గరుడపురాణమ్

ఏతదాదిక్రియాయుక్తా సర్వసౌ భాగ్యవర్ధినీ । యస్యేదృశీ భవేద్భాయ్యా స దేవేన్ద్రోన మానుషః ॥ ౧,౧౦౮.

ఇలాంటి మంచి లక్షణాలు ఉన్న భార్య అన్ని శుభాలను పెంచుతుంది. ఇలాంటి భార్య ఉన్నవాడు మనుషుల్లో ఇంద్రుడిలా ఉంటాడు.

యస్య భార్యా విరూపాక్షీ కశ్మలా కలహప్రియా । ఉత్తరోత్తరవాదా స్యా సా జరా న జరా జరా ॥ ౧,౧౦౮.

కళ్ళు చెడిపోయినవాటి లాంటి భార్య, అపవిత్రురాలు, గొడవలకు ఆసక్తి ఉన్నది, ఎప్పుడూ వాదించేది — ఆమె వృద్ధాప్యం, నిజంగా వృద్ధాప్యమే.

యస్య భార్యా శ్రితాన్యఞ్చ పరవేశ్మాభికాఙ్క్షిణీ । కుక్రియా త్యక్తలజ్జా చ సా జరా న జరా జరా ॥ ౧,౧౦౮.

ఇతరులను ఆశ్రయించే, ఇతరుల ఇంటిని కోరే, చెడు పనులు చేసే, సిగ్గు లేని భార్య — ఆమె వృద్ధాప్యం, నిజంగా వృద్ధాప్యమే.

యస్య భార్యా గుణజ్ఞా చ భర్తారమనుగామినీ । అల్పాల్పేన తు సన్తుష్టా సా ప్రియా న ప్రియా ప్రియా ॥ ౧,౧౦౮.

గుణాలు తెలిసినది, భర్తను అనుసరించే, తక్కువలో సంతృప్తిగా ఉండే భార్య — ఆమె ప్రియురాలు, నిజంగా ప్రియురాలే.

దుష్టా భార్యా శఠం మిత్రం భృత్యశ్చోత్తరదాయకః । ససర్పే చ గృహే వాసోమృత్యురేవ న సంశయః ॥ ౧,౧౦౮.

చెడ్డ భార్య, మోసపూరితమైన స్నేహితుడు, ఎదురు మాట్లాడే సేవకుడు, ఇంట్లో పాము — వీటన్నీ మరణమే, సందేహం లేదు.

త్యజ దుర్జనసంసర్గం భజ సాధుసమాగమమ్ । కురు పుణ్యమహోరాత్ర స్మర నిత్యమనిత్యతామ్ ॥ ౧,౧౦౮.

చెడ్డవారి సహవాసాన్ని వదిలి, మంచి వారి సాంగత్యాన్ని కోరాలి. పుణ్యకార్యాలు రాత్రింబవళ్ళూ చేయాలి. ఎప్పుడూ అనిత్యతను గుర్తు పెట్టుకోవాలి.

వ్యాలీకణ్ఠప్రదేశాహ్యపి చ ఫణభృద్భాషణా యా చ రౌద్రీ యా కృష్ణా వ్యాకులాగీ రుధిరనయనసంవ్యాకులా వ్యాఘ్రకల్పా । క్రోధే యైవోగ్రవక్త్రా స్ఫురదనలశిఖా కాకజిహ్వా కరాలా సేవ్యా న స్త్రీ విదగ్ధా పరపురగమనా భ్రాన్తచిత్తా విరాక్త ॥ ౧,౧౦౮.

పాము లాంటి ఉగ్రంగా, నల్లగా, కలవరంగా, రక్తపు కళ్లతో, పులిలా, కోపంలో భయంకరమైన ముఖంతో, కాకిపొడవైన నాలుకతో, క్రూరంగా ఉండే, మాయలో నిపుణురాలు, ఇతరుల ఇళ్లకు వెళ్ళే, మనస్సు చంచలంగా, మమకారం లేని స్త్రీని సేవించకూడదు.

సక్తిః సుతోకే సుకృతం కృతఘ్నే శతిం చ వహ్నౌ (సీతాపహౌ హ్యతపయైవ)?హైమే । ఉత్పద్యతే దైవవశాత్కదాచిద్వేశ్యాసు రాగో న భవేత్కదాచిత్ ॥ ౧,౧౦౮.

ఒకప్పుడు చిన్నపిల్లలో శక్తి కలుగుతుంది, కృతఘ్నుడిలో మంచితనం కనపడుతుంది, బంగారంలో వంద రెట్లు అగ్ని ఉత్పన్నమవుతుంది; కొన్నిసార్లు విధి వల్ల వేశ్యలపై మోహం కలుగుతుంది, మరికొన్నిసార్లు కలగదు.

భుజఙ్గమే వేశ్మని దృష్టిదృష్టే వ్యాధౌ చికిత్సావినివర్తితే చ । దేహే చ బాల్యాదివయోఽన్వితే చ కాలా వృతోఽసౌ లభతే ధృతిం కః ॥ ౧,౧౦౮.

ఇంట్లో పాము కనిపించినప్పుడు, వ్యాధి మందులకు లొంగనిప్పుడు, శరీరం చిన్నదైనా, వృద్ధదైనా బాధపడుతున్నప్పుడు — ఈ సమయాల్లో ఎవరు ధైర్యంగా నిలబడగలరు?

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౧౦౯ సూత ఉవాచ । ఆపదర్థే ధనం రక్షేద్దారాన్రక్షేద్ధనైరపి । ఆత్మానం సతతం రక్షేద్దారైరపి ధనైరపి ॥ ౧,౧౦౯.

సూతుడు చెప్పాడు: కష్టకాలంలో ధనాన్ని కాపాడాలి; అవసరమైతే ధనంతో భార్యను కాపాడాలి; అవసరమైతే భార్యతోనైనా, ధనంతోనైనా తనను తాను ఎప్పుడూ కాపాడుకోవాలి.

త్యజేదకం కులస్యార్థే గ్రామస్యార్థే కులం త్యజేత్ । గ్రామం జనపదస్యార్థే ఆత్మార్థే పృథివీం త్యజేత్ ॥ ౧,౧౦౯.

ఒకరి కోసం కుటుంబాన్ని విడిచిపెట్టాలి; కుటుంబం కోసం గ్రామాన్ని విడిచిపెట్టాలి; గ్రామం కోసం దేశాన్ని విడిచిపెట్టాలి; తన కోసం భూమిని కూడా విడిచిపెట్టాలి.

వరం హి నరకే వాసో న తు దుశ్చరితే గృహే । నరకాత్క్షీయతే పాప కుగృహాన్న నివర్తతే ॥ ౧,౧౦౯.

చెడు పనులు చేసే ఇంట్లో ఉండటం కన్నా నరకంలో ఉండటం మేలైనది; నరకంలో పాపం తీరిపోతుంది, కానీ చెడు ఇంట్లో పాపం తగ్గదు.

చలత్యేకేన పాదేన తిష్ఠత్యేకేన బుద్ధిమాన్ । న పరీక్ష్య పరం స్థానం పూర్వమాయతనం త్యజేత్ ॥ ౧,౧౦౯.

బుద్ధిమంతుడు ఒక కాళ్లతో ముందుకు అడుగు వేస్తూ, ఇంకొక కాళ్లతో నిలబడతాడు; కొత్త చోటు ఎలా ఉందో తెలుసుకోకుండా పాత చోటు వదిలిపెట్టడు.

త్యజేద్దేశమసద్వృత్తం వాసం సోపద్రవం త్యజేత్ । త్యజేత్కృపణరాజానం మిత్రం మాయామయం త్యజేత్ ॥ ౧,౧౦౯.

చెడు అలవాట్లు ఉన్న దేశాన్ని, సమస్యలతో కూడిన వాసస్థలాన్ని, దయలేని రాజును, మాయతో కూడిన మిత్రుడిని వదిలిపెట్టాలి.

అర్థేన కిం కృపణహస్తగతేన కేన జ్ఞానేన కిం బహుశఠాగ్రహసంకులేన । రూపేణ కిం గుణపరాక్రమవర్జితేన మిత్రేణ కిం వ్యసనకాలపరాఙ్ముఖేన ॥ ౧,౧౦౯.

కఠిన హస్తంలో ఉన్న ధనంతో ఏమి లాభం? మాయతో కూడిన జ్ఞానంతో ఏమి ప్రయోజనం? గుణమూ, ధైర్యమూ లేని అందంతో ఏమి ఉపయోగం? కష్టకాలంలో దూరంగా ఉండే మిత్రుడితో ఏమి లాభం?

అదృష్టపూర్వా బహవః సహాయాః సర్వే పదస్థస్య భవన్తి మిత్రాః । అర్థైర్విహీనస్య పదచ్యుతస్య భవత్యకాలే స్వజనోఽపి శత్రుః ॥ ౧,౧౦౯.

పదవిలో ఉన్నవారికి ఎన్నో కొత్త స్నేహితులు కలుగుతారు; కానీ ధనం, పదవి పోయినపుడు, సమయం కుదరకపోతే, సొంతవాళ్లే శత్రువులవుతారు.

ఆపత్సు మిత్రం జానీ యాద్రణే శూరం రహః శుచిమ్ । మార్యా చ విభవే క్షీణే దుర్భిక్షే చ ప్రియాతిథిమ్ ॥ ౧,౧౦౯.

కష్టంలో మిత్రుడు ఎవరో తెలుస్తుంది; యుద్ధంలో వీరుడు ఎవరో తెలుస్తుంది; ఒంటరిలో శుద్ధుడు ఎవరో తెలుస్తుంది; ధనం పోయినప్పుడు మంచితనమున్న భార్య ఎవరో తెలుస్తుంది; కరవులో ప్రియ అతిథి ఎవరో తెలుస్తుంది.

వృక్షం క్షీణఫలం త్యజన్తి విహగాః శుష్కం సరః సారసానిర్ద్రవ్యం పురుషం త్యజన్తి గణికా భ్రష్టం నృపం మన్త్రిణః । పుష్పం పర్యుషితం త్యజన్తి మధుపాః దర్గ్ధ వనాన్తం మృగాః సర్వః కార్యవశాజ్జనో హి రమతే కస్యాస్తి కో వల్లభః ॥ ౧,౧౦౯.

లుబ్ధమర్థప్రదానేన శ్లాధ్యమఞ్జలికర్మణా । మూర్ఖం ఛన్దానువృత్త్యా చ యాథాతథ్యేన పణ్డితమ్ ॥ ౧,౧౦౯.

లోభికి ధనం ఇచ్చితే సంతోషిస్తాడు; ఆశపడి ఉన్నవాడు నమస్కారానికి ఆనందిస్తాడు; మూర్ఖుడు పొగిడితే సంతోషిస్తాడు; పండితుడు నిజాయితీతో మాట్లాడితే సంతోషిస్తాడు.

సద్భావేన హి తుష్యన్తి దేవాః సత్పురుషా ద్విజాః । ఇతరేః ఖాద్యపానేన మానదానేన పణ్డితాః ॥ ౧,౧౦౯.

దేవతలు, మంచి మనుషులు, ద్విజులు నిజమైన మనసుతో సంతోషిస్తారు; ఇతరులు తిండి, పానంతో సంతోషిస్తారు; పండితులు గౌరవంతో సంతోషిస్తారు.

ఉత్తమం ప్రణిపాతేన శఠం భేదేన యోజయేత్ । నీచం స్వల్పప్రదానేన సమం తుల్యపరాక్రమైః ॥ ౧,౧౦౯.

ఉత్తములను వినయంతో చేరాలి; మాయగాళ్లను విడదీయాలి; నీచులకు చిన్నపాటి బహుమతులు ఇవ్వాలి; సమాన శక్తి ఉన్నవారితో సమానంగా ఉండాలి.

యస్యయస్య హి యో భావస్తస్యతస్య హితం వదన్ । అనుప్రవిశ్య మేధావీ క్షిప్రమాత్మవశం నయేత్ ॥ ౧,౧౦౯.

ఎవరికి ఏ స్వభావమో తెలుసుకుని, వారికి మేలు చేసే మాటలు చెప్పి, తెలివైనవాడు వారిని త్వరగా తనవైపు తిప్పుకోవాలి.

నదీనాం చ నఖీనాం చ శృఙ్గిణాం శస్త్రపాణినామ్ । విశ్వాసో నైవ గన్తవ్యః స్త్రిషు రాజకులేషు చ ॥ ౧,౧౦౯.

నదులు, గోరు ఉన్నవారు, కొమ్ములు ఉన్నవారు, ఆయుధాలు పట్టినవారు, స్త్రీలు, రాజ కుటుంబాలు — వీటిపై ఎప్పుడూ నమ్మకం పెట్టుకోకూడదు.

అర్థనాశం మనస్తాపం గృహే దుశ్చరితాని చ । వఞ్చనం చాప మానం చ మతిమాన్న ప్రికాశయేత్ ॥ ౧,౧౦౯.

ధన నష్టం, మనసు బాధ, ఇంట్లో జరిగిన చెడు పనులు, మోసం, అవమానం, దూషణ — ఇవన్నీ తెలివైనవాడు బయటపెట్టకూడదు.

హీనదుర్జనసంసర్గ అత్యన్తవిరహాదరః । స్నేహోఽన్యగేహవాసశ్చ నారీసచ్ఛీలనాశనమ్ ॥ ౧,౧౦౯.

చెడ్డవాళ్లతో స్నేహం, ఎక్కువ విడిపోవడం, పరాయింట్లో మమకారం, చెడ్డ స్వభావం ఉన్న స్త్రీతో జీవించడం — ఇవన్నీ మంచితనాన్ని నాశనం చేస్తాయి.

కస్య దోషః కులే నాస్తి వ్యాధినా కో పీడితః । కేన న వ్యసనం ప్రాప్తం శ్రియః కస్య నిరన్తరాః ॥ ౧,౧౦౯.

ఏ కుటుంబంలో తప్పు ఉండదు? ఎవరు వ్యాధితో బాధపడరు? ఎవరికీ దుఃఖం రాదు? ఎవరి ఐశ్వర్యం ఎప్పటికీ నిలబడుతుంది?

కోర్ఽథం ప్రాప్య న గర్వితో భువి నరః కస్యాపదోనాగతాః స్త్రీభిః కస్య న ఖణ్డితం భువి మనః కో నామ రాజ్ఞాం ప్రియః । కః కాలస్య న గోచరాన్తరగతః కోర్ఽథో గతో గౌరవం కో వా దుర్జనవాగురానిపతితః క్షేమేణ యాతః పుమాన్ ॥ ౧,౧౦౯.

ఈ లోకంలో ధనం సంపాదించినవాడు గర్వపడని వాడు ఎవడు? ఎవరికీ కష్టాలు రాకుండా ఉంటాయి? ఎవరి మనస్సు స్త్రీల వల్ల కలవరపడదు? రాజులకు ఎప్పుడూ ఇష్టమైనవాడు ఎవడు? కాలానికి అందని వాడు ఎవడు? ఏ ధనానికి గౌరవం తగ్గదు? చెడ్డవారి వలలో పడినవాడు సురక్షితంగా బయటపడినవాడెవడు?

సుహృత్స్వజనబన్ధుర్న బుద్ధిర్యస్య న చాత్మని । యస్మిన్కర్మణి సిద్ధేఽపి న దృశ్యేత ఫలోదయః । విపత్తౌ చ మహద్దుఃఖం తద్వుధః కథమాచరేత్ ॥ ౧,౧౦౯.

ఎవరికి స్నేహితులు, బంధువులు, జ్ఞానం లేవో, ఎవరి పనులకు ఫలితం కనబడదో, కష్టకాలంలో ఎవరు తీవ్రమైన బాధ అనుభవిస్తారో, అలాంటి వారు ఎలా ప్రవర్తించాలి?

యస్మిన్దేశే న సంమానం న ప్రీతిర్న చ బాన్ధవాః । న చ విద్యాగమః కశ్చిత్తం దేశం పరివర్జయేత్ ॥ ౧,౧౦౯.

ఏ దేశంలో గౌరవం లేదు, ప్రేమ లేదు, బంధువులు లేరు, విద్యాభ్యాసానికి అవకాశం లేదు, అలాంటి దేశాన్ని వదిలిపెట్టాలి.