సర్వాంశ్చతుష్పదాన్హత్వా అహోరాత్రో షితో జపేత్ । శూద్రం హత్వా చరేత్కృచ్ఛ్రమతికృచ్ఛ్రం తు వైశ్యహా । క్షత్త్రం చాన్ద్రాయణం విప్రం ద్వావింశాత్రింశమాహరే (వహే) త్ ॥ ౧,౧౦౭.
ఏదైనా నాలుగు కాళ్ల జంతువును చంపితే, ఒక రోజు రాత్రి జపం చేయాలి. శూద్రుని చంపితే కృచ్ఛ్ర వ్రతం చేయాలి; వైశ్యుని చంపితే అతికృచ్ఛ్ర వ్రతం, క్షత్రియుని చంపితే చాంద్రాయణ వ్రతం, బ్రాహ్మణుని చంపితే ఇరవై రెండు లేదా ముప్పై మూడు రోజులు ప్రాయశ్చిత్తం చేయాలి.
శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౧౦౮ సూత ఉవాచ । నీతిసారం ప్రవక్ష్యామి అర్థశాస్త్రాదిసంశ్రితమ్ । రాజాదిభ్యో హితం పుణ్యమాయుః స్వర్గాదిదాయకమ్ ॥ ౧,౧౦౮.
సూతుడు ఇలా అన్నాడు: నేను నీతిసారాన్ని, అర్థశాస్త్రాది గ్రంథాల నుండి తీసుకున్నదాన్ని, రాజులకూ ఇతరులకూ హితకరమైనదాన్ని, ఆయుష్షు, స్వర్గాది ఫలితాలనిచ్చేదాన్ని వివరంగా చెబుతాను.
సద్భిః సఙ్గం ప్రకుర్వీత సిద్ధికామః సదా నరః । నాసద్భిరిహలోకాయ పరలోకాయ వా హితమ్ ॥ ౧,౧౦౮.
ఎప్పుడూ విజయాన్ని కోరుకునే మనిషి మంచి వారితోనే స్నేహం చేయాలి. చెడ్డవారితో కలవడం వల్ల ఈ లోకంలోనూ, పరలోకంలోనూ మేలు కలగదు.
వర్జయేత్క్షుద్రసంవాదమదుష్టస్య తు దర్శనమ్ । విరోధం సహ మిత్రేణ సంప్రీతిం శత్రుసేవినా ॥ ౧,౧౦౮.
తక్కువ విషయాలపై సంభాషణను, దుష్టులను చూడడాన్ని, మిత్రునితో కలహాన్ని, శత్రువులకు సేవ చేసే వారితో స్నేహాన్ని దూరంగా ఉంచాలి.
మూర్ఖశిష్యోపదేశేన దుష్టస్త్రీభరణేన చ । దుష్టానాం సంప్రయోగేణ పణ్డితోఽప్యవసీదతి ॥ ౧,౧౦౮.
మూర్ఖుడైన శిష్యునికి బోధించడం, దుష్టస్త్రీని పోషించడం, చెడ్డవారితో కలవడం వల్ల పండితుడైనా నశించిపోతాడు.
బ్రాహ్మణం బాలిశం క్షత్త్రమయోద్ధారం విశం జడమ్ । శూద్రమక్షరసంయుక్తం దూరతః పరివర్జయేత్ ॥ ౧,౧౦౮.
పిల్లలవంటి బ్రాహ్మణుడిని, యుద్ధం వదిలిపెట్టి పారిపోయే క్షత్రియుడిని, మూర్ఖుడైన వైశ్యునిని, అక్షరజ్ఞుడైన శూద్రుడిని దూరంగా నివారించాలి.
కాలేన రిపుణాసన్ధిః కాలే మిత్రేణ విగ్రహః । కార్యకారణమాశ్రిత్య కాలం క్షిపతి పణ్డితః ॥ ౧,౧౦౮.
సమయానుసారం శత్రువుతో సఖ్యతను, సమయానుసారం మిత్రునితో కలహాన్ని చేయాలి. పనికి తగినట్టుగా సమయాన్ని అనుసరించడమే పండితుని లక్షణం.
