తథైవ తీర్థే దుర్లభం తత్ర దేవి శాలగ్రామస్య ద్విజవర్యే చ దానమ్ । జంబూఫలాకారసునీలవర్ణం ముఖద్వయం చక్రచతుష్టయాన్వితమ్ ॥ ౩,౨౬.
అదే విధంగా, ఆ పవిత్ర స్థలంలో జాంబూ పండు ఆకారంలో, నీలిరంగులో, రెండు ముఖాలు, నాలుగు చక్రాలు కలిగిన శాలగ్రామాన్ని ఉత్తమ బ్రాహ్మణునికి దానం చేయడం చాలా అరుదైనది, దేవీ.
సుకేసరైః సంయుతం స్వర్ణచిహ్నధ్వజాం కుశైర్వజ్రచిహ్నైర్యవైశ్చ । జానార్దనీం మూర్తిమాహుర్మహాన్తో దానం తస్యా దుర్లభం తత్ర తీర్థే ॥ ౩,౨౬.
సుందరమైన జుట్టుతో, బంగారు గుర్తులు, జెండాలు, కుశ గడ్డి, వజ్రం గుర్తులు, యవ ధాన్యాలతో అలంకరించబడిన జనార్దనుని రూపాన్ని దానం చేయడం ఆ తీర్థంలో చాలా అరుదైనదని మహానుభావులు చెబుతారు.
అత్యుత్తమం మూర్తిదానం తు భద్రే సుదుర్ల్లభం పరమం నాత్ర లోభః । సుదుర్లభం బహుదోగ్ధ్యాశ్చ గృష్టేర్దానం తథా వస్త్రరత్నాదికానామ్ ॥ ౩,౨౬.
భద్రే! ఇలాంటి అత్యుత్తమ రూపాన్ని దానం చేయడం చాలా అరుదైనది, అత్యున్నతమైనది; ఇక్కడ ఎటువంటి లోభం ఉండకూడదు. ఎక్కువ పాలు ఇచ్చే ఆవులను, వస్త్రాలు, రత్నాలు మొదలైనవాటిని దానం చేయడమూ చాలా అరుదైనదే.
అత్యుత్తమం ద్రవ్యదానం చ దేవి స్వాపేక్షితం దానమాహుర్మహాన్తః । స్వస్యానపేక్షం ఫలదానం చ వస్త్రాదానం తస్య వ్యర్థమాహుర్మహాన్తః ॥ ౩,౨౬.
దేవీ! మనకు కావలసిన మంచి ధనాన్ని దానం చేయడమే మహానుభావులు అత్యుత్తమ దానం అంటారు. మనకు అవసరం లేని పండ్లు లేదా వస్త్రాలు దానం చేస్తే, దానికి ఫలం ఉండదని వారు చెప్పారు.
అత్యుత్తమం గృష్టిదానం చ పుణ్యం నైవాప్యతే దుగ్ధదోహాశ్చ గావః । అత్యుత్తమే వస్త్రదానే సుబుద్ధిః సుదుర్ఘటా పరమా వై జనానామ్ ॥ ౩,౨౬.
అత్యుత్తమ ఆవులను దానం చేయడం ఎంతో పుణ్యమైంది. కానీ పాలు ఇవ్వని ఆవులను దానం చేయడం ప్రశంసించబడదు. ఉత్తమ వస్త్రాలను దానం చేయాలనే సంకల్పం జనులకు చాలా అరుదుగా కలుగుతుంది.
అత్యుత్తమం భాగవతస్య పుస్తకం సుదుర్ఘటం వాయుతీర్థం చ కన్యే । అత్యుత్తమం ద్రవ్యదానం చ దేవి సుదుర్ఘటం వాయుతీర్థం నృణాం హి । సుదుర్లభో వైష్ణవైస్తత్త్వవిద్భిర్హరేర్విచారో వాయుతీర్థే చ కన్యే ॥ ౩,౨౬.
కన్యా! భక్తుని గ్రంథాన్ని దానం చేయడం అత్యుత్తమమైనదే, అలాగే వాయు తీర్థానికి వెళ్లడం చాలా కష్టమైనది. దేవీ! మంచి ధనాన్ని దానం చేయడం గొప్పది, వాయు తీర్థానికి వెళ్లడం మనుషులకు చాలా కష్టం. వైష్ణవ తత్వాన్ని తెలిసినవారు అక్కడ హరిలో విచారణ చేయడం కూడా చాలా అరుదు.
