గరుడపురాణమ్

రాజర్షిబ్రాహ్మణైః కార్యం దేవవిప్రాదిపూజనమ్ । అశ్వమేధేన యష్టబ్యం మహాపాతకనాశనమ్ ॥ ౧,౧౦౮.

రాజులు, ఋషులు, బ్రాహ్మణులు దేవతలు, పండితులను పూజించాలి. అశ్వమేధ యాగం చేసి, మహాపాతకాలను తొలగించుకోవాలి.

ఉత్తమైః సహ సాఙ్గత్యం పణ్డితైః సహ సత్కథామ్ । అలుబ్ధైః సహ మిత్రత్వం కుర్వాణో నావసీదతి ॥ ౧,౧౦౮.

ఉత్తములతో కలిసి ఉండేవాడు, పండితులతో మంచి మాటలు చెప్పేవాడు, లోభం లేని వారితో స్నేహం చేసేవాడు ఎప్పుడూ కష్టంలో పడడు.

పరీవాదం పరార్థం చ పరిహాసం పరస్త్రియమ్ । పరవేశ్మని వాసం చ న కుర్వీత కదాచన ॥ ౧,౧౦౮.

ఎప్పుడూ ఇతరుల నింద చేయకూడదు, ఇతరుల లాభం కోసం పని చేయకూడదు, ఎగతాళి చేయకూడదు, పరస్త్రీని ఆశించకూడదు, ఇతరుల ఇంట్లో నివసించకూడదు.

పరోఽపి హితవాబన్ధుర్బన్ధురప్యహితః పరః । అహితో దేహజో వ్యాధిర్హితమారణ్యమౌషధమ్ ॥ ౧,౧౦౮.

ఉపకారం చేసే పరాయివాడు కూడా స్నేహితుడే; హాని చేసే బంధువు పరాయివాడే. శరీరంలో కలిగే వ్యాధి శత్రువు, అడవిలో దొరికే ఔషధం మిత్రుడు.

స బన్ధుర్యో హితే యుక్తః స పితా యస్తు పోషకః । తన్మిత్రం యత్ర విశ్వాసః స దేశో యత్ర జీవ్యతే ॥ ౧,౧౦౮.

మనకు మేలు చేసే వాడే స్నేహితుడు; పోషణ చేసే వాడే తండ్రి; నమ్మకం ఉన్నవాడే నిజమైన మిత్రుడు; జీవించగలిగే చోటే స్వదేశం.

స భృత్యో యో విధేయస్తు తద్బీజం యత్ప్రరోహతి । సా భార్యా యా ప్రియం బ్రూతే స పుత్రో యస్తు జీవతి ॥ ౧,౧౦౮.

ఆజ్ఞపాలించే వాడే సేవకుడు; మొలకెత్తే విత్తనే విత్తనం; మధురంగా మాట్లాడే అమ్మాయే భార్య; బ్రతికిన వాడే కుమారుడు.

స జీవతి గుణా యస్య ధర్మో యస్య స జీవతి । గుణధర్మవిహీనో యో నిష్ఫల తస్య జీవనమ్ ॥ ౧,౧౦౮.

ధర్మం ఉన్నవాడే నిజంగా బ్రతికిన వాడు; గుణాలు ఉన్నవాడే బ్రతికిన వాడు. గుణధర్మాలు లేనివాడి జీవితం వ్యర్థం.

సా భార్యా యా గృహే దక్షా సా భార్యాయా ప్రియంవదా । సా భార్యా యా పతిప్రాణా సా భార్యా యా పతివ్రతా ॥ ౧,౧౦౮.

ఇంట్లో పనిలో నిపుణురాలు, మధురంగా మాట్లాడే, భర్తనే ప్రాణంగా భావించే, భర్తకు అంకితమై ఉండే అమ్మాయే భార్య.

నిత్య స్నాతా సుగన్ధా చ నిత్యం చ ప్రియవాదినీ । అల్పభుక్తాల్పభాషీ చ సతతం మఙ్గలైర్యుతా ॥ ౧,౧౦౮.