కాలః పచతి భూతాని కాలః సంహరతే ప్రజాః । కాలః సుప్తేషు జాగర్తి కాలో హి దురతిక్రమః ॥ ౧,౧౦౮.
కాలమే అన్ని జీవులను పెంపొందిస్తుంది, కాలమే వాటిని మరల తీసుకుపోతుంది. అందరూ నిద్రిస్తున్నప్పుడు కాలం మేల్కొని ఉంటుంది. కాలాన్ని ఎవరూ దాటలేరు.
కాలేషు హరతే వీర్యం కాలే గర్భే చ వర్తతే । కాలో జనయతే సృష్టిం పునః కాలోఽపి సంహరేత్ ॥ ౧,౧౦౮.
కాలం వచ్చినప్పుడు బలాన్ని తీసుకుంటుంది; కాలంలోనే గర్భంలో జీవం ఉంటుంది; కాలమే సృష్టిని కలిగిస్తుంది, మళ్లీ కాలమే దాన్ని తీసుకుపోతుంది.
కాలః సూక్ష్మగతిర్నిత్యం ద్వివిధశ్చేహ భావ్యతే । స్థూలసంగ్రహచారేణ సూక్ష్మచారాన్తరేణ చ ॥ ౧,౧౦౮.
కాలం ఎప్పుడూ సూక్ష్మంగా కదులుతుంది. ఇది రెండు విధాలుగా భావించబడుతుంది: ఒకటి స్థూలంగా, మరొకటి అంతర్గతంగా సూక్ష్మంగా.
నీతిసారం సురేన్ద్రాయ ఇమమూచ బృహస్పతిః । సర్వజ్ఞో యేన చేన్ద్రోఽభూద్దైత్యాన్హత్వాప్నుయాద్దివమ్ ॥ ౧,౧౦౮.
బృహస్పతి దేవేంద్రునికి నीतిసారం చెప్పాడు. ఆ జ్ఞానంతో ఇంద్రుడు అన్నింటికీ తెలిసినవాడై, దానవులను సంహరించి, స్వర్గాన్ని పొందాడు.
రాజర్షిబ్రాహ్మణైః కార్యం దేవవిప్రాదిపూజనమ్ । అశ్వమేధేన యష్టబ్యం మహాపాతకనాశనమ్ ॥ ౧,౧౦౮.
రాజులు, ఋషులు, బ్రాహ్మణులు దేవతలు, పండితులను పూజించాలి. అశ్వమేధ యాగం చేసి, మహాపాతకాలను తొలగించుకోవాలి.
ఉత్తమైః సహ సాఙ్గత్యం పణ్డితైః సహ సత్కథామ్ । అలుబ్ధైః సహ మిత్రత్వం కుర్వాణో నావసీదతి ॥ ౧,౧౦౮.
ఉత్తములతో కలిసి ఉండేవాడు, పండితులతో మంచి మాటలు చెప్పేవాడు, లోభం లేని వారితో స్నేహం చేసేవాడు ఎప్పుడూ కష్టంలో పడడు.
పరీవాదం పరార్థం చ పరిహాసం పరస్త్రియమ్ । పరవేశ్మని వాసం చ న కుర్వీత కదాచన ॥ ౧,౧౦౮.
ఎప్పుడూ ఇతరుల నింద చేయకూడదు, ఇతరుల లాభం కోసం పని చేయకూడదు, ఎగతాళి చేయకూడదు, పరస్త్రీని ఆశించకూడదు, ఇతరుల ఇంట్లో నివసించకూడదు.
పరోఽపి హితవాబన్ధుర్బన్ధురప్యహితః పరః । అహితో దేహజో వ్యాధిర్హితమారణ్యమౌషధమ్ ॥ ౧,౧౦౮.
ఉపకారం చేసే పరాయివాడు కూడా స్నేహితుడే; హాని చేసే బంధువు పరాయివాడే. శరీరంలో కలిగే వ్యాధి శత్రువు, అడవిలో దొరికే ఔషధం మిత్రుడు.