శ్రీనివాసస్య తీర్థస్య ఉత్తరస్యాం దిశి స్థితమ్ । చన్ద్రతీర్థ మితి ప్రోక్తం తత్రాస్తే చన్ద్రమాః సదా ॥ ౩,౨౬.
శ్రీనివాసుని తీర్థానికి ఉత్తర దిశలో 'చంద్రతీర్థం' అని పిలవబడే స్థలం ఉంది. అక్కడ చంద్రుడు ఎప్పుడూ నివసిస్తాడు.
శ్రీనివాసస్య పూజాం చ తత్ర స్థిత్వా కరోత్యయమ్ । తత్ర స్నానం ప్రకుర్వన్తి పుణ్యదేశే చ కన్యకే ॥ ౩,౨౬.
ఆచోట నిలబడి శ్రీనివాసుని పూజ చేస్తారు. ఆ పవిత్ర స్థలంలో, కన్యా, జనులు స్నానం చేస్తారు.
గురుతల్పాదిపాపేభ్యో ముచ్యన్తే నాత్ర సంశయః । తత్ర స్నాత్వా పూర్వభాగే శాలగ్రామం దదాతి యః ॥ ౩,౨౬.
ఆచోట స్నానం చేస్తే గురుపత్ని వంటి పాపాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఆ తీరంలో, తూర్పు భాగంలో శాలగ్రామాన్ని దానం చేసే వాడు —
జ్ఞానద్వారా మోక్షమేతి నాత్ర కార్యా విచారణా । దధివామనమూర్తేశ్చ దానం తత్ర సుదుర్లభమ్ ॥ ౩,౨౬.
జ్ఞానం ద్వారా మోక్షం లభిస్తుంది — ఇందులో మరింత విచారణ అవసరం లేదు. అక్కడ దధివామన రూపాన్ని దానం చేయడం చాలా అరుదైనది.
బదరీఫలమాత్రం తు వతులం నీలవర్ణకమ్ । ప్రసన్నవదనం సూక్ష్మం సుస్నిగ్ధం కన్యకే శుభే ॥ ౩,౨౬.
శుభకన్యా! బదరి పండు పరిమాణంలో, నీలిరంగులో, ప్రసన్నమైన ముఖంతో, సున్నితంగా, మృదువుగా ఉండే వాతుల రూపం —
చక్రద్వయసమాయుక్తం గౌపూరైః పఞ్చభిర్యుతమ్ । చాపబాణసమాయుక్తమనతం కుణ్డలాకృతిమ్ ॥ ౩,౨౬.
రెండు చక్రాలు, ఐదు ఆవు పాద ముద్రలు, విల్లు, బాణాలు కలిగి, వంగిన ఆకారంలో, కుండలంలా ఉండే రూపం —
వనమాల సుఖయుతం మూర్ధ్నసాహస్రసంయుతమ్ । రౌప్యబిన్దుసమాయుక్తం సవ్యే భద్రార్ధమాత్రకమ్ ॥ ౩,౨౬.
వనమాల ధరించి, తలపై వెయ్యి గుర్తులతో, వెండి బొట్టు కలిగి, ఎడమవైపు భాగంలో భాగ్య సూచికతో —
చన్ద్రేణ సహితం దేవి దధివామనముచ్యతే । ఏతాదృశం కలౌ నౄణాం దుర్లభం బహుభాగ్యదమ్ । లక్ష్మీనారాయణసమాం తాం మూర్తిం విద్ధి భామిని ॥ ౩,౨౬.
దేవీ! చంద్రునితో కలిసిన ఈ రూపాన్ని దధివామనుడు అంటారు. కలియుగంలో మనుషులకు ఇది చాలా అరుదు, గొప్ప అదృష్టాన్ని ఇస్తుంది. భామినీ! ఈ రూపం లక్ష్మీనారాయణునితో సమానమని తెలుసుకో.
