గరుడపురాణమ్

పఞ్చాన్యాని తు సార్ద్ధాని స్యన్దనస్య వృషధ్వజ 58.

రథానికి ఇంకా ఐదు సగం భాగాలు ఉన్నాయి, వృషధ్వజా.

హ్రస్వోఽక్షస్తద్యుగార్ద్ధేన ధ్రువాధారే రథస్య వై 58.

రథానికి అక్షం చిన్నది, అది యుగసగంతో ధ్రువంగా ఉంటుంది.

గాయత్త్రీ సబృహత్యుష్ణిగ్జగతీత్రిష్టుబేవ చ 58.

గాయత్రీ, బృహతీ, ఉష్ణిక్, జగతీ, త్రిష్టుప్ కూడా ఉన్నాయి.

ధాతా క్రతుస్థలా చైవ పులస్త్యో వాసుకిస్తథా 58.

ధాతా, క్రతు, స్థల, పులస్త్యుడు, వాసుకి కూడా ఉన్నారు.

అర్య్యమా పులహశ్చైవ రథౌజాః పుఞ్జికస్థలా 58.

అర్యమా, పులహ, రథానికి బలము, పుంజికస్థల కూడా ఉన్నారు.

మిత్రోఽత్రిస్తక్షకో రక్షః పౌరుషేయోఽథ మేనకా 58.

మిత్రుడు, అత్రి, తక్షకుడు, రక్ష, పౌరుషేయుడు, మేనకా కూడా ఉన్నారు.

వరుణో వసిష్ఠో రమ్భా సహజన్యా కుహుర్బుధః । 58.

వరుణుడు, వశిష్ఠుడు, రంభ, సహజన్యా, కుహూ, బుధుడు కూడా ఉన్నారు.

ఇన్ద్రో విశ్వావసుః స్త్రోత(శ్రోత్ర) ఏలాపత్రస్తథాఙ్గిరాః 58.

ఇంద్రుడు, విశ్వావసు, శ్రోత్ర, ఏలాపత్ర, అంగిరసులు,

వివస్వానుగ్రసేనశ్చ భృగురాపూరణస్తథా 58.

వివస్వాన్, ఉగ్రసేనుడు, భృగువు, అపూరణుడు,

పూషా చ సురుచిర్ధాతా గౌతమోఽథ ధనఞ్జయః 58.

పూషణుడు, సురుచిః, ధాత, గౌతముడు, ధనంజయుడు,

విశ్వావసుర్భరద్వాజః పర్జన్యైరావతౌ తదా 58.

విశ్వావసు, భరద్వాజుడు, పర్జన్యుడు, ఐరావతుడు,

అంశుశ్చ కాశ్యపస్తార్క్ష్యో మహాపద్మస్తథోర్వశీ 58.

అంశు, కాశ్యపుడు, తార్క్ష్యుడు, మహాపద్మ, ఊర్వశి,

క్రతుర్భర్గస్తథోర్ణాయుః స్ఫూర్జః కర్కోటకస్తథా పౌషమాసే వసన్త్యేతే సప్త భాస్కరమణ్డలే ॥ 58.

క్రతువు, భర్గ, ఊర్ణాయువు, స్ఫూర్జ, కర్కోటకుడు—ఈ ఏడుగురు పౌషమాసంలో భాస్కర మండలంలో నివసిస్తారు.

త్వష్టాథ జమదగ్నిశ్చ కమ్బలోఽథ తిలోత్తమా మాఘమాసే వసన్త్యేతే సప్త భాస్కరమణ్డలే ॥ 58.

త్వష్ట, జమదగ్ని, కంబలుడు, తిలోత్తమ—ఈ ఏడుగురు మాఘమాసంలో భాస్కర మండలంలో నివసిస్తారు.

విష్ణురశ్వతరో రమ్భా సూర్య్యవర్చ్చాశ్చ సత్యజిత్ 58.

