గరుడపురాణమ్

నైవేద్యభక్షిణాం పుంసాముపహాసం న కారయేత్ । స్వస్య ప్రాశస్త్యభావే తు నైవేద్యాది గుడాదికమ్ । గ్రాహ్యమేవ న సందేహో అన్యథా నారకీ భవేత్ ॥ ౩,౨౭.

నైవేద్యం తినేవారిని ఎవరూ అపహాస్యం చేయకూడదు. తనకు స్వీయ శ్రేష్ఠత లేకపోతే, నైవేద్యాన్ని లేదా బెల్లం వంటి మిఠాయిలను స్వీకరించడంలో సందేహం లేదు. లేనిపక్షంలో నరకవాసి అవుతారు.

శ్రీనివాసాత్పరో దేవో న భూతో న భవిష్యతి । స్వయం చ పాచయిత్వాత్వం ఘృతపక్వాదికం తథా । శ్రీనివాసస్య నైవేద్యం దత్త్వా భోజనమాచరేత్ ॥ ౩,౨౭.

శ్రీనివాసుని కన్నా గొప్ప దేవుడు ఎప్పుడూ లేడు, ఉండడు కూడా. తానే నెయ్యితో వండిన అన్నాన్ని తయారు చేసి, శ్రీనివాసునికి నైవేద్యం సమర్పించి, తరువాత భోజనం చేయాలి.

ఇదం తు పరమం గోప్యం తవోక్తం చ ఖగేశ్వర । న కస్యాపి చ వక్తవ్యం గోప్యత్వాత్ఖగసత్తమ । ఇతః పరం ప్రవక్ష్యామి తారతమ్యం శృణు ప్రభో ॥ ౩,౨౭.

ఈ పరమ రహస్యాన్ని నీకు చెప్పాను, ఓ పక్షిరాజా! ఇది ఎవరికీ చెప్పకూడదు, గోప్యంగా ఉంచాలి. ఇప్పుడు తారతమ్యాన్ని వివరించబోతున్నాను, విను ప్రభూ!

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౨౮ యా పూర్వసర్గే దక్షపుత్రీ సతీ తు రుద్రస్య పత్నీ దక్షయజ్ఞే స్వదేహమ్ । విసృజ్య సా మేనకాయాం చ జజ్ఞే ధరాధరాద్ధేమవతో వై సకాశాత్ ॥ ౩,౨౮.

మునుపటి సృష్టిలో, దక్షుని కుమార్తె అయిన సతీ, రుద్రుని భార్య, దక్షయజ్ఞంలో తన శరీరాన్ని విడిచింది. ఆ తరువాత ఆమె మేనకా కుమార్తెగా, హేమవంతుని నుండి పుట్టింది.

సా పార్వతా రుద్రపత్నీ ఖగేన్ద్ర యా శేషపత్నీ వారుణీ నామ పూర్వా । సైవాగతా బలభద్రేణ రన్తుం ద్విరూపమాస్థాయ మహాపతివ్రతా ॥ ౩,౨౮.

ఆమే పార్వతీ, రుద్రుని భార్య, ఓ పక్షిరాజా! ముందు శేషుని భార్య వారుణి అనే పేరుతో ఉండేది. ఆమె రెండు రూపాలు ధరించి, బలభద్రునితో కలిసేందుకు వచ్చింది. ఆమె మహాపతివ్రత.

శ్రీరిత్యాఖ్యా ఇన్దిరావేశయుక్తా తస్యా ద్వితీయా ప్రతిమా మేఘరూపా । శేషణ రూపేణ యదా హి వీన్ద్ర తపశ్చచార విష్ణునా సార్ధమేవ ॥ ౩,౨౮.

శ్రీ అని పిలవబడే ఇంద్రదేవి, ఆమెకు రెండవ రూపం మేఘంలా ఉంది. ఆమే శేషరూపంలో విష్ణువుతో కలిసి కఠినమైన తపస్సు చేసింది, ఓ ఇంద్రా.

తదైవ దేవీ వారుణీ శేషపత్నీ తపశ్చ క్రే ఇన్దిరాప్రీతయే చ । తదా ప్రీతా ఇన్దిరా సుప్రసన్నా ఉవాచ తాం వారుణీం శేషపత్నీమ్ ॥ ౩,౨౮.