సుదుర్లభం తస్య మూర్తేశ్చ దానం తచ్చన్ద్రతీర్థే శ్రవణం దుర్ఘటం చ । సమ్యక్స్వరూపం దధివామనస్య సుదుర్ఘటం శ్రవణం వైష్ణవాచ్చ ॥ ౩,౨౬.
ఆ రూపాన్ని దానం చేయడం చాలా అరుదు; చంద్రతీర్థంలో దాని గురించి వినడం కూడా చాలా కష్టం. దధివామనుని నిజమైన స్వరూపాన్ని వైష్ణవుల ద్వారా వినడం మరింత కష్టం.
తత్ర స్నాత్వా వామనస్య స్వరూపశ్రవణాద్విదుర్దానఫలం సమం చ । దశహస్తప్రమాణం తు చన్ద్రతీర్థముదాహృతమ్ ॥ ౩,౨౬.
ఆచోట స్నానం చేసి, వామనుని నిజమైన స్వరూపాన్ని వినితే, దానఫలం పూర్తిగా లభిస్తుంది. చంద్రతీర్థం పది చేతుల పొడవుగా ఉందని చెబుతారు.
మధ్యాహ్నే దుర్లభం స్నానం నృణాం తత్ర సుమఙ్గలే । తత్ర స్థిత్వా ధన్యనరః సదా భజతి వై హరిమ్ ॥ ౩,౨౬.
సుమంగళే! అక్కడ మధ్యాహ్నం స్నానం చేయడం మనుషులకు చాలా అరుదు. అక్కడ నిలబడి ఎవరైనా ఎప్పుడూ హరిని భజిస్తారు.
వరాహమూర్తిదానం తు శాలగ్రామస్య దుర్లభమ్ । జంబూఫలప్రమాణం తు ఏతద్వై కుక్కుటాణ్డవత్ ॥ ౩,౨౬.
శాలగ్రామంలో వరాహ రూపాన్ని దానం చేయడం చాలా అరుదు. అది జాంబూ పండు పరిమాణంలో, కోడి గుడ్డు లాంటిదిగా ఉంటుంది.
వదనం వలయాకారం ప్రమాణం చణకాదివత్ । దేవస్య వామభాగే చ మధ్యదేశం విహాయ చ ॥ ౩,౨౬.
దేవుని ముఖం వృత్తాకారంగా ఉంటుంది, దాని పరిమాణం శనగపరిమాణంలో ఉంటుంది. దేవుని ఎడమవైపు, మధ్యభాగాన్ని వదిలి, ఇది కనిపిస్తుంది.
చక్రద్వయసమాయుక్తంమూర్ధదేశే చ భామిని । సువర్ణబిన్దునా యుక్తం భూవరాహాఖ్యముచ్యతే ॥ ౩,౨౬.
అమ్మా! తలపై రెండు చక్రాలతో కలసి, బంగారు బిందువుతో అలంకరించబడినది భూవరాహం అని పిలవబడుతుంది.
పూజాం కృత్వా భూవరాహస్య మర్తేర్దానం దత్త్వా శ్రవణం చాపి కృత్వా । తత్ర స్థితం భూవరాహం చ దృష్ట్వా స వై నరః కృతకృత్యో హి లోకే ॥ ౩,౨౬.
భూవరాహుని పూజ చేసి, మరణించినవారికి దానం చేసి, అక్కడ ఉన్న భూవరాహుని దర్శించి, ఆ కథను వినేవాడు ఈ లోకంలో నిజంగా తన జీవితాన్ని సఫలీకరించుకున్నవాడవుతాడు.
తత్ర స్నాత్వా భూవరాహస్య మర్తేః శృణోతి యో లక్షణం సమ్యగేవ । స తేన పుణ్యం సముపైతి దేవి స ముక్తిభాఙ్నాత్ర విచార్యమస్తి ॥ ౩,౨౬.
అక్కడ స్నానం చేసి, మరణించినవారికోసం భూవరాహుని లక్షణాలను పూర్తిగా వినేవాడు, అమ్మా! అతడు పుణ్యాన్ని పొందుతాడు, అతడికి మోక్షం కూడా లభిస్తుంది. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఈశానకోణే శ్రీనివాసస్య దేవి రౌద్రం తీర్థం పరమం పావనం చ । తత్ర స్థిత్వా రుద్రదేవో మహాత్మా పూజాం కరోతి శ్రీనివాసస్య నిత్యమ్ ॥ ౩,౨౬.
