గరుడపురాణమ్

సోపాసఙ్గపతాకస్తు శుక్రస్యాపి రథో మహాన్ 58.

శుక్రుని గొప్ప రథానికి ఉపసంఘాలు, జెండాలు తోడుంటాయి.

అష్టాశ్వః కాఞ్చనః శ్రీమాన్ భౌమస్యాపి రథో మహాన్ ॥ 58.

భౌముని గొప్ప రథం ఎనిమిది గుర్రాలతో, బంగారుతో, కాంతివంతంగా ఉంటుంది.

పద్మరాగారుణైరశ్వైః సంయుక్తో వహ్నిసంభవైః 58.

అది పద్మరాగపు రంగులో, అగ్నిలో పుట్టిన ఎర్ర గుర్రాలతో కూడి ఉంటుంది.

తిష్ఠంస్తిష్ఠతి వర్షం వై రాశౌరాశౌ బృహస్పతిః 58.

బృహస్పతి ఒక్కో రాశిలో ఏడాది పాటు నిలిచి ఉంటాడు.

సమారుహ్య శనైర్యాతి మన్దగామీ శనైశ్చరః 58.

శనైశ్చరుడు మెల్లగా ఎక్కి, నెమ్మదిగా ప్రయాణిస్తాడు.

సకృద్యక్తాస్తు భూతేశబహన్త్యవిరతం శివ 58.

ఓ శివా, ఒకసారి యజ్ఞం చేసినవారు ఇకపై ఎప్పటికీ భూతాధిపతుల బంధనాల నుంచి విముక్తి పొందుతారు.

పలాలధూమవర్ణాభా లాక్షారసనిభారుణాః 58.

వారు పొలంలో పొగ వర్ణంలా మెరిసిపోతూ, లక్కరసం వర్ణంలా ఎర్రగా కనిపిస్తారు.

ఇతి శ్రీగారుడే మహాపురాణే పూర్వఖణ్డే ప్రథమాంశాఖ్యే ఆచారకాణ్డే భువనకోశనిరూపణం నామాష్టపఞ్చాశత్తమోఽధ్యాయః

ఇలా శ్రీగరుడ మహాపురాణంలో, పూర్వఖండంలో, ఆచారకాండలో, భువనకోశ వివరణ అనే యాభై ఎనిమిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.

(అథ జ్యోతిః శాస్త్రమ్) జ్యోతిశ్చక్రం భువో మానముక్త్వా ప్రోవాచ కేశవః 59.

ఇప్పుడు జ్యోతిషశాస్త్రం ప్రారంభమవుతుంది. భూమి గోళాన్ని వివరించిన తర్వాత, కేశవుడు ఇలా ఉపదేశించాడు.

కృత్తికాస్త్వగ్నిదేవత్యా రోహిణ్యో బ్రహ్మణః స్మృతాః 59.

కృత్తిక నక్షత్రానికి అగ్ని దేవుడు అధిపతి, రోహిణి నక్షత్రానికి బ్రహ్మ అధిపతి అని చెప్పబడింది.

పునర్వసుస్తథాదిత్యస్తిష్యశ్చ గురుదైవతః 59.

పునర్వసు నక్షత్రానికి అదితి, తిష్య నక్షత్రానికి గురుదేవుడు అధిపతి.

భాగ్యాశ్చ పూర్వఫల్గున్య అర్య్యమా చ తథోత్తరః 59.

పూర్వఫల్గుని నక్షత్రాలు భాగ దేవునివి, ఉత్తరఫల్గుని నక్షత్రాలు అర్యమన్ దేవునివి.

స్వాతీ చ వాయుదేవత్యా నక్షత్రం పరికీర్త్తితమ్ 59.

స్వాతి నక్షత్రానికి వాయుదేవుడు అధిపతి అని చెప్పబడింది.

మైత్రమృక్షమనూరాధా జ్యేష్ఠా శాక్రం ప్రకీర్త్తితమ్ 59.

అనూరాధ నక్షత్రానికి మిత్రుడు, జ్యేష్ఠ నక్షత్రానికి శక్రుడు అధిపతి అని ప్రసిద్ధి.

