గరుడపురాణమ్

యా రేవతీ రైవతస్యైవ పుత్రీ సా వారుణీ బలభద్రస్య పత్నీ । సౌపర్ణనామ్నీ బలపత్నీ ఖగేన్ద్ర యాస్తాస్తిస్రః షడ్విష్ణోశ్చ స్త్రీభ్యః । ద్విగుణాధమా రుద్రశేషాదికేభ్యో దశాధమా త్వం విజానీహి పౌత్ర ॥ ౩,౨౮.

రేవతీ, రైవతుని కుమార్తె, వారుణిగా బలభద్రుని భార్య. సౌపర్ణీ కూడా బలుని భార్య, ఓ పక్షిరాజా. వీరిద్దరూ, విష్ణువుకు ఉన్న ఆరు భార్యలతో కలిపి, రుద్రుడు, శేషుని భార్యలకన్నా రెండింతలు గొప్పవారు. వీరు పది రెట్లు ఉత్తములు అని తెలుసుకో, ఓ మనవడా.

గరుడ ఉవాచ । రామేణ రన్తుం సర్వదా వారుణీ తు పుత్రీత్వమాపే రేవతస్యైవ సుభ్రూః । ఏవం త్రిరూపా వారుణీ శేషపత్నీ ద్విరూపభూతా పార్వతీ రుద్రపత్నీ ॥ ౩,౨౮.

గరుడుడు ఇలా అన్నాడు: రామునికి ప్రియమైనవాడిగా ఉండేందుకు, రేవతుని అందమైన కుమార్తె అయిన వారుణి జన్మించింది. ఇలా, శేషుని భార్య అయిన వారుణికి మూడు రూపాలు, రుద్రుని భార్య పార్వతికి రెండు రూపాలు ఉన్నాయి.

నీచాయా జాంబవత్యాశ్చ శేషసామ్యం చ కుత్రచిత్ । శ్రూయతే చ మయా కృష్ణ నిమిత్తం బ్రూహి మే ప్రభో ॥ ౩,౨౮.

జాంబవతీ, నీచా మరియు శేషుని సమానత గురించి కొన్నిసార్లు విన్నాను. ఈ కారణాన్ని నాకు చెప్పు, ఓ ప్రభూ, కృష్ణా.

ఉమాయాశ్చ తథా రుద్రః సదా బహుగుణాధికః । ఏవం త్వయోక్తం భగవన్నిశ్చయార్థం మమ ప్రభో ॥ ౩,౨౮.

ఉమాదేవికి కన్నా రుద్రుడు ఎప్పుడూ అనేక గుణాలలో ఎక్కువవాడని నీవు చెప్పావు, ఓ భగవంతుడా. నా సందేహ నివృత్తికై ఇలా వివరించావు, ఓ ప్రభూ.

రేవతీ శ్రీయుతా శ్రీశ్చ శేషరూపా చ వారుణీ । సౌపర్ణి పార్వతీ చైవ తిస్రః శేషాశంతో వరాః ॥ ౩,౨౮.

శ్రీయుతో కూడిన రేవతీ, శ్రీదేవి, శేషరూపమైన వారుణి, సౌపర్ణీ, పార్వతీ — వీరిలో ముగ్గురు శేషుని ప్రధాన భార్యలు.

ఇత్యపి శ్రూయతే కృష్ణ కుత్రచిన్మధుసూదన । నిమిత్తం బ్రూహి మే కృష్ణ తవ శిష్యాయ సువ్రత ॥ ౩,౨౮.

ఇలా కూడా కొన్ని చోట్ల వింటారు, ఓ కృష్ణా, మధుసూదనా. ఈ కారణాన్ని నాకు చెప్పు, నీ భక్తుడైన శిష్యునికి వివరించు.

శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । విజ్ఞాయ జాంబవత్యాశ్చ తదన్యేషాం ఖగాధిప । ఉత్తమానాం చ సామ్యం తు ఉత్తమావేశతో భవేత్ ॥ ౩,౨౮.

శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ పక్షిరాజా, జాంబవతీ మరియు ఇతరుల సమానత, వారిలో ఉన్న ఉత్తమురాలిని బట్టి వస్తుంది అని తెలుసుకో.

అవరాణాం గుణస్యాపి హ్యుత్తమానామధీనతా । అస్తీతి ద్యోతనాయైవ శతాంశాధికముచ్యతే ॥ ౩,౨౮.

తక్కువవారి గుణాలు కూడా, ఉత్తములపై ఆధారపడి ఉంటాయి. అందుకే, ఉత్తములు శతగుణంగా ప్రకాశిస్తారు అని చెప్పబడింది.

యథా మయోచ్యతే వీన్ద్ర తథా జానీహి నాన్యథా । తదనన్తరజాన్వక్ష్యే శృణు కాశ్యపజోత్తమ ॥ ౩,౨౮.

నేను చెప్పినట్టు తెలుసుకో, ఓ ఇంద్రా, వేరేలా కాదు. ఇప్పుడు తరువాతి విషయాన్ని చెబుతాను, విను, ఓ ఉత్తమ కాశ్యపా.

