తస్మింస్తీర్థే తు యో దేవి సీతారామశిలాభిధామ్ । దదాతి భూతలే భద్రే భూపతేః సదృశో భవేత్ ॥ ౩,౨౬.
అమ్మా! ఆ తీర్థంలో సీతారామ శిలను భూమిపై ఎవరు దానం చేస్తారో వారు భూపతితో సమానంగా ఉంటారు.
సీతారామశిలా దేవి ద్వివిధా సంప్రకీర్తితా । పఞ్చచక్రయుతా కాచిత్షట్రచక్రేణ చ సంయుతా ॥ ౩,౨౬.
అమ్మా! సీతారామ శిల రెండు విధాలుగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఒకటి ఐదు చక్రాలతో, మరొకటి ఆరు చక్రాలతో కలిసినది.
తత్రాపి షట్రచక్రయుతా హ్యుత్తమా సంప్రకీర్తితా । పఞ్చచక్రయుతాయాశ్చ ఫలం ద్విగుణమీరితమ్ ॥ ౩,౨౬.
వాటిలో ఆరు చక్రాలతో ఉన్నదే ఉత్తమమని చెబుతారు. ఐదు చక్రాల శిలకు రెండు రెట్లు ఫలం కలదు.
కుక్కుటాణ్డప్రమాణం చ సుసిగ్ధం నీలవర్ణకమ్ । వదనత్రయసంయుక్తం సట్చక్రైః కేసరైర్యుతమ్ ॥ ౩,౨౬.
అది కోడి గుడ్డు పరిమాణంలో, మెత్తగా మెరుస్తూ, నీలిరంగులో, మూడు ముఖాలతో, ఆరు చక్రాలతో, కేశరాలతో అలంకరించబడి ఉండాలి.
స్వర్ణరేఖాసమాయుక్తం ధ్వజవజ్రాఙ్కుశైర్యుతమ్ । ఏతాదృశం తు వై భద్రే సీతారామాభిధం స్మృతమ్ ॥ ౩,౨౬.
అది బంగారు రేఖలతో, జెండాలు, వజ్రాలు, అంకుశాలతో అలంకరించబడి ఉండాలి. ఇలాంటి శిలను సీతారామ అని పిలుస్తారు, భద్రే!
వదనేవన్దనే దేవి సీతారామస్య కోశకమ్ । దుర్లభం తు కలౌ నౄణాం స్వసామ్రాజ్యప్రదం శుభమ్ ॥ ౩,౨౬.
అమ్మా! సీతారామ శిలలోని రంధ్రం ముఖంలో లేదా ముఖభాగంలో ఉంటుంది. కలియుగంలో అది మనుషులకు దొరకడం చాలా అరుదు, కానీ అది శుభమైన సామ్రాజ్యాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.
ఇన్ద్రతీర్థే మహాదేవి సీతారామ భిధాశిలా । యా తద్దానం దుర్లభం తన్నాల్పస్య తపసః ఫలమ్ ॥ ౩,౨౬.
మహాదేవి! ఇంద్రతీర్థంలో సీతారామ అనే శిలను దానం చేయడం చాలా అరుదు. అలాంటి ఫలితం చిన్న తపస్సుతో లభించదు.
దానస్య శక్త్యభావే తు శ్రోతవ్యం లక్షణం హరేః । శాలగ్రామ శిలాదానాద్యత్ఫలం తత్ఫలం లభేత్ ॥ ౩,౨౬.
దానం చేయగల శక్తి లేకపోతే, హరిలోని లక్షణాలను వినాలి. శాలగ్రామ శిల దానానికి లభించే ఫలితం అదే విధంగా లభిస్తుంది.
ఆగ్నేయకోణే శ్రీనివాసస్య దేవి తీర్థం త్వాస్తే వహ్నిసంజ్ఞం సుశస్తమ్ । స వహ్నిదేవః శ్రీనివాసస్య పూజాం కర్తుం హ్యాస్తే సర్వదా తీర్థమధ్యే ॥ ౩,౨౬.
