గరుడపురాణమ్

దుర్జనః పరిహర్తవ్యో విద్యయాలఙ్కృతోఽపిసన్ । మణినా భూషితః సర్పః కిమసౌ న భయఙ్కరః ॥ ౧,౧౧౨.

చదువు ఉన్నా, చెడ్డవాడిని తప్పక దూరంగా ఉంచాలి. రత్నం ధరించిన పాము కూడా భయంకరమే కదా!

అకారణవిష్కృతకోపధారిణః ఖలాద్భయం కస్య న నామ జాయతే । విషం మహాహేర్విషమస్య దుర్వచః సదుః సహం సన్నిపతేత్సదా ముఖే ॥ ౧,౧౧౨.

ఏ కారణం లేకుండా కోపపడే దుష్టుడిని ఎవరు భయపడరని చెప్పగలరు? పెద్ద పాములోని విషం, అలాంటి వాడి దుర్మార్గ మాటలు ఎప్పుడూ కలిసే ఉంటాయి.

తుల్యార్థం తుల్యసామర్థ్యం మర్మజ్ఞం వ్యవసాయినమ్ । అర్ధరాజ్యహరం భృత్యం యో హన్యాత్స న హన్యతే ॥ ౧,౧౧౨.

ధనం, సామర్థ్యం, రహస్యాలు తెలుసుకోవడం, పట్టుదల — ఇవన్నీ సమానంగా ఉండి, రాజ్యం అర భాగాన్ని తీసుకునే సేవకుడిని చంపినవాడిని ఎవరూ హతమార్చరు.

శూరత్వయుక్తా మృదుమన్దవాక్యా జితేన్ద్రియాః సత్యపరాక్రమాశ్చ । ప్రాగేవ పశ్చాద్విపరీ తరుపా యే తే తు భృత్యా న హితా భవన్తి ॥ ౧,౧౧౨.

ధైర్యంగా ఉండి, మృదువుగా, నెమ్మదిగా మాట్లాడే వారు, ఇంద్రియాలను జయించినవారు, నిజమైన పరాక్రమం కలవారు — మొదట ఒకలా, తరువాత మరోలా మారిపోతే, అలాంటి సేవకులు ఉపయోగపడరు.

నిరాలస్యాః సుసన్తుష్టాః ప్రతిబోధకాః । సుఖదుః ఖసమా ధీరా భృత్యా లోకేషు దుర్లభాః ॥ ౧,౧౧౨.

ఆలస్యం లేని వారు, సంతృప్తిగా ఉండేవారు, అప్రమత్తంగా ఉండేవారు, సుఖదుఃఖాల్లో సహనంగా ఉండేవారు, ధైర్యంగా ఉండేవారు — ఇలాంటి సేవకులు లోకంలో అరుదు.

క్షాన్తిస్తయవిహీనశ్చ క్రూరబుద్ధిశ్చ నిన్దకః । దామ్భికః కపటీ చైవ శఠశ్చ స్పృహయాన్వితః । అశక్తో భయభీతశ్చ రాజ్ఞా త్యక్తవ్య ఏవ సః ॥ ౧,౧౧౨.

క్షమ, లజ్జ లేని వాడు, క్రూరమైన మనసు గలవాడు, నిందించేవాడు, మాయగాడు, ద్వేషపూరితుడు, కపటుడు, లోభి, అసమర్థుడు, భయపడేవాడు — ఇలాంటి వాడిని రాజు తప్పక వదిలేయాలి.

సుసన్ధానాని చాస్త్రాణి శస్త్రాణి వివిధాని చ । దుర్గే ప్రవేశితవ్యాని తతః శత్రుం నిపాతయేత్ ॥ ౧,౧౧౨.

బాగా సిద్ధం చేసిన ఆయుధాలు, వివిధ రకాల ఆయుధాలను కోటలో చేర్చాలి. తరువాత శత్రువును సంహరించాలి.

షణ్మాసమథ వర్షం వా సన్ధిం కుర్యాన్నరాధిపః । పశ్యన్సఞ్చితమాత్మానం పునః శత్రుం నిపాతయేత్ ॥ ౧,౧౧౨.

