శాలగ్రామస్య దానం తు దుర్లభం తత్ర వై నృణామ్ । లక్ష్మీనారాయణస్యైవ మూర్తేర్దానం సుదుర్లభమ్ ॥ ౩,౨౬.
అక్కడ శాలగ్రామాన్ని దానం చేయడం మనుషులకు చాలా అరుదైనది. లక్ష్మీనారాయణుని మూర్తిని దానం చేయడం మరింత అరుదైనది.
స్థలమౌదుంబరసమం తత్ప్రమాణముదాహృతమ్ । ఛత్త్రాకారం వర్తులం చ ప్రసన్నవదనం శుభమ్ ॥ ౩,౨౬.
ఆ స్థలం ఔదుంభర వృక్ష పరిమాణంలో ఉంటుంది. అది గొడుగు ఆకారంలో, వృత్తంగా, ప్రసన్నమైన, మంగళకరమైన ముఖంతో ఉంటుంది.
చణకప్రదేశమాత్రం చ వదనం సముదాహృతమ్ । సవ్యే దక్షిణపార్శ్వే చ సమయోః పుష్కలాన్వితమ్ ॥ ౩,౨౬.
ముఖం శనగ పరిమాణంలో ఉంటుంది. ఎడమ, కుడి వైపుల సంధుల్లో అది పుష్కలంగా కనిపిస్తుంది.
గోయూథవత్సవర్ణం చ చతుశ్చక్రసమన్వితమ్ । గోఖురైశ్చ సమాయుక్తం సువర్ణకిణసంయుతమ్ ॥ ౩,౨౬.
ఆ మూర్తి ఆవుల మంద రంగులో, నాలుగు చక్రాలతో, గోఖురాలతో, బంగారు మచ్చలతో అలంకరించబడి ఉంటుంది.
వనమాలాభిసంయుక్తం వజ్రపుఙ్ఖైశ్చ సంయుతమ్ । ఏతాదృశీం దరేర్మూర్తి లక్ష్మీనారాయణం విదుః ॥ ౩,౨౬.
వనమాలతో అలంకరించబడి, వజ్రపు ఆకారపు గుర్తులతో కూడి ఉంటుంది. అలాంటి మూర్తిని లక్ష్మీనారాయణునిగా తెలుసుకోవాలి.
కలౌ నృణాం తస్య లాభో దుర్లభః సంస్మృతో భువి । దానం చ సుతరాం దేవి దర్లభం కిం వదామి తే ॥ ౩,౨౬.
కలియుగంలో దీనిని పొందడం మనుషులకు భూమిపై చాలా అరుదైనదిగా చెప్పబడింది. దానిని దానం చేయడం మరింత అరుదైనది, అమ్మా! దీనికంటే ఇంకా ఏమి చెప్పగలను?
బ్రహ్మతీర్థే చ సంస్నాయ శ్రోతవ్యా వై హరేః కథా । గణ్డికాయాః శిలాయాశ్చ లక్ష్మీనారాయణస్య తు ॥ ౩,౨౬.
బ్రహ్మతీర్థంలో స్నానం చేసి, గండికా వద్ద లక్ష్మీనారాయణునికి సంబంధించిన శిలపై హరిచరిత్రలు వినాలి.
లక్షణం యో విజానాతి తదా తత్సదృశం ఫలమ్ । ప్రాప్నోత్యేవ న సందేహో నాత్ర కార్యా విచారణా ॥ ౩,౨౬.
దాని లక్షణాలు ఎవరు తెలుసుకుంటారో, వారికి అదే విధమైన ఫలితం తప్పకుండా లభిస్తుంది. దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు, విచారించాల్సిన అవసరం లేదు.
శ్రీనివాసస్య తీర్థస్య పూర్వే స్యాదిన్ద్రతీర్థకమ్ । శ్రీనివాసస్య పూజాం తు కర్తుమాస్తే శచీపతిః ॥ ౩,౨౬.
శ్రీనివాసుని తీర్థానికి తూర్పున ఉన్నది ఇంద్రతీర్థం అని పిలుస్తారు. అక్కడ శచీపతి శ్రీనివాసుని పూజ చేయడానికి ఉంటాడు.
శాలగ్రామశిలాదానం కర్తవ్యం శ్రోత్రియాయవై । శాలగ్రామశిలాదానం హత్యాకోటివినాశనమ్ ॥ ౩,౨౬.
శాలగ్రామ శిలను విద్యావంతుడైన బ్రాహ్మణునికి ఇవ్వాలి. శాలగ్రామ శిల దానం చేయడం వల్ల అనేక హత్యాపాపాలు నశిస్తాయి.
తస్మింస్తీర్థే తు యో దేవి సీతారామశిలాభిధామ్ । దదాతి భూతలే భద్రే భూపతేః సదృశో భవేత్ ॥ ౩,౨౬.
అమ్మా! ఆ తీర్థంలో సీతారామ శిలను భూమిపై ఎవరు దానం చేస్తారో వారు భూపతితో సమానంగా ఉంటారు.