చతుర్దశసు చేన్ద్రేషు సప్తమో యః పురన్దరః । వృత్రాదీనాం శరీరం తు పురమిత్యుచ్యతే బుధైః ॥ ౩,౨౮.

పద్నాలుగు ఇంద్రుల్లో ఏడవవాడు పురందరుడు. వృత్రుడు మొదలైన వారి శరీరాలను జ్ఞానులు 'పురాలు' అని పిలుస్తారు.

తం దారయతి వజ్రేణ యస్మాత్తస్మాత్పురన్దరః । చతుర్దశసు చేన్ద్రేషు మన్త్రద్యుమ్నస్తు షష్ఠకః ॥ ౩,౨౮.

వజ్రాయుధంతో అవి ధ్వంసం చేస్తాడని అతన్ని పురందరుడు అంటారు. పద్నాలుగు ఇంద్రుల్లో మంత్రద్యుమ్నుడు ఆరోవాడు.

మన్త్రానష్ట మహావీన్ద్ర దేవో ద్యోతయతే యతః । మన్త్రద్యుమ్నస్తతో లోకే ఉభావప్యేక ఏవ తు ॥ ౩,౨౮.

మహా ఇంద్రుడు అయిన మంత్రానష్టుడు దేవతలను ప్రకాశింపజేస్తాడు. అందువల్ల మంత్రద్యుమ్నుడు, అతడూ ఇద్దరూ లోకంలో ఒకటే అని భావిస్తారు.

మన్త్రద్యుమ్నావతారోభూత్కున్తీపుత్రోర్జునో భువి । విష్ణోర్వాయోరనన్తస్య చేన్ద్రస్య ఖగసత్తమ ॥ ౩,౨౮.

మంత్రద్యుమ్నుడి అవతారం భూమిపై కుంతీ కుమారుడు అర్జునుడిగా జన్మించాడు. ఓ పక్షిరాజా, విష్ణువు, వాయువు, అనంతుడు, ఇంద్రుడు — వీరందరికీ ఆయన భాగస్వామి.

పార్థశ్చతుర్భిః సంయుక్త ఇన్ద్ర ఏవ ప్రకీర్తితః । చతుర్థేపి చ వాయోశ్చ విశేషోస్తి సదార్జున ॥ ౩,౨౮.

పార్థుడు నలుగురితో కలిసినప్పుడు ఇంద్రుడని పిలవబడతాడు. నాలుగవ స్థానంలో వాయువు, అర్జునుడితో ఎప్పుడూ ప్రత్యేకత కలిగి ఉంటాడు.

వాలిర్నామా వానరస్తు పురన్దర ఇతి స్మృతః । చన్ద్రవంశే సముత్పన్నో గాధిరాజో విచక్షణః ॥ ౩,౨౮.

వాలి అనే వానరం పురందరుడిగా గుర్తించబడతాడు. చంద్రవంశంలో గాధి అనే తెలివైన రాజు జన్మించాడు.

మన్త్రద్యుమ్నావతారః స విశ్వామిత్రపితా స్మృతః । వేదోక్తమన్త్రా గాః ప్రోక్తా ధియా సంధారయేద్యతః ॥ ౩,౨౮.

ఆయన మంత్రద్యూమ్నుడిగా అవతరించాడు, విశ్వామిత్రుని తండ్రిగా గుర్తించబడతాడు. వేదాలలో చెప్పిన మంత్రాలతో ఆవులను జాగ్రత్తగా కాపాడేవాడు.

అతో గాధిరితి ప్రోక్తస్తదర్థం భూతలే హ్యభూత్ । ఇక్ష్వాకుపుత్రో వీన్ద్ర వికుక్షిరితి విశ్రుతః ॥ ౩,౨౮.

అందుకే ఆయనను గాధి అని పిలిచారు, భూమిపై ఆయన ఉన్నందువల్ల. ఇక్ష్వాకు కుమారుడైన వికుక్షి, వింద్రుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.

స ఏవేన్ద్రావతారోభూద్ధరిసేవార్థమేవ చ । విశేషేణ హరిం కుక్షౌ విజ్ఞానాచ్చ హరిః సదా ॥ ౩,౨౮.

ఆయనే ఇంద్రుని అవతారంగా, హరిని సేవించేందుకు భూమికి వచ్చాడు. ప్రత్యేకంగా, జ్ఞానం వల్ల హరి ఎప్పుడూ ఆయన గర్భంలో ఉన్నాడు.

అతో వికుక్షినామాసౌ భూలోకే విశ్రుతః సదా । రామపుత్రః కుశః ప్రోక్త ఇన్ద్ర ఏవ ప్రకీర్తితః ॥ ౩,౨౮.

అందుకే ఆయన భూమిలో ఎప్పుడూ వికుక్షి అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాడు. రాముని కుమారుడైన కుశుడు కూడా ఇంద్రుడిగా చెప్పబడ్డాడు.