ఆరు నెలలు లేదా ఒక సంవత్సరం ఒప్పందం చేసుకుని, తనను తాను జాగ్రత్తగా చూసుకుంటూ, తరువాత మళ్లీ శత్రువును సంహరించాలి.

మూర్ఖాన్నియోజయేద్యస్తు త్రయోఽప్యేతే మహీపతేః । అయశశ్చార్థనాశశ్చ నరకే చైవ పాతనమ్ ॥ ౧,౧౧౨.

మూడు రకాల మూర్ఖులను ఎవరు రాజుకు నియమిస్తే, అతడికి అపఖ్యాతి, ధనం నష్టం, నరకంలో పతనం కలుగుతాయి.

యత్కిఞ్చిత్కురుతే కర్మ శుభం వా యాది వాశుభమ్ । తేన స్మ వర్ధతే రాజా సూక్ష్మతో భృత్యకార్యతః ॥ ౧,౧౧౨.

సేవకుడు ఏ పని చేసినా, అది మంచిదైనా, చెడ్డదైనా, దాని ప్రభావం రాజుపై కూడా ఉంటుంది, చిన్న విషయాల్లోనూ.

తస్మాద్భూమీశ్వరః ప్రాజ్ఞం ధర్మకామార్థసాధనే । నియోజ యేద్ధిసతతం గోబ్రాహ్మణహితాయ వై ॥ ౧,౧౧౨.

అందువల్ల భూమిపతి ఎప్పుడూ ధర్మం, కామం, అర్థ సాధనలో నైపుణ్యం ఉన్న జ్ఞానిని, గోవు, బ్రాహ్మణుల మేలుకోసం నియమించాలి.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౧౧౩ సూత ఉవాచ । గుణవన్తం నియుఞ్జీత గుణహీనం వివర్జయేత్ । పణ్డితస్య గుణాః సర్వే మూర్వే దోషాశ్చ కేవలాః ॥ ౧,౧౧౩.

సూతుడు ఇలా అన్నాడు — మంచి లక్షణాలు ఉన్నవారిని పనికి పెట్టుకోవాలి; మంచి లక్షణాలు లేనివారిని దూరంగా ఉంచాలి. జ్ఞానులు అన్నీ మంచితనాన్ని కలిగి ఉంటారు, అజ్ఞానుల్లో మాత్రం తప్పులే ఎక్కువ.

సద్భిరాసీత సతతం సద్భిః కుర్వీత సఙ్గతిమ్ । సద్భిర్వివాదం మైత్రీఞ్చ నాసద్భిః కిఞ్చిదాచరేత్ ॥ ౧,౧౧౩.

మనిషి ఎప్పుడూ మంచివాళ్లతోనే ఉండాలి, వాళ్లతోనే స్నేహం చేసుకోవాలి, వాళ్లతోనే సంభాషణ జరిపించాలి. చెడ్డవాళ్లతో ఏ పని చేయకూడదు.

పణ్డితైశ్చ విర్నాతైశ్చ ధర్మశైః సత్యవాదిభిః । బన్ధ్స్థోఽపి తిష్ఠేచ్చ న తు రాజ్యే ఖలైః సహ ॥ ౧,౧౧౩.

పండితులు, జ్ఞానులు, ధర్మాన్ని పాటించే వారు, నిజం మాట్లాడేవాళ్లతోనే మనిషి ఉండాలి. అధికారంలో ఉన్న చెడ్డవాళ్లతో మాత్రం ఎప్పుడూ కలిసి ఉండకూడదు.

సావశేషాణి కార్యాణి కువత్రర్థే యుజ్యతే । తస్మాత్సర్వాణి కార్యాణి సావశేషాణి కారయేత్ ॥ ౧,౧౧౩.

పూర్తిగా మిగిలిపోయే పనులు చిన్న అవసరాలకు మాత్రమే పనికొస్తాయి. అందుకే, ప్రతి పని కొంత మిగిలేలా చేయాలి.

మధుహేవ దుహేత్సారం కుసుమఞ్చ న ఘాతయేత్ । వత్సాపేక్షీ దుహేత్క్షీరం భూమిం గాఞ్చైవ పార్థిపః ॥ ౧,౧౧౩.

