గరుడపురాణమ్

ఆనన్దమగ్నా సాపి దేవీ జగామ స్వమాశ్రమం జైగిషవ్యేణ సార్ధమ్ । యాత్రామేవం యే న కుర్వన్తి వీన్ద్ర తేషాం చ సర్వం నిష్ఫలం చాహురార్యాః ॥ ౩,౨౫.

ఆ దేవి ఆనందంలో మునిగి, జైగీషవ్యునితో కలిసి తన ఆశ్రమానికి వెళ్లింది. ఇలాంటి యాత్ర చేయని వారు, ఓ స్త్రీలలో ఇంద్రా, వారి కార్యాలన్నీ వ్యర్థమని జ్ఞానులు చెబుతారు.

గత్వాశ్రమం జైగిషవ్యేణ సార్ధం గురుం త్వపృచ్ఛద్వేఙ్కటేశస్య మన్త్రమ్ । మన్త్రస్యార్థం బ్రూహి మే జైగిషవ్య మన్త్రావృత్తిం కుర్వతాం వై ఫలాయ ॥ ౩,౨౫.

జైగీషవ్యునితో కలిసి ఆశ్రమానికి వెళ్లి, ఆమె గురువును వేణ్కటేశుని మంత్రం గురించి అడిగింది: 'ఓ జైగీషవ్యా, మంత్రార్థాన్ని నాకు వివరించు. మంత్రాన్ని జపించే వారికి కలిగే ఫలితాన్ని చెప్పు.'

జైగీష్వ్య ఉవాచ । శృణుష్వ భద్రే వేఙ్కటే శస్య నామ్నస్త్వర్థం శ్రుత్వా హృదయే సంనిధత్స్వ ॥ ౩,౨౫.

జైగీషవ్యుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఓ మంగళకరమైనవాడా, వేణ్కటేశుని నామార్థాన్ని విను. వినిన తరువాత హృదయంలో నిలుపుకో.'

వితి హ్యుత్తమవాచీ స్యాద్యేతి జ్ఞానముదాహృతమ్ । కకారః సుఖవాచీ స్యాట్టేతి చిత్తముదాహృతమ్ ॥ ౩,౨౫.

'వి' అనగా ఉత్తమమైన మాటను సూచిస్తుంది, అందువల్ల అది జ్ఞానాన్ని సూచిస్తుంది. 'క' అనగా సుఖాన్ని సూచిస్తుంది, అందువల్ల అది మనసును సూచిస్తుంది.

ఈశత్వమాత్మవాచి స్యాదేవం జ్ఞేయం తు కన్యకే । పూర్ణజ్ఞానం సుఖం విత్తం వ్యాప్తత్వాద్వ్యఙ్కటాభిధః ॥ ౩,౨౫.

'ఈశ' అనగా ఆత్మాధిపత్యాన్ని సూచిస్తుంది. అలా అర్థం చేసుకోవాలి, ఓ కన్యకా. సంపూర్ణ జ్ఞానం, సుఖం, ఐశ్వర్యం — వ్యాప్తి ఉన్నందున వేణ్కట అనే పేరు వచ్చింది.

వ్య (వే) మిన్ద్రియాదికం ప్రోక్తం వ్యఙ్గభూతం హరౌ యతః । కటశ్చ సముదాయార్థో వ్యం (వేం) కటశ్చేన్ద్రియౌఘకః ॥ ౩,౨౫.

'వ్య' లేదా 'వే' అనగా ఇంద్రియాదులను సూచిస్తుంది, అవి హరిలో వ్యక్తమవుతాయి. 'కట' అనగా సముదాయాన్ని సూచిస్తుంది. 'వ్యంకట' అంటే ఇంద్రియాల సముదాయం.

స్వస్మిన్ప్రేరయతే యస్మాత్తస్మాద్వ్యఙ్కటనామకః । విషయే ప్రేషయేన్నిత్యమతో వ్యఙ్కటనామకః ॥ ౩,౨౫.

అవి తనలో ప్రేరేపించేవాడు కావడంతో ఆయనకు 'వ్యంకట' అనే పేరు వచ్చింది. అవి ఎప్పుడూ విషయాలవైపు పోవడానికి ప్రేరేపించేవాడు కనుక ఆయనకు 'వ్యంకట' అనే పేరు వచ్చింది.

విశిష్టజ్ఞానరూపత్వాద్వ్యేతి ముక్తాః సదా స్మృతాః । ముక్తానాం చ సమూహస్తు వ్యఙ్కటేతి ప్రకీర్తితః ॥ ౩,౨౫.

