గరుడపురాణమ్

ఆసాం జ్ఞానత్పుణ్యమాప్నోతి నిత్యం సదా హరిః ప్రీయతే కేశవోలమ్ । గఙ్గాదిభ్యో హ్యవరాహ్యగ్నిజాయా స్వాహాసంజ్ఞాధిగుణా నైవ హీనా

వాటిని తెలుసుకోవడం వల్ల ఎప్పుడూ పుణ్యం లభిస్తుంది, హరి ఎల్లప్పుడూ కేశవునితో సంతోషిస్తాడు. గంగాదులలో అగ్నికి భార్య అయిన స్వాహా గుణాలలో తక్కువ కాదు.

స్వాహాకారో మన్త్రరూపాభిమానీ స్వాహేతి సంజ్ఞామాప సదైవ వీన్ద్ర । అగ్నేర్భార్యాతో బుద్ధిమాన్ సంబభూవ బ్రహ్మాభిమానీ చన్ద్రపుత్రో బుధశ్చ

స్వాహా అనే మంత్రరూపిణి ఎప్పుడూ స్వాహా అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి. అగ్నికి భార్య నుంచి తెలివైనవాడు జన్మించాడు, అతడు బ్రహ్మను అధిష్టించేవాడు, చంద్రుని కుమారుడు బుధుడు కూడా.

బుద్ధ్యాహరద్వై రాష్ట్రజాతం చ సర్వం ధృతం త్వతో బుధసంజ్ఞామవాప । ఏవం చాభూదభిమన్యుర్మహాత్మా సుభద్రాయా జఠరే హ్యర్జునాచ్చ

తన బుద్ధితో రాజ్యంలో పుట్టినదాన్ని సంపూర్ణంగా పొందాడు కనుక అతడికి బుధుడు అనే పేరు వచ్చింది. అలాగే, అర్జునుని ద్వారా సుభద్ర గర్భంలో మహాత్ముడైన అభిమన్యుడు జన్మించాడు.

కృష్ణస్య చన్ద్రస్య యమస్య చాంశైః స సంయుతస్త్వశ్వినోర్వై హరస్య । స్వాహాధమశ్చన్ద్రపుత్రో బుధస్తు పాదారవిన్దే విష్ణుదేవస్య భక్తః

అతడిలో కృష్ణుడు, చంద్రుడు, యముడు, అశ్వినీదేవతలు, శివుడు భాగంగా ఉన్నారు. చంద్రుని కుమారుడు బుధుడు, స్వాహా కన్నా తక్కువవాడు అయినా, విష్ణుదేవుని పాదారవిందాలకు భక్తుడు.

నామాత్మికా త్వశ్విభార్యా ఉషా నామ ప్రకీర్తితా । బుధాధమా సా విజ్ఞేయా స్వాహా దశగుణాధమా

అశ్వినీదేవతల భార్య ఉష అనే పేరు కలిగి, నామరూప స్వరూపంగా ప్రసిద్ధి. ఆమె బుధుని కన్నా తక్కువగా గుర్తించబడుతుంది, స్వాహా అయితే పది రెట్లు తక్కువ.

నకులస్య భార్యా మాగధస్యైవ పుత్రీ శల్యాత్మజా సహదేవస్య భార్యా । ఉభే హ్యేతే అశ్విభార్యా హ్యుషాపి ఉపాసతే షడ్గుణం విష్ణుమాద్యమ్ । అతోఽప్యుషాసంజ్ఞకా సా ఖగేన్ద్ర అనన్తరాఞ్ఛృణు వక్ష్యే మహాత్మన్

నకులుని భార్య మాగధుని కుమార్తె, శల్యుని కుమార్తె సహదేవుని భార్య అయ్యింది. ఈ ఇద్దరూ అశ్వినీదేవతల భార్యలుగా పరిగణించబడతారు. ఉష కూడా ఆరు రూపాల్లో ఉన్న ఆద్య విష్ణువును పూజిస్తుంది. ఓ పక్షిరాజా! ఉష అనే పేరుతో ప్రసిద్ధులైనవారి గురించి ఇప్పుడు చెబుతాను, విను మహాత్మా!