తేనెను తీయడంలో పువ్వును నాశనం చేయరు, ఆవు పాలను దోయడంలో దూడను దృష్టిలో ఉంచుతారు. అలాగే, రాజు భూమి, పశువుల నుంచి కూడా జాగ్రత్తగా మాత్రమే తీసుకోవాలి.

యథాక్రమేణ పుష్పేభ్యశ్చినుతే మధు షట్పదః । తథా విత్తము పాదాయ రాజా కుర్వీత సఞ్చయమ్ ॥ ౧,౧౧౩.

తేనెటీగ పువ్వుల నుంచి తేనెను క్రమంగా ఎలా సేకరిస్తుందో, రాజు కూడా ధనాన్ని నెమ్మదిగా, క్రమంగా కూడబెట్టాలి.

వల్మీకం మధుజాలఞ్చ శుక్లణ్క్షే తు చన్ద్రమాః । రాజద్రవ్యఞ్చ భైక్ష్యఞ్చ స్తోకంస్తోకం ప్రవర్ధతే ॥ ౧,౧౧౩.

చీమ గుట్ట, తేనెచెట్టు, పెరుగుతున్న చంద్రుడు, రాజు సంపద, భిక్ష—all ఇవన్నీ కొంచెం కొంచెంగా పెరుగుతాయి.

అర్జితస్య క్షయం దృష్టా సంప్రదత్తస్య సఞ్చయమ్ । అవన్ధ్యం దివసం కుర్యాద్దానధ్యయనకర్మసు ॥ ౧,౧౧౩.

స్వంతంగా సంపాదించినదానికి తగ్గిపోవడం కనిపిస్తుంది, ఇచ్చినదానికి పెరుగుదల కనిపిస్తుంది. ప్రతిరోజూ దానం, పఠనం, కర్తవ్యాలలో ఫలదాయకంగా గడపాలి.

వనేఽపి దోషాః ప్రభవన్తి రాగిణాం గృహేఽపి పఞ్చేన్ద్రియనిగ్రహస్తపః । అకుత్సితే కర్మణి యః ప్రవర్తతే నివృత్తరాగస్య గృహం తపోవనమ్ ॥ ౧,౧౧౩.

అనురాగం ఉన్నవారికి అడవిలోనూ తప్పులు వస్తాయి. ఇంట్లో ఐదు ఇంద్రియాలను నియంత్రించడమే తపస్సు. ఎవరు అపవాదం లేకుండా, కోరికలు తగ్గించుకుని ఉంటారో, వాళ్లకు ఇల్లు కూడా తపోవనం అవుతుంది.

సత్యేన రక్ష్యతే ధర్మో విద్యా యోగేన రక్ష్యతే । మృజయా రక్ష్యతే పాత్రం కులం శలిన రక్ష్యతే ॥ ౧,౧౧౩.

ధర్మాన్ని నిజాయితీతో కాపాడాలి. విద్యను సాధనతో కాపాడాలి. పాత్రను పరిశుభ్రతతో కాపాడాలి. వంశాన్ని మంచితనంతో కాపాడాలి.

వరం విన్ధ్యాటవ్యాం నివసనమభుక్తస్య మరణం వరం సర్పాకీర్ణే శయనమథ కూపే నిపతనమ్ । వరం భ్రాన్తావర్తే సభయజలమధ్యే ప్రవిశనం న తు స్వీయే పక్షే హి ధనమణు దేహీతి కథనమ్ ॥ ౧,౧౧౩.

వింధ్య పర్వతాల్లో నివసించడం, ఆకలితోనే మరణించడం, పాములతో నిండిన చోట నిద్రపోవడం, బావిలో పడిపోవడం, ఉప్పొంగుతున్న నీటిలోకి వెళ్లడం — ఇవన్నీ కూడా బంధువుల దగ్గర 'నాకు కొంత ధనం ఇవ్వండి' అని అడగడంకన్నా మంచిదే.

భాగ్యక్షయేషు క్షీయన్తే నోపభోగేన సమ్పదః । పూర్వార్జితే హి సుకృతే న నశ్యన్తి కదాచన ॥ ౧,౧౧౩.