ఉత్తమమైన జ్ఞానం కలిగి ఉండడం వల్ల ముక్తులు ఎప్పుడూ ముక్తులుగానే గుర్తించబడతారు. ఆ ముక్తుల సమూహాన్ని 'వెంకట' అని పిలుస్తారు.

సదా ముక్తసమూహానామీశత్వాద్వ్యఙ్కటాభిధః । లిఙ్గదేహమతో జీవో వ్యఙ్కటేతి సమాహృతః ॥ ౩,౨౫.

ఎప్పుడూ ముక్తుల సమూహానికి అధికారం ఉండటం వల్ల దానిని 'వెంకట' అని అంటారు. అందువల్ల, శరీరాన్ని ధరించిన జీవుడిని కూడా 'వెంకట' అని పిలుస్తారు.

లిఙ్గానాం చైవ స్వామిత్వాద్వ్యఙ్కటేశేతి సంజ్ఞితః । దైత్యానాం చ సమూహాస్తు జ్ఞానాదివిధురా యతః । అతో దైత్యసమూహస్తు వ్యఙ్కటేతి ప్రకీర్తితః ॥ ౩,౨౫.

సూక్ష్మదేహాలపై అధికారం ఉన్నందున ఆయనను 'వెంకటేశుడు' అని అంటారు. అసురుల సమూహం జ్ఞానం లాంటి గుణాలు లేని కారణంగా, ఆ అసురుల సమూహాన్ని కూడా 'వెంకట' అని పిలుస్తారు.

తేషాం సంహరణే ఈశస్త్వతో వ్యఙ్కటనామకః । ఆనన్దస్య విరుద్ధత్వాత్కామక్రోధాదయో గుణాః ॥ ౩,౨౫.

వాళ్లను నశింపజేయడంలో ఆయన అధిపతి, అందుకే ఆయనకు 'వెంకట' అనే పేరు వచ్చింది. ఆనందానికి విరుద్ధంగా ఉండే కోరిక, కోపం వంటి గుణాలు కలుగుతాయి.

వ్యఙ్కటా ఇతి సంప్రోక్తాస్తేషాం నాశయితా ప్రభుః । అతస్తు వ్యఙ్కటేశాఖ్య ఏవం జ్ఞాత్వా జపం కురు ॥ ౩,౨౫.

వాళ్లను 'వెంకటా' అని పిలుస్తారు, వాటిని నశింపజేసే ప్రభువు. కనుక ఈ విధంగా తెలుసుకుని 'వెంకటేశ' అనే నామాన్ని జపించు.

ఏవం వ్యఙ్కటామాహాత్మ్యం శ్రుత్వా దేవీ ఖగేశ్వర । నిద్రాం చకార తత్రైవ రాత్రౌ పిత్రా సహైవ చ । బ్రాహ్మే ముహూర్తే చోత్థయి హృది సస్మార కన్యకా ॥ ౩,౨౫.

వెంకట మహిమను విని, ఓ పక్షిరాజా, ఆ దేవి ఆ రాత్రి తన తండ్రితో కలిసి అక్కడే నిద్రించింది. బ్రాహ్మముహూర్తంలో ఆ కన్యక లేచి, మనసులో ఆ మహిమను జ్ఞాపకం చేసుకుంది.

(వ్యఙ్కటేశస్య ప్రాతః స్తుతిః) । శ్రీవ్యఙ్కటేశశ్చ నృసింహమూర్తిః శ్రీవరదరాజశ్చ వరాహమూర్తిః । శ్రీరఙ్గశాయీ చ అనన్తశాయీ కుర్వన్తు సర్వే మమ సుప్రభాతమ్ ॥ ౩,౨౫.

శ్రీ వెంకటేశుడు నరసింహరూపంలో, శ్రీ వరదరాజుడు వరాహరూపంలో, శ్రీ రంగశాయీ, అనంతశాయీ—అందరూ నాకు మంగళప్రదమైన ఉదయం కలిగించాలి.

శ్రీకృష్ణమూర్తిశ్చ గదాధరశ్చ శ్రీవిష్ణుపాదస్తు ప్రయాగవాసః । నారాయణః శ్రీబదరీనివాసః కుర్వన్తు సర్వే మమ సుప్రభాతమ్ ॥ ౩,౨౫.

శ్రీకృష్ణుడు తన స్వరూపంలో, గదాధరుడు, ప్రాయాగంలో నివసించే శ్రీ విష్ణుపాదుడు, నారాయణుడు, శ్రీ బదరీ నివాసుడు—అందరూ నాకు మంగళప్రదమైన ఉదయం కలిగించాలి.

