నేత్రస్వభావో దర్శనే స్త్రీనరాణాం హ్యత్యాదరాన్నాస్తి నిద్రాదికం చ । హరేర్భక్తానాం దర్శనే దుఃఖరూపో విష్ణోః పూజాదర్శనే దుఃఖజాలమ్ ॥ ౩,౨౮.
కళ్ళు స్వభావం ఏమిటంటే, మగవారు, ఆడవారు కనిపించగానే ఎంతో ఆసక్తితో చూస్తూ, నిద్ర కూడా మరిచిపోతుంది. కానీ హరిభక్తులను చూడడంలో, విష్ణువు పూజను చూడడంలో మాత్రం కళ్ళు బాధను, అసహ్యాన్ని అనుభవిస్తాయి.
తయోః స్వరూపం ప్రవిదిత్వైవ పూర్వం పునః పునః స్వీకరోత్యేవ మూఢః । శిశ్నం మౌర్ఖ్యాచ్చైవ కుత్రాపి యోనౌ ప్రవేశయేత్సర్వదా హ్యాదరేణ ॥ ౩,౨౮.
ఈ రెండింటి అసలు స్వభావాన్ని తెలిసినా కూడా, మూర్ఖుడు మళ్లీ మళ్లీ వాటిని ఆశ్రయిస్తూనే ఉంటాడు. అవివేకంతో, అతడు తన జననేంద్రియాన్ని ఎప్పుడూ ఏదో ఒక గర్భంలో ఉత్సాహంగా ప్రవేశపెడుతూనే ఉంటాడు.
భయం చ లజ్జా నైవ చాస్తే వధూనాం తథా నృణాం వనితానాం యతీనామ్ । స్వసారం తే హ్యవిదిత్వా దినేపి సువామ యజ్ఞేన స్వాభావశ్చ వీన్ద్ర ॥ ౩,౨౮.
ఆడవారిలో, మగవారిలో, యతుల్లో — ఎవరికీ స్త్రీల విషయంలో భయం లేదా లజ్జా ఉండదు. తమ సొంత సోదరిని కూడా గుర్తించకుండా, పగలు పూటే యజ్ఞంలా కలయిక జరుపుతారు. ఇదే వారి సహజ స్వభావం, ఓ పక్షిరాజా!
రసాస్వభావో భక్షణే సర్వదాపి హ్యనర్పితస్యాన్నభక్ష్యస్య విష్ణోః । తథోపహారస్య చ తత్స్వభావః అభక్ష్యాణాం భక్షణే తత్స్వభావః ॥ ౩,౨౮.
రుచి స్వభావం ఏమిటంటే, ఎప్పుడూ విష్ణువుకి సమర్పించని అన్నాన్ని తినడమే. అలాగే, నైవేద్యాన్ని కూడా అలాగే తినడం, తినకూడని పదార్థాలను తినడమే దాని స్వభావం.
అలేహ్యలేహస్య చ తత్స్వభావః పాతుం త్వపేయస్య చ తత్స్వభావః । ద్వయోః స్వరూపం చ విహాయ మూఢః పునః పునః స్వీకరోత్యేవ నిత్యమ్ ॥ ౩,౨౮.
అలాగే, లెక్కించకూడని పదార్థాలను రుచి చూడడం, తాగకూడని ద్రవ్యాలను తాగడమూ అదే స్వభావం. ఈ రెండింటి అసలు స్వరూపాన్ని వదిలేసి, మూర్ఖుడు ఎప్పుడూ మళ్లీ మళ్లీ వాటిని ఆశ్రయిస్తూనే ఉంటాడు.
తస్య స్నానం వ్యర్థమాహుశ్చ యస్మాత్తస్మాత్త్యాజ్యం న ద్వయోః కార్యమేవ । అభిప్రాయం హ్యేతమేవం ఖగేన్ద్ర జానీహి త్వం ప్రహస్యైవ నిత్యమ్ ॥ ౩,౨౮.