అమ్మా! శ్రీనివాసుని ఆగ్నేయ దిశలో అగ్ని అనే పవిత్రమైన తీర్థం ఉంది. అక్కడ అగ్ని దేవుడు ఎప్పుడూ శ్రీనివాసుని పూజ చేయడానికి ఉంటాడు.
యో వా తీర్థే వహ్నిసంజ్ఞే చ దేవి భక్త్యా స్నానం కురుతేఽజం స్మరన్హి । జ్ఞానద్వారా మోక్షమాప్నోతి దేవి తత్ర స్నానం దుర్ల్లభం వై నృణాం చ ॥ ౩,౨౬.
అమ్మా! అగ్ని అనే తీర్థంలో భక్తితో స్నానం చేస్తూ, అజన్ముని స్మరిస్తే, జ్ఞానమార్గంలో మోక్షం లభిస్తుంది. అక్కడ స్నానం చేయడం మనుషులకు చాలా అరుదు.
జ్ఞాత్వా స్నానం దుష్కరం తీర్థరాజే భక్తిస్తస్మిన్దుర్ల్లభా చైవ దేవి । శాలగ్రామే తచ్ఛిలాయాశ్చ దానం సుదుర్లభం వాసుదేవాభిధాయాః ॥ ౩,౨౬.
తీర్థరాజులో స్నానం చేయడం ఎంత కష్టమో తెలుసుకుని, అక్కడ భక్తి కూడా చాలా అరుదు, అమ్మా! శాలగ్రామంలో వాసుదేవ అనే శిలను దానం చేయడం అత్యంత అరుదైనది.
హ్రస్వం తథా వర్తులం నీలవర్ణం సూక్ష్మం ముఖం ముఖచక్రం సుశుద్ధమ్ । సువేణుయుక్తం వాసుదేవాభిధేయం దానం కలౌ దుర్లభం తస్య భద్రే ॥ ౩,౨౬.
అది చిన్నది, వృత్తాకారంగా, నీలిరంగులో, సున్నితమైన ముఖంతో, పవిత్రమైన ముఖచక్రంతో, మెత్తని రేఖలతో అలంకరించబడి ఉండాలి. కలియుగంలో వాసుదేవ అనే శిలను దానం చేయడం చాలా అరుదు, భద్రే!
దానే తస్యాః శక్త్య భావే చ దేవి స్నాత్వా తీర్థే వాసుదేవాభిధస్య । సమ్యక్శ్రావ్యం లక్షణం వై శిలాయాస్తయోస్తుల్యం ఫలమాహుర్మహాన్తః ॥ ౩,౨౬.
దానానికి శక్తి లేకపోతే, అమ్మా! వాసుదేవ అనే తీర్థంలో స్నానం చేసి, ఆ శిల యొక్క లక్షణాలను సరిగ్గా వినాలి. ఈ రెండింటికీ సమానమైన ఫలం లభిస్తుందని మహర్షులు చెబుతారు.
దక్షిణే శ్రీనివాసస్య యమతీర్థం చ సంస్మృతమ్ । తత్రాస్తే యమరాజస్తు పూజాం కర్తుం హరేః సదా ॥ ౩,౨౬.
శ్రీనివాసుని దక్షిణ దిశలో యమతీర్థం ఉంది. అక్కడ యమరాజు ఎప్పుడూ హరిని పూజించడానికి ఉంటాడు.
తత్ర స్నానం చ దానం చాప్యక్షయం పరమం స్మృతమ్ । శాలగ్రామశిలాదానం కార్యం తత్ర మహామునే ॥ ౩,౨౬.
అక్కడ స్నానం చేయడం, దానం చేయడం ఎప్పటికీ తరుగని ఫలితాన్ని ఇస్తాయని భావించబడింది. అక్కడ శాలగ్రామ శిలను దానం చేయాలని, ఓ మహామునీ, చెప్పబడింది.