విష్ణువు, అశ్వతరుడు, రంభ, సూర్యవర్చ, సత్యజిత్,

సవితుర్మణ్డలే బ్రహ్మన్విష్ణుశక్త్యుపబృంహితాః 58.

సవితామండలంలో, బ్రహ్మన్, వీరికి విష్ణుశక్తి కలిసివుంటుంది.

నృత్యన్త్యోఽప్సరసో యాన్తి సూర్య్యస్యానునిశాచరాః 58.

అప్సరసులు నృత్యం చేస్తూ, రాత్రిపూట సూర్యుని వెంట తిరుగుతారు.

బాలఖిల్యాస్తథైవైనం పరివార్య్య సమాసతే 58.

అలాగే బాలఖిల్యులు కూడా ఆయనను చుట్టుముట్టి ఉంటారు.

వామదక్షిణతో యుక్తా దశ తేన చరత్యసౌ 58.

వామభాగం, దక్షిణభాగంలో పదిమంది అతనికి జోడించబడి, అలా ఆయన ప్రయాణిస్తాడు.

పిశంగేస్తురగైర్యుక్తః సోఽష్టాభిర్వాయువేగిభిః 58.

పిశంగుడి గుర్రాలతో, ఎనిమిది వేగవంతమైన గుర్రాలతో అతను ప్రయాణిస్తాడు.

సోపాసఙ్గపతాకస్తు శుక్రస్యాపి రథో మహాన్ 58.

శుక్రుని గొప్ప రథానికి ఉపసంఘాలు, జెండాలు తోడుంటాయి.

అష్టాశ్వః కాఞ్చనః శ్రీమాన్ భౌమస్యాపి రథో మహాన్ ॥ 58.

భౌముని గొప్ప రథం ఎనిమిది గుర్రాలతో, బంగారుతో, కాంతివంతంగా ఉంటుంది.

పద్మరాగారుణైరశ్వైః సంయుక్తో వహ్నిసంభవైః 58.

అది పద్మరాగపు రంగులో, అగ్నిలో పుట్టిన ఎర్ర గుర్రాలతో కూడి ఉంటుంది.

తిష్ఠంస్తిష్ఠతి వర్షం వై రాశౌరాశౌ బృహస్పతిః 58.

బృహస్పతి ఒక్కో రాశిలో ఏడాది పాటు నిలిచి ఉంటాడు.

సమారుహ్య శనైర్యాతి మన్దగామీ శనైశ్చరః 58.

శనైశ్చరుడు మెల్లగా ఎక్కి, నెమ్మదిగా ప్రయాణిస్తాడు.

సకృద్యక్తాస్తు భూతేశబహన్త్యవిరతం శివ 58.

ఓ శివా, ఒకసారి యజ్ఞం చేసినవారు ఇకపై ఎప్పటికీ భూతాధిపతుల బంధనాల నుంచి విముక్తి పొందుతారు.

పలాలధూమవర్ణాభా లాక్షారసనిభారుణాః 58.

వారు పొలంలో పొగ వర్ణంలా మెరిసిపోతూ, లక్కరసం వర్ణంలా ఎర్రగా కనిపిస్తారు.

ఇతి శ్రీగారుడే మహాపురాణే పూర్వఖణ్డే ప్రథమాంశాఖ్యే ఆచారకాణ్డే భువనకోశనిరూపణం నామాష్టపఞ్చాశత్తమోఽధ్యాయః

ఇలా శ్రీగరుడ మహాపురాణంలో, పూర్వఖండంలో, ఆచారకాండలో, భువనకోశ వివరణ అనే యాభై ఎనిమిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.

(అథ జ్యోతిః శాస్త్రమ్) జ్యోతిశ్చక్రం భువో మానముక్త్వా ప్రోవాచ కేశవః 59.

ఇప్పుడు జ్యోతిషశాస్త్రం ప్రారంభమవుతుంది. భూమి గోళాన్ని వివరించిన తర్వాత, కేశవుడు ఇలా ఉపదేశించాడు.