స బన్ధుర్యో హితే యుక్తః స పితా యస్తు పోషకః । తన్మిత్రం యత్ర విశ్వాసః స దేశో యత్ర జీవ్యతే ॥ ౧,౧౦౮.
మనకు మేలు చేసే వాడే స్నేహితుడు; పోషణ చేసే వాడే తండ్రి; నమ్మకం ఉన్నవాడే నిజమైన మిత్రుడు; జీవించగలిగే చోటే స్వదేశం.
స భృత్యో యో విధేయస్తు తద్బీజం యత్ప్రరోహతి । సా భార్యా యా ప్రియం బ్రూతే స పుత్రో యస్తు జీవతి ॥ ౧,౧౦౮.
ఆజ్ఞపాలించే వాడే సేవకుడు; మొలకెత్తే విత్తనే విత్తనం; మధురంగా మాట్లాడే అమ్మాయే భార్య; బ్రతికిన వాడే కుమారుడు.
స జీవతి గుణా యస్య ధర్మో యస్య స జీవతి । గుణధర్మవిహీనో యో నిష్ఫల తస్య జీవనమ్ ॥ ౧,౧౦౮.
ధర్మం ఉన్నవాడే నిజంగా బ్రతికిన వాడు; గుణాలు ఉన్నవాడే బ్రతికిన వాడు. గుణధర్మాలు లేనివాడి జీవితం వ్యర్థం.
సా భార్యా యా గృహే దక్షా సా భార్యాయా ప్రియంవదా । సా భార్యా యా పతిప్రాణా సా భార్యా యా పతివ్రతా ॥ ౧,౧౦౮.
ఇంట్లో పనిలో నిపుణురాలు, మధురంగా మాట్లాడే, భర్తనే ప్రాణంగా భావించే, భర్తకు అంకితమై ఉండే అమ్మాయే భార్య.
నిత్య స్నాతా సుగన్ధా చ నిత్యం చ ప్రియవాదినీ । అల్పభుక్తాల్పభాషీ చ సతతం మఙ్గలైర్యుతా ॥ ౧,౧౦౮.
ఎప్పుడూ స్నానం చేసినది, సువాసనతో ఉండే, మధురంగా మాట్లాడే, తక్కువ తినే, తక్కువ మాట్లాడే, ఎల్లప్పుడూ మంగళకర లక్షణాలతో ఉండే అమ్మాయే భార్య.
సతతం ధర్మబహులా సతతం చ పతిప్రియా । సతతం ప్రియవక్రీ చ సతతం త్వృతుకామినీ ॥ ౧,౧౦౮.
ఎప్పుడూ ధర్మంలో నిబద్ధురాలు, భర్తకు ప్రీతిపాత్రురాలు, మధురంగా మాట్లాడే, సమయానికి సంయోగాన్ని కోరే అమ్మాయే భార్య.
ఏతదాదిక్రియాయుక్తా సర్వసౌ భాగ్యవర్ధినీ । యస్యేదృశీ భవేద్భాయ్యా స దేవేన్ద్రోన మానుషః ॥ ౧,౧౦౮.
ఇలాంటి మంచి లక్షణాలు ఉన్న భార్య అన్ని శుభాలను పెంచుతుంది. ఇలాంటి భార్య ఉన్నవాడు మనుషుల్లో ఇంద్రుడిలా ఉంటాడు.
యస్య భార్యా విరూపాక్షీ కశ్మలా కలహప్రియా । ఉత్తరోత్తరవాదా స్యా సా జరా న జరా జరా ॥ ౧,౧౦౮.
కళ్ళు చెడిపోయినవాటి లాంటి భార్య, అపవిత్రురాలు, గొడవలకు ఆసక్తి ఉన్నది, ఎప్పుడూ వాదించేది — ఆమె వృద్ధాప్యం, నిజంగా వృద్ధాప్యమే.
యస్య భార్యా శ్రితాన్యఞ్చ పరవేశ్మాభికాఙ్క్షిణీ । కుక్రియా త్యక్తలజ్జా చ సా జరా న జరా జరా ॥ ౧,౧౦౮.
