గరుడపురాణమ్

లిఖ్యాభావాత్కాచం లఘుభావాచ్ఛైసుపాలకం విద్యాత్ 73.

పైపై రాతలు లేకపోవడం, తేలికగా ఉండడం వల్ల చిన్న కంచును గుర్తించాలి.

యదిన్ద్రనీలస్య మహాగుణస్య సువర్ణసంఖ్యాకలితస్య మూల్యమ్ 73.

ఉత్తమమైన ఇంద్రనీల రత్నానికి విలువను బంగారు నాణేలు లెక్కన నిర్ణయిస్తారు.

జాత్యస్య సర్వేఽపి మణేస్తు యాదృగ్విజాతయః సన్తి సమానవర్ణాః 73.

ప్రతి రత్నానికి, దాని వర్ణంలో ఉన్న అన్ని ఉపజాతులు కూడా ఉంటాయి.

సుఖోపలక్ష్యశ్చ సదా విచార్య్యో హ్యయం ప్రభేదో విదుషా నరేణ 73.

ఈ తేడాను తెలివైనవాడు ఎప్పుడూ సులభంగా గుర్తించి పరిశీలించాలి.

కుశలాకుశలైః ప్రపూర్య్యమాణాః ప్రతిబద్ధాః ప్రతిసత్క్రియాప్రయోగైః 73.

నైపుణ్యం ఉన్నవారు, లేనివారు చేసిన పనుల వల్ల, సరైన లేదా తప్పు విధానాల వల్ల ఇవి నిండిపోతాయి.

క్రమశః సమతీతవర్త్తమానాః ప్రతిబద్ధా మణిబన్ధకేన యత్నాత్ 73.

గతమైనవి, ప్రస్తుతం ఉన్నవి, రాబోయేవి — ఇవన్నీ మణిబ్రాస్లెట్‌తో జాగ్రత్తగా కట్టబడి ఉంటాయి.

ఆకరాన్సమతీతానాముదధేస్తీరసన్నిధౌ 73.

గతంలో ఉన్న వాటి గనులు సముద్ర తీరాల దగ్గర కనిపిస్తాయి.

సువర్ణో మనునా యస్తు ప్రోక్తః షోడశమాషకః 73.

మనువు చెప్పిన బంగారం పదహారు మాషాల బరువుతో ఉంటుంది.

శాణశ్చతుర్మాషమానో మాషకః పంచకృష్ణలః 73.

ఒక తాడు నాలుగు మాషాల బరువు; ఒక మాషా ఐదు కృష్ణాలాలు.

ఇత్థం మణివిధిః ప్రోక్తో రత్నానాం మూల్యనిశ్చయే ॥ 73.

ఇలా రత్నాల విలువను నిర్ణయించడంలో మణుల విధానం వివరించబడింది.

ఇతి శ్రీగారుడే మహాపురాణే పూర్వఖణ్డే ప్రథమాంశాఖ్యే ఆచారకాణ్డే వైదూర్య్యపరీక్షణం నామ త్రిసప్తతితమోఽధ్యాయః

ఇలా శ్రీగరుడ మహాపురాణంలో, పూర్వఖండంలో, ప్రథమాంశాఖలో, ఆచారకాండలో, వైదూర్యపరిశీలన అనే డెబ్బైమూడవ అధ్యాయం పూర్తయ్యింది.

పతితాయా హిమాద్రౌ తు త్వచస్తస్య సురద్విషః 74.

హిమాలయ పర్వతంపై ఆ దేవతలకు శత్రువు చర్మం పడిపోయింది.

ఆపీతపాణ్డురుచిరః పాషాణః పద్మరాగసంజ్ఞస్తు 74.

పసుపు రంగుతో మెరిసే రాయి పద్మరాగం అని పిలుస్తారు.

ఆలోహితస్తు పీతః స్వచ్ఛః కాషాయకః స ఏకోక్తః 74.

ఎరుపు, పసుపు, పారదృష్టి, గోధుమ రంగు కలిగి ఉన్నవన్నీ ఒకే రకంగా చెప్పబడ్డాయి.

అత్యన్తలోహితో యః స ఏవ ఖలు పద్మరాగసంజ్ఞః స్యాత్ 74.

బాగా ఎరుపు రంగులో ఉన్నదే నిజంగా పద్మరాగం అని అంటారు.

మూల్యం వైదూర్య్యమణేరివ గదితం హ్యస్య రత్నసారవిదా 74.

దాని విలువను రత్న నిపుణులు, వైదూర్య మణికి చెప్పినట్లే, నిర్ణయిస్తారు.

ఇతి శ్రీగారుడే మహాపురాణే పూర్వఖణ్డే ప్రథమాంశాఖ్యే ఆచారకాణ్డే పుష్పరాగపరీక్షణం నామ చతుః సప్తతితమోఽధ్యాయః

ఇలా శ్రీగరుడ మహాపురాణంలో, పూర్వఖండంలో, ప్రథమాంశాఖలో, ఆచారకాండలో, పద్మరాగపరిశీలన అనే డెబ్బై నాలుగవ అధ్యాయం పూర్తయ్యింది.

వాయుర్నఖాన్దైత్యపతేర్గృహీత్వా చిక్షేప సత్పద్మవనేషు హృష్టః 75.

వాయుదేవుడు, దైత్యపతికి చెందిన గోళ్లను తీసుకుని, ఆనందంగా పద్మవనాల్లో చల్లి వేసాడు.

వర్ణేన తద్రుధిరసోమమధుప్రకాశమాతామ్రపీతదహనోజ్జ్వలితం విభాతి 75.

అది రక్తం, సోమరసం, తేనె, రాగి, పసుపు, అగ్ని వంటి రంగులతో ప్రకాశిస్తుంది.

స్నిగ్ధా విశుద్ధాః సమరాగిణశ్చ ఆపీతవర్ణా గురవో విచిత్రాః 75.

మృదువుగా, నిర్మలంగా, కొద్దిగా ఎరుపు రంగుతో, పసుపు వర్ణంతో, బరువుగా, విభిన్నంగా ఉండేవి.

పాత్రేణ కాఞ్చనమయేన తు వేష్టయిత్వా తప్తం యదా హుతవహే భవతి ప్రకాశమ్ 75.

బంగారు పాత్రలో చుట్టి, అగ్నిలో వేడి చేసినప్పుడు అది ప్రకాశిస్తుంది.

ఏవంవిధం బహుగుణం మణిమావహన్తి కర్కేతనం శుభలఙ్కృతయే నరా యే 75.

ఇలాంటి అనేక గుణాలున్న మణిని శుభ అలంకరణ కోసం మనుషులు తెచ్చుకుంటారు.

ఏకేఽపనహ్య వికృతాకులనీలభాసః ప్రమ్లానరాగలులితాః కలుషా విరూపాః 75.

కొన్ని మణులు ధరించకపోతే, అవి వంకరగా, కలవరంగా, నీలంగా, వాడిపోయినట్టు, రంగు తగ్గినట్టు, మలినంగా, ఆకారహీనంగా కనిపిస్తాయి.

కర్కేతనం యది పరీక్షితవర్ణరూపం ప్రత్యగ్రభాస్వరదివాకరసుప్రకాశమ్ 75.

కర్కేతన రత్నాన్ని పరీక్షించినప్పుడు, అది చెప్పినట్లే రంగు, ఆకారం కలిగి, కొత్తగా మెరిసే సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తుంటే అది ఉత్తమమైనదని తెలుసుకోవాలి.

ఇతి శ్రీగారుడే మహాపురాణే పూర్వఖణ్డే ప్రథమాంశాఖ్యే ఆచారకాణ్డే కర్కేతనపరీక్షణం నామ పఞ్చసప్తతితమోఽధ్యాయః

ఇలా శ్రీ గరుడ మహాపురాణంలో, పూర్వఖండంలో, ప్రథమాంశాఖలో, ఆచారకాండలో కర్కేతన పరీక్షణం అనే డెబ్బై ఐదవ అధ్యాయం ముగిసింది.

సూత ఉవాచ సంప్రాప్తముత్తమానామాకరతాం భీష్మరత్నానామ్ ॥ 76.

సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: ఉత్తమమైన భీష్మ రత్నాల వివరాలు ఇప్పుడు చెప్పబడ్డాయి.

శుక్లాః శఙ్ఖాబ్జనిభాః స్యోనాకసన్నిభాః ప్రభావన్తః 76.

ఆ రత్నాలు తెల్లగా, శంఖం, కమలం లాంటి ఆకారంలో, లేదా స్యోనాకపువ్వు వలె ఉండి, గొప్ప ప్రకాశాన్ని కలిగి ఉంటాయి.

హేమాదిప్రతిబద్ధాః శుద్ధమపి శ్రద్ధయా విధత్తే యః 76.

పసిడి మొదలైన లోహాలతో కలిపి ధరించినా, అవి స్వచ్ఛంగా ఉన్నా, విశ్వాసంతో ధరించినవారికి మేలు కలుగజేస్తాయి.

నిరీక్ష్య పలాయన్తే యం తమరణ్యనివాసినః సమీపేఽపి 76.

అలాంటి రత్నాన్ని ధరించినవారిని అడవిలో ఉండే జంతువులు దగ్గరగా ఉన్నా చూసి పారిపోతాయి.