అప్పుడే శేషుని భార్య అయిన వారుణి కూడా ఇంద్రదేవిని సంతోషపెట్టడానికి తపస్సు చేసింది. అప్పుడు సంతోషంగా, ప్రసన్నంగా ఉన్న ఇంద్రదేవి, వారుణిని, శేషుని భార్యను ఇలా పలికింది.

యదా రామో వైష్ణవాంశేన యుక్తః సంపత్స్యతే భూతలే రౌహిణేయః । మయ్యావేశాత్సంయుతా త్వం తు భద్రే శ్రీరిత్యాఖ్యా వలభద్రస్య రన్తుమ్ ॥ ౩,౨౮.

విష్ణువు యొక్క అంసంతో రాముడు, రోహిణీ కుమారుడిగా భూమిపై అవతరించేటప్పుడు, నా అనుగ్రహంతో నీవు 'శ్రీ' అని పిలవబడతావు. నీవు బలభద్రుని ప్రియమైనవాడవుతావు, ఓ మంగళకరమైనవాడా.

సంపత్స్యసే నాత్ర విచార్యమస్తీత్యుక్త్వా సా వై ప్రయయౌ విష్ణులోకే । శ్రీలక్ష్మ్యంశాచ్ఛ్రీరితీడ్యాం సమాఖ్యాం లబ్ధ్వా లోకే శేషపత్నీ బభూవ ॥ ౩,౨౮.

'ఇది నిస్సందేహంగా నీకు లభిస్తుంది' అని చెప్పి, ఆమె విష్ణు లోకానికి వెళ్లిపోయింది. శ్రీలక్ష్మి యొక్క అంసమైన 'శ్రీ' అనే పేరును పొందిన శేషుని భార్య, లోకంలో ప్రసిద్ధురాలైంది.

యదాహీశో విపులాముద్ధరేచ్చ తదా రామః శ్రీభిదాసంగమే చ । కరోతి తోషత్సర్వదా వై రమాయాస్తస్యాప్యావేశో వ్యంస్రితమోనసంగమ్ ॥ ౩,౨౮.

శేషుని అధిపతి పెద్ద పర్వతాన్ని ఎత్తినప్పుడు, రాముడు శ్రీతో కలసి, ఎప్పుడూ రమాదేవిని సంతోషపర్చేందుకు కృషి చేస్తాడు. వారి మనస్సుల ఐక్యతలో ఆమె అనుగ్రహం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.

యా రేవతీ రైవతస్యైవ పుత్రీ సా వారుణీ బలభద్రస్య పత్నీ । సౌపర్ణనామ్నీ బలపత్నీ ఖగేన్ద్ర యాస్తాస్తిస్రః షడ్విష్ణోశ్చ స్త్రీభ్యః । ద్విగుణాధమా రుద్రశేషాదికేభ్యో దశాధమా త్వం విజానీహి పౌత్ర ॥ ౩,౨౮.

రేవతీ, రైవతుని కుమార్తె, వారుణిగా బలభద్రుని భార్య. సౌపర్ణీ కూడా బలుని భార్య, ఓ పక్షిరాజా. వీరిద్దరూ, విష్ణువుకు ఉన్న ఆరు భార్యలతో కలిపి, రుద్రుడు, శేషుని భార్యలకన్నా రెండింతలు గొప్పవారు. వీరు పది రెట్లు ఉత్తములు అని తెలుసుకో, ఓ మనవడా.

గరుడ ఉవాచ । రామేణ రన్తుం సర్వదా వారుణీ తు పుత్రీత్వమాపే రేవతస్యైవ సుభ్రూః । ఏవం త్రిరూపా వారుణీ శేషపత్నీ ద్విరూపభూతా పార్వతీ రుద్రపత్నీ ॥ ౩,౨౮.

గరుడుడు ఇలా అన్నాడు: రామునికి ప్రియమైనవాడిగా ఉండేందుకు, రేవతుని అందమైన కుమార్తె అయిన వారుణి జన్మించింది. ఇలా, శేషుని భార్య అయిన వారుణికి మూడు రూపాలు, రుద్రుని భార్య పార్వతికి రెండు రూపాలు ఉన్నాయి.