ఇతరులను ఆశ్రయించే, ఇతరుల ఇంటిని కోరే, చెడు పనులు చేసే, సిగ్గు లేని భార్య — ఆమె వృద్ధాప్యం, నిజంగా వృద్ధాప్యమే.
యస్య భార్యా గుణజ్ఞా చ భర్తారమనుగామినీ । అల్పాల్పేన తు సన్తుష్టా సా ప్రియా న ప్రియా ప్రియా ॥ ౧,౧౦౮.
గుణాలు తెలిసినది, భర్తను అనుసరించే, తక్కువలో సంతృప్తిగా ఉండే భార్య — ఆమె ప్రియురాలు, నిజంగా ప్రియురాలే.
దుష్టా భార్యా శఠం మిత్రం భృత్యశ్చోత్తరదాయకః । ససర్పే చ గృహే వాసోమృత్యురేవ న సంశయః ॥ ౧,౧౦౮.
చెడ్డ భార్య, మోసపూరితమైన స్నేహితుడు, ఎదురు మాట్లాడే సేవకుడు, ఇంట్లో పాము — వీటన్నీ మరణమే, సందేహం లేదు.
త్యజ దుర్జనసంసర్గం భజ సాధుసమాగమమ్ । కురు పుణ్యమహోరాత్ర స్మర నిత్యమనిత్యతామ్ ॥ ౧,౧౦౮.
చెడ్డవారి సహవాసాన్ని వదిలి, మంచి వారి సాంగత్యాన్ని కోరాలి. పుణ్యకార్యాలు రాత్రింబవళ్ళూ చేయాలి. ఎప్పుడూ అనిత్యతను గుర్తు పెట్టుకోవాలి.
వ్యాలీకణ్ఠప్రదేశాహ్యపి చ ఫణభృద్భాషణా యా చ రౌద్రీ యా కృష్ణా వ్యాకులాగీ రుధిరనయనసంవ్యాకులా వ్యాఘ్రకల్పా । క్రోధే యైవోగ్రవక్త్రా స్ఫురదనలశిఖా కాకజిహ్వా కరాలా సేవ్యా న స్త్రీ విదగ్ధా పరపురగమనా భ్రాన్తచిత్తా విరాక్త ॥ ౧,౧౦౮.
పాము లాంటి ఉగ్రంగా, నల్లగా, కలవరంగా, రక్తపు కళ్లతో, పులిలా, కోపంలో భయంకరమైన ముఖంతో, కాకిపొడవైన నాలుకతో, క్రూరంగా ఉండే, మాయలో నిపుణురాలు, ఇతరుల ఇళ్లకు వెళ్ళే, మనస్సు చంచలంగా, మమకారం లేని స్త్రీని సేవించకూడదు.
సక్తిః సుతోకే సుకృతం కృతఘ్నే శతిం చ వహ్నౌ (సీతాపహౌ హ్యతపయైవ)?హైమే । ఉత్పద్యతే దైవవశాత్కదాచిద్వేశ్యాసు రాగో న భవేత్కదాచిత్ ॥ ౧,౧౦౮.
ఒకప్పుడు చిన్నపిల్లలో శక్తి కలుగుతుంది, కృతఘ్నుడిలో మంచితనం కనపడుతుంది, బంగారంలో వంద రెట్లు అగ్ని ఉత్పన్నమవుతుంది; కొన్నిసార్లు విధి వల్ల వేశ్యలపై మోహం కలుగుతుంది, మరికొన్నిసార్లు కలగదు.
భుజఙ్గమే వేశ్మని దృష్టిదృష్టే వ్యాధౌ చికిత్సావినివర్తితే చ । దేహే చ బాల్యాదివయోఽన్వితే చ కాలా వృతోఽసౌ లభతే ధృతిం కః ॥ ౧,౧౦౮.
ఇంట్లో పాము కనిపించినప్పుడు, వ్యాధి మందులకు లొంగనిప్పుడు, శరీరం చిన్నదైనా, వృద్ధదైనా బాధపడుతున్నప్పుడు — ఈ సమయాల్లో ఎవరు ధైర్యంగా నిలబడగలరు?