తతః శక్తిః పృథివ్యాత్మా శనైశ్చరతి సర్వదా । అతః శనైశ్చరో నామ ఉషాయాశ్చ దశాధమాః

తర్వాత శక్తి అనే భూమి స్వరూపుడు ఎప్పుడూ మెల్లగా నడుస్తుంటాడు. అందుకే అతనికి శనైశ్చరుడు అనే పేరు వచ్చింది. అతడు ఉషల్లో పదవ స్థానం కలిగినవాడు, అంతే కాదు అతడు తక్కువ స్థాయిలో ఉన్నవాడు.

కర్మాత్మా పుష్కరో జ్ఞేయః శనేరథ యమో మతః । నయాభిమానీ పురుషః కిఞ్చిన్నమ్రో దశావరః

పుష్కరుడు కర్మ స్వరూపుడని తెలుసుకో. యముడు శనైశ్చరుని రథసారధిగా భావించబడతాడు. తన నడవడిపై గర్వంగా ఉండే, కొంత వినయంగా ఉండే పురుషుడు పదవ స్థాయిలో ఉంటాడు.

హరిప్రీతికరో నిత్యం పుష్కరే క్రీడతే యతః । అతస్తు పుష్కలో నామ లోకే స పరికీర్తితః

ఎందుకంటే ఆయన ఎప్పుడూ హరిని సంతోషపరచి, పుష్కరంలో విహరిస్తాడు. అందుకే ఆయనను లోకంలో పుష్కలుడు అని ప్రసిద్ధి చెందాడు.

హరి ప్రీతికరాన్ధర్మాన్వక్ష్యే శృణు ఖగాధిప । ప్రాతః కాలే సముత్థాయ స్మరేన్నారాయణం హరిమ్

హరిని సంతోషపరిచే ధర్మాలను ఇప్పుడు చెబుతాను, విను పక్షిరాజా! ఉదయం లేచి నారాయణుడైన హరిని స్మరించాలి.

తులసీవన్దనం కుర్యాచ్ఛ్రీవిష్ణుం సంస్మరేత్ఖగ । విణ్మూత్రోత్సర్గకాలే చ హ్యపానాత్మకకేశవమ్

తులసిని పూజించి, శ్రీవిష్ణువును స్మరించాలి, ఓ పక్షీ! మలమూత్ర విసర్జన సమయంలో అపానవాయువు స్వరూపుడైన కేశవుని స్మరించాలి.

త్రివిక్రమం శౌచకాలే గఙ్గాపానకరం హరిమ్ । దన్తధావనకాలే తు చన్ద్రాన్తర్యామిణం హరిమ్

శౌచానికి వెళ్ళినప్పుడు గంగానదిని పానంచేసిన త్రివిక్రముడైన హరిని స్మరించాలి. పళ్ళు తోముతున్నప్పుడు చంద్రునిలో అంతర్యామిగా ఉన్న హరిని స్మరించాలి.

ముఖప్రక్షాలనే కాలే మాధవం సంస్మరేత్ఖగ । గవాం కణ్డూయనే చైవ స్మరేద్గోవర్ధనం హరిమ్

ముఖం కడుగుతున్నప్పుడు మాధవుని స్మరించాలి, ఓ పక్షిరాజా! ఆవులను నిమురుతున్నప్పుడు గోవర్ధనుడైన హరిని స్మరించాలి.

సదా గోదోహనే కాలే స్మరేద్గోపాలవల్లభమ్ । అనన్తపుణ్యార్జితజన్మకర్మణాం సుపక్వకాలే చ ఖగేన్ద్రసత్తమ

ఎప్పుడూ ఆవులను పాలు దోహుతున్నప్పుడు గోపికల ప్రియుడైన హరిని స్మరించాలి. అనేక పుణ్య జన్మల ఫలితంగా వచ్చిన శుభకాలంలోనూ, ఓ ఉత్తమ పక్షిరాజా, హరిని స్మరించాలి.

