గరుడపురాణమ్

ఇన్ద్రద్యుమ్నః పురేంద్రస్తు గాధీ వాలీ తథార్జునః । వికుక్షిః కుశ ఏవైతే సప్త చేన్ద్రాః ప్రకీర్తితాః ॥ ౩,౨౮.

ఇంద్రద్యూమ్నుడు, పురేంద్రుడు, గాధి, వాలి, అర్జునుడు, వికుక్షి, కుశుడు—ఈ ఏడుగురూ ఇంద్రులుగా పేర్కొనబడ్డారు.

యః కృష్ణపుత్త్రః ప్రద్యుమ్నః కామ ఏవ ప్రకీర్తితః । ప్రకృష్టప్రకాశరూపత్వాత్ప్రద్యుమ్న ఇతి నామవాన్ ॥ ౩,౨౮.

కృష్ణుని కుమారుడైన ప్రద్యుమ్నుడు కాముడిగా పిలవబడతాడు. అతని ప్రకాశవంతమైన రూపం వల్ల ప్రద్యుమ్నుడు అనే పేరు పొందాడు.

యో రామభ్రాతా భరతః కామ ఏవాభవద్భువి । రామాజ్ఞాం భరతే యస్మాత్తస్మాద్భరతనామకః ॥ ౩,౨౮.

రాముని సోదరుడైన భరతుడు భూమిపై కాముడయ్యాడు. రాముని ఆజ్ఞను పాటించినందువల్ల భరతుడు అనే పేరు పొందాడు.

చక్రాభిమాని కామస్తు సుదర్శన ఇతి స్మృతః । బ్రహ్మైవ కృష్ణపుత్రస్తు సాంబో జామ్బవతీసుతః ॥ ౩,౨౮.

చక్రాన్ని అధిష్ఠించిన కాముడు సుదర్శనుడిగా గుర్తించబడతాడు. కృష్ణుని కుమారుడైన సాంబుడు, జాంబవతీ కుమారుడు, నిజంగా బ్రహ్మనే.

కామావతారో విజ్ఞేయః సందేహో నాత్ర విద్యతే । యో రుద్రపుత్రః స్కన్దస్తు కామ ఏవ ప్రకీర్తితః ॥ ౩,౨౮.

ఆయన కాముని అవతారమని తెలుసుకోవాలి—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. రుద్రుని కుమారుడైన స్కందుడు కూడా కాముడిగా చెప్పబడ్డాడు.

రిపూనాస్కందతే నిత్యమతః స్కన్ద ఇతి స్మృతః । యో వా సనత్కుమారస్తు బ్రహ్మపుత్రః ఖగాధిప । కామావతారో విజ్ఞేయో నాత్ర కార్యా విచారణా ॥ ౩,౨౮.

శత్రువులను ఎప్పుడూ నాశనం చేసే వాడైనందువల్ల స్కందుడు అని పిలవబడతాడు. బ్రహ్మ కుమారుడైన సనత్కుమారుడు, పక్షిరాజు కూడా కాముని అవతారమని తెలుసుకోవాలి—ఇందులో మరింత విచారణ అవసరం లేదు.

సుదర్శనశ్చ పరమః ప్రద్యుమ్నః సాంబ ఏవ చ । సనత్కుమారః సాంబశ్చ షడేతే కామరూపకాః ॥ ౩,౨౮.

సుదర్శనుడు, ప్రద్యుమ్నుడు, సాంబుడు, సనత్కుమారుడు, మళ్లీ సాంబుడు—ఈ ఆరుగురు కాముని రూపాలే.

తతశ్చ ఇన్ద్రకామావప్యుమాదిభ్యో దశావరౌ । తయోర్మధ్యే తు గరుడ కామ ఇన్ద్రాధమః స్మృతః ॥ ౩,౨౮.

ఇంద్రుడు, కాముడు ఇద్దరికీ ఉమాదులలో పది అవతారాలు ఉన్నాయి. వాటిలో, ఓ వింద్రా, కాముడు ఇంద్రుని కంటే తక్కువవాడిగా గుర్తించబడతాడు.