ఇలాంటి వారికి స్నానం చేయడం వ్యర్థమే అని చెబుతారు. అందువల్ల ఈ రెండింటి ప్రకారం నడవకూడదు. నా ఉద్దేశం ఇదేనని తెలుసుకో, ఓ పక్షిరాజా! దీనిని ఎప్పుడూ నవ్వుతూ గుర్తుంచుకో.
భార్యాద్వయం హ్యవిదిత్వా స్వరూపం స్వీకృత్య చైకాం ప్రవిహాయైవ చైకామ్ । స్నానాదికం కురుతే మూఢబూద్ధిః వ్యర్థం చాహుర్మోక్షభోగౌ చ నైవ । ఏతత్సర్వం యది మిథ్యా భవేత్తు తదా త్వసౌ మాం దశతు హ్యహీన్ద్రః ॥ ౩,౨౮.
రెండు భార్యల అసలు స్వభావాన్ని తెలియక, ఒకదాన్ని తీసుకుని మరొకదాన్ని వదిలేసి, మూర్ఖుడు స్నానం మొదలైన క్రియలు చేస్తాడు. ఇవన్నీ వ్యర్థమే అని చెబుతారు. ముక్తి గానీ, భోగం గానీ అతనికి లభించవు. ఇవన్నీ అబద్ధమైతే, ఓ పాముల అధిపతీ! నన్ను కాటు వేయించు.
గరుడ ఉవాచ । భార్యాద్వయం కిం వద త్వం మమాపి తయోః స్వరూపం కిం వద త్వం మురారే । తయోర్మధ్యే గ్రాహ్యభార్యాం వద త్వమగ్రాహ్యభార్యాం చాపి సమ్యగ్వద త్వమ్ ॥ ౩,౨౮.
గరుడుడు ఇలా అడిగాడు: ఆ రెండు భార్యలు ఎవరో నాకు చెప్పు. వాటి అసలు స్వభావం ఏమిటో కూడా వివరించు, ఓ మురారీ! వాటిలో స్వీకరించదగిన భార్య ఎవరో, స్వీకరించకూడని భార్య ఎవరో నాకు నిశ్చయంగా చెప్పు.
శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । బుద్ధిః పత్నీ సా ద్విరూపా ఖగేన్ద్ర దుష్టా చైకా త్వపరా సుష్ఠురూపా । తయోర్మధ్యే దుష్టరూపా కనిష్ఠా జ్యేష్ఠా తు యా సుష్ఠుబుద్ధిస్వరూపా ॥ ౩,౨౮.
శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: బుద్ధి అనే భార్య రెండు రూపాలలో ఉంటుంది, ఓ పక్షిరాజా! ఒకటి చెడ్డది, మరొకటి మంచి స్వభావం కలది. వాటిలో చెడ్డది చిన్నది, మంచి బుద్ధి కలది పెద్దది.
కనిష్ఠయా నష్టతాం యాతి జీవః సుతిష్ఠన్త్యా యాతి యోగ్యాం ప్రతిష్ఠామ్ । కనిష్ఠాయాః శృణు వక్ష్యే స్వరూపం శ్రుత్వా తస్యాస్త్యాగబుద్ధిం కురుష్వ ॥ ౩,౨౮.
చిన్నదాని వల్ల జీవుడు నాశనమవుతాడు. స్థిరమైన బుద్ధి వల్ల యోగ్యమైన స్థితిని పొందుతాడు. ఇప్పుడు ఆ చిన్నదాని స్వభావాన్ని విను. విని, దానిని వదిలేయాలనే సంకల్పం చేసుకో.
జీవం యం వై ప్రేరయన్తీ కనిష్ఠా కామ్యం ధర్మం కురుతే సర్వదాపి । క్వ బ్రాహ్మణాః క్వ చ విష్ణుర్మహాత్మా క్వ వై కథా క్వ చ యజ్ఞాః క్వ గావః ॥ ౩,౨౮.
చిన్నదైన బుద్ధి జీవుని ఎప్పుడూ కోరిన కార్యాలవైపు నడిపిస్తుంది. అప్పుడు బ్రాహ్మణులు ఎక్కడ, మహాత్ముడైన విష్ణువు ఎక్కడ, ధర్మశాస్త్రాలు ఎక్కడ, యజ్ఞాలు ఎక్కడ, గోవులు ఎక్కడ?
క్వ చాశ్వత్థః క్వ చ స్నానం క్వ శౌచమేతత్సర్వం నామ నాశం కరోతి । మూఢం పతిం రేణుకాం పూజయస్వ మాయాదేవ్యా దీపదానం కురుష్వ ॥ ౩,౨౮.
అశ్వత్థవృక్షం ఎక్కడ, స్నానం ఎక్కడ, పవిత్రత ఎక్కడ? ఇవన్నీ ఆమె పూర్తిగా నాశనం చేస్తుంది. మూర్ఖుడైన భర్తను పూజించు, రేణుకను గౌరవించు, మాయాదేవికి దీపాలు అర్పించు.
సుభైరవాదీన్ భజ మూఢ త్వమన్ధ హారిద్రచూర్ణన్ధారయేః సర్వదాపి । జ్యేష్ఠాష్టమ్యాం జ్యేష్ఠదేవీం భజస్వ భక్త్యా సూత్రం గలబన్ధం కురుష్వ ॥ ౩,౨౮.
ఓ మూర్ఖుడా! సుభైరవుడు మొదలైనవారిని పూజించు, ఎప్పుడూ పసుపు ధారించు. జ్యేష్ఠాష్టమి రోజున జ్యేష్ఠాదేవిని భక్తితో పూజించు, మెడలో దారం కట్టు.
మరిగన్ధాష్టమ్యాం మరిగన్ధం భజస్వ తథా సూత్రం స్వగలే ధారయస్వ । దీపస్తంభం సుదినే పూజయస్వ తత్సూత్రమేవ స్వగలే ధారయస్వ ॥ ౩,౨౮.
మార్గశిర మాసంలో అష్టమి రోజున మరిగంధను పూజించు, అలాగే మెడలో దారం ధరించు. శుభదినంలో దీపస్తంభాన్ని పూజించు, ఆ దారాన్ని కూడా మెడలో ధరించు.
మహాలక్ష్మీం చాద్యలక్ష్మీం చ సమ్యక్పూజాం కురు త్వం హి భక్త్యాథ జీవ । లక్ష్మీసూత్రం స్వాగలే ధారయస్వ మహాలక్ష్మీవాన్ భవసీత్యుత్తరత్ర ॥ ౩,౨౮.
మహాలక్ష్మిని, అలక్ష్మిని సరిగ్గా, భక్తితో పూజించు, ఓ జీవా! లక్ష్మిదారాన్ని మెడలో ధరించు, అప్పుడు భవిష్యత్తులో మహాలక్ష్మిని పొందుతావు.
విహాయ మౌఞ్జీదివసే భాగ్యకామః సుగుగ్గులాన్ధారయస్వాతిభక్త్యా । సువాసినీః పూజయస్వాశు భక్త్యా గన్ధైః పుష్పైర్ధూపదీపైః ప్రతోష్య ॥ ౩,౨౮.
మౌంజీధారణ రోజున, అదృష్టాన్ని కోరుతూ, మంచి గుగ్గిళ్ళను ఎంతో భక్తితో ధరించు. వెంటనే సువాసినీలను భక్తితో పూజించు, సుగంధాలు, పువ్వులు, ధూపాలు, దీపాలతో వారిని సంతోషపరచు.
వరార్తిక్యం కాంస్యపాత్రే నిధాయ కుర్వార్తిక్యం దేవతాదేవతానామ్ । పిచుమన్దపత్రాణి వితత్య భూమౌ నమస్వ త్వం క్షమ్యతాం చేతి చోక్త్వా ॥ ౩,౨౮.
దేవతలకు ఆర్తికాన్ని కాంస్యపాత్రలో పెట్టి, పిచుమందపత్రాలు నేలపై పరచి, నమస్కరించి, 'క్షమించండి' అని చెప్పాలి.
మహాదేవీం పూజయస్వాద్య భక్త్యా సద్వైష్ణవానాం మా దదస్వాప్యథాన్నమ్ । సద్వైష్ణవానాం యది వాన్నం దదాసి భాగ్యం చ తే పశ్యతో నాశమేతి ॥ ౩,౨౮.
ఇప్పుడు మహాదేవిని భక్తితో పూజించు; నిజమైన వైష్ణవులకు మాత్రమే అన్నం ఇవ్వాలి, ఇతరులకు ఇవ్వకూడదు. నిజమైన వైష్ణవులకు అన్నం ఇస్తే, నీ అదృష్టం నీ కళ్ల ముందే నశించదు.
స్వవామహస్తే వేణుపాత్రే నిధాయ దీపం ధృత్వా సవ్యహస్తే పతే త్వమ్ । ఉత్తిష్ఠ భోః పఞ్చగృహేషు భిక్షాం కురుష్వ సమ్యక్ప్రవిహాయైవ లజ్జామ్ ॥ ౩,౨౮.
నీ ఎడమచేతిలో వెదురు పాత్రలో దీపం పెట్టి, కుడిచేతితో పట్టుకొని, 'ఏ ప్రభూ! ఐదు ఇళ్లలో భిక్ష తీసుకోండి, అన్ని సంకోచాలు వదిలేయండి' అని చెప్పుతూ వెళ్లు.
ఆదౌ గృహే షడ్రసాన్నం చ కుత్వా జగద్గోప్యం భోజనం త్వం కురుష్వ । తచ్ఛేషాన్నం భోజయిత్వా పతే త్వం తాసాం చ రే శరణం త్వం కురుష్వ ॥ ౩,౨౮.
ముందుగా ఇంట్లో ఆరు రుచులతో అన్నం తయారు చేసి, జగతిని కాపాడే దేవతలకు భోజనం పెట్టు. ఆ మిగిలిన అన్నాన్ని వారికి పెట్టిన తర్వాత, ప్రభూ! వారికి శరణు తీసుకో.
తాసాం హస్తం పుస్తకే స్తాపయిత్వా త్రాహీత్యేవం తన్ముఖైర్వాచయస్వ । త్వం ఖడ్గదేవం పూజయస్వాద్యభర్తస్తత్సేవకాన్పూజయస్వాద్య సమ్యక్ ॥ ౩,౨౮.
వారి చేతిని పుస్తకంపై ఉంచి, వారి నోటితో 'రక్షించండి' అని పలికించు. తర్వాత ఖడ్గదేవునిని భర్తగా పూజించి, ఆయన సేవకులను సక్రమంగా సత్కరించు.
తైః సార్ధం త్వం శ్వానశబ్దం కురుష్వ హరిద్రాచూర్ణం సర్వదా త్వం దధస్వ । కురుష్వ త్వం భీమసేనస్య పూజాం పఞ్చామృతైః షోడశభిశ్చోపచారైః ॥ ౩,౨౮.
వారితో కలిసి కుక్క అరుపు వలె శబ్దం చేయాలి; ఎప్పుడూ పసుపు పొడి సమర్పించాలి. భీమసేనుని పంచామృతాలతో, పదహారు విధాల ఉపచారాలతో పూజించు.
తత్కౌపీనం రౌప్యజం కారయిత్వా సమర్పయిత్వా దీపమాలాం కురుష్వ । తద్దాసవర్యాన్ భోజయస్వాద్య భక్త్యా గర్జస్వ త్వం భీమభీమేతి సుష్ఠు ॥ ౩,౨౮.
వెండి తోలుతో కౌపీనాన్ని తయారు చేయించి సమర్పించు. దీపాల వరుసను ఏర్పాటు చేయి. తర్వాత ఆయన ఉత్తమ సేవకులకు భక్తితో భోజనం పెట్టి, 'ఓ భీమా! ఓ భయంకరుడా!' అని బలంగా పలుకు.
తద్దాసవర్యాన్మోదయస్వ స్వవస్త్రైర్మద్యైర్మాంసద్రవ్యజాలేన నిత్యమ్ । మహాదేవం పూజయస్వాద్య సమ్యగ్మహారుద్రైరతిరుద్రైశ్చ సమ్యక్ ॥ ౩,౨౮.
ఆ ఉత్తమ సేవకులకు నీ వస్త్రాలు, మద్యం, మాంసాహారం ఇచ్చి ఆనందింపజేయి. ఇప్పుడు మహాదేవుని, మహారుద్రులతో, అనేక రుద్రులతో సక్రమంగా పూజించు.
హరేత్యుక్త్వా జఙ్గమాన్పూజయస్వ శైవాగమే నిపుణాఞ్ఛూద్రజాతాన్ । శాకంభరీం వివశః సర్వశాకాన్సుపాచయిత్వా చ గృహే గృహే చ ॥ ౩,౨౮.
'హరే!' అని పలికి, శైవాగమంలో నైపుణ్యం కలిగిన శైవ శుద్రులను పూజించు. ఇంటింటా అన్ని రకాల కూరగాయలు బాగా వండి పెట్టు.
దదస్వ భక్త్యా పరమాదరేణ స్వలఙ్కృత్య ప్రాస్తువంస్తద్గుణాంశ్చ । కులాదేవం పూజయస్వాద్య భక్త్యా త్వం దృగ్భ్యాం వై తద్దినే శంభుబుద్ధ్యా ॥ ౩,౨౮.
భక్తితో, పరమాదరంతో, స్వయంగా అలంకరించుకొని, వారి గుణాలను స్తుతించు. ఆ రోజున కులదేవునిని భక్తితో, శంభువులా నీ కన్నులతో దర్శించి పూజించు.
తద్భక్తవర్యాన్పూజయస్వాద్య సమ్యక్తత్పాదమూలే వన్దనం త్వం కురుష్వ । సుపఞ్చమ్యాం మృన్మయీం శేషమూర్తిం పూజాం కురుష్వ క్షీరలాజాదికైశ్చ ॥ ౩,౨౮.
ఆ దేవుని పాదాల వద్ద ఉత్తమ భక్తులను సక్రమంగా పూజించి, నమస్కారం చేయాలి. శుభమైన పంచమి రోజున మట్టి విగ్రహాన్ని పాలు, లాజలు మొదలైన వాటితో పూజించు.
సునాగపాశం హి గలే చ బద్ధ్వా తచ్ఛేషాన్నం భోజయేర్భోః పునస్త్వమ్ । దినే చతుర్థే భోజయస్వాద్య భక్త్యా నైవేద్యాన్నం భోజయస్వాద్య సుష్ఠు ॥ ౩,౨౮.
అందమైన నాగపాశాన్ని మెడలో కట్టి, మిగిలిన అన్నాన్ని భోజనం పెట్టు. నాలుగవ రోజున భక్తితో నైవేద్య అన్నాన్ని సక్రమంగా భోజనం పెట్టు.
ఇత్యాదికం ప్రేరయిత్వా పతిం సా జీవేన నష్టం ప్రకరోత్యేవ నిత్యమ్ । తస్యాః సంగాజ్జీవరూపః పతిస్త్వాం సమ్యగ్దష్టామిహలోకే పరత్ర ॥ ౩,౨౮.
ఈ విధంగా భర్తను పనులకు ప్రేరేపించి, ఆమె ఎప్పుడూ పోయిన ప్రాణాన్ని తిరిగి తీసుకురావడమే. ఆమె సాంగత్యంతో భర్త ఈ లోకంలోనూ, పరలోకంలోనూ జీవరూపాన్ని పొందుతాడు.
తస్యాః సంగం సువిదూరం విసృజ్య చేష్ట్వా సమగ్రం కురు సర్వదా త్వమ్ । సుబుద్ధిరూపా త్వీరయన్తీ జగాద భజస్వ విష్ణుం పరమాదరేణ ॥ ౩,౨౮.
ఆమె సాంగత్యాన్ని దూరంగా విడిచిపెట్టి, ఎల్లప్పుడూ అన్ని విధాలా నీవు కర్తవ్యాలు చేయాలి. జ్ఞానరూపిణి ఇలా చెప్పింది—'పరమాదరంతో విష్ణువును పూజించు'.