గరుడపురాణమ్

ఉష్ణే సలవణే స్నేహే నిశాం తద్వాసయేజ్జలే 69.

రాత్రిపూట, వేడిగా ఉండే ఉప్పు, నూనె కలిసిన నీటిలో దానిని ముంచాలి.

యత్తు నాయాతి వైవర్ణ్యం విజ్ఞేయం తదకృత్రిమమ్ 69.

ఏది రంగు కోల్పోకుండా ఉంటుందో, అది నిజమైనదిగా గుర్తించాలి.

తేజోఽధికం సువృత్తం చ మౌక్తికం గుణవత్స్మృతమ్ ॥ 69.

ఎక్కువ ప్రకాశంతో, బాగా గుండ్రంగా ఉండే ముత్యం ఉత్తమమైనదిగా భావిస్తారు.

ప్రమాణవద్గౌరవరశ్మియుక్తం సితం సువృత్తం సమసూక్ష్మవేధమ్ 69.

సరైన పరిమాణం, బరువు, మెరుపు, తెలుపు, బాగా గుండ్రంగా ఉండటం, సమంగా సన్నని రంధ్రం ఉండటం— ఇవన్నీ కలిగి ఉండాలి.

ఏవం సమస్తేన గుణోదయేన యన్మౌక్తికం యోగముపాగతం స్యాత్ 69.

ఇలాంటి అన్ని లక్షణాలు కలిగిన ముత్యం సంపూర్ణమైనదిగా భావించబడుతుంది.

ఇతి శ్రీగారుడే మహాపురాణే పూర్వఖణ్డే ప్రథమాంశాఖ్యే ఆచారకాణ్డే ముక్తాఫలప్రమాణాదివర్ణనం నామ ముక్తాఫలపరీక్షా నామైకోనసప్తతితమోఽధ్యాయః

ఇలా శ్రీగరుడ మహాపురాణంలో, పూర్వఖండంలో, ఆచారఖండంలో, ముత్యాల పరిమాణం మొదలైనవాటిని వివరించే 'ముత్యాల పరీక్ష' అనే అరవై తొమ్మిదవ అధ్యాయం పూర్తయింది.

దివాకరస్తస్య మహామహిమ్నో మహాసురస్యోత్తమరత్నబీజమ్ 70.

సూర్యుడు, మహత్తరమైన వైభవంతో, మహాదేవతలలో ఉత్తమ రత్నాలకు మూలకారణంగా ఉంటాడు.

జేత్త్రా సురాణాం సమరేష్వజస్రం వీర్య్యావలేపోద్ధతమానసేన 70.

యుద్ధాలలో దేవతలను ఎప్పుడూ జయించే వాడు, తన శక్తిపై గర్వంతో ఉన్న మనస్సుతో ఉండేవాడు.

తత్సింహలీచారునితమ్బబిమ్బవిక్షో భితాగాధమహాహ్రదాయామ్ 70.

ఆ సింహళీ స్త్రీ నితంబాన్ని చూసి భయపడి, అతడు ఆ మహాసరస్సులో లోతుగా ప్రవేశించాడు.

తతః ప్రభృతి సా గఙ్గా తుల్యపుణ్యఫలోదయా 70.

అప్పటి నుండి ఆ నది, గంగా నదిలా పుణ్యఫలాలను కలిగించేది అయింది.

తతః ప్రభృత్యేవ చ శర్వరీషు కూలాని రత్నైర్నిచితాని తస్యాః 70.

ఆ తరువాత రాత్రిపూట, ఆ నదికరకులు రత్నాలతో నిండిపోయేవి.

తస్యాస్తటేపూజ్జ్వచారురాగా భవన్తి తోయేషు చ పద్మరాగాః 70.

ఆ నది తీరంలో అందమైన మాణిక్యాలు కనిపిస్తాయి; నీటిలో పద్మరాగ రత్నాలు ఉంటాయి.

బన్ధూ కగుంజాసకలేన్ద్రగోపజవాసమాసృక్సమవర్ణశోభాః 70.

అవి బంధూక, గుంజ, ఇంద్రగోప, జవా పువ్వుల వర్ణంతో మెరిసి, ఒకేలా అందమైన రంగుతో ఉంటాయి.

సిన్దురపద్మోత్పలకుంకుమానాం లాక్షారసస్యాపి సమానవర్ణః 70.

అవి సింధూరం, పద్మం, ఉత్పలము, కుంకుమం, లాక్షారసం వంటి రంగులో ఉంటాయి.

