గరుడపురాణమ్

తేషాం సకాశాదతిబాహుల్యసంఖ్యా గుణా హరౌ తేఽవిదితా వై రమాయాః । అతో హరే స్తవనే క్వాస్తి శక్తిస్తథాపి యత్నం స్తవనే తే కరిష్యే ॥ ౩,౨౫.

ఆ గుణాలు హరిలో ఎన్నో, అవి రమాకూ తెలియవు. అందుచేత హరిని స్తుతించటానికి శక్తి ఎక్కడ ఉంది? అయినా, నీ స్తోత్రంలో నేను ప్రయత్నం చేస్తాను.

తవ ప్రసాదాచ్చ రమాప్రసాదాద్విధిప్రసాదాత్భారతీశప్రసాదాత్ । రుద్రప్రసాదాత్స్తవనం తే కరిష్యే తథాపి విష్ణో మయి శాన్తిం కురుష్వ ॥ ౩,౨౫.

నీ కృపతో, రమా కృపతో, బ్రహ్మ కృపతో, సరస్వతి కృపతో, రుద్ర కృపతో, నీ స్తోత్రం చేస్తాను; అయినా, విష్ణూ, నాలో శాంతిని ప్రసాదించు.

యది ప్రసన్నోసి మయి త్వమీశ త్వత్పాదమూలే దేహి భక్తిం సదైవ । త్వద్దర్శనాద్దేవ శుభాశుభం చ నష్టం మదీయం హ్యశుభం చ నిత్యమ్ ॥ ౩,౨౫.

ప్రభూ, నీవు నాపై ప్రసన్నుడైతే, నీ పాదపద్మాలలో ఎప్పుడూ భక్తిని ప్రసాదించు. దేవా, నీ దర్శనంతో నా శుభాశుభాలు నశించిపోతాయి, నా దురదృష్టం ఎప్పుడూ తొలగిపోతుంది.

త్వన్మాయయా నష్టమిమం చ లోకం మదేన మత్తం బధిరం చాన్ధభూతమ్ । ఐశ్వర్యయోగేన చ యో హి మూకో జాతః సదా దీనాగుర్వాదికేషు ॥ ౩,౨౫.

నీ మాయ వల్ల ఈ లోకం మత్తులో మునిగి, మదంతో మత్తుగా, చెవికికూడదు, కళ్లకూడదు అయింది. ఐశ్వర్యబలంతో ఎవరైనా మూగవాడై, పెద్దల మధ్య ఎప్పుడూ దయనీయంగా ఉంటారు.

మా దేహి ఐశ్వర్యమనుత్తమం త్వత్పాదారవిన్దస్య విరుద్ధభూతమ్ । త్వం దేవ మే దేహి సతాం చ సంగం తవ స్వరూపప్రతిపాదకానామ్ ॥ ౩,౨౫.

నీ పాదారవిందానికి విరుద్ధంగా ఉన్న అపూర్వ ఐశ్వర్యాన్ని నాకు ఇవ్వవద్దు. దేవా, నీ స్వరూపాన్ని తెలియజేసే సద్భక్తుల సాంగత్యాన్ని నాకు ప్రసాదించు.

పుత్రాదీనామైహికం వాసుదేవ దగ్ధ్వా చ మే దేహి పాదారవిన్దే । సద్వష్ణవే క్రియమాణం చ కోపం దగ్ధ్వా చ మే దేహి పాదరవిన్దే ॥ ౩,౨౫.

వాసుదేవా, నా కుమారులు మొదలైన వారిపై ఉన్న మమకారాన్ని దహించి, నీ పాదారవిందాన్ని నాకు ప్రసాదించు. నిజమైన వైష్ణవునిలో కూడా కలిగే కోపాన్ని దహించి, నీ పాదారవిందాన్ని నాకు ప్రసాదించు.

ద్రవ్యాదికే క్రియమాణం చ లోభం దగ్ధ్వా వై మే దేహి పాదాబ్జమూలే । పుత్రాదికే క్రియమాణం చ మోహం దగ్ధ్వా చ మే దేహి పాదాబ్జమూలే ॥ ౩,౨౫.

ద్రవ్యాది విషయాలలో కలిగే లోభాన్ని దహించి, నీ పాదపద్మ మూలాన్ని నాకు ప్రసాదించు. కుమారులు మొదలైన వారిపై కలిగే మోహాన్ని దహించి, నీ పాదపద్మ మూలాన్ని నాకు ప్రసాదించు.

