అర్ద్ధాధికం మాషకమున్మితస్య సమం చ వింశత్రితయం శతానామ్ అధ్యర్ద్ధమున్మాన(ప) కృతం శతం స్యాన్మూల్యం గుణైస్తస్య సమన్వితస్య ॥ 69.
అది అర మాషకము ఎక్కువైతే, దాని విలువ ఇరవై మూడు వందలకు సమానం; ఒకన్నర మాషకము ఎక్కువైతే, సరైన లక్షణాలు ఉంటే, దాని విలువ వంద.
యది షోడశభిర్భవేదనూనంధరణం తత్ప్రవదన్తి దార్వికాఖ్యమ్ 69.
దాని బరువు పదహారు తక్కువైతే, నిపుణులు దాన్ని 'దార్విక' అని పిలుస్తారు.
ద్విగుణైర్దశభిర్భవేదనూనం ధరణం తద్భవకం వదన్తి తజ్జ్ఞాః 69.
దాని బరువు ఇరవై తక్కువైతే, నిపుణులు దాన్ని 'భవక' అని అంటారు.
త్రింశతా ధరణం పూర్ణం శిక్యం తస్యేతి కీర్త్త్యతే 69.
ముప్పై పూర్తి బరువు ఉన్నదాన్ని 'శిక్య' అని అంటారు.
చత్వారింశద్ర భవేత్తస్యాస్త్రింశన్మూల్యం లభేత్ సా 69.
నలభై అయితే, దాని విలువ ముప్పై.
షష్టిర్నికరశీర్షం స్యాత్తస్యా మూల్యం చతుర్దశ ఏకాదశ స్యాన్నవ చ తయోర్మూల్యమనుక్రమాత్ ॥ 69.
అరవై అయితే, దాన్ని 'నికరశీర్ష' అంటారు; దాని విలువ పద్నాలుగు. పదకొండు, తొమ్మిది అయితే, వాటి విలువలు వరుసగా పదకొండు, తొమ్మిది.
ఆదాయ తత్సకలమేవ తతోఽన్నభాణ్డం జమ్బీరజాతరసయోజనయా విపక్రమ్ 69.
అన్నీ తీసుకుని, ఆ అన్నపాత్రను జంబీరపండు రసంతో కలిపి ఉడికించాలి.
మృల్లిప్తమత్స్యపుటమధ్యగతం తు కృత్వా పశ్చాత్పచేత్తను తతశ్చ బిడాలపుట్యా 69.
మట్టి పూతతో ఉన్న చేప పాత్రలో పెట్టి, తరువాత ఉడికించాలి; ఆ తరువాత పిల్లి విసర్జన పాత్రను ఉపయోగించాలి.
శుద్ధం తతో విమలవస్త్రనిఘర్షణేన స్యాన్మౌక్తికం విపులసద్గుణకాన్తియుక్తమ్ 69.
తరువాత, నిర్మలమైన, మచ్చలేని బట్టతో ముత్యాన్ని రుద్దితే, అది పూర్తిగా శుభ్రమై, గొప్ప గుణాలు, ప్రకాశంతో మెరిసిపోతుంది.
శ్వేతకాచసమం తారం హేమాంశశతయోజితమ్ 69.
వెండి, వంద భాగాల బంగారంతో కలిపితే, అది తెల్ల అద్దంలా మారుతుంది.
ఏవం హి సింహలే దేశే కుర్వన్తి కుశలా జనాః 69.
ఇలా సింహళదేశంలో నిపుణులు ఇలాంటి పనులు చేస్తారు.
ఉష్ణే సలవణే స్నేహే నిశాం తద్వాసయేజ్జలే 69.
రాత్రిపూట, వేడిగా ఉండే ఉప్పు, నూనె కలిసిన నీటిలో దానిని ముంచాలి.
యత్తు నాయాతి వైవర్ణ్యం విజ్ఞేయం తదకృత్రిమమ్ 69.
ఏది రంగు కోల్పోకుండా ఉంటుందో, అది నిజమైనదిగా గుర్తించాలి.
తేజోఽధికం సువృత్తం చ మౌక్తికం గుణవత్స్మృతమ్ ॥ 69.
ఎక్కువ ప్రకాశంతో, బాగా గుండ్రంగా ఉండే ముత్యం ఉత్తమమైనదిగా భావిస్తారు.
ప్రమాణవద్గౌరవరశ్మియుక్తం సితం సువృత్తం సమసూక్ష్మవేధమ్ 69.
సరైన పరిమాణం, బరువు, మెరుపు, తెలుపు, బాగా గుండ్రంగా ఉండటం, సమంగా సన్నని రంధ్రం ఉండటం— ఇవన్నీ కలిగి ఉండాలి.
ఏవం సమస్తేన గుణోదయేన యన్మౌక్తికం యోగముపాగతం స్యాత్ 69.