ఎప్పుడూ స్నానం చేసినది, సువాసనతో ఉండే, మధురంగా మాట్లాడే, తక్కువ తినే, తక్కువ మాట్లాడే, ఎల్లప్పుడూ మంగళకర లక్షణాలతో ఉండే అమ్మాయే భార్య.

సతతం ధర్మబహులా సతతం చ పతిప్రియా । సతతం ప్రియవక్రీ చ సతతం త్వృతుకామినీ ॥ ౧,౧౦౮.

ఎప్పుడూ ధర్మంలో నిబద్ధురాలు, భర్తకు ప్రీతిపాత్రురాలు, మధురంగా మాట్లాడే, సమయానికి సంయోగాన్ని కోరే అమ్మాయే భార్య.

ఏతదాదిక్రియాయుక్తా సర్వసౌ భాగ్యవర్ధినీ । యస్యేదృశీ భవేద్భాయ్యా స దేవేన్ద్రోన మానుషః ॥ ౧,౧౦౮.

ఇలాంటి మంచి లక్షణాలు ఉన్న భార్య అన్ని శుభాలను పెంచుతుంది. ఇలాంటి భార్య ఉన్నవాడు మనుషుల్లో ఇంద్రుడిలా ఉంటాడు.

యస్య భార్యా విరూపాక్షీ కశ్మలా కలహప్రియా । ఉత్తరోత్తరవాదా స్యా సా జరా న జరా జరా ॥ ౧,౧౦౮.

కళ్ళు చెడిపోయినవాటి లాంటి భార్య, అపవిత్రురాలు, గొడవలకు ఆసక్తి ఉన్నది, ఎప్పుడూ వాదించేది — ఆమె వృద్ధాప్యం, నిజంగా వృద్ధాప్యమే.

యస్య భార్యా శ్రితాన్యఞ్చ పరవేశ్మాభికాఙ్క్షిణీ । కుక్రియా త్యక్తలజ్జా చ సా జరా న జరా జరా ॥ ౧,౧౦౮.

ఇతరులను ఆశ్రయించే, ఇతరుల ఇంటిని కోరే, చెడు పనులు చేసే, సిగ్గు లేని భార్య — ఆమె వృద్ధాప్యం, నిజంగా వృద్ధాప్యమే.

యస్య భార్యా గుణజ్ఞా చ భర్తారమనుగామినీ । అల్పాల్పేన తు సన్తుష్టా సా ప్రియా న ప్రియా ప్రియా ॥ ౧,౧౦౮.

గుణాలు తెలిసినది, భర్తను అనుసరించే, తక్కువలో సంతృప్తిగా ఉండే భార్య — ఆమె ప్రియురాలు, నిజంగా ప్రియురాలే.

దుష్టా భార్యా శఠం మిత్రం భృత్యశ్చోత్తరదాయకః । ససర్పే చ గృహే వాసోమృత్యురేవ న సంశయః ॥ ౧,౧౦౮.

చెడ్డ భార్య, మోసపూరితమైన స్నేహితుడు, ఎదురు మాట్లాడే సేవకుడు, ఇంట్లో పాము — వీటన్నీ మరణమే, సందేహం లేదు.

త్యజ దుర్జనసంసర్గం భజ సాధుసమాగమమ్ । కురు పుణ్యమహోరాత్ర స్మర నిత్యమనిత్యతామ్ ॥ ౧,౧౦౮.

చెడ్డవారి సహవాసాన్ని వదిలి, మంచి వారి సాంగత్యాన్ని కోరాలి. పుణ్యకార్యాలు రాత్రింబవళ్ళూ చేయాలి. ఎప్పుడూ అనిత్యతను గుర్తు పెట్టుకోవాలి.

వ్యాలీకణ్ఠప్రదేశాహ్యపి చ ఫణభృద్భాషణా యా చ రౌద్రీ యా కృష్ణా వ్యాకులాగీ రుధిరనయనసంవ్యాకులా వ్యాఘ్రకల్పా । క్రోధే యైవోగ్రవక్త్రా స్ఫురదనలశిఖా కాకజిహ్వా కరాలా సేవ్యా న స్త్రీ విదగ్ధా పరపురగమనా భ్రాన్తచిత్తా విరాక్త ॥ ౧,౧౦౮.

పాము లాంటి ఉగ్రంగా, నల్లగా, కలవరంగా, రక్తపు కళ్లతో, పులిలా, కోపంలో భయంకరమైన ముఖంతో, కాకిపొడవైన నాలుకతో, క్రూరంగా ఉండే, మాయలో నిపుణురాలు, ఇతరుల ఇళ్లకు వెళ్ళే, మనస్సు చంచలంగా, మమకారం లేని స్త్రీని సేవించకూడదు.

సక్తిః సుతోకే సుకృతం కృతఘ్నే శతిం చ వహ్నౌ (సీతాపహౌ హ్యతపయైవ)?హైమే । ఉత్పద్యతే దైవవశాత్కదాచిద్వేశ్యాసు రాగో న భవేత్కదాచిత్ ॥ ౧,౧౦౮.

ఒకప్పుడు చిన్నపిల్లలో శక్తి కలుగుతుంది, కృతఘ్నుడిలో మంచితనం కనపడుతుంది, బంగారంలో వంద రెట్లు అగ్ని ఉత్పన్నమవుతుంది; కొన్నిసార్లు విధి వల్ల వేశ్యలపై మోహం కలుగుతుంది, మరికొన్నిసార్లు కలగదు.

భుజఙ్గమే వేశ్మని దృష్టిదృష్టే వ్యాధౌ చికిత్సావినివర్తితే చ । దేహే చ బాల్యాదివయోఽన్వితే చ కాలా వృతోఽసౌ లభతే ధృతిం కః ॥ ౧,౧౦౮.

ఇంట్లో పాము కనిపించినప్పుడు, వ్యాధి మందులకు లొంగనిప్పుడు, శరీరం చిన్నదైనా, వృద్ధదైనా బాధపడుతున్నప్పుడు — ఈ సమయాల్లో ఎవరు ధైర్యంగా నిలబడగలరు?

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౧౦౯ సూత ఉవాచ । ఆపదర్థే ధనం రక్షేద్దారాన్రక్షేద్ధనైరపి । ఆత్మానం సతతం రక్షేద్దారైరపి ధనైరపి ॥ ౧,౧౦౯.

సూతుడు చెప్పాడు: కష్టకాలంలో ధనాన్ని కాపాడాలి; అవసరమైతే ధనంతో భార్యను కాపాడాలి; అవసరమైతే భార్యతోనైనా, ధనంతోనైనా తనను తాను ఎప్పుడూ కాపాడుకోవాలి.

త్యజేదకం కులస్యార్థే గ్రామస్యార్థే కులం త్యజేత్ । గ్రామం జనపదస్యార్థే ఆత్మార్థే పృథివీం త్యజేత్ ॥ ౧,౧౦౯.

ఒకరి కోసం కుటుంబాన్ని విడిచిపెట్టాలి; కుటుంబం కోసం గ్రామాన్ని విడిచిపెట్టాలి; గ్రామం కోసం దేశాన్ని విడిచిపెట్టాలి; తన కోసం భూమిని కూడా విడిచిపెట్టాలి.

వరం హి నరకే వాసో న తు దుశ్చరితే గృహే । నరకాత్క్షీయతే పాప కుగృహాన్న నివర్తతే ॥ ౧,౧౦౯.

చెడు పనులు చేసే ఇంట్లో ఉండటం కన్నా నరకంలో ఉండటం మేలైనది; నరకంలో పాపం తీరిపోతుంది, కానీ చెడు ఇంట్లో పాపం తగ్గదు.

