గరుడపురాణమ్

జానీయాత్ప్రేషణే భృత్యాన్బాన్ధవాన్వ్యసనాగమే । మిత్రమాపది కాలే చ భార్యాఞ్చ విభవక్షయే ॥ ౧,౧౦౯.

పనిలో పనివారిని, కష్టకాలంలో బంధువులను, అపదలో మిత్రులను, ధనం పోయినప్పుడు భార్యను తెలుసుకోవాలి.

స్త్రీణాం ద్విగుణ ఆహారః ప్రజ్ఞా చైవ చతుర్గుణా । షడ్గుణో వ్యవసాయశ్చ కామశ్చాష్టగుణః స్మృతః ॥ ౧,౧౦౯.

స్త్రీలకు భోజనం రెండింతలు, జ్ఞానం నాలుగింతలు, శ్రమ ఆరు రెట్లు, కామం ఎనిమిది రెట్లు ఉంటుందని చెబుతారు.

న స్వప్నేన జయేన్నిద్రాం న కామేన స్త్రియం జయేత్ । న చేన్ధనైర్జయేద్వహ్నిం న మద్యేన తృషాం జయేత్ ॥ ౧,౧౦౯.

కనులు మూసుకుని నిద్రపోయినా నిద్రను జయించలేరు; కామంతో స్త్రీని జయించలేరు; ఇంధనంతో అగ్నిని ఆర్పలేరు; మద్యం తాగి దాహాన్ని తీరచేయలేరు.

సమాంసైర్భోజనైః స్నిగ్ధైర్మద్యైర్గన్ధవిలేపనైః । వస్త్రైర్మనోరమైర్మాల్యైః కామః స్త్రీషు విజృమ్భతే ॥ ౧,౧౦౯.

మాంసంతో కూడిన పోషకాహారం, రుచికరమైన పానీయాలు, సువాసనల పరిమళాలు, ఆకర్షణీయమైన వస్త్రాలు, అందమైన పుష్పమాలలు—ఇవి అందుబాటులో ఉంటే, ఆడవారిలో కోరికలు మేల్కొంటాయి.

బ్రహ్మచర్యేఽపి వక్తవ్యం ప్రాప్తం మన్మథచేష్టితమ్ । హృద్యం హి పురుషం దృష్ట్వా యోనిః ప్రక్లిద్యతే స్త్రియాః ॥ ౧,౧౦౯.

బ్రహ్మచర్యంలో ఉన్నప్పటికీ, మనసులో మన్మథుని ప్రభావం కలుగుతుందని ఒప్పుకోవాలి. ఎందుకంటే, ఒక ఆడవారు ఆకర్షణీయమైన పురుషుడిని చూసినప్పుడు, ఆమె హృదయం కలవరపడుతుంది.

సువేషం పురుషం దృష్ట్వా భ్రాతరం యది వా సుతమ్ । యోనిః క్లిద్యతి నారీణాం సత్యంసత్యం హి శౌనక ! ॥ ౧,౧౦౯.

ఒక ఆడవారు సుందరంగా అలంకరించుకున్న పురుషుడిని చూసినప్పుడు—even అతను అన్నయ్య అయినా, కుమారుడు అయినా—ఆమె మనసు కలవరపడుతుంది. ఇది నిజం, నిజమే శౌనకా!

నద్యశ్చ నార్యశ్చ సమస్వభావాః స్వతన్త్రభావే గమనాదికేచ । తోయైశ్చ దోషైశ్చ నిపాతయన్తి నద్యో హి కూలాని కులా ని నార్యః ॥ ౧,౧౦౯.

నదులు, ఆడవారు ఇద్దరికీ ఒకే స్వభావం. స్వేచ్ఛగా, తమ ఇష్టానుసారం ప్రవర్తిస్తారు. నదులు నీటితో తీరం కూల్చుతాయి; ఆడవారు తప్పిదాలతో వంశాన్ని క్షీణింపజేస్తారు.

నదీ పాతయతే కూలం నారీ పాతయతే కులమ్ । నారీణాఞ్చ నదీనాం చ స్వచ్ఛన్దా లలితా గతిః ॥ ౧,౧౦౯.