సంపదను అనుభవించడంవల్ల కాదు, అదృష్టం తగ్గినప్పుడు మాత్రమే అది తగ్గిపోతుంది. గతంలో చేసిన మంచి పనులు ఎప్పుడూ నశించవు.

విప్రాణాం భూషణం విద్యా పృథివ్యా భూషణం నృపః । నభసో భూషణం చన్ద్రః శీలం సర్వస్య భూషణమ్ ॥ ౧,౧౧౩.

బ్రాహ్మణులకు విద్యే అలంకారం. భూమికి రాజే అలంకారం. ఆకాశానికి చంద్రుడే అలంకారం. అందరికీ మంచితనమే నిజమైన అలంకారం.

ఏతే తే చన్ద్రతుల్యాః క్షితిపతితనయా భీమసేనార్జునాద్యాః శురాః సత్యప్రతిజ్ఞా దినకరవపుషః కేశవేనోపగూఢాః । తే వై దుష్టగ్రహస్థాః కృపణవశగతా భైక్ష్యచర్యాం ప్రయాతాః కో వా కస్మిన్సమర్థో భవతి విధివశాద్భ్రామయేత్కర్మరేఖా ॥ ౧,౧౧౩.

ఈ రాజపుత్రులు చంద్రుని వంటి వారు — భీముడు, అర్జునుడు మొదలైన వీరులు, సత్యవ్రతులు, సూర్యుని వర్ణం కలిగిన కేశవుని ఆశ్రయించినవారు. అయినా, దురదృష్టం వల్ల, దారుణమైన పరిస్థితుల్లో పడి, దరిద్రులై, భిక్షాటన చేసారు. విధి ఎవరిని ఎప్పుడు ఎలా తిప్పుతుందో ఎవరికీ తెలియదు.

బ్రహ్మా యేన కులాలవన్నియమితో బ్రహ్మాణ్డభాణ్డోదరే విష్ణుర్యేన దశావతారగహనే క్షిప్తో మహాసఙ్కటే । రుద్రోయేన కపాలపాణిపుటకే భిక్షాటనం కారితః సూర్యో భ్రామ్యతి నిత్యమేవ గగనే తరమై నమః కర్ణణే ॥ ౧,౧౧౩.

బ్రహ్మను కుండె మాదిరిగా నియంత్రించేవాడు ఎవరో, విష్ణువును పది అవతారాల కష్టాల్లోకి నెట్టినవాడు ఎవరో, రుద్రుని చేతిలో ఖపాలంతో భిక్షాటన చేయించినవాడు ఎవరో, సూర్యుడిని ఎప్పుడూ ఆకాశంలో తిప్పించే వాడు ఎవరో — ఆ విధికి నమస్కారం.

దాతా బలిర్యాచకకో మురారిర్దానం మహీ విప్రముఖస్య మధ్యే । దత్త్వా ఫలం బన్ధనమేవ లబ్ధం నమోఽస్తు తే దైవ యథేష్టకారిణే ॥ ౧,౧౧౩.

బలి దాత, మురారి యాచకుడు, భూమిని బ్రాహ్మణుల మధ్య ఇచ్చాడు. ఇచ్చిన ఫలితంగా బంధనమే దక్కింది. స్వేచ్ఛగా చేసే విధి నీకు నమస్కారం.

మాతా యది భవేల్లక్ష్మీః పితా సాక్షాజ్జనార్దనః । కుబుద్ధౌ ప్రతిపత్తిశ్చైత్తస్మిన్దణ్డః పతేత్సదా ॥ ౧,౧౧౩.

తల్లి లక్ష్మి అయినా, తండ్రి జనార్దనుడు అయినా, ఎవడైనా చెడ్డ ఆలోచనతో పనిచేస్తే, అతనికి శిక్ష తప్పదు.

యేనయేన యథా యద్వత్పురా కర్మ సునిశ్చితమ్ । తత్తదేవాన్తరా భుఙ్క్తే స్వయమాహితమాత్మనా ॥ ౧,౧౧౩.

ఎవరైనా గతంలో ఏ పని చేసినా, ఎలాంటి పని చేసినా, దాని ఫలితాన్ని తానే అనుభవించాల్సి వస్తుంది.