ప్రాణస్త్వహఙ్కార ఏవ అహఙ్కారకసంజ్ఞకః । గరుత్మదంశో విజ్ఞేయః కామేన్ద్రాభ్యాం దశాధమః ॥ ౩,౨౮.

ప్రాణమే అహంకారం, అది అహంకారక అనే పేరుతో పిలవబడుతుంది. గరుత్మదుడు ఒక భాగంగా, కాముడు, ఇంద్రుడు మధ్యలో పది మందిలో చివరివాడిగా తెలుసుకోవాలి.

తదనన్తరజాన్వక్ష్యే శృణు వీన్ద్ర సమాహితః । శ్రవణాన్మోక్షమాప్నోతి మహాపాపాద్విముచ్యతే ॥ ౩,౨౮.

ఇప్పుడు తరువాతి విషయాన్ని చెబుతాను, ఓ వింద్రా, శ్రద్ధగా విను. దీన్ని వినడం వల్ల మోక్షం లభిస్తుంది, మహాపాపాల నుంచి విముక్తి కలుగుతుంది.

కామపుత్రోనిరుద్ధోఽపి హరేరన్యః ప్రకీర్తితః । స ఏవాభూద్ధరేః సేవాం కర్తుం రామానుజో భువి ॥ ౩,౨౮.

కాముని కుమారుడైన అనిరుద్ధుడు కూడా హరికి మరో రూపంగా చెప్పబడ్డాడు. హరిని సేవించేందుకు భూమిపై రాముని తమ్ముడిగా జన్మించాడు.

శత్రుఘ్న ఇతి విఖ్యాతః శత్రూన్సూదయతే యతః । అనిరుద్ధః కృష్ణపుత్రో ప్రద్యుమ్నాద్యోఽజనిష్ట హ ॥ ౩,౨౮.

శత్రువులను సంహరించేవాడని శత్రుఘ్నుడు అనే పేరు ప్రసిద్ధి చెందింది. అనంతరం కృష్ణుని కుమారుడైన అనిరుద్ధుడు, ప్రద్యుమ్నుని నుండి జన్మించాడు.

సంకర్షణాదిరూపైస్తు త్రిభిరావిష్ట ఏవ సః । ఏవం ద్విరూపో విజ్ఞేయో హ్యనిరుద్ధో మహామతిః ॥ ౩,౨౮.

సంకర్షణుడు మొదలైన మూడు రూపాలతో అనిరుద్ధుడు వ్యాప్తి చెందాడు. అందువల్ల మహామతి అనిరుద్ధుడు రెండు రూపాలతో ఉన్నవాడిగా తెలుసుకోవాలి.

కామభార్యా రతిర్యా తు ద్విరూపా సంప్రకీర్తితా । రుగ్మపుత్రీ రుగ్మవతీ కామభార్యా ప్రకీర్తితా ॥ ౩,౨౮.

కామదేవుని భార్య అయిన రతి రెండు రూపాలతో ఉన్నదిగా చెప్పబడింది. రుక్ముని కుమార్తె అయిన రుక్మవతి కూడా కామదేవుని భార్యగా ప్రసిద్ధి చెందింది.

అతిప్రకాశయుక్తత్వాత్తస్మాద్రుగ్మవతీ స్మృతా । దుర్యోధనస్య యా పుత్రీ లక్షణా సా రతిః స్మృతా ॥ ౩,౨౮.

అత్యంత ప్రకాశంతో ఉండటం వల్ల ఆమెను రుక్మవతి అని పిలుస్తారు. దుర్యోధనుని కుమార్తె లక్షణ కూడా రతి అనే పేరుతో గుర్తించబడింది.

కాష్ఠా సాంబస్య భార్యా సా లక్షణం సంయునక్త్యతః । లక్షణాభిధయా భూమౌ దుష్ట వీర్యోద్భవా హ్యపి ॥ ౩,౨౮.

సాంబుని భార్య అయిన లక్షణ, శుభలక్షణాలు కలిగి ఉండటం వల్ల ఆ పేరు పొందింది. భూమిపై ఆమె లక్షణ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి అయినా, ఆమె దుష్టవీర్యంతో జన్మించింది.