నీచాయా జాంబవత్యాశ్చ శేషసామ్యం చ కుత్రచిత్ । శ్రూయతే చ మయా కృష్ణ నిమిత్తం బ్రూహి మే ప్రభో ॥ ౩,౨౮.

జాంబవతీ, నీచా మరియు శేషుని సమానత గురించి కొన్నిసార్లు విన్నాను. ఈ కారణాన్ని నాకు చెప్పు, ఓ ప్రభూ, కృష్ణా.

ఉమాయాశ్చ తథా రుద్రః సదా బహుగుణాధికః । ఏవం త్వయోక్తం భగవన్నిశ్చయార్థం మమ ప్రభో ॥ ౩,౨౮.

ఉమాదేవికి కన్నా రుద్రుడు ఎప్పుడూ అనేక గుణాలలో ఎక్కువవాడని నీవు చెప్పావు, ఓ భగవంతుడా. నా సందేహ నివృత్తికై ఇలా వివరించావు, ఓ ప్రభూ.

రేవతీ శ్రీయుతా శ్రీశ్చ శేషరూపా చ వారుణీ । సౌపర్ణి పార్వతీ చైవ తిస్రః శేషాశంతో వరాః ॥ ౩,౨౮.

శ్రీయుతో కూడిన రేవతీ, శ్రీదేవి, శేషరూపమైన వారుణి, సౌపర్ణీ, పార్వతీ — వీరిలో ముగ్గురు శేషుని ప్రధాన భార్యలు.

ఇత్యపి శ్రూయతే కృష్ణ కుత్రచిన్మధుసూదన । నిమిత్తం బ్రూహి మే కృష్ణ తవ శిష్యాయ సువ్రత ॥ ౩,౨౮.

ఇలా కూడా కొన్ని చోట్ల వింటారు, ఓ కృష్ణా, మధుసూదనా. ఈ కారణాన్ని నాకు చెప్పు, నీ భక్తుడైన శిష్యునికి వివరించు.

శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । విజ్ఞాయ జాంబవత్యాశ్చ తదన్యేషాం ఖగాధిప । ఉత్తమానాం చ సామ్యం తు ఉత్తమావేశతో భవేత్ ॥ ౩,౨౮.

శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ పక్షిరాజా, జాంబవతీ మరియు ఇతరుల సమానత, వారిలో ఉన్న ఉత్తమురాలిని బట్టి వస్తుంది అని తెలుసుకో.

అవరాణాం గుణస్యాపి హ్యుత్తమానామధీనతా । అస్తీతి ద్యోతనాయైవ శతాంశాధికముచ్యతే ॥ ౩,౨౮.

తక్కువవారి గుణాలు కూడా, ఉత్తములపై ఆధారపడి ఉంటాయి. అందుకే, ఉత్తములు శతగుణంగా ప్రకాశిస్తారు అని చెప్పబడింది.

యథా మయోచ్యతే వీన్ద్ర తథా జానీహి నాన్యథా । తదనన్తరజాన్వక్ష్యే శృణు కాశ్యపజోత్తమ ॥ ౩,౨౮.

నేను చెప్పినట్టు తెలుసుకో, ఓ ఇంద్రా, వేరేలా కాదు. ఇప్పుడు తరువాతి విషయాన్ని చెబుతాను, విను, ఓ ఉత్తమ కాశ్యపా.

చతుర్దశసు చేన్ద్రేషు సప్తమో యః పురన్దరః । వృత్రాదీనాం శరీరం తు పురమిత్యుచ్యతే బుధైః ॥ ౩,౨౮.

పద్నాలుగు ఇంద్రుల్లో ఏడవవాడు పురందరుడు. వృత్రుడు మొదలైన వారి శరీరాలను జ్ఞానులు 'పురాలు' అని పిలుస్తారు.

తం దారయతి వజ్రేణ యస్మాత్తస్మాత్పురన్దరః । చతుర్దశసు చేన్ద్రేషు మన్త్రద్యుమ్నస్తు షష్ఠకః ॥ ౩,౨౮.

