గరుడపురాణమ్

నక్షత్రవద్దృశ్యతే శ్రీనివాసః సదా ఋషీణామపరోక్షో హరిస్తు । స సూర్యవద్దృశ్యతే శ్రీనివాసః సంసారిణాం వేఙ్కటేశః ఖగేన్ద్ర ॥ ౩,౨౪.

శ్రీనివాసుడు ఋషులకు నక్షత్రంలా ఎప్పుడూ కనిపిస్తాడు; హరిదేవుడు వారికి ప్రత్యక్షంగా ఉంటాడు. సంసారంలో ఉన్నవారికి శ్రీనివాసుడు సూర్యునిలా కనిపిస్తాడు, పక్షిరాజా.

సందోహవద్దృశ్యతే వై ప్రకాశో మిథ్యావతాం దృశ్యతే శ్రీనివాసః । పాషాణవన్నైల్యరూపప్రకాశః శిలామాత్రే దృష్యతే వై కలౌ చ ॥ ౩,౨౪.

తప్పుడు అవతారాలవారికి శ్రీనివాసుడు వెలుగు గుంపులా కనిపిస్తాడు. ఆయన రూపం రాయి వలె ప్రకాశిస్తుంది; కలియుగంలో ఆయనను రాయిలా మాత్రమే చూస్తారు.

నృణాం సర్వేషాం శ్రీనివాసో హరిస్తు కలౌ స్వరూపం శ్రీనివాసస్య దేవీ । న మానుషాః ప్రవిజానన్తి సర్వే యతః కలౌ తామసా రాజసాస్తు ॥ ౩,౨౪.

దేవీ, కలియుగంలో అందరికీ శ్రీనివాసుడు హరిదేవుడు ఉన్నా, ఆయన అసలు రూపాన్ని మనుషులు గుర్తించరు. ఎందుకంటే కలియుగంలో అందరూ తామసిక, రాజసిక స్వభావాల్లో మునిగిపోతారు.

తత్సంగినః సాత్త్వికాః కేచిదేవ హ్యతో భక్తా దుర్లభా వై కలౌ చ । యే దృశ్యన్తే భక్తవత్తే న భక్తాః శిశ్రోదరయోర్భరణే చైవ సక్తాః ॥ ౩,౨౪.

కేవలం కొందరు మాత్రమే, ఆయనతో సత్సంగం కలిగి, సాత్విక స్వభావంతో ఉన్నవారు నిజమైన భక్తులు. అందుకే కలియుగంలో నిజమైన భక్తులు చాలా అరుదు. భక్తుల్లా కనిపించే వారు నిజంగా భక్తులు కాదు; వారు పిల్లల పోషణలో, తమ అవసరాల్లో మాత్రమే ఆసక్తి చూపుతారు.

కుర్వన్తి యాత్రాం చ తదర్థమేవ భక్తిజ్ఞానం దుర్లభం వై కలౌ చ । భక్తా యే వై న విరక్తాః సదైవ తేషాం హరేర్దర్శనం దుర్లభం చ ॥ ౩,౨౪.

వారు యాత్రలు కూడా తమ అవసరాలకోసమే చేస్తారు; కలియుగంలో భక్తి, జ్ఞానం చాలా అరుదైనవి. భక్తులైనా కూడా ఎప్పుడూ విరక్తి లేకపోతే, వారికీ హరిదేవుని దర్శనం దుర్లభమే.

భక్తస్వరూపం తవ వక్ష్యే ఖగేన్ద్ర యో జ్ఞానపూర్ణః పరమే స్నిగ్ధ ఏవ । న చ ద్వేషైర్బన్ధురో భక్తియుక్తస్తవ ద్వేషాఞ్ఛృణు వక్ష్యే చ సమ్యక్ ॥ ౩,౨౪.

పక్షిరాజా, నిజమైన భక్తుని స్వరూపాన్ని నేను చెప్పుతాను: జ్ఞానంతో నిండినవాడు, పరమమైన ప్రేమతో ఉండేవాడు, ద్వేషానికి దూరంగా ఉండేవాడు, భక్తితో నిండినవాడు. ఇప్పుడు ద్వేషం స్వరూపాన్ని కూడా నేను సరిగ్గా వివరించబోతున్నాను, విను.

