ఏవం ప్రక్షాల్యతే ప్రాజ్ఞైరాత్మా బన్ధాచ్చ రక్ష్యతే 88.
ఇలా జ్ఞానులు తమను తాము పవిత్రం చేసుకుని, బంధనాల నుంచి రక్షించుకుంటారు.
రుచిరువాచ తత్కథం కర్మణో మార్గే భవన్తో యోజయన్తి మామ్ ॥ 88.
రుచిః ఇలా అడిగింది: మరి మీరు నన్ను కర్మ మార్గంలో ఎందుకు నడిపిస్తున్నారు?
పితర ఉచుః కిం తు విద్యాపరిప్రాప్తౌ హేతుః కర్మ న సంశయః ॥ 88.
పితృదేవతలు ఇలా అన్నారు: జ్ఞానం సంపాదించడానికి కర్మమే కారణమని సందేహం లేదు.
విహితాకరణానర్థో న సద్భిః క్రియతే తు యః 88.
తప్పనిసరి కర్తవ్యాలను చేయకపోవడం వల్ల కలిగే హాని మంచి వారు చేయరు.
ప్రక్షాలయామీతి భవాన్యదేతన్మన్యతే వరమ్ 88.
భవానీ ఇలా అనుకుంది — 'నేను స్నానం చేయడం ఉత్తమం' అని భావించింది.
అవిద్యాప్యుపకారాయ విషవజ్జాయతే నృణామ్ 88.
అజ్ఞానం కూడా, విషంలా కనిపించినా, కొన్నిసార్లు మనుషులకు ఉపయోగపడుతుంది.
తస్మాద్వత్స కురుష్వ త్వం విధివద్దారసంగ్రహమ్ 88.
కాబట్టి, నా బిడ్డా, నువ్వు సరిగా భార్యను పొందేందుకు ప్రయత్నించు.
వృద్ధోఽహం సామ్ప్రతం కో మే పితరః సమ్ప్రిదాస్యతి 88.
నేను ఇప్పుడు వృద్ధుడిని — ఎవరు నాకు తమ కుమార్తెను పెళ్లి ఇస్తారు?
అస్మాకం పతనం వత్స భవతశ్చాప్యధోగతిః 88.
మనకు, నా బిడ్డా, పతనం జరుగుతుంది; నీకూ క్షీణతే.
ఇత్యుక్త్వా పితరస్తస్య పశ్యతో మునిసత్తమ 88.
ఇలా చెప్పి, అతని తండ్రి, ఆ మునిశ్రేష్ఠుడు చూస్తుండగా,
మునిః క్రౌంచుకయే ప్రాహ మార్కణ్డేయో మహాతపాః 88.
ప్రముఖ తపస్వి మార్కండేయుడు కౌంచుకుడిని ఇలా ఉద్దేశించి పలికాడు.
ఇతి శ్రాగారుడే మహాపురాణే పూర్వఖణ్డే ప్రథమాంశాఖ్యే ఆచారకాణ్డే కర్మజ్ఞానమా నామాష్టాశీతితమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీ గరుడ మహాపురాణంలో, పూర్వఖండంలో, ప్రథమాంశాఖలో, ఆచారఖండంలో, కర్మజ్ఞానం అనే ఎనభై ఎనిమిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
పృష్టః క్రౌఞ్చుకినోవాచ మార్కణ్డేయః పునశ్చ తమ్ 89.
ప్రశ్నించబడినప్పుడు, మార్కండేయుడు మళ్లీ కౌంచుకుడికి ఇలా చెప్పాడు.
కన్యాభిలాషీ విప్రర్షిః పరిబభ్రామ మేదినీమ్ చిన్తామవాప మహీతమతీవోద్విగ్నమానసః ॥ 89.
కన్యను కోరుతూ, ఆ మునివరుడు భూమిపై సంచరించాడు; అతని మనస్సు తీవ్రంగా కలవరపడింది, ఆలోచనలతో బాధపడ్డాడు.
కిం కరోమి క్వ గచ్ఛామి కథం మే దారసంగ్రహః 89.