వజ్రాయుధంతో అవి ధ్వంసం చేస్తాడని అతన్ని పురందరుడు అంటారు. పద్నాలుగు ఇంద్రుల్లో మంత్రద్యుమ్నుడు ఆరోవాడు.

మన్త్రానష్ట మహావీన్ద్ర దేవో ద్యోతయతే యతః । మన్త్రద్యుమ్నస్తతో లోకే ఉభావప్యేక ఏవ తు ॥ ౩,౨౮.

మహా ఇంద్రుడు అయిన మంత్రానష్టుడు దేవతలను ప్రకాశింపజేస్తాడు. అందువల్ల మంత్రద్యుమ్నుడు, అతడూ ఇద్దరూ లోకంలో ఒకటే అని భావిస్తారు.

మన్త్రద్యుమ్నావతారోభూత్కున్తీపుత్రోర్జునో భువి । విష్ణోర్వాయోరనన్తస్య చేన్ద్రస్య ఖగసత్తమ ॥ ౩,౨౮.

మంత్రద్యుమ్నుడి అవతారం భూమిపై కుంతీ కుమారుడు అర్జునుడిగా జన్మించాడు. ఓ పక్షిరాజా, విష్ణువు, వాయువు, అనంతుడు, ఇంద్రుడు — వీరందరికీ ఆయన భాగస్వామి.

పార్థశ్చతుర్భిః సంయుక్త ఇన్ద్ర ఏవ ప్రకీర్తితః । చతుర్థేపి చ వాయోశ్చ విశేషోస్తి సదార్జున ॥ ౩,౨౮.

పార్థుడు నలుగురితో కలిసినప్పుడు ఇంద్రుడని పిలవబడతాడు. నాలుగవ స్థానంలో వాయువు, అర్జునుడితో ఎప్పుడూ ప్రత్యేకత కలిగి ఉంటాడు.

వాలిర్నామా వానరస్తు పురన్దర ఇతి స్మృతః । చన్ద్రవంశే సముత్పన్నో గాధిరాజో విచక్షణః ॥ ౩,౨౮.

వాలి అనే వానరం పురందరుడిగా గుర్తించబడతాడు. చంద్రవంశంలో గాధి అనే తెలివైన రాజు జన్మించాడు.

మన్త్రద్యుమ్నావతారః స విశ్వామిత్రపితా స్మృతః । వేదోక్తమన్త్రా గాః ప్రోక్తా ధియా సంధారయేద్యతః ॥ ౩,౨౮.

ఆయన మంత్రద్యూమ్నుడిగా అవతరించాడు, విశ్వామిత్రుని తండ్రిగా గుర్తించబడతాడు. వేదాలలో చెప్పిన మంత్రాలతో ఆవులను జాగ్రత్తగా కాపాడేవాడు.

అతో గాధిరితి ప్రోక్తస్తదర్థం భూతలే హ్యభూత్ । ఇక్ష్వాకుపుత్రో వీన్ద్ర వికుక్షిరితి విశ్రుతః ॥ ౩,౨౮.

అందుకే ఆయనను గాధి అని పిలిచారు, భూమిపై ఆయన ఉన్నందువల్ల. ఇక్ష్వాకు కుమారుడైన వికుక్షి, వింద్రుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.

స ఏవేన్ద్రావతారోభూద్ధరిసేవార్థమేవ చ । విశేషేణ హరిం కుక్షౌ విజ్ఞానాచ్చ హరిః సదా ॥ ౩,౨౮.

ఆయనే ఇంద్రుని అవతారంగా, హరిని సేవించేందుకు భూమికి వచ్చాడు. ప్రత్యేకంగా, జ్ఞానం వల్ల హరి ఎప్పుడూ ఆయన గర్భంలో ఉన్నాడు.

అతో వికుక్షినామాసౌ భూలోకే విశ్రుతః సదా । రామపుత్రః కుశః ప్రోక్త ఇన్ద్ర ఏవ ప్రకీర్తితః ॥ ౩,౨౮.

అందుకే ఆయన భూమిలో ఎప్పుడూ వికుక్షి అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాడు. రాముని కుమారుడైన కుశుడు కూడా ఇంద్రుడిగా చెప్పబడ్డాడు.