నది తన తీరం కూల్చుతుంది, ఆడవారు తమ వంశాన్ని క్షీణింపజేస్తారు. ఇద్దరికీ స్వేచ్ఛగా, ఆటపాటగా నడిచే స్వభావం ఉంటుంది.

నాగ్నిస్తృప్యతి కాష్ఠానాం నాపగానాం మహోదధిః । నాన్తకః సర్వభూతానాం న పుంసాం వామలోచనాః ॥ ౧,౧౦౯.

మంటకు ఎప్పుడూ కట్టెలు తక్కువే, సముద్రానికి నదుల నీరు తక్కువే, యమధర్మరాజుకు ప్రాణులు తక్కువే, అలాగే పురుషుల విషయంలో ఆడవారికి తృప్తి ఉండదు.

న తృప్తిరస్తి శిష్టానామిష్టానాం ప్రియవాదినామ్ । సుఖానాఞ్చ సుతానాఞ్చ జీవితస్య వరస్య చ ॥ ౧,౧౦౯.

పండితులకు, గౌరవాన్ని పొందేవారికి, మధురంగా మాట్లాడేవారికి, సుఖాలను కోరేవారికి, కుమారులకు, జీవితం, కోరికలకు—ఇవన్నీ ఎప్పుడూ తృప్తి కలిగించవు.

రాజా న తప్తో ధనసంచయేన న సాగరస్తృప్తిమగాజ్జలేన । న పణ్డితస్తృప్యతి భాషితేన తృప్తం న చక్షుర్నృపదర్శనేన ॥ ౧,౧౦౯.

రాజు ఎంత ధనం కూడబెట్టినా తృప్తి చెందడు; సముద్రానికి ఎంత నీరు వచ్చినా సరిపోదు; పండితుడు ఎంత మాట్లాడినా తృప్తి చెందడు; కన్ను రాజును చూసినా తృప్తి చెందదు.

స్వకర్మ ధర్మార్జితజీవితానాం శాస్త్రేషు దారేషు సదా రతానామ్ । జితేన్ద్రియాణామతిథిప్రియాణాం గృహేఽపి మోక్షః పురుషోత్తమానామ్ ॥ ౧,౧౦౯.

తమ కర్తవ్యాన్ని నిబద్ధంగా పాటించేవారు, శాస్త్రాలలో, భార్యలతో ఎప్పుడూ ఆనందించే వారు, ఇంద్రియాలను జయించిన వారు, అతిథులను గౌరవించే వారు—even ఇంట్లో ఉన్నా—వారికి మోక్షం లభిస్తుంది, ఓ ఉత్తమ పురుషుడా!

మనోఽనుకూలాః ప్రమదారూపవత్యః స్వలఙ్కృతాః । వసః ప్రాసాదపృష్ఠేషు స్వర్గః స్యాచ్ఛుభకర్మణః ॥ ౧,౧౦౯.

మనసుకు అనుకూలంగా, అందంగా అలంకరించుకున్న స్త్రీలు, ప్రాసాదాల పైభాగాల్లో నివసించడం—ఇవి శుభకర్మల వల్ల స్వర్గాన్ని అందిస్తాయి.

న దానేన న మానేన నార్జవేన న సవయా । న శస్త్రేణ న శాస్త్రేణ సర్వథా విషమా స్త్రియః ॥ ౧,౧౦౯.

దానం ఇచ్చినా, గౌరవం చూపినా, నిజాయితీగా ఉన్నా, వయస్సు పెరిగినా, ఆయుధంతో, శాస్త్రంతో—even అన్ని విధాలా—ఆడవారిని పూర్తిగా వశం చేసుకోవడం సాధ్యం కాదు.

శనైర్విద్యా శనైర్థాః శనైః పర్వతమారుహేత్ । శనైః కామం చ ధర్మం చ పఞ్చైతాని శనైః శనైః ॥ ౧,౧౦౯.

విద్యను క్రమంగా నేర్చుకోవాలి, ధనాన్ని క్రమంగా కూడబెట్టాలి, కొండను కూడా క్రమంగా ఎక్కాలి. అలాగే, కోరికలు, ధర్మాన్ని కూడా ఒక్కొక్కటిగా సాధించాలి.

