయత్నిస్తాడు. అయినా, స్వామిలా కాక, తన పూర్వకర్మను బానిసలా చేయాల్సిందే, వేరుగా కాదు.

బాలో యువా చ వృద్ధశ్చ యః కరోతి శుభాశుభమ్ । తస్యాన్తస్యామవస్థాయాం భుఙ్క్తే జన్మనిజన్మని ॥ ౧,౧౧౩.

పిల్లవాడైనా, యువకుడైనా, వృద్ధుడైనా, ఎవరు మంచి లేదా చెడు పనులు చేసినా, వారు ఆ స్థితిలోనే, జన్మ తర్వాత జన్మలో వాటి ఫలితాన్ని అనుభవిస్తారు.

అనీక్షమాణోఽపి నరో విదేశస్థోఽపి మానవః । స్వకర్మపాతవాతేన నీయతే యత్ర తత్ఫలమ్ ॥ ౧,౧౧౩.

మనిషి చూడకపోయినా, విదేశంలో ఉన్నా, తన పనుల గాలి అతడిని వాటి ఫలితమున్న చోటికి తీసుకెళ్తుంది.

ప్రాప్తవ్యమర్థం లభతే మనుష్యో దేవోఽపి తం వారయితుం న శక్తః । అతో న శోచామి న విస్మయో మే లలాటలేఖా న పునః ప్రయాతి (యదస్మదీయం న తు తత్పరేషామ్ ॥ ౧,౧౧౩.

మనిషికి దక్కాల్సినది అతడికి లభిస్తుంది; దాన్ని దేవుడైనా ఆపలేడు. అందుకే నేను బాధపడను, ఆశ్చర్యపడను; నుదుటి రేఖ తిరిగి రాదు, నా దేన్నైనా వేరొకరి దానిగా మారదు.

సర్పః కూపే గజః స్కన్ధే బిల ఆఖుశ్చ ధావతి । నరః శీఘ్రతరాదేవ కర్మణః కః పలాయతే ॥ ౧,౧౧౩.

బావిలో పాము, భుజంపై ఏనుగు, బిలంలో ఎలుక పరుగెత్తినా, మనుషుల్లో ఎవరు పనుల ఫలితాల కంటే వేగంగా పారిపోగలరు?

నాల్పా భవతి సద్విద్యా దీయమానాపి వర్ధతే । కూపస్థమివ పానీయం భవత్యేవ బహూదకమ్ ॥ ౧,౧౧౩.

సత్యమైన విద్య ఎంత తక్కువగా ఇచ్చినా పెరుగుతుంది; బావిలోని నీరు లాగానే, అది ఎక్కువగా మారుతుంది.

యేర్ఽథా ధర్మేణ తే సత్యా యేఽధర్మేణ గతాః శ్రియః । ధర్మార్థో చ మహాంల్లోకే తత్స్మృత్వా హ్యర్థకారణాత్ ॥ ౧,౧౧౩.

ధర్మంతో సంపాదించిన ధనం నిజమైనదే; అధర్మంతో వచ్చిన ఐశ్వర్యం నిలవదు. ధర్మం, ధనం లోకంలో గొప్పవని గుర్తుంచుకుని, ధనార్జనలో ఆ విషయాన్ని అనుసరించాలి.

అన్నార్థో యాని దుః ఖాని కరోతి కృపణో జనః । తాన్యేవ యది ధర్మార్థో న భూయః క్లేశభాజనమ్ ॥ ౧,౧౧౩.

ఆహారం, ధనం కోసం దురదృష్టవంతుడు అనుభవించే బాధలు, అవే ధర్మం, ధనం కోసం అయితే, అవి ఇక బాధగా ఉండవు.

సర్వేషామేవ శౌచానామన్నశౌచం విశిష్యతే । యోఽన్నార్థైః శుచిః శౌచాన్న మృదా వారిణా శుచిః ॥ ౧,౧౧౩.

అన్ని రకాల పరిశుద్ధుల్లో అన్నపరిశుద్ధి అత్యుత్తమమైనది. అన్నపానియాల విషయంలో పరిశుద్ధుడైనవాడే నిజంగా పరిశుద్ధుడు; కేవలం మట్టి లేదా నీటితో శుద్ధి చేసుకున్నవాడు కాదు.

సత్యం శౌచం మనః శౌచం శౌచమిన్ద్రియనిగ్రహః । సర్వభూతే దయా శౌచం జలశౌచఞ్చ పఞ్చమమ్ ॥ ౧,౧౧౩.

నిజాయితీ పరిశుద్ధి, మనస్సు పరిశుద్ధి, ఇంద్రియాలను నియంత్రించడమే పరిశుద్ధి, అన్ని జీవుల పట్ల దయ చూపడమే పరిశుద్ధి, నీటి పరిశుద్ధి ఐదవది.