విద్యాం పుత్రం ద్రవ్యజాతం మదం చ దగ్ధ్వా చ మే దేహి పాదాబ్జమూలే । సద్వైష్ణవాసహమానస్వరూపం దగ్ధ్వా మాత్సర్యం పాహి మాం వేఙ్కటేశ ॥ ౩,౨౫.

విద్య, కుమారులు, ద్రవ్య సంపదపై కలిగే మదాన్ని దహించి, నీ పాదపద్మ మూలాన్ని నాకు ప్రసాదించు. వేంకటేశా, సద్భక్తులపై కలిగే అసూయను దహించి, నన్ను కాపాడు.

మన్త్రం చ మే దేహి నిదానమూర్తే యేనైవ మే స్యాత్తవ సంగశ్చ భూయః । నాన్యం వృణే తవ పాదాబ్జసంగాత్తదేవ మే దేహి మమ ప్రసన్నః ॥ ౩,౨౫.

సర్వకారణమూర్తీ, నీ సాంగత్యం మరల కలిగే విధంగా నాకు మంత్రాన్ని ప్రసాదించు. నీ పాదపద్మాల సాంగత్యం తప్ప నాకు మరొకటి అవసరం లేదు; నీవు ప్రసన్నుడైతే అదే నాకు ప్రసాదించు.

ఇతీరితః శ్రీనివాసః ప్రసన్న ఉవాచ దేవో హ్యమృతస్త్రవం చ । అత్రైవ కన్యే ప్రజపస్వ మన్త్రం సుగోప్యరూపం పరమాదరేణ ॥ ౩,౨౫.

ఇలా అడిగినప్పుడు, శ్రీనివాసుడు సంతోషంతో ఇలా అన్నాడు: "ఓ కన్యకా, ఇక్కడే, అత్యంత గోప్యంగా, పరమమైన భక్తితో ఆ మంత్రమును జపించు."

వక్ష్యామి మన్త్రం పరమాదరేణ శృణ్వద్య భక్త్యా పరమాదరేణ । అన్తః స్థమన్త్యం హ్యాద్యసంయుక్తమేవ సబిన్దు తద్వత్స్పర్శకాద్యేన యుక్తమ్ ॥ ౩,౨౫.

నేను ఇప్పుడు ఆ మంత్రమును పరమమైన గౌరవంతో చెప్పబోతున్నాను. నీవు భక్తితో, శ్రద్ధతో విను. ఆ మంత్రము అంతర్గతంగా ఉంటుంది, 'అ'తో ముగుస్తుంది, మొదటి అక్షరంతో కలిసిఉంటుంది, బిందువుతో కూడి, మొదటి స్పర్శాక్షరంతో కూడి ఉంటుంది.

ఏకారయుక్తం ప్రథమాన్తః స్థయుక్తం సమత్రికోణే చోష్మణా సంయుతం చ । తకారసక్తం స్వర్శమన్తః స్థయుక్తమాద్యన్త ఓంకారసమన్వితం చ ॥ ౩,౨౫.

ఆ మంత్రము 'ఎ'తో ప్రారంభమై, మొదటి స్వరంతో ముగుస్తుంది, లోపల కలిసిఉంటుంది, త్రికోణాకారంగా, ఉష్ణతతో కూడి ఉంటుంది, 'త'తో కలిసిఉంటుంది, శ్వాస్యంతో ముగుస్తుంది, మొదట, చివర 'ఓం'తో కూడి ఉంటుంది.

అనేన మన్త్రేణ తవేప్సితం చ భవేద్ధి కన్యే నాన్త్ర విచార్యమస్తి । ఏవం స ఉక్త్వా శ్రీనివాసో హరిస్తు ప్రతీకవద్దర్శయామాస రూపమ్ ॥ ౩,౨౫.

ఈ మంత్రముతో నీవు కోరినది నిశ్చయంగా సిద్ధిస్తుంది, ఓ కన్యకా. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఇలా చెప్పి, శ్రీనివాసుడు, హరి, తన రూపాన్ని ప్రతిమలా చూపించాడు.

నత్వా తు సా శ్రీనివాసం చ దేవీ ఉవాస హ స్వామిసరః సమీపే । తస్మిన్దినే బ్రాహ్మణాదీంశ్చ సర్వాన్సంతర్పయామాస చ షడ్రసాన్నైః ॥ ౩,౨౫.

ఆమె శ్రీనివాసునికి నమస్కరించి, తన ప్రభువు సరస్సు వద్దే ఉండింది. ఆ రోజు బ్రాహ్మణులు సహా అందరికీ ఆరు రుచుల భోజనాలతో తృప్తి పరచింది.