భానోశ్చ భాసామనువేధయోగామాసాద్య రశమి ప్రకరేణ దూరమ్ 70.

సూర్యుని కిరణాలతో తాకినప్పుడు, అవి ఆ వెలుగు ద్వారా దూరంగా ప్రకాశిస్తాయి.

కుసుమ్భనీలవ్యతిమిశ్రరాగప్రత్యుగ్రరక్తాబుజతుల్యభాసః 70.

ఆ రత్నానికి రంగు గులాబీ పువ్వు ఎరుపు, నీలం రంగు కలిసినట్టు, గాఢమైన ఎర్ర కమలపు పువ్వు వర్ణాన్ని పోలి ఉంటుంది.

చకోరపుంస్కోకిలసారసానాం నేత్రావభాసశ్చ భవన్తి కేచిత్ 70.

కొన్ని రత్నాల కళ్ళు చకోరపక్షి, కోకిలపక్షి కన్నుల వర్ణాన్ని పోలి ఉంటాయి.

ప్రభావకాఠిన్యగురుత్వయోగైః ప్రాయః సమానాః స్ఫటికోద్భవానామ్ 70.

వెండెలా మెరుపు, దృఢత, బరువు — ఇవన్నీ సాధారణంగా స్ఫటికం నుండి వచ్చిన రత్నాల్లా ఉంటాయి.

కామం తు రాగః కురువిన్దజేషు స నైవ యాదృక్ స్ఫటికోద్భవేషు 70.

కురువింద రత్నాల్లో ఎరుపు వర్ణం ఉంటేను, అది స్ఫటికం నుండి వచ్చినవాటిలా ఉండదు.

యే తు రావణగఙ్గాయాం జాయన్తే కురువిన్దకాః 70.

రావణగంగ నదిలో పుట్టే కురువింద రత్నాలు—

వర్ణానుయాయినస్తేషా మాన్ధ్రదేశే తథా పరే 70.

వాటికి రంగు, మంధ్రదేశంలోనూ, ఇతర ప్రాంతాల్లోనూ, అక్కడి పరిస్థితులనుసరించి మారుతుంది.

తథైవ స్ఫాటికోత్థానాం దేశే తుమ్బురుసంజ్ఞకే 70.

అలాగే, స్ఫటికం నుండి పుట్టే రత్నాలు తుంబురు అనే ప్రాంతంలో కూడా లభిస్తాయి.

వర్ణాధిక్యం గురుత్వం చ స్నిగ్ధతా సమతాచ్ఛతా 70.

బలమైన రంగు, ఎక్కువ బరువు, మృదుత్వం, పూర్తిగా పారద్రోలుగా ఉండటం— ఇవి వాటి లక్షణాలు.

యే కర్కరచ్ఛిద్రమలోపదిగ్ధాః ప్రభావిముక్తాః పరుషా వివర్ణాః 70.

చీలికలు, రంధ్రాలు, మలినత, మెరుపు లేకపోవడం, గట్టితనం, రంగు తగ్గిపోవడం ఉన్నవాటికి—

దోషోపసృష్టం మణిమప్రబోధాద్విభర్త్తి యః కశ్చన కఞ్చిదేవ 70.

దోషాల వల్ల రత్నం తన సహజ ప్రకాశాన్ని కొంత మాత్రమే చూపిస్తే—

కామం చారుతరాః పంచ జాతీనా ప్రతిరూపకాః 70.

అవి ఎంత అందంగా ఉన్నా, ఐదు జాతుల రత్నాలకు నకిలీ రూపాలు కూడా ఉంటాయి.

కలశపురోద్భవసింహలతుమ్బురుదేశోత్థముక్తపాణీయాః 70.

కలశ, పురోద్భవ, సింహల, తుంబురు, ముక్తపాణి ప్రాంతాల్లో పుట్టే రత్నాలు—

తుషోపసర్గాత్కలశాభిధానమాతామ్రభావాదపి తుమ్బురూత్థమ్ 70.

పొడి ఉండడం వల్ల వాటిని కలశ అని పిలుస్తారు; తాంబ్రవర్ణం ఉండడం వల్ల తుంబురు అని అంటారు.

శ్రీపూర్ణకం దీప్తివినాకృతత్వాద్విజాతిలిఙ్గాశ్రయ ఏవ భేదః 70.

దీప్తి లేకపోవడం వల్ల అది శ్రీపూర్ణకంగా పిలవబడుతుంది; వేరే జాతి గుర్తుల ఆధారంగా మాత్రమే తేడా ఉంటుంది.