ఆప్యాస్త్వాషాఢపూర్వాస్తు ఉత్తరా వైశ్వదేవతాః 59.

పూర్వాషాఢ, ఉత్తరాషాఢ నక్షత్రాలు విశ్వదేవతలకు చెందినవిగా చెప్పబడినవి.

వాసవస్తు తథా ఋక్షం ధనిష్ఠా ప్రోచ్యతే బుధైః 59.

ధనిష్ఠ నక్షత్రాన్ని పండితులు వాసవునికి చెందినదిగా గుర్తించారు.

ఆజం భాద్రపదా పూర్వా అహిర్బ్రుధ్న్యస్తథోత్తరా 59.

పూర్వభాద్రపద నక్షత్రానికి అజ ఏకపాదుడు, ఉత్తరభాద్రపద నక్షత్రానికి అహిర్బుధ్నుడు అధిపతి.

భరణ్యృక్షం తథా యామ్యం ప్రోక్తాస్తే ఋక్షదేవతాః 59.

భరణి నక్షత్రానికి యముడు అధిపతి. ఇలా నక్షత్రాలకు దేవతలు చెప్పబడ్డారు.

మాహేశ్వరీ చోత్తరే చ ద్వితీయా దశామీతిథౌ 59.

పది తిథిలో ఉత్తర భాగంలో రెండవ భాగానికి మాహేశ్వరీ దేవి అధిష్ఠానం.

షష్ఠ్యాం చైవ చతుర్దశ్యామిన్ద్రాణీ పశ్చిమే స్థితా 59.

ఆరవ, పద్నాలుగవ తిథుల్లో పశ్చిమ దిశలో ఇంద్రాణీ స్థితి.

అష్టమ్యమావాస్యయోగే మహాలక్ష్మీశగోచరే 59.

అష్టమి, అమావాస్య యోగాల్లో మహాలక్ష్మి దేవి ప్రబలంగా ఉంటారు.

ద్వాదశ్యాం చ చతుర్థ్యాం తు కౌమారీ నైర్ఋతే తథా 59.

పన్నెండవ, నాలుగవ తిథుల్లో నైరుతి దిశలో కౌమారి దేవి ఉంటారు.

అశ్వినీమైత్రరేవత్యో మృగమూలపునర్వసు 59.

అశ్విని, మైత్ర, రేవతి, మృగ, మూల, పునర్వసు నక్షత్రాలు—

హస్తాదిపఞ్చఋక్షాణి ఉత్తరాత్రయమేవ చ 59.

హస్తం మొదలుకొని ఐదు నక్షత్రాలు, వాటితో పాటు ఉత్తర దిశలో ఉన్న మూడూ కూడా ఉన్నాయి.

వస్త్రప్రావరణే శ్రేష్ఠో నక్షత్రాణాం గణః స్మృతః 59.

దుస్తులు ధరించడానికి, కప్పుకునేందుకు అనుకూలమైన నక్షత్ర గణాలు ఉత్తమమైనవిగా చెప్పబడ్డాయి.

త్రీణి, పూర్వా తథా చైవ అధోవక్రాః ప్రకీర్త్తితాః ? 59.

మూడు, తూర్పు వైపు ఉన్నవి, అలాగే కిందకు వంగినవిగా చెప్పబడ్డాయి.

దేవాగారస్య ఖననం నిధానఖననం తథా 59.

దేవతల గుడి త్రవ్వడం, అలాగే నిధి త్రవ్వడం కూడా,

కుర్య్యాదధోగతాన్యేవ అన్యాని చ వృషధ్వజ 59.

ఓ వృషభధ్వజా! కిందకు వంగినవి, అలాగే ఇతర పనులు కూడా, వాటినే చేయాలి.

అనురాధా మృగో జ్యేష్ఠా ఏతే పార్శ్వముఖాః స్మృతాః 59.

అనూరాధ, మృగశిర, జ్యేష్ఠ — ఇవి పక్కకు తిరిగినవిగా చెప్పబడ్డాయి.