జీవాభిదా హరిణాప్రాకృతేన స్వతన్త్రేణ హ్యస్వతన్త్రస్య నిత్యమ్ । జ్ఞానానన్దైః పరిపూర్ణే హరౌ చ గుణైరపూర్ణో హరిరిత్యేవ చిన్తా ॥ ౩,౨౪.

జీవుడు ఎప్పుడూ ఆధీనుడే, హరిదేవుడు మాత్రం స్వతంత్రుడు, ప్రాకృతికుడికాడు. హరిదేవుడు జ్ఞానం, ఆనందంతో నిండివున్నవాడు. కానీ, ఆయనలో గుణాలు తక్కువగా ఉన్నాయని భావించడం తప్పు.

శ్రీబ్రహ్మరుద్రాదిదివౌకసాం సదా తథా ద్విజానాం సంమానాయాశ్చ చిన్తా । విష్ణోః సకాశాద్బ్రహ్మరుద్రాదికానాం సదాధిక్యాలోచనం ద్వేష ఏవ ॥ ౩,౨౪.

బ్రహ్మ, రుద్రాది దేవతలకు ఎప్పుడూ గౌరవం ఇవ్వాలని, ద్విజులకు కూడా గౌరవం ఇవ్వాలని ఆలోచన కలుగుతుంది. విష్ణుదేవుని దృష్టిలో బ్రహ్మ, రుద్రాదులు ఎప్పుడూ గొప్పవారని భావించడం ద్వేషమే.

విష్ణోర్భద్రే హస్తపాదాదికానాం భేదజ్ఞానం ద్వేషమాహుర్మహాన్తః । అవతారాణా ఛేదభేదాదికం చ తథోచ్యతే మరణస్యాపి చిన్తా ॥ ౩,౨౪.

విష్ణుదేవుని చేతులు, కాళ్లు వంటివాటిలో తేడా ఉందని భావించడం ద్వేషమని మహాత్ములు చెబుతారు. ఆయన అవతారాల్లో తేడాలు చూడటం, మరణం కూడా కలుగుతుందని అనుకోవడం కూడా ద్వేషంగానే చెప్పబడింది.

తద్భక్తానాం ద్వేషణం చాహురార్యాస్తద్వాక్యానాం దూషణం ద్వేష ఏవ । నచ ద్వేషైః సంయుతా యే చ లోకే కన్యే దృశ్యన్తే న తు భక్తాః కదాచిత్ ॥ ౩,౨౪.

ఆయన భక్తులపై ద్వేషం చూపడం, వారి మాటలను తప్పు పడటం కూడా ద్వేషమే అని సద్గురుులు చెబుతారు. లోకంలో ద్వేషంతో ఉన్నవారు ఎప్పుడూ నిజమైన భక్తులు కాలేరు, కన్యకా.

కన్యోవాచ । జైగీషవ్య బ్రూహి మే కే చ భక్తా భక్తిం కథం దర్శయామాసురేతే । తేషాం హరిః శ్రీనివాసో మహాత్మా త్రాతా సదా భక్తవర్గే దయాలుః ॥ ౩,౨౪.

కన్యక ఇలా అడిగింది: జైగీషవ్యా, ఎవరు నిజమైన భక్తులు? వారు భక్తిని ఎలా చూపిస్తారు? అలాంటి వారికి శ్రీనివాసుడు హరిదేవుడు మహాత్ముడు ఎప్పుడూ రక్షకుడిగా, భక్తులకు దయతో ఉంటాడు.

జైగీషవ్యస్త్వేవముక్తో మహాత్మా ఉవాచ కన్యాం సంస్మరన్ భక్తవర్యః । జైగీషవ్య ఉవాచ । ప్రహాదాద్యా శ్రీనివాసస్య భక్తాః కృత్వా నృసింహే చోత్తమాం భక్తిమేవ ॥ ౩,౨౪.

అప్పుడు జైగీషవ్య మహాత్ముడు, గొప్ప భక్తులను స్మరించుకుంటూ ఆ కన్యకతో ఇలా అన్నాడు: ప్రహ్లాదుడు మొదలైనవారు శ్రీనివాసుని భక్తులు. వారు నృసింహునికి ఉత్తమమైన భక్తిని చూపించారు.