'నేను ఏమి చేయాలి? ఎక్కడికి వెళ్లాలి? నాకు భార్య ఎలా లభిస్తుంది?' అని ఆలోచించాడు.
ఇతి చిన్తయతస్తస్యమతిర్జాతా మహాత్మనః 89.
అలా ఆలోచిస్తూ, ఆ మహాత్ముడి మనస్సులో ఒక నిర్ణయం పుట్టింది.
తతో వర్షశతం దివ్యం తపస్తేపే మహామనాః ఆరాధనాయ స తదా పరం నియమమాస్థితః ॥ 89.
అప్పుడతడు దివ్యమైన వంద సంవత్సరాలు కఠినమైన తపస్సు చేసి, పరమాత్మను ప్రసన్నపరచేందుకు కఠిన నియమాలు పాటించాడు.
తతః ప్రదర్శయామాస బ్రహ్మా లోకపితామహః 89.
అప్పుడే లోకపితామహుడు బ్రహ్మ అతని ముందు ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
తతోఽసౌ ప్రణిపత్యాహ బ్రహ్మాణం జగతో గతిమ్ 89.
అతడు నమస్కరించి, జగత్తుకు మార్గదర్శకుడైన బ్రహ్మను ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
ప్రజాపతిస్త్వం భవితా స్రష్టవ్యా భవతా ప్రజాః 89.
'నీవు ప్రజాపతి అవుతావు; నీవు ప్రజలను సృష్టించాలి.'
కృత్వా కృతాధికారస్త్వం తతః సిద్ధిమవాప్యసి 89.
నీ కర్తవ్యాన్ని నెరవేర్చిన తర్వాత, నీవు సిద్ధిని పొందుతావు.
కామం చేమమభిధ్యాయ క్రియతాం పితృపూజనమ్ పత్నీం సుతాంశ్చ సన్తుష్టాః కిం న దద్యుః పితామహాః ॥ 89.
ఈ కోరికతో పితృదేవతలకు పూజలు చేయు; భార్య, కుమారులు కావాలని కోరుకుంటే, పితామహులు ఎందుకు నీకు ఇవ్వకపోతారు?
ఇత్యృషిర్వచనం శ్రుత్వా బ్రహ్మణోఽవ్యక్తజన్మనః 89.
అవ్యక్త జననుడైన బ్రహ్మ గురించి ఋషి చెప్పిన మాటలు విని,
తుష్టావ చ పితౄన్విప్రః స్తవైరేభిరథాదృతః 89.
ఆ బ్రాహ్మణుడు ఈ స్తోత్రాలతో పితృదేవతలను భక్తితో స్తుతించాడు.
నమస్యేఽహం పితౄన్ భక్త్యా యే వసన్త్యధిదేవతమ్ 89.
దేవతల మధ్య నివసించే పితృదేవతలకు నేను భక్తితో నమస్కరిస్తున్నాను.
నమస్యేఽహం పితౄన్ స్వర్గే యే తర్ప్యన్తే మహర్షిభిః 89.
స్వర్గంలో ఉన్న మహర్షుల ద్వారా తృప్తి పొందే పితృదేవతలకు నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
నమస్యేఽహం పితౄన్స్వర్గే సిద్ధాః సన్తర్పయన్తి యాన్ 89.
సిద్ధులు తృప్తిపరిచే స్వర్గస్థ పితృదేవతలకు నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
నమస్యేఽహం పితౄన్ భక్త్యా యేఽర్చ్యన్తే గుహ్యకైర్దివి 89.
దివిలో గుహ్యకులు పూజించే పితృదేవతలను నేను భక్తితో నమస్కరిస్తున్నాను.
నమస్యేఽహం పితౄన్మర్త్యైరర్చ్యన్తే భువి యే సదా 89.
ఈ భూమిపై మానవులు ఎప్పుడూ పూజించే పితృదేవతలకు నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
నమస్యేఽహం పితౄన్విప్రైరర్చ్యన్తే భువి యే సదా 89.
ఈ భూమిపై బ్రాహ్మణులు ఎల్లప్పుడూ పూజించే పితృదేవతలకు నేను నమస్కరిస్తున్నాను.