సీతారామశిలా దేవి ద్వివిధా సంప్రకీర్తితా । పఞ్చచక్రయుతా కాచిత్షట్రచక్రేణ చ సంయుతా ॥ ౩,౨౬.
అమ్మా! సీతారామ శిల రెండు విధాలుగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఒకటి ఐదు చక్రాలతో, మరొకటి ఆరు చక్రాలతో కలిసినది.
తత్రాపి షట్రచక్రయుతా హ్యుత్తమా సంప్రకీర్తితా । పఞ్చచక్రయుతాయాశ్చ ఫలం ద్విగుణమీరితమ్ ॥ ౩,౨౬.
వాటిలో ఆరు చక్రాలతో ఉన్నదే ఉత్తమమని చెబుతారు. ఐదు చక్రాల శిలకు రెండు రెట్లు ఫలం కలదు.
కుక్కుటాణ్డప్రమాణం చ సుసిగ్ధం నీలవర్ణకమ్ । వదనత్రయసంయుక్తం సట్చక్రైః కేసరైర్యుతమ్ ॥ ౩,౨౬.
అది కోడి గుడ్డు పరిమాణంలో, మెత్తగా మెరుస్తూ, నీలిరంగులో, మూడు ముఖాలతో, ఆరు చక్రాలతో, కేశరాలతో అలంకరించబడి ఉండాలి.
స్వర్ణరేఖాసమాయుక్తం ధ్వజవజ్రాఙ్కుశైర్యుతమ్ । ఏతాదృశం తు వై భద్రే సీతారామాభిధం స్మృతమ్ ॥ ౩,౨౬.
అది బంగారు రేఖలతో, జెండాలు, వజ్రాలు, అంకుశాలతో అలంకరించబడి ఉండాలి. ఇలాంటి శిలను సీతారామ అని పిలుస్తారు, భద్రే!
వదనేవన్దనే దేవి సీతారామస్య కోశకమ్ । దుర్లభం తు కలౌ నౄణాం స్వసామ్రాజ్యప్రదం శుభమ్ ॥ ౩,౨౬.
అమ్మా! సీతారామ శిలలోని రంధ్రం ముఖంలో లేదా ముఖభాగంలో ఉంటుంది. కలియుగంలో అది మనుషులకు దొరకడం చాలా అరుదు, కానీ అది శుభమైన సామ్రాజ్యాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.
ఇన్ద్రతీర్థే మహాదేవి సీతారామ భిధాశిలా । యా తద్దానం దుర్లభం తన్నాల్పస్య తపసః ఫలమ్ ॥ ౩,౨౬.
మహాదేవి! ఇంద్రతీర్థంలో సీతారామ అనే శిలను దానం చేయడం చాలా అరుదు. అలాంటి ఫలితం చిన్న తపస్సుతో లభించదు.
దానస్య శక్త్యభావే తు శ్రోతవ్యం లక్షణం హరేః । శాలగ్రామ శిలాదానాద్యత్ఫలం తత్ఫలం లభేత్ ॥ ౩,౨౬.
దానం చేయగల శక్తి లేకపోతే, హరిలోని లక్షణాలను వినాలి. శాలగ్రామ శిల దానానికి లభించే ఫలితం అదే విధంగా లభిస్తుంది.
ఆగ్నేయకోణే శ్రీనివాసస్య దేవి తీర్థం త్వాస్తే వహ్నిసంజ్ఞం సుశస్తమ్ । స వహ్నిదేవః శ్రీనివాసస్య పూజాం కర్తుం హ్యాస్తే సర్వదా తీర్థమధ్యే ॥ ౩,౨౬.
అమ్మా! శ్రీనివాసుని ఆగ్నేయ దిశలో అగ్ని అనే పవిత్రమైన తీర్థం ఉంది. అక్కడ అగ్ని దేవుడు ఎప్పుడూ శ్రీనివాసుని పూజ చేయడానికి ఉంటాడు.
యో వా తీర్థే వహ్నిసంజ్ఞే చ దేవి భక్త్యా స్నానం కురుతేఽజం స్మరన్హి । జ్ఞానద్వారా మోక్షమాప్నోతి దేవి తత్ర స్నానం దుర్ల్లభం వై నృణాం చ ॥ ౩,౨౬.
అమ్మా! అగ్ని అనే తీర్థంలో భక్తితో స్నానం చేస్తూ, అజన్ముని స్మరిస్తే, జ్ఞానమార్గంలో మోక్షం లభిస్తుంది. అక్కడ స్నానం చేయడం మనుషులకు చాలా అరుదు.
జ్ఞాత్వా స్నానం దుష్కరం తీర్థరాజే భక్తిస్తస్మిన్దుర్ల్లభా చైవ దేవి । శాలగ్రామే తచ్ఛిలాయాశ్చ దానం సుదుర్లభం వాసుదేవాభిధాయాః ॥ ౩,౨౬.