స్పర్శే గవాం చైవ సదా నృణాం వై భవత్యతో నాత్ర విచార్యమస్తి । యస్మిన్ గృహే నాస్తి సదోత్తమా చ గౌర్యఙ్గణే శ్రీతులసీ చ నాస్తి

ఆవులను, మనుష్యులను తాకడం వల్ల ఎప్పుడూ మేలు కలుగుతుంది. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. యింకా, యేచోట ఇంటి ముంగిట మంచి ఆవు లేకపోతే, శ్రీ తులసి మొక్క లేకపోతే,

యస్మిన్ గృహే దేవమహోత్సవశ్చ యస్మిన్ గృహే శ్రవణం నాస్తి విష్ణోః । తత్సంసర్గాద్యాతి దుఃఖాదికం చ తస్య స్పర్శో నైవ కార్యః కదాపి

యేచోట ఇంట్లో దేవతలకు పెద్ద ఉత్సవం జరగకపోతే, యేచోట విష్ణువు మహిమలు వినబడకపోతే, అలాంటి చోట సంచారం వల్ల దుఃఖమే కలుగుతుంది. అలాంటి ఇంటిలోని వస్తువులను ఎప్పుడూ తాకకూడదు.

గోస్పర్శనవిహీనస్య గోదోహనమజానతః । గోపోషణవిహీనస్య ప్రాహుర్జన్మ నిరర్థకమ్

ఆవులను తాకని, పాలు దోహడం తెలియని, ఆవులను పోషించని వాడి జన్మం వ్యర్థమని చెబుతారు.

గోగ్రాసమప్రదాతుశ్చ గోపుష్టిం చాప్యకుర్వతః । గతిర్నాస్త్యేవ నాస్త్యేవ గ్రామచాణ్డాలవత్స్మృతః

ఆవులకు గడ్డి పెట్టని, వాటి పోషణను చేయని వాడికి ఎలాంటి మోక్షం ఉండదు, అసలు ఉండదు. అలాంటి వాడిని ఊరిలో చండాలుడిగా పరిగణిస్తారు.

వత్స్యస్య స్తనపానే చ బాలకృష్ణం తు సంస్మరేత్ । దధినిర్మన్థనే చైవ మన్థాధారం స్మరేద్ధరిమ్

దూడ పాలు తాగుతున్నప్పుడు బాలకృష్ణుని స్మరించాలి. పెరుగు మథన సమయంలో మంతన దండాన్ని పట్టుకుని ఉన్న హరిని స్మరించాలి.

మృత్తికాస్నాన కాలే తు వరాహం సంస్మరేద్ధరిమ్ । పుణ్డ్రాణాం ధారణే చైవ కేశవాదీంశ్చ ద్వాదశ

మట్టి స్నానం చేస్తున్నప్పుడు వరాహరూపుడైన హరిని స్మరించాలి. ద్వాదశ పుండ్రాలను ధరించేటప్పుడు కేశవుడు మొదలైన పన్నెండు పేర్లను స్మరించాలి.

ముద్రాణాం ధారణే చైవ శఙ్ఖచక్రగదాధరమ్ । పద్మం నారాయణీం ముద్రాం క్రుద్ధోల్కాదీంశ్చ సంస్మరేత్

ముద్రలను ధరించేటప్పుడు శంఖ, చక్ర, గదను ధరించిన హరిని స్మరించాలి. పద్మ ముద్ర, నారాయణి ముద్ర, క్రుద్ధోల్క వంటి ఉగ్ర ముద్రలను కూడా స్మరించాలి.

శ్రీరామసంస్మృతిం చైవ సంధ్యాకాలే ఖగోత్తమ । అచ్యుతానన్తగోవిన్దాఞ్ఛ్రాద్ధకాలే చ సంస్మరేత్

సంధ్యాకాలంలో శ్రీరాముని స్మరించాలి, ఓ ఉత్తమ పక్షిరాజా! శ్రాద్ధ సమయంలో అచ్యుతుడు, అనంతుడు, గోవిందుడు అనే పేర్లను స్మరించాలి.