ఏవం ద్విరూపా విజ్ఞేయా కామభార్యా రతిః స్మృతా । స్వాయంభువో బ్రహ్మపుత్రో మనుస్త్వాద్యో గురౌ సమః । రాజధర్మేణ విష్ణోశ్చ జాతః ప్రీణయితుం హరేః ॥ ౩,౨౮.

ఇలా కామదేవుని భార్య అయిన రతి రెండు రూపాలతో ఉన్నదిగా తెలుసుకోవాలి. బ్రహ్ముని కుమారుడైన స్వాయంభువుడు, మొదటి మనువు, గురువుతో సమానంగా, విష్ణువు రాజధర్మానికి అనుగుణంగా హరిని సంతుష్టిపర్చడానికి జన్మించాడు.

బృహస్పతిర్దేవగురుర్మహాత్మా తస్యావతారాస్త్రయ ఆసన్ ఖగేన్ద్ర । రామావతారే భరతాఖ్యో బభూవ హ్యంభోజజావేశయుతో బృహస్పతిః ॥ ౩,౨౮.

దేవతల గురువు అయిన మహాత్ముడు బృహస్పతి మూడు అవతారాలు తీసుకున్నాడు, ఓ పక్షిరాజా! రామావతారంలో, పద్మజుడి తత్త్వంతో కూడిన బృహస్పతి, భరతుడిగా ప్రసిద్ధి పొందాడు.

దేవావతారాన్వానరాంస్తారయిత్వా శ్రీరామదివ్యాఽచరితాన్యవాదీత్ । అతో హ్యసౌ నారనామా బభూవ హ్యఙ్గత్వమాప్తుం రామదేవస్య భూమ్యామ్ ॥ ౩,౨౮.

శ్రీరాముని దివ్యచర్యల ద్వారా వానరులను రక్షించిన తర్వాత, భూమిపై రామదేవునికి సమీపాన్ని పొందేందుకు నరుడు అనే పేరు పొందాడు.

కృష్ణావతారే ద్రోణనామా బభూవ అంభోజజావేశయుతో బృహస్పతిః । యస్మాద్దోణాత్సంబభూవ గురుశ్చ తస్మాదసౌ ద్రోణసంజ్ఞో బభూవ ॥ ౩,౨౮.

కృష్ణావతారంలో పద్మజుని తత్త్వంతో కూడిన బృహస్పతి ద్రోణుడిగా ప్రసిద్ధి పొందాడు. ఎందుకంటే ఆయన ద్రోణంలో జన్మించడంతో ద్రోణుడు అనే పేరు వచ్చింది.

భూభారభూతాద్యుద్ధృతౌ హ్యఙ్గభూతో విష్ణోః సేవాం కర్తుమేవాస భూమౌ । బృహస్పతిః పవనావేశయుక్తా స ఉద్ధవశ్చేత్యమిధానమాప ॥ ౩,౨౮.

భూమి భారాన్ని తగ్గించేందుకు, విష్ణువుకు సేవ చేయడానికి, వాయువు తత్త్వంతో కూడిన బృహస్పతి భూమిపై ఉద్ధవుడిగా ప్రసిద్ధి పొందాడు.

యస్మాదుత్కృష్టో హరిరత్ర సమ్యగతో హ్యసౌ బుధవన్నామ చాప । సఖా హ్యభూత్కృష్ణదేవస్య నిత్యం మహామతిః సర్వలోకేషు పూజ్యః ॥ ౩,౨౮.

హరిదేవుడు అందరిలో ఉత్తముడైనందున, ఆయనను బుద్ధవంతుడు అని పిలిచారు. ఆయన ఎల్లప్పుడూ కృష్ణుని మిత్రుడిగా, మహామతిగా, అన్ని లోకాలలో పూజింపబడేవాడిగా ఉన్నాడు.

దక్షిణాఙ్గుష్ఠజో దక్షో బ్రహ్మపుత్రో మహామతిః । కన్యాం సృష్ట్వా హరేః ప్రీణన్నాస భూమా ప్రజాపతిః । పుత్రానుదపాదయద్దక్షస్త్వతో దక్ష ఇతి స్మృతః ॥ ౩,౨౮.

డక్షుడు, బ్రహ్ముని కుడి బొటనవేలి నుండి జన్మించిన మహామతి, ఒక కుమార్తెను సృష్టించి హరిని సంతోషపరిచాడు. భూమిపై ప్రజాపతిగా నిలిచి, తన కుమారులను పెంచినవాడిగా డక్షుడు అని గుర్తించబడాడు.

శచీం భార్యాం దేవరాజస్య విద్ధి తస్యా హ్యవతారం శృణు సమ్యక్ ఖగేన్ద్ర । రామావతారే నామ తారా బభూవ సా వాలిపత్నీ శచీసంజ్ఞకా చ ॥ ౩,౨౮.

దేవేంద్రుని భార్య అయిన శచి ఈ అవతారాన్ని పొందింది. ఓ పక్షిరాజా! రామావతారంలో ఆమె తారగా, వాలికి భార్యగా, శచి అనే పేరుతో కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది.

రామాన్మృతే వాలిసంజ్ఞే పతౌ హి సుగ్రీవసంగం సా చకారాథ తారా । అతో నాగాత్స్వర్గలోకం చ తారా క్వ వా యాయాదన్తరిక్షే చ పాపా ॥ ౩,౨౮.

రాముడు వాలిని సంహరించిన తర్వాత, తార సుగ్రీవునితో కలిసింది. అందువల్ల, నాగలోకం విడిచిన తర్వాత, తార పాపమయురాలై ఆకాశంలో ఎక్కడికి వెళ్లగలదు?

కృష్ణావతారే సైవ తారా చ వీన్ద్ర బభూవ భూమౌ విజయస్య పత్నీ । పిశఙ్గదేతి హ్యభిధా స్యాచ్చ తస్యాః సామీప్యమస్యాస్త్వర్జునేనైవ చాసీత్ ॥ ౩,౨౮.

కృష్ణావతారంలో అదే తార భూమిపై వింద్రగా, విజయుని భార్యగా జన్మించింది. ఆమెను పిశంగదిగా కూడా పిలిచేవారు. ఆమెకు అర్జునుడితో సన్నిహితత్వం ఉండేది.

ఉత్పాదయిత్వా బభ్రువాహం చ పుత్రం తస్యాం త్యక్త్వా హ్యర్జునో వై మహాత్మా । అతశ్చోభే వారచిత్రాఙ్గదే చ శచీరూపే నాత్ర వివార్యమస్తి ॥ ౩,౨౮.

అర్జునుడు ఆమెలో బభ్రువు అనే కుమారుడిని కన్పించి, ఆ తరువాత ఆమెను విడిచిపెట్టాడు. అందువల్ల, వారా మరియు చిత్రాంగదా ఇద్దరూ శచిరూపంలో ఉన్నవారే — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

పులోమజా మన్త్రద్యుమ్నస్య భార్యా యా కాశికా గాధిరాజస్య భార్యా । వికుక్షిభార్యా సుమతిశ్చేతి సంజ్ఞా కుశస్య పత్నీ కాన్తిమతీతి సంజ్ఞా ॥ ౩,౨౮.

పులోమజా మంత్రద్యూమ్నుని భార్య, కాశికా గాధిరాజుని భార్య, సుమతి వికుక్షి భార్య, కాంతిమతి కుశుని భార్య — వీరి పేర్లు ఇవే.

ఏతా హి సప్త హ్యవరాశ్చ శచ్యా జానీహి వై నాస్తి విచారణాత్ర । శచీ రతిశ్చానిరుద్ధో మనుర్దక్షో బృహస్పతిః । షడన్యోన్యసమాః ప్రోక్తా అహఙ్కారాద్దశాధమాః ॥ ౩,౨౮.

ఈ ఏడుగురు, శచితో కలిపి, తక్కువవారిగా తెలుసుకో. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. శచి, రతి, అనిరుద్ధుడు, మనువు, డక్షుడు, బృహస్పతి — ఈ ఆరుగురు పరస్పరం సమానులుగా చెప్పబడ్డారు. కానీ అహంకారం వల్ల, వారు పది మందిలో అత్యంత తక్కువవారిగా పరిగణించబడ్డారు.