సాయఙ్కాలే శ్రీనివాసస్య దృష్ట్వా ఉత్సాహరూపైః శ్రీనివాసప్రతీకైః । సాకం భక్త్యా సంప్రణమ్యాథ దేవీ ప్రదక్షిణం శ్రీనివాసస్య సుష్ఠు ॥ ౩,౨౫.

సాయంత్రం, ఉత్సాహంతో ప్రకాశించే శ్రీనివాసుని రూపాలను చూసి, భక్తితో నమస్కరించి, శ్రీనివాసుని చక్కగా ప్రదక్షిణ చేసింది.

ననర్త దేవీ సుప్రతీకస్య చాగ్రే లజ్జాం త్యక్త్వా జయ దేవేతి చోక్త్వా । ఆనృత్తకాలే చ హరేశ్చ వక్త్రం దృష్ట్వా చ దృష్ట్యా తు పరం ననర్త ॥ ౩,౨౫.

అందమైన ప్రతిమ ముందు, ఆ దేవి సిగ్గు విడిచిపెట్టి 'జయ దేవా' అని పలుకుతూ నాట్యం చేసింది. నాట్యం చేస్తూ, హరివదనాన్ని చూస్తూ, తన చూపుతో మరింత ఆనందంగా నాట్యం చేసింది.

మమాద్య గాత్రం పావితం శ్రీనివాస మమాద్య నేత్రం సఫలం సంబభూవ । మమాద్య పాదౌ సార్థకౌ చైవ జాతౌ ప్రదక్షిణం శ్రీనివాసేశ కృత్వా ॥ ౩,౨౫.

శ్రీనివాసా, ఈ రోజు నా శరీరం పవిత్రమైంది. ఈ రోజు నా కళ్ళు ఫలప్రదమయ్యాయి. ఈ రోజు నా పాదాలు ప్రదక్షిణ చేసి సార్థకమయ్యాయి.

హస్తౌ చ మే సార్థకావద్య జాతౌ అగ్రే కృత్వా హస్తశబ్దం మురారేః । ఏవం వదన్తీ ప్రీణయన్తీ చ దేవం జగామసా స్తోత్రవచః కదమ్బైః ॥ ౩,౨౫.

ఈ రోజు నా చేతులు కూడా ముందుకు చాపి మురారి ముందు చేతి శబ్దం చేయడం వల్ల సార్థకమయ్యాయి. ఇలా మాట్లాడుతూ, దేవుని సంతోషపరిచింది. ఆ తరువాత స్తోత్రాల గుచ్చులతో పాడింది.

దేవాస్తదా దున్దుంభయో వినేదిరే తన్మస్తకే పుష్పవృష్టిం చ చక్రుః । తస్మిన్కాలే ఉభయోః పార్శ్వయోశ్చ నృత్యం చక్రుర్దేవతావారనార్యః ॥ ౩,౨౫.

అప్పుడు దేవతలు డుండుభి వాయిద్యాలు మోగించారు, ఆమె తలపై పుష్పవర్షం కురిపించారు. ఆ సమయంలో, రెండు వైపులా దేవతా స్త్రీలు నాట్యం చేశారు.

తథైవ తాస్తలశబ్దం చ కృత్వా తదా సర్వా నమనం చాపి చక్రుః । ఆనన్దశైలే సర్వదా త్విత్థమేవ సా సర్వదా నర్తయన్తీ చ వీన్ద్ర ॥ ౩,౨౫.

అలాగే, అందరూ చప్పట్లు కొడుతూ నమస్కరించారు. ఆనందశైల పర్వతంపై ఆమె ఎప్పుడూ ఇలా నాట్యం చేస్తూ ఉండేది, ఓ స్త్రీలలో ఇంద్రా.

ఆనన్దమగ్నా సాపి దేవీ జగామ స్వమాశ్రమం జైగిషవ్యేణ సార్ధమ్ । యాత్రామేవం యే న కుర్వన్తి వీన్ద్ర తేషాం చ సర్వం నిష్ఫలం చాహురార్యాః ॥ ౩,౨౫.

ఆ దేవి ఆనందంలో మునిగి, జైగీషవ్యునితో కలిసి తన ఆశ్రమానికి వెళ్లింది. ఇలాంటి యాత్ర చేయని వారు, ఓ స్త్రీలలో ఇంద్రా, వారి కార్యాలన్నీ వ్యర్థమని జ్ఞానులు చెబుతారు.