పట్టాభిరామసంజ్ఞాయాః శిలాయా దానమిష్యతే । తచ్చూతఫలవత్స్థూలం వదనత్రయసంయుతమ్ ॥ ౩,౨౬.
పట్టాభిరామ అనే పేరుగల శిలను దానం చేయడం ఇష్టంగా భావించబడుతుంది. అది మామిడి పండు పరిమాణంలో ఉండి, మూడు ముఖాలతో ఉంటుంది.
శిరశ్చక్రేణ రహితం సప్తచక్రైః సమన్వితమ్ । నీలవర్ణం స్వర్ణరేఖం గోశురాద్యైః సమన్వితమ్ ॥ ౩,౨౬.
దానికి తలపై చక్రం ఉండదు, ఏడుచక్రాలు కలిగి ఉంటుంది. అది నీలం రంగులో, బంగారు గీతతో, గోవు పాదముద్రలు మొదలైన గుర్తులతో ఉంటుంది.
పట్టవర్ధనరామం తు దుర్లభం బహుభాగ్యదమ్ । పట్టవర్ధనరామం తు యో దదాతి చ తత్ర వై । పట్టాభిషిక్తో భవతి నాత్ర కార్యా విచారణా ॥ ౩,౨౬.
పట్టవర్ధనరామ శిల చాలా అరుదైనది, గొప్ప అదృష్టాన్ని ఇస్తుంది. అక్కడ ఎవరు పట్టవర్ధనరామ శిలను దానం చేస్తే వారు రాజుగా అభిషేకించబడతారు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
శ్రీనివాసస్య నైరృత్యే నైరృతం తీర్థముత్తమమ్ । ఆస్తే హి నిరృతిస్తత్ర పూజాం కుర్తుం చ సర్వదా ॥ ౩,౨౬.
శ్రీనివాసుని దక్షిణ పశ్చిమ భాగంలో నైరృత తీర్థం అతి శ్రేష్ఠమైనదిగా చెప్పబడింది. అక్కడ నైరృతి దేవి ఎప్పుడూ పూజ స్వీకరించేందుకు ఉంటుంది.
తత్ర స్నానం ప్రకర్తవ్యం పునర్జన్మ న విద్యతే । శాలగ్రామశిలాయాశ్చః పురుషోత్తమసంజ్ఞికామ్ ॥ ౩,౨౬.
అక్కడ స్నానం చేయాలి; అలా చేసినవారికి మళ్లీ జననం ఉండదు. అక్కడ ఉన్న శాలగ్రామ శిలను పురుషోత్తమ అనే పేరుతో పిలుస్తారు.
మూర్తిం దదాతి యో మర్త్యః స యాతి పరమాం గతిమ్ । ఔదుంబరఫలాకారం ప్రసన్నవదనం శుభమ్ ॥ ౩,౨౬.
ఈ రూపాన్ని ఎవరు మానవునికి దానం చేస్తే వారు పరమ గతి పొందుతారు. అది అత్తి పండు ఆకారంలో, సంతోషంగా కనిపించే ముఖంతో, శుభంగా ఉంటుంది.
చక్రద్వ్యసమాయుక్తం శిరశ్చక్రసమన్వితమ్ । సువర్ణబిన్దుసంయుక్తం వజ్రాఙ్కుశసమాన్వతమ్ ॥ ౩,౨౬.
దానికి రెండు చక్రాలు, తలపై చక్రం, బంగారు బొట్టు, వజ్రం, అంకుశం గుర్తులు ఉంటాయి.
తన్మూర్తిదానం దుర్లభం తత్ర దేవః ప్రీణాతి యస్మాచ్ఛ్రీనివాసో మహాత్మా । యదా దానం దుర్ఘటం స్యాచ్చ దేవి తదా శ్రోతవ్యం లక్షణం తస్య మూర్తేః ॥ ౩,౨౬.
ఆ రూపాన్ని దానం చేయడం చాలా అరుదైనది; అక్కడ శ్రీనివాస మహాత్ముడు ఎంతో సంతోషిస్తాడు. ఆ దానం దొరకడం కష్టం అయినప్పుడు, ఓ దేవీ, ఆ రూప లక్షణాలను వినాలి.
పాశినైరృతయోర్మధ్యే శేషతీర్థం పరం స్మృతమ్ । తత్ర స్నాత్వా శేషమూర్తిం ప్రదదాతి ద్విజాతయే ॥ ౩,౨౬.
పాశి, నైరృత తీర్థాల మధ్యలో శేషతీర్థం అతి శ్రేష్ఠమైనదిగా గుర్తించబడింది. అక్కడ స్నానం చేసి, శేషమూర్తిని ద్విజులకు దానం చేయాలి.
స యాతి పరమం లోకం పునరావృత్తివర్జితమ్ । ఔదుంబరఫలాకారం కుణ్డలాకృతిమేవ చ ॥ ౩,౨౬.
అతడు తిరిగి జన్మించకుండా పరమ లోకాన్ని పొందుతాడు. అది అత్తి పండు ఆకారంలో, వలయంలా ఉండే రూపంలో ఉంటుంది.
శేషవద్వదనం తస్య తస్మింశ్చక్రద్వయం స్మృతమ్ । ఫలం తమేకచక్రేణ సంయుతం వల్మికాన్వితమ్ ॥ ౩,౨౬.
దాని ముఖం శేషుని ముఖంలా ఉంటుంది; అక్కడ రెండు చక్రాలు ఉంటాయని చెబుతారు. ఆ ఫలం ఒక చక్రంతో కలసి, పుట్టగొడుగు గుర్తుతో ఉంటుంది.
కిఞ్చిద్వర్ణసమాయుక్తం శేషమూర్తి మతిస్ఫుటమ్ । సుప్తా ప్రబుద్ధా ద్వివిధా శేషమూర్తిరుదాహృతా ॥ ౩,౨౬.
శేషమూర్తి కొంత రంగుతో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. శేషమూర్తి రెండు విధాలుగా ఉంటుంది: నిద్రిస్తున్నది, మేలుకున్నది.
ఫణోన్నతా ప్రబుద్ధా స్యాత్సప్తలక్షఫణాన్వితా । తత్రాపి దుర్లభా సుప్తా మహాభాగ్యకరీస్మృతా ॥ ౩,౨౬.
మేలుకున్న శేషమూర్తికి పైకి లేచిన పాముపిల్లలు ఉంటాయి, ఏడున్నర లక్షల పాముపిల్లలతో ఉంటుంది. వాటిలోనూ నిద్రిస్తున్న రూపం చాలా అరుదైనది, గొప్ప అదృష్టాన్ని ఇస్తుంది.
ఇహ లోకే పరత్రాపి మోక్షదా నాత్ర సంశయః । నవచక్రాదుపక్రమ్య వింశత్యన్తం చ యత్ర సః ॥ ౩,౨౬.
ఈ లోకంలోనూ, పరలోకంలోనూ, అది మోక్షాన్ని ఇస్తుంది — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. తొమ్మిది చక్రాలనుంచి ఇరవై వరకూ ఉన్నదే ఎక్కడ కనిపించినా —
అనన్త ఇతి విజ్ఞేయో హ్యనన్తఫలదాయకః । విశ్వంభరః స విజ్ఞేయో వింశత్యూర్ధ్వం వరాననే ॥ ౩,౨౬.
అది అనంతుడు అని తెలుసుకోవాలి, అనంత ఫలితాలను ఇస్తాడు. ఇరవైకి మించి ఉంటే, ఓ సుందరీ, అది విశ్వంభర అని పిలుస్తారు.