తీర్థరాజులో స్నానం చేయడం ఎంత కష్టమో తెలుసుకుని, అక్కడ భక్తి కూడా చాలా అరుదు, అమ్మా! శాలగ్రామంలో వాసుదేవ అనే శిలను దానం చేయడం అత్యంత అరుదైనది.
హ్రస్వం తథా వర్తులం నీలవర్ణం సూక్ష్మం ముఖం ముఖచక్రం సుశుద్ధమ్ । సువేణుయుక్తం వాసుదేవాభిధేయం దానం కలౌ దుర్లభం తస్య భద్రే ॥ ౩,౨౬.
అది చిన్నది, వృత్తాకారంగా, నీలిరంగులో, సున్నితమైన ముఖంతో, పవిత్రమైన ముఖచక్రంతో, మెత్తని రేఖలతో అలంకరించబడి ఉండాలి. కలియుగంలో వాసుదేవ అనే శిలను దానం చేయడం చాలా అరుదు, భద్రే!
దానే తస్యాః శక్త్య భావే చ దేవి స్నాత్వా తీర్థే వాసుదేవాభిధస్య । సమ్యక్శ్రావ్యం లక్షణం వై శిలాయాస్తయోస్తుల్యం ఫలమాహుర్మహాన్తః ॥ ౩,౨౬.
దానానికి శక్తి లేకపోతే, అమ్మా! వాసుదేవ అనే తీర్థంలో స్నానం చేసి, ఆ శిల యొక్క లక్షణాలను సరిగ్గా వినాలి. ఈ రెండింటికీ సమానమైన ఫలం లభిస్తుందని మహర్షులు చెబుతారు.
దక్షిణే శ్రీనివాసస్య యమతీర్థం చ సంస్మృతమ్ । తత్రాస్తే యమరాజస్తు పూజాం కర్తుం హరేః సదా ॥ ౩,౨౬.
శ్రీనివాసుని దక్షిణ దిశలో యమతీర్థం ఉంది. అక్కడ యమరాజు ఎప్పుడూ హరిని పూజించడానికి ఉంటాడు.
తత్ర స్నానం చ దానం చాప్యక్షయం పరమం స్మృతమ్ । శాలగ్రామశిలాదానం కార్యం తత్ర మహామునే ॥ ౩,౨౬.
అక్కడ స్నానం చేయడం, దానం చేయడం ఎప్పటికీ తరుగని ఫలితాన్ని ఇస్తాయని భావించబడింది. అక్కడ శాలగ్రామ శిలను దానం చేయాలని, ఓ మహామునీ, చెప్పబడింది.
పట్టాభిరామసంజ్ఞాయాః శిలాయా దానమిష్యతే । తచ్చూతఫలవత్స్థూలం వదనత్రయసంయుతమ్ ॥ ౩,౨౬.
పట్టాభిరామ అనే పేరుగల శిలను దానం చేయడం ఇష్టంగా భావించబడుతుంది. అది మామిడి పండు పరిమాణంలో ఉండి, మూడు ముఖాలతో ఉంటుంది.
శిరశ్చక్రేణ రహితం సప్తచక్రైః సమన్వితమ్ । నీలవర్ణం స్వర్ణరేఖం గోశురాద్యైః సమన్వితమ్ ॥ ౩,౨౬.
దానికి తలపై చక్రం ఉండదు, ఏడుచక్రాలు కలిగి ఉంటుంది. అది నీలం రంగులో, బంగారు గీతతో, గోవు పాదముద్రలు మొదలైన గుర్తులతో ఉంటుంది.
పట్టవర్ధనరామం తు దుర్లభం బహుభాగ్యదమ్ । పట్టవర్ధనరామం తు యో దదాతి చ తత్ర వై । పట్టాభిషిక్తో భవతి నాత్ర కార్యా విచారణా ॥ ౩,౨౬.
పట్టవర్ధనరామ శిల చాలా అరుదైనది, గొప్ప అదృష్టాన్ని ఇస్తుంది. అక్కడ ఎవరు పట్టవర్ధనరామ శిలను దానం చేస్తే వారు రాజుగా అభిషేకించబడతారు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
శ్రీనివాసస్య నైరృత్యే నైరృతం తీర్థముత్తమమ్ । ఆస్తే హి నిరృతిస్తత్ర పూజాం కుర్తుం చ సర్వదా ॥ ౩,౨౬.
శ్రీనివాసుని దక్షిణ పశ్చిమ భాగంలో నైరృత తీర్థం అతి శ్రేష్ఠమైనదిగా చెప్పబడింది. అక్కడ నైరృతి దేవి ఎప్పుడూ పూజ స్వీకరించేందుకు ఉంటుంది.
తత్ర స్నానం ప్రకర్తవ్యం పునర్జన్మ న విద్యతే । శాలగ్రామశిలాయాశ్చః పురుషోత్తమసంజ్ఞికామ్ ॥ ౩,౨౬.
అక్కడ స్నానం చేయాలి; అలా చేసినవారికి మళ్లీ జననం ఉండదు. అక్కడ ఉన్న శాలగ్రామ శిలను పురుషోత్తమ అనే పేరుతో పిలుస్తారు.