వాల్మీకిఋషిణా యస్మాత్కుశేనైవ వినిర్మితః । అతః [https://vedastudy.yolasite.com/kusha1.php కుశ] ఇతి ప్రోక్తో జానకీనన్దనః ప్రభుః ॥ ౩,౨౮.

వాల్మీకి మహర్షి కుశుని సృష్టించినందువల్ల, జనకీ కుమారుడైన ప్రభువు కుశుడు అని పిలవబడతాడు.

ఇన్ద్రద్యుమ్నః పురేంద్రస్తు గాధీ వాలీ తథార్జునః । వికుక్షిః కుశ ఏవైతే సప్త చేన్ద్రాః ప్రకీర్తితాః ॥ ౩,౨౮.

ఇంద్రద్యూమ్నుడు, పురేంద్రుడు, గాధి, వాలి, అర్జునుడు, వికుక్షి, కుశుడు—ఈ ఏడుగురూ ఇంద్రులుగా పేర్కొనబడ్డారు.

యః కృష్ణపుత్త్రః ప్రద్యుమ్నః కామ ఏవ ప్రకీర్తితః । ప్రకృష్టప్రకాశరూపత్వాత్ప్రద్యుమ్న ఇతి నామవాన్ ॥ ౩,౨౮.

కృష్ణుని కుమారుడైన ప్రద్యుమ్నుడు కాముడిగా పిలవబడతాడు. అతని ప్రకాశవంతమైన రూపం వల్ల ప్రద్యుమ్నుడు అనే పేరు పొందాడు.

యో రామభ్రాతా భరతః కామ ఏవాభవద్భువి । రామాజ్ఞాం భరతే యస్మాత్తస్మాద్భరతనామకః ॥ ౩,౨౮.

రాముని సోదరుడైన భరతుడు భూమిపై కాముడయ్యాడు. రాముని ఆజ్ఞను పాటించినందువల్ల భరతుడు అనే పేరు పొందాడు.

చక్రాభిమాని కామస్తు సుదర్శన ఇతి స్మృతః । బ్రహ్మైవ కృష్ణపుత్రస్తు సాంబో జామ్బవతీసుతః ॥ ౩,౨౮.

చక్రాన్ని అధిష్ఠించిన కాముడు సుదర్శనుడిగా గుర్తించబడతాడు. కృష్ణుని కుమారుడైన సాంబుడు, జాంబవతీ కుమారుడు, నిజంగా బ్రహ్మనే.

కామావతారో విజ్ఞేయః సందేహో నాత్ర విద్యతే । యో రుద్రపుత్రః స్కన్దస్తు కామ ఏవ ప్రకీర్తితః ॥ ౩,౨౮.

ఆయన కాముని అవతారమని తెలుసుకోవాలి—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. రుద్రుని కుమారుడైన స్కందుడు కూడా కాముడిగా చెప్పబడ్డాడు.

రిపూనాస్కందతే నిత్యమతః స్కన్ద ఇతి స్మృతః । యో వా సనత్కుమారస్తు బ్రహ్మపుత్రః ఖగాధిప । కామావతారో విజ్ఞేయో నాత్ర కార్యా విచారణా ॥ ౩,౨౮.

శత్రువులను ఎప్పుడూ నాశనం చేసే వాడైనందువల్ల స్కందుడు అని పిలవబడతాడు. బ్రహ్మ కుమారుడైన సనత్కుమారుడు, పక్షిరాజు కూడా కాముని అవతారమని తెలుసుకోవాలి—ఇందులో మరింత విచారణ అవసరం లేదు.

సుదర్శనశ్చ పరమః ప్రద్యుమ్నః సాంబ ఏవ చ । సనత్కుమారః సాంబశ్చ షడేతే కామరూపకాః ॥ ౩,౨౮.

సుదర్శనుడు, ప్రద్యుమ్నుడు, సాంబుడు, సనత్కుమారుడు, మళ్లీ సాంబుడు—ఈ ఆరుగురు కాముని రూపాలే.

తతశ్చ ఇన్ద్రకామావప్యుమాదిభ్యో దశావరౌ । తయోర్మధ్యే తు గరుడ కామ ఇన్ద్రాధమః స్మృతః ॥ ౩,౨౮.

ఇంద్రుడు, కాముడు ఇద్దరికీ ఉమాదులలో పది అవతారాలు ఉన్నాయి. వాటిలో, ఓ వింద్రా, కాముడు ఇంద్రుని కంటే తక్కువవాడిగా గుర్తించబడతాడు.

ప్రాణస్త్వహఙ్కార ఏవ అహఙ్కారకసంజ్ఞకః । గరుత్మదంశో విజ్ఞేయః కామేన్ద్రాభ్యాం దశాధమః ॥ ౩,౨౮.

ప్రాణమే అహంకారం, అది అహంకారక అనే పేరుతో పిలవబడుతుంది. గరుత్మదుడు ఒక భాగంగా, కాముడు, ఇంద్రుడు మధ్యలో పది మందిలో చివరివాడిగా తెలుసుకోవాలి.