అవాప సామ్రాజ్యమనుత్తమం చ జ్ఞానం నృసింహాత్సమవాప పశ్చాత్ । పరాశరః శ్రీనిబాసస్య భక్తో భక్తిం కృత్వా వ్యాసరూపం హరిం చ ॥ ౩,౨౪.

అతడు అపూర్వమైన సామ్రాజ్యాన్ని పొందాడు, ఆ తరువాత నృసింహుని నుండి జ్ఞానాన్ని పొందాడు. పరాశరుడు శ్రీనివాసుని భక్తుడు, భక్తితో ఉండగా హరిదేవుడు వ్యాసరూపంగా ప్రత్యక్షమయ్యాడు.

స్తుత్వా తేన జ్ఞానతత్త్వం హ్యవాప్య జగామ మోక్షం భక్తిసంవర్ధితాత్మా । యో నారదః శ్రీనివాసస్య భక్తో భక్తిం కృత్వా గర్భవాసే హరౌ చ ॥ ౩,౨౪.

ఆ పరమాత్ముని స్తుతించి, నారదుడు భక్తితో తన మనసును పెంపొందించుకొని, జ్ఞానసారాన్ని పొందాడు. అలా మోక్షాన్ని పొందాడు. శ్రీనివాసుని భక్తుడైన నారదుడు, గర్భంలో ఉన్నప్పటికీ హరిలో భక్తిని ఆచరించాడు.

తయా భక్త్యా బ్రహ్మపుత్రత్వమాప జ్ఞానప్రాప్త్యా తేన ముక్తిం జగామ । యో హ్యంబరీషః శ్రీనివాసస్య భక్తః కృత్వా భక్తిం పరదేవ హరౌ చ ॥ ౩,౨౪.

ఆ భక్తితో అంబరీషుడు బ్రహ్మపుత్రుడిగా అయ్యాడు. జ్ఞానాన్ని పొందడం వల్ల మోక్షాన్ని పొందాడు. శ్రీనివాసుని భక్తుడైన అంబరీషుడు, పరమదేవుడైన హరిలో భక్తిని ఆచరించాడు.

జప్త్వా జ్ఞానం ప్రాప్య దుర్వాసకశ్చాప్యవాప మోక్షం తేన సంవర్ధితాత్మా । ముచుకున్దో వై శ్రీనివాసస్య భక్తో వైరాగ్యతో భక్తిదార్ఢ్యం చ కృత్వా ॥ ౩,౨౪.

దుర్వాసుడు జపం చేసి జ్ఞానాన్ని పొందాడు, అలా మోక్షాన్ని కూడా పొందాడు. ఆ విధంగా తన హృదయాన్ని పెంపొందించుకున్నాడు. ముచుకుందుడు శ్రీనివాసుని భక్తుడై, విరక్తితో భక్తిలో దృఢతను సాధించాడు.

తత్త్వజ్ఞానం ప్రాప్య విష్ణోర్మహాత్మా హ్యవాప మోక్షం తేన సంవర్ధితాత్మా । స పుణ్డరీకః శ్రీనివాసస్య భక్తః పిత్రాదిష్టో విష్ణుభక్తిం చ కృత్వా ॥ ౩,౨౪.

విష్ణువు యొక్క తత్త్వజ్ఞానాన్ని పొందిన ఆ మహాత్ముడు, అలా మోక్షాన్ని పొందాడు. తన హృదయాన్ని పెంపొందించుకున్నాడు. పితృవులు చెప్పినట్లు శ్రీనివాసుని భక్తుడైన పుండరీకుడు, విష్ణుభక్తిని ఆచరించాడు.

హరిప్రాసాదాజ్జ్ఞానమనుత్తమం చాప్యవాప మోక్షం భక్తిసంవర్ధితాత్మా । బ్రహ్మా చ వాయుశ్చ సరస్వతీ చ జ్ఞాతవ్యాః సర్వే ఋజుయోగినశ్చ ॥ ౩,౨౪.

హరిదయ వల్ల, వారు అత్యుత్తమ జ్ఞానాన్ని మరియు మోక్షాన్ని పొందారు. వారి మనస్సు భక్తితో పెరిగింది. బ్రహ్మ, వాయువు, సