గరుడపురాణమ్

తతః ప్రభృత్యేవ చ శర్వరీషు కూలాని రత్నైర్నిచితాని తస్యాః 70.

ఆ తరువాత రాత్రిపూట, ఆ నదికరకులు రత్నాలతో నిండిపోయేవి.

తస్యాస్తటేపూజ్జ్వచారురాగా భవన్తి తోయేషు చ పద్మరాగాః 70.

ఆ నది తీరంలో అందమైన మాణిక్యాలు కనిపిస్తాయి; నీటిలో పద్మరాగ రత్నాలు ఉంటాయి.

బన్ధూ కగుంజాసకలేన్ద్రగోపజవాసమాసృక్సమవర్ణశోభాః 70.

అవి బంధూక, గుంజ, ఇంద్రగోప, జవా పువ్వుల వర్ణంతో మెరిసి, ఒకేలా అందమైన రంగుతో ఉంటాయి.

సిన్దురపద్మోత్పలకుంకుమానాం లాక్షారసస్యాపి సమానవర్ణః 70.

అవి సింధూరం, పద్మం, ఉత్పలము, కుంకుమం, లాక్షారసం వంటి రంగులో ఉంటాయి.

భానోశ్చ భాసామనువేధయోగామాసాద్య రశమి ప్రకరేణ దూరమ్ 70.

సూర్యుని కిరణాలతో తాకినప్పుడు, అవి ఆ వెలుగు ద్వారా దూరంగా ప్రకాశిస్తాయి.

కుసుమ్భనీలవ్యతిమిశ్రరాగప్రత్యుగ్రరక్తాబుజతుల్యభాసః 70.

ఆ రత్నానికి రంగు గులాబీ పువ్వు ఎరుపు, నీలం రంగు కలిసినట్టు, గాఢమైన ఎర్ర కమలపు పువ్వు వర్ణాన్ని పోలి ఉంటుంది.

చకోరపుంస్కోకిలసారసానాం నేత్రావభాసశ్చ భవన్తి కేచిత్ 70.

కొన్ని రత్నాల కళ్ళు చకోరపక్షి, కోకిలపక్షి కన్నుల వర్ణాన్ని పోలి ఉంటాయి.

ప్రభావకాఠిన్యగురుత్వయోగైః ప్రాయః సమానాః స్ఫటికోద్భవానామ్ 70.

వెండెలా మెరుపు, దృఢత, బరువు — ఇవన్నీ సాధారణంగా స్ఫటికం నుండి వచ్చిన రత్నాల్లా ఉంటాయి.

కామం తు రాగః కురువిన్దజేషు స నైవ యాదృక్ స్ఫటికోద్భవేషు 70.

కురువింద రత్నాల్లో ఎరుపు వర్ణం ఉంటేను, అది స్ఫటికం నుండి వచ్చినవాటిలా ఉండదు.

యే తు రావణగఙ్గాయాం జాయన్తే కురువిన్దకాః 70.

రావణగంగ నదిలో పుట్టే కురువింద రత్నాలు—

వర్ణానుయాయినస్తేషా మాన్ధ్రదేశే తథా పరే 70.

వాటికి రంగు, మంధ్రదేశంలోనూ, ఇతర ప్రాంతాల్లోనూ, అక్కడి పరిస్థితులనుసరించి మారుతుంది.

తథైవ స్ఫాటికోత్థానాం దేశే తుమ్బురుసంజ్ఞకే 70.

అలాగే, స్ఫటికం నుండి పుట్టే రత్నాలు తుంబురు అనే ప్రాంతంలో కూడా లభిస్తాయి.

వర్ణాధిక్యం గురుత్వం చ స్నిగ్ధతా సమతాచ్ఛతా 70.

బలమైన రంగు, ఎక్కువ బరువు, మృదుత్వం, పూర్తిగా పారద్రోలుగా ఉండటం— ఇవి వాటి లక్షణాలు.

యే కర్కరచ్ఛిద్రమలోపదిగ్ధాః ప్రభావిముక్తాః పరుషా వివర్ణాః 70.

చీలికలు, రంధ్రాలు, మలినత, మెరుపు లేకపోవడం, గట్టితనం, రంగు తగ్గిపోవడం ఉన్నవాటికి—

దోషోపసృష్టం మణిమప్రబోధాద్విభర్త్తి యః కశ్చన కఞ్చిదేవ 70.

దోషాల వల్ల రత్నం తన సహజ ప్రకాశాన్ని కొంత మాత్రమే చూపిస్తే—

కామం చారుతరాః పంచ జాతీనా ప్రతిరూపకాః 70.

అవి ఎంత అందంగా ఉన్నా, ఐదు జాతుల రత్నాలకు నకిలీ రూపాలు కూడా ఉంటాయి.

కలశపురోద్భవసింహలతుమ్బురుదేశోత్థముక్తపాణీయాః 70.

కలశ, పురోద్భవ, సింహల, తుంబురు, ముక్తపాణి ప్రాంతాల్లో పుట్టే రత్నాలు—

తుషోపసర్గాత్కలశాభిధానమాతామ్రభావాదపి తుమ్బురూత్థమ్ 70.

పొడి ఉండడం వల్ల వాటిని కలశ అని పిలుస్తారు; తాంబ్రవర్ణం ఉండడం వల్ల తుంబురు అని అంటారు.

శ్రీపూర్ణకం దీప్తివినాకృతత్వాద్విజాతిలిఙ్గాశ్రయ ఏవ భేదః 70.

దీప్తి లేకపోవడం వల్ల అది శ్రీపూర్ణకంగా పిలవబడుతుంది; వేరే జాతి గుర్తుల ఆధారంగా మాత్రమే తేడా ఉంటుంది.

స్నేహప్రదిగ్ధః ప్రతిభాతి యశ్చ యో వా ప్రఘృష్టః ప్రజహాతి దీప్తిమ్ 70.

నూనెతో పూసిన రత్నం అలాగే కనిపిస్తుంది; ఎక్కువగా రుద్దితే మెరుపు తగ్గిపోతుంది.

సంప్రాప్య చోత్క్షిప్య యథానువృత్తిం విభర్తియః సర్వగుణానతీవ ప్రాప్యాపి రత్నాకరజా స్వజాతిం లక్షేద్గురుత్వేన గుణేన విద్వాన్ ॥ 70.

రత్నాన్ని పొందిన తర్వాత, దాని లక్షణాలను పరిశీలించి, బరువు, గుణం చూసి, అది సముద్రంలో పుట్టినదైనా, జాతిని తెలివిగా గుర్తించాలి.

అప్రణశ్యతి సన్దేహే శాణే తు పరిలేఖయేత్ 70.

సందేహం ఉంటే అది నశించదు; శాణపట్టపై రుద్దాలి.

వజ్రం వా కురువిన్దం వా విముచ్యానేన కేనచిత్ 70.

వజ్రమైనా, కురువిందమైనా, ఈ విధానంతో తెలుసుకోవచ్చు.

జాత్యస్య సర్వేఽపి మణేర్న జాతు విజాతయః సన్తి సమానవర్ణాః 70.

ఒకే రకానికి చెందిన రత్నాలు ఎప్పుడూ వేరే వేరే విధాలుగా ఉండవు; అవన్నీ ఒకే రంగులో ఉంటాయి.

గుణోపపన్నేన సహావబద్ధోమేణిర్న ధార్యో విగుణో హి జాత్యా 70.

ఒక రత్నానికి మంచి వంశం ఉన్నా, దానిలో గుణాలు లేకపోతే ధరించకూడదు; గుణాలున్నదే తీసుకోవాలి.

చాణ్డాల ఏకోఽపి యథా ద్విజాతీన్సమేత్య భూరీనపి హన్త్యయత్నాత్ 70.

ఒక చండాలుడు ఒంటరిగా ఉన్నా, ద్విజుల మధ్యకి వచ్చి, ఎంతో మందిని సులభంగా నాశనం చేయగలడు.

సపత్నమధ్యేఽపి కృతాధివాసం ప్రమాదవృత్తావపి వర్త్తమానమ్ 70.

వైరీల మధ్యలో ఉన్నా, నిర్లక్ష్యంగా ప్రవర్తించినా,

దోషోపసర్గప్రభవాశ్చ యే తే నోపద్రవాస్తం సమభిద్రవన్తి 70.

తప్పుల వల్ల కలిగే బాధలు అతడిని చేరవు.

వజ్రస్య యత్తణ్డులసంఖ్యయోక్తం మూల్యం సముత్పాదితగౌరవస్య 70.

వజ్రానికి ధరను అన్నం గింజలతో కొలిచి, దాని బరువు ప్రకారం నిర్ణయిస్తారు.