ఈశాన్య మూలలో, అమ్మా! శ్రీనివాసుని రౌద్రతీర్థం ఉంది. అది అత్యంత పవిత్రమైనది. అక్కడ మహాత్ముడైన రుద్రుడు ఎల్లప్పుడూ శ్రీనివాసుని పూజ చేస్తూ ఉంటాడు.
హస్తాష్టకం తత్ప్రమాణం వదన్తి తత్ర స్నానం వైష్ణవైః కార్యమేవ । తత్ర స్నాత్వా ప్రయతో వై మురారేః కథాం దివ్యాం శృణుయాదాదరేణ । స్నానం పానం తత్ర దానం చ కుర్యాల్లక్ష్మీనృసింహప్రీయతే దేవి నిత్యమ్౩,౨౬.
దాని పరిమాణం ఎనిమిది చేతుల పొడవుగా ఉంటుంది. అక్కడ వైష్ణవులు తప్పక స్నానం చేయాలి. అక్కడ భక్తితో స్నానం చేసి, మురారి యొక్క దివ్యకథను శ్రద్ధతో వినాలి. అక్కడ స్నానం చేయడం, త్రాగడం, దానం చేయడం వల్ల లక్ష్మీనృసింహుడు ఎల్లప్పుడూ సంతోషిస్తాడు, అమ్మా!
బదరీఫలమాత్రం చ వర్తులం బిన్దుసంయుతమ్ ॥ ౩,౨౬.
అది బదరిపండు పరిమాణంలో, వృత్తాకారంగా, మధ్యలో బిందువుతో ఉంటుంది.
దేవస్య వామభాగే తు చక్రద్వయసమన్వితమ్ । సువర్ణరేఖాసంయుక్తం కిఞ్చిద్రక్తసమన్వితమ్ ॥ ౩,౨౬.
దేవుని ఎడమవైపు, రెండు చక్రాలతో కలసి, బంగారు గీతతో, కొంచెం ఎరుపు రంగుతో అలంకరించబడింది.
వైశ్యవర్ణం సవదనం పద్మరేఖాదిచిహ్నితమ్ । లక్ష్మీనృసింహం తం విద్ధి భుక్తిముక్తిప్రదాయకమ్ ॥ ౩,౨౬.
అది వైశ్యవర్ణంలో, ముఖంతో, పద్మరేఖలతో మరియు ఇతర చిహ్నాలతో గుర్తించబడినది. ఆ లక్ష్మీనృసింహుడు భోగమూ, మోక్షమూ ప్రసాదించేవాడని తెలుసుకో.
ఏతా దృశం గణ్డికాయాః శిలాయా మూర్తేర్దానం దుర్ఘటం విద్ధి వీన్ద్ర । తత్ర స్నాత్వా శ్రీనృసింహస్వరూపం లక్ష్మీపతేః శృణుయాద్భక్తియుక్తః ॥ ౩,౨౬.
ఇవి గండికా శిల యొక్క లక్షణాలు. ఇంద్రా! అక్కడ మూర్తిని దానం చేయడం చాలా కష్టం. అక్కడ స్నానం చేసి, భక్తితో లక్ష్మీపతియైన శ్రీనృసింహుని స్వరూపాన్ని వినాలి.
మూర్తేర్దానాత్ఫలమాప్నోతి దేవి సత్యంసత్యం నాత్ర విచార్యమస్తి ॥ ౩,౨౬.
మూర్తిని దానం చేస్తే ఫలం లభిస్తుంది, అమ్మా! ఇది నిజం, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఈశానశక్రయోర్మధ్యే బ్రహ్మతీర్థముదాహృతమ్ । దుర్లభం మానుషాణాం తు స్నానం సర్వార్థసాధకమ్ ॥ ౩,౨౬.
ఈశాన, ఇంద్ర మధ్యలో బ్రహ్మతీర్థం ఉంది. అక్కడ స్నానం చేయడం మనుషులకు అరుదైనదే అయినా, అన్ని కోరికలు నెరవేర్చే శక్తి కలిగినదిగా చెప్పబడింది.