ప్రాణాదికపఞ్చహోమేచానిరూద్ధాదీంశ్చ సంస్మరేత్ । అన్నాద్యర్పణకాలే తు వాసుదేవం చ సంస్మరేత్

ప్రాణాది పంచహోమ సమయంలో అనిరుద్ధుడు మొదలైన దేవుళ్లను స్మరించాలి. అన్నదానం చేసే సమయంలో వాసుదేవుని స్మరించాలి.

అపోశనస్య కాలే తు వాయోరన్తర్గతం హరిమ్ । వస్త్రధారణకాలే తు ఉపేన్ద్రం సంస్మరేద్ధరిమ్

నీరు మింగే సమయంలో గాలి లోని హరిని జ్ఞాపకం చేసుకోవాలి. వస్త్రం ధరించే వేళ ఉపేంద్రుడైన హరిని స్మరించాలి.

యజ్ఞోపవీతస్య చ ధారణే తు నారాయణం వామనాఖ్యం స్మరేత్తు । ఆర్తిక్యకాలే చ తథైవ విష్ణోః సమ్యక్స్మరేత్పర్శురామాఖ్యవిష్ణుమ్

యజ్ఞోపవీతాన్ని ధరించే సమయంలో వామనుడైన నారాయణుని జ్ఞాపకం చేసుకోవాలి. అలాగే కష్ట సమయంలో పరశురాముడైన విష్ణువును స్మరించాలి.

అపోశనేవైశ్వదేవస్య కాలే తదన్యహోమాదిషు భస్మధారణే । స్మరేత్తు భక్త్యా పరమాదరేణ నారాయణం జామదగ్న్యాఖ్యరామమ్

వైశ్వదేవానికి నీరు మింగే సమయంలో, ఇతర హోమాది కార్యాల్లో, బస్మాన్ని ధరించే వేళ, పరమ భక్తితో జామదగ్ని కుమారుడైన నారాయణుని జ్ఞాపకం చేసుకోవాలి.

త్రివారతీర్థగ్రహణస్య కాలే కృష్ణం రామం వ్యాసదేవం క్రమేణ । శఙ్ఖోదకస్యోద్ధరణే చైవ కాలే ముకున్దరూపం సంస్మరేత్సర్వదైవ

మూడు మార్లు పవిత్ర జలాన్ని తీసుకునే సమయంలో క్రమంగా కృష్ణుడు, రాముడు, వ్యాసదేవుడు గుర్తు తెచ్చుకోవాలి. శంఖంలో నీరు ఎత్తే వేళ ఎల్లప్పుడూ ముకుందుని జ్ఞాపకం చేసుకోవాలి.

గ్రాసేగ్రాసే స్మరణం చైవ కార్యం గోవిన్దసంజ్ఞస్య విశుద్ధమన్నమ్ । ఏకైకభక్ష్యగ్రహణస్య కాలే సమ్యక్స్మరేదచ్యుతం వై ఖగేన్ద్ర

ప్రతి ముద్ద శుద్ధ అన్నం తినేటప్పుడు గోవిందుడిని జ్ఞాపకం చేసుకోవాలి. ఒక్కొక్క భోజ్య పదార్థాన్ని తీసుకునే సమయంలో అచ్యుతుడిని సరిగ్గా స్మరించాలి, ఓ పక్షిరాజా.

శాకాదీనాం భక్షణే చైవ కాలే ధన్వన్తరిం స్మరేచ్చైవ నిత్యమ్ । తథా పరాన్నస్య చ భోగకాలే స్మరేచ్చ సమ్యక్పాణ్డురఙ్గం చ విష్ణుమ్

శాకాదులు తినే వేళ ఎల్లప్పుడూ ధన్వంతరిని జ్ఞాపకం చేసుకోవాలి. అలాగే ఇతరులు చేసిన అన్నాన్ని ఆస్వాదించే సమయంలో పాండురంగుడైన విష్ణువును స్మరించాలి.