చలత్యేకేన పాదేన తిష్ఠత్యేకేన బుద్ధిమాన్ । న పరీక్ష్య పరం స్థానం పూర్వమాయతనం త్యజేత్ ॥ ౧,౧౦౯.

బుద్ధిమంతుడు ఒక కాళ్లతో ముందుకు అడుగు వేస్తూ, ఇంకొక కాళ్లతో నిలబడతాడు; కొత్త చోటు ఎలా ఉందో తెలుసుకోకుండా పాత చోటు వదిలిపెట్టడు.

త్యజేద్దేశమసద్వృత్తం వాసం సోపద్రవం త్యజేత్ । త్యజేత్కృపణరాజానం మిత్రం మాయామయం త్యజేత్ ॥ ౧,౧౦౯.

చెడు అలవాట్లు ఉన్న దేశాన్ని, సమస్యలతో కూడిన వాసస్థలాన్ని, దయలేని రాజును, మాయతో కూడిన మిత్రుడిని వదిలిపెట్టాలి.

అర్థేన కిం కృపణహస్తగతేన కేన జ్ఞానేన కిం బహుశఠాగ్రహసంకులేన । రూపేణ కిం గుణపరాక్రమవర్జితేన మిత్రేణ కిం వ్యసనకాలపరాఙ్ముఖేన ॥ ౧,౧౦౯.

కఠిన హస్తంలో ఉన్న ధనంతో ఏమి లాభం? మాయతో కూడిన జ్ఞానంతో ఏమి ప్రయోజనం? గుణమూ, ధైర్యమూ లేని అందంతో ఏమి ఉపయోగం? కష్టకాలంలో దూరంగా ఉండే మిత్రుడితో ఏమి లాభం?

అదృష్టపూర్వా బహవః సహాయాః సర్వే పదస్థస్య భవన్తి మిత్రాః । అర్థైర్విహీనస్య పదచ్యుతస్య భవత్యకాలే స్వజనోఽపి శత్రుః ॥ ౧,౧౦౯.

పదవిలో ఉన్నవారికి ఎన్నో కొత్త స్నేహితులు కలుగుతారు; కానీ ధనం, పదవి పోయినపుడు, సమయం కుదరకపోతే, సొంతవాళ్లే శత్రువులవుతారు.

ఆపత్సు మిత్రం జానీ యాద్రణే శూరం రహః శుచిమ్ । మార్యా చ విభవే క్షీణే దుర్భిక్షే చ ప్రియాతిథిమ్ ॥ ౧,౧౦౯.

కష్టంలో మిత్రుడు ఎవరో తెలుస్తుంది; యుద్ధంలో వీరుడు ఎవరో తెలుస్తుంది; ఒంటరిలో శుద్ధుడు ఎవరో తెలుస్తుంది; ధనం పోయినప్పుడు మంచితనమున్న భార్య ఎవరో తెలుస్తుంది; కరవులో ప్రియ అతిథి ఎవరో తెలుస్తుంది.

వృక్షం క్షీణఫలం త్యజన్తి విహగాః శుష్కం సరః సారసానిర్ద్రవ్యం పురుషం త్యజన్తి గణికా భ్రష్టం నృపం మన్త్రిణః । పుష్పం పర్యుషితం త్యజన్తి మధుపాః దర్గ్ధ వనాన్తం మృగాః సర్వః కార్యవశాజ్జనో హి రమతే కస్యాస్తి కో వల్లభః ॥ ౧,౧౦౯.

లుబ్ధమర్థప్రదానేన శ్లాధ్యమఞ్జలికర్మణా । మూర్ఖం ఛన్దానువృత్త్యా చ యాథాతథ్యేన పణ్డితమ్ ॥ ౧,౧౦౯.

లోభికి ధనం ఇచ్చితే సంతోషిస్తాడు; ఆశపడి ఉన్నవాడు నమస్కారానికి ఆనందిస్తాడు; మూర్ఖుడు పొగిడితే సంతోషిస్తాడు; పండితుడు నిజాయితీతో మాట్లాడితే సంతోషిస్తాడు.