గత్వాశ్రమం జైగిషవ్యేణ సార్ధం గురుం త్వపృచ్ఛద్వేఙ్కటేశస్య మన్త్రమ్ । మన్త్రస్యార్థం బ్రూహి మే జైగిషవ్య మన్త్రావృత్తిం కుర్వతాం వై ఫలాయ ॥ ౩,౨౫.

జైగీషవ్యునితో కలిసి ఆశ్రమానికి వెళ్లి, ఆమె గురువును వేణ్కటేశుని మంత్రం గురించి అడిగింది: 'ఓ జైగీషవ్యా, మంత్రార్థాన్ని నాకు వివరించు. మంత్రాన్ని జపించే వారికి కలిగే ఫలితాన్ని చెప్పు.'

జైగీష్వ్య ఉవాచ । శృణుష్వ భద్రే వేఙ్కటే శస్య నామ్నస్త్వర్థం శ్రుత్వా హృదయే సంనిధత్స్వ ॥ ౩,౨౫.

జైగీషవ్యుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఓ మంగళకరమైనవాడా, వేణ్కటేశుని నామార్థాన్ని విను. వినిన తరువాత హృదయంలో నిలుపుకో.'

వితి హ్యుత్తమవాచీ స్యాద్యేతి జ్ఞానముదాహృతమ్ । కకారః సుఖవాచీ స్యాట్టేతి చిత్తముదాహృతమ్ ॥ ౩,౨౫.

'వి' అనగా ఉత్తమమైన మాటను సూచిస్తుంది, అందువల్ల అది జ్ఞానాన్ని సూచిస్తుంది. 'క' అనగా సుఖాన్ని సూచిస్తుంది, అందువల్ల అది మనసును సూచిస్తుంది.

ఈశత్వమాత్మవాచి స్యాదేవం జ్ఞేయం తు కన్యకే । పూర్ణజ్ఞానం సుఖం విత్తం వ్యాప్తత్వాద్వ్యఙ్కటాభిధః ॥ ౩,౨౫.

'ఈశ' అనగా ఆత్మాధిపత్యాన్ని సూచిస్తుంది. అలా అర్థం చేసుకోవాలి, ఓ కన్యకా. సంపూర్ణ జ్ఞానం, సుఖం, ఐశ్వర్యం — వ్యాప్తి ఉన్నందున వేణ్కట అనే పేరు వచ్చింది.

వ్య (వే) మిన్ద్రియాదికం ప్రోక్తం వ్యఙ్గభూతం హరౌ యతః । కటశ్చ సముదాయార్థో వ్యం (వేం) కటశ్చేన్ద్రియౌఘకః ॥ ౩,౨౫.

'వ్య' లేదా 'వే' అనగా ఇంద్రియాదులను సూచిస్తుంది, అవి హరిలో వ్యక్తమవుతాయి. 'కట' అనగా సముదాయాన్ని సూచిస్తుంది. 'వ్యంకట' అంటే ఇంద్రియాల సముదాయం.

స్వస్మిన్ప్రేరయతే యస్మాత్తస్మాద్వ్యఙ్కటనామకః । విషయే ప్రేషయేన్నిత్యమతో వ్యఙ్కటనామకః ॥ ౩,౨౫.

అవి తనలో ప్రేరేపించేవాడు కావడంతో ఆయనకు 'వ్యంకట' అనే పేరు వచ్చింది. అవి ఎప్పుడూ విషయాలవైపు పోవడానికి ప్రేరేపించేవాడు కనుక ఆయనకు 'వ్యంకట' అనే పేరు వచ్చింది.

విశిష్టజ్ఞానరూపత్వాద్వ్యేతి ముక్తాః సదా స్మృతాః । ముక్తానాం చ సమూహస్తు వ్యఙ్కటేతి ప్రకీర్తితః ॥ ౩,౨౫.

ఉత్తమమైన జ్ఞానం కలిగి ఉండడం వల్ల ముక్తులు ఎప్పుడూ ముక్తులుగానే గుర్తించబడతారు. ఆ ముక్తుల సమూహాన్ని 'వెంకట' అని పిలుస్తారు.

సదా ముక్తసమూహానామీశత్వాద్వ్యఙ్కటాభిధః । లిఙ్గదేహమతో జీవో వ్యఙ్కటేతి సమాహృతః ॥ ౩,౨౫.

ఎప్పుడూ ముక్తుల సమూహానికి అధికారం ఉండటం వల్ల దానిని 'వెంకట' అని అంటారు. అందువల్ల, శరీరాన్ని ధరించిన జీవుడిని కూడా 'వెంకట' అని పిలుస్తారు.