దామోదరో వై త్రిజగన్నివాసః శ్రీపాణ్డురఙ్గశ్చ నృసింహదేవః । శ్రీరామదేవశ్చ అమోఘవాసః కుదృ ॥ ౩,౨౫.

దామోదరుడు మూడు లోకాలలో నివసించేవాడు, శ్రీ పాండురంగుడు, నరసింహదేవుడు, శ్రీ రామదేవుడు అమోఘనివాసుడు—అందరూ నాకు మంగళప్రదమైన ఉదయం కలిగించాలి.

శ్రీధర్మపుత్రశ్చ నృసింహమూర్తిః శ్రీపిప్పలస్థశ్చ ముహల్లవాసః । కోలానృసింహః శూర్పకారస్థ సింహః కుర్వన్తుదృ ॥ ౩,౨౫.

శ్రీ ధర్మపుత్రుడు నరసింహరూపంలో, శ్రీ పిప్పలస్థుడు ముహల్లా నివాసి, కోల నరసింహుడు, శూర్పకారంలో ఉన్న సింహుడు—అందరూ నాకు మంగళప్రదమైన ఉదయం కలిగించాలి.

చతుర్ముఖశ్చారుసరస్వతీ చ స్వభారతీ శర్వసుపర్ణశేషాః । అమామహేద్రశ్చ శచీముఖాస్తాః కుర్వన్తు దృ ॥ ౩,౨౫.

చతుర్ముఖుడు, అందమైన సరస్వతీ దేవి, స్వభారతీ, శర్వుడు, సుపర్ణుడు, శేషుడు, అమామహేంద్రుడు, శచీ ముఖాలు—all నాకు మంగళప్రదమైన ఉదయం కలిగించాలి.

ద్వారావతీ కాశికావన్తికా చ ప్రయాగకాఞ్చ్యౌ మథురాపురీ చ । మాయావతీ హస్తిమతీ పురీ చ కుర్వన్తు స దృ ॥ ౩,౨౫.

ద్వారావతి, కాశికా, అవంతికా, ప్రాయాగ, కాంచి, మథురా నగరం, మాయావతి, హస్తిమతి నగరం—అన్నీ నాకు మంగళప్రదమైన ఉదయం కలిగించాలి.

భాగీరథీ చైవ సరస్వతీ చ గోదావరీ సింధుకృష్ణ చ వేణీ । కలిన్దకన్యా యమునా చ నర్మదా కుర్వ దృ ॥ ౩,౨౫.

భాగీరథి, సరస్వతి, గోదావరి, సింధు, కృష్ణా, వేణీ, కలింద కుమార్తె యమునా, నర్మదా—అన్నీ నాకు మంగళప్రదమైన ఉదయం కలిగించాలి.

వితస్తికావేరిసతుఙ్గభద్రాః సువఞ్జరా భీమరథీ విపాశా । సుతామ్రపర్ణీ చ పినాకినీ చ కు దృ ॥ ౩,౨౫.

వితస్తా, కావేరి, సతుంగభద్రా, సువంజరా, భీమరథి, విపాశా, సుతామ్రపర్ణి, పినాకిని—అన్నీ నాకు మంగళప్రదమైన ఉదయం కలిగించాలి.

స్వామిపుష్కరిణీ చైవ సువర్ణముఖరీ తథా । శ్రీపాణ్డవీ తౌబరుశ్చ కపిలా పాపనాశనీ ॥ ౩,౨౫.

స్వామిపుష్కరిణి, సువర్ణముఖరి, శ్రీ పాండవీ, తౌబరు, పాపనాశిని అయిన కపిలా—అన్నీ నాకు మంగళప్రదమైన ఉదయం కలిగించాలి.

గురుర్వసిష్ఠః క్రతురఙ్గిరాశ్చ మనుః పులస్త్యః పులహశ్చ గౌతమః । రైభ్యో మరీచిశ్చ్యవనశ్చ దక్షః కుర్వన్తు సర్వే మమ సుప్రభాతమ్ ॥ ౩,౨౫.

గురువు వసిష్ఠుడు, క్రతువు, అంగిరసుడు, మనువు, పులస్త్యుడు, పులహుడు, గౌతముడు, రైభ్యుడు, మరీచి, చ్యవనుడు, దక్షుడు—అందరూ నాకు మంగళప్రదమైన ఉదయం కలిగించాలి.

సప్తార్ణవాః సప్త కులాచలాశ్చ ద్వీపాశ్చ సప్తోపవనాని సప్త । భూరాదికాని భువనాని సప్త కుర్వన్తు స దృ ॥ ౩,౨౫.

ఏడు సముద్రాలు, ఏడు మహా పర్వతాలు, ఏడు ద్వీపాలు, ఏడు అరణ్యాలు, భూ మొదలైన ఏడు లోకాలు—అన్నీ నాకు మంగళప్రదమైన ఉదయం కలిగించాలి.

మాన్ధాత్రా నహుషోంబరీషసగరౌ రాజా నలో ధర్మరాట్ప్రహ్లాదః క్రతురాడ్విభీషణగయౌ వ్యాసో హనూమానపి । అశ్వత్థామ కృపావుమా ద్రుపదజా శ్రీజానకీ తారకా మన్దోదర్యఖిలాః ప్రభాతసుమహం కుర్వన్తు నిత్యం హరే ॥ ౩,౨౫.

మంధాత్ర, నహుషుడు, అంబరీషుడు, సాగరుడు, నల చక్రవర్తి, ధర్మరాజు, ప్రహ్లాదుడు, క్రతురాజు, విభీషణుడు, గయ, వ్యాసుడు, హనుమంతుడు, అశ్వత్థామ, కృప, ఉమా, ద్రుపద కుమార్తె, శ్రీ జానకీ, తారక, మందోదరి మరియు ఇతరులు ఎల్లప్పుడూ హరివారికి అత్యుత్తమ మంగళప్రదమైన ఉదయం కలిగించాలి.

అశ్వత్థస్య వనాని కిం చ తులసీధాత్రీవనాని ప్రభో పున్నాగస్య వనాని చంపకవనాన్యన్యాని పుష్పాణి చ । మన్దారస్య వనాని యాని చ హరేః సౌగన్ధికాన్యప్యహో నిత్యం తాని దిశన్తు మత్ప్రముదితం శ్రీవేఙ్కటేశ ప్రభో ॥ ౩,౨౫.

ప్రభూ, అశ్వత్థ వృక్షాల తోటలు, తులసి, నల్లూసి, పున్నాగం, చంపకపూల తోటలు, మందారపు తోటలు, ఇంకా హరిదేవుని పరిమళభరితమైన తోటలు — ఇవన్నీ ఎప్పుడూ నాకు ఆనందాన్ని ప్రసాదించాలి, శ్రీ వేంకటేశ్వర ప్రభూ!

ఏవం స్మృత్వా శ్రీనివాసస్య దేవీ కృత్వా శౌచం జైగిషవ్యేణ సాకమ్ । స్నాతుం యయౌ పుష్కరిణీం హరేశ్చ స్నానం సమ్యక్తత్ర చకార దేశే । సమ్యగ్జప్త్వా వ్యఙ్కటేశస్య మన్త్రమువాచ సా జైగిషవ్యం గురుం చ ॥ ౩,౨౫.

ఇలా శ్రీనివాసుని ధ్యానిస్తూ, ఆ దేవి, జైగీషవ్యునితో కలిసి శుద్ధి చేసుకొని, హరిదేవుని పవిత్రమైన పుష్కరిణికి స్నానం చేయడానికి వెళ్లింది. అక్కడ సముచితంగా స్నానం చేసి, వేంకటేశ్వరుని మంత్రమును జపించి, తన గురువు జైగీషవ్యునితో మాట్లాడింది.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౨౬ కన్యోవాచ । శ్రీనివాసః కిమర్థం వై ఆగతోత్ర వదస్వ మే । శేషాచలోపి కుత్రా భూత్కదాయాతశ్చ పాపహా । స్వామిపుష్కరిణీ చాత్ర కిమర్థం హ్యగతా వద ॥ ౩,౨౬.

ఆ యువతి ఇలా అడిగింది: శ్రీనివాసుడు ఇక్కడికి ఎందుకు వచ్చాడు? నాకు చెప్పు. శేషాచలం ఎక్కడ ఉంది? అది ఎప్పుడు ఏర్పడింది, ఎప్పుడు వచ్చింది, పాపాలను తొలగించేవాడా? స్వామి పుష్కరిణి ఇక్కడికి ఎందుకు వచ్చింది? చెప్పు.

జైగీషవ్య ఉవాచ శృణు భద్రే మహాభాగే వ్యఙ్కటేశస్య చాగమమ్ । ఆవయోర్దేవి పాపాని విషమం యాన్తి భామిని ॥ ౩,౨౬.

జైగీషవ్యుడు ఇలా అన్నాడు: శుభలక్షణాలయైనీ, మహాభాగ్యవంతురాలైనీ, వేంకటేశ్వరుని అవతారాన్ని విను. దేవీ, మన ఇద్దరి పాపాలు తొలగిపోతున్నాయి, అందాలవతీ!