ఇలాంటి అన్ని లక్షణాలు కలిగిన ముత్యం సంపూర్ణమైనదిగా భావించబడుతుంది.
ఇతి శ్రీగారుడే మహాపురాణే పూర్వఖణ్డే ప్రథమాంశాఖ్యే ఆచారకాణ్డే ముక్తాఫలప్రమాణాదివర్ణనం నామ ముక్తాఫలపరీక్షా నామైకోనసప్తతితమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీగరుడ మహాపురాణంలో, పూర్వఖండంలో, ఆచారఖండంలో, ముత్యాల పరిమాణం మొదలైనవాటిని వివరించే 'ముత్యాల పరీక్ష' అనే అరవై తొమ్మిదవ అధ్యాయం పూర్తయింది.
దివాకరస్తస్య మహామహిమ్నో మహాసురస్యోత్తమరత్నబీజమ్ 70.
సూర్యుడు, మహత్తరమైన వైభవంతో, మహాదేవతలలో ఉత్తమ రత్నాలకు మూలకారణంగా ఉంటాడు.
జేత్త్రా సురాణాం సమరేష్వజస్రం వీర్య్యావలేపోద్ధతమానసేన 70.
యుద్ధాలలో దేవతలను ఎప్పుడూ జయించే వాడు, తన శక్తిపై గర్వంతో ఉన్న మనస్సుతో ఉండేవాడు.
తత్సింహలీచారునితమ్బబిమ్బవిక్షో భితాగాధమహాహ్రదాయామ్ 70.
ఆ సింహళీ స్త్రీ నితంబాన్ని చూసి భయపడి, అతడు ఆ మహాసరస్సులో లోతుగా ప్రవేశించాడు.
తతః ప్రభృతి సా గఙ్గా తుల్యపుణ్యఫలోదయా 70.
అప్పటి నుండి ఆ నది, గంగా నదిలా పుణ్యఫలాలను కలిగించేది అయింది.
తతః ప్రభృత్యేవ చ శర్వరీషు కూలాని రత్నైర్నిచితాని తస్యాః 70.
ఆ తరువాత రాత్రిపూట, ఆ నదికరకులు రత్నాలతో నిండిపోయేవి.
తస్యాస్తటేపూజ్జ్వచారురాగా భవన్తి తోయేషు చ పద్మరాగాః 70.
ఆ నది తీరంలో అందమైన మాణిక్యాలు కనిపిస్తాయి; నీటిలో పద్మరాగ రత్నాలు ఉంటాయి.
బన్ధూ కగుంజాసకలేన్ద్రగోపజవాసమాసృక్సమవర్ణశోభాః 70.
అవి బంధూక, గుంజ, ఇంద్రగోప, జవా పువ్వుల వర్ణంతో మెరిసి, ఒకేలా అందమైన రంగుతో ఉంటాయి.
సిన్దురపద్మోత్పలకుంకుమానాం లాక్షారసస్యాపి సమానవర్ణః 70.
అవి సింధూరం, పద్మం, ఉత్పలము, కుంకుమం, లాక్షారసం వంటి రంగులో ఉంటాయి.
భానోశ్చ భాసామనువేధయోగామాసాద్య రశమి ప్రకరేణ దూరమ్ 70.
సూర్యుని కిరణాలతో తాకినప్పుడు, అవి ఆ వెలుగు ద్వారా దూరంగా ప్రకాశిస్తాయి.
కుసుమ్భనీలవ్యతిమిశ్రరాగప్రత్యుగ్రరక్తాబుజతుల్యభాసః 70.
ఆ రత్నానికి రంగు గులాబీ పువ్వు ఎరుపు, నీలం రంగు కలిసినట్టు, గాఢమైన ఎర్ర కమలపు పువ్వు వర్ణాన్ని పోలి ఉంటుంది.
చకోరపుంస్కోకిలసారసానాం నేత్రావభాసశ్చ భవన్తి కేచిత్ 70.
కొన్ని రత్నాల కళ్ళు చకోరపక్షి, కోకిలపక్షి కన్నుల వర్ణాన్ని పోలి ఉంటాయి.
ప్రభావకాఠిన్యగురుత్వయోగైః ప్రాయః సమానాః స్ఫటికోద్భవానామ్ 70.
వెండెలా మెరుపు, దృఢత, బరువు — ఇవన్నీ సాధారణంగా స్ఫటికం నుండి వచ్చిన రత్నాల్లా ఉంటాయి.
కామం తు రాగః కురువిన్దజేషు స నైవ యాదృక్ స్ఫటికోద్భవేషు 70.
కురువింద రత్నాల్లో ఎరుపు వర్ణం ఉంటేను, అది స్ఫటికం నుండి వచ్చినవాటిలా ఉండదు.