శాశ్వతం దేవపూజాది విప్రదానం చ శాశ్వతమ్ । శాశ్వతం సగుణా విద్యా సుహృన్మిత్రం చ శాశ్వతమ్ ॥ ౧,౧౦౯.

దేవతలను పూజించడం శాశ్వతం, బ్రాహ్మణులకు దానం చేయడం శాశ్వతం, మంచి లక్షణాలతో కూడిన విద్య శాశ్వతం, నిజమైన స్నేహితుడు కూడా శాశ్వతమే.

యే బాలభావాన్న పఠన్తి విద్యాం యే యౌవనస్థా హ్యధనాత్మదారాః । తే శోచనీయా ఇహ జీవలోకే మనుష్యరూపేణ మృగాశ్చరన్తి ॥ ౧,౧౦౯.

పిల్లవయసులో విద్యను చదవని వారు, యవ్వనంలో ధనం, భార్యలు లేని వారు—ఇలాంటి వారు ఈ లోకంలో మనుష్యరూపంలో జంతువుల్లా తిరుగుతారు. వారిని జాలిపడాలి.

పఠనే భోజనే చిత్తం న కుర్యాచ్ఛాస్త్రసేవకః । సుదూరమపి విద్యార్థో వ్రజేద్గరుడవేగవాన్ ॥ ౧,౧౦౯.

శాస్త్రాన్ని అభ్యసించే వాడు భోజనంలో, పఠనంలో మనసు పెట్టకూడదు. విద్య కోసం—even దూరప్రాంతాలకు—గరుడవేగంతో వెళ్ళాలి.

యే బాలభావే న పఠన్తి విద్యాం కామాతురా యౌవననష్టవిత్తాః । తే వృద్ధబావే పరిభూయమానాః సందహ్యమానాః శిశిరే యథాబ్జమ్ ॥ ౧,౧౦౯.

పిల్లవయసులో చదవని వారు, యవ్వనంలో కోరికలకు లోనై ధనం కోల్పోయిన వారు—వృద్ధాప్యంలో అవమానాలు, బాధలు అనుభవిస్తారు. చలికాలంలో తామరపువ్వు లాగా అవస్థపడతారు.

తర్కేఽప్రతిష్ఠా శ్రుతయో విభిన్నాః నాసావృషిర్యస్య మతం న భిన్నమ్ । ధర్మస్య తత్త్వం నిహితం గుహాయాం మహాజనో యేన గతః స పన్థాః ॥ ౧,౧౦౯.

తర్కానికి స్థిరత లేదు, వేదాలు విభిన్నంగా ఉన్నాయి, ఎవరి మతం అయినా వ్యతిరేకత లేకుండా ఉండదు. ధర్మసత్యం లోతైన గుహలో దాగి ఉంది. గొప్పవారు నడిచిన మార్గాన్నే అనుసరించాలి.

ఆకారైరిఙ్గితైర్గత్యా చేష్టయా భాషితేన చ । నేత్రవక్రవికారాభ్యాం లక్ష్యతేఽన్తర్గతం మనః ॥ ౧,౧౦౯.

మనిషి రూపం, హావభావాలు, నడక, ప్రవర్తన, మాటలు, కళ్లూ ముఖంలో మార్పులు—ఇవి చూసి లోపల ఉన్న మనసు తెలుసుకోవచ్చు.

అనుక్తమప్యూహతి పణ్డితో జనః పరేఙ్గితజ్ఞానఫలా హి బుద్ధయః । ఉదీరితోర్థః పశునాపి గృహ్యతే హయాశ్చ నాగాశ్చ వహన్తి దర్శితమ్ ॥ ౧,౧౦౯.

ఏమీ చెప్పకపోయినా, తెలివైనవాడు మనసులో ఊహించగలడు. ఎందుకంటే, సంకేతాలు అర్థం చేసుకోవడమే నిజమైన బుద్ధి ఫలం. మాట్లాడిన అర్థాన్ని జంతువులు కూడా గ్రహించగలవు. గుర్రాలు, ఏనుగులు చూపినదాన్ని అనుసరిస్తాయి.

అర్థాద్భ్రష్టస్తీర్థయాత్రాం తు గచ్ఛేత్సత్యాద్భ్రష్టో రౌరవం వై వ్రజేచ్చ । యోగాద్భ్రష్టః సత్యధృతిఞ్చ గచ్ఛేద్రాజ్యాద్భ్రష్టో మృగయాయాం వ్రజేచ్చ ॥ ౧,౧౦౯.

ధనాన్ని కోల్పోయినవాడు తీర్థయాత్ర చేయాలి. సత్యాన్ని వదిలినవాడు రౌరవ నరకానికి వెళ్ళాలి. యోగాన్ని విడిచినవాడు సత్యంలో స్థిరతను ఆశ్రయించాలి. రాజ్యాన్ని కోల్పోయినవాడు వేటకు వెళ్ళాలి.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౧౧౦ సూత ఉవాచ । యోధ్రువాణి పరిత్యజ్య హ్యధువాణి నిషేవతే । ధ్రువాణి తస్య నశ్యన్తి హ్యధ్రువం నష్టమేవ చ ॥ ౧,౧౧౦.

సూతుడు ఇలా అన్నాడు: నిలిచిపోయే విషయాలను వదిలేసి, క్షణికమైన వాటిని వెంబడిస్తే, శాశ్వతమైనవి పోతాయి, తాత్కాలికమైనవి ఎప్పుడో పోయినట్టే.

వాగ్యన్త్రహీనస్య నరస్య విద్యా శస్త్రం యథా కాపురుషస్య హస్తే । న తుష్టిముత్పాదయతే శరీరే హ్యన్ధస్య దారా ఇవ దర్శనీయాః ॥ ౧,౧౧౦.

మాటల శక్తి లేని మనిషికి విద్య, భయపడే వాడి చేతిలో ఆయుధంలా ఉంటుంది. అది శరీరానికి ఆనందాన్ని ఇవ్వదు. అంధుడికి అందమైన భార్య ఉన్నా, సంతోషం కలుగదు.

భోజ్యే భోజనశక్తిశ్చ రతిశక్తిర్వరస్త్రియః । విభవే దానశక్తిశ్చ నాల్పస్య తపసః ఫలమ్ ॥ ౧,౧౧౦.

భోజనానికి శక్తి అన్నంలో ఉంటుంది. ఆనందానికి శక్తి మంచి భార్యలో ఉంటుంది. దానం చేయడానికి శక్తి ధనంలో ఉంటుంది. చిన్నవాడికి తపస్సు ఫలం ఉండదు.

అగ్నిహోత్రఫలా వేదాః శీలవృత్తిఫలం శుభమ్ । రతిపుత్రఫలా దారా దత్తభుక్తఫలం ధనమ్ ॥ ౧,౧౧౦.

వేదాలు యజ్ఞం ద్వారా ఫలిస్తాయి. మంచి ఆచరణ వల్ల మంగళకరమైన ఫలితం లభిస్తుంది. భార్య వల్ల సుఖం, సంతానం కలుగుతుంది. ధనం దానం చేసి, భోగించి ఫలిస్తుంది.

వరయేత్కులజాం ప్రాజ్ఞో విరూపామపి కన్యకామ్ । సురూపాం సునితమ్బాఞ్చ నాకులీనాం కదాచన ॥ ౧,౧౧౦.

తెలివైనవాడు, అందం లేకపోయినా మంచి కుటుంబంలో పుట్టిన అమ్మాయిని ఎంచుకోవాలి. కానీ చెడు కుటుంబంలో పుట్టిన అందమైన అమ్మాయిని ఎప్పుడూ ఎంచుకోకూడదు.

అర్థేనాపి హి కిం తేన యస్యానర్థే తు సంగతిః । కో హి నామ శిఖాజాతం పన్నగస్య మణిం హరేత్ ॥ ౧,౧౧౦.

అపశకునంతో కలిసిన ధనంతో ఏమి ప్రయోజనం? పాము తలపై ఉన్న రత్నాన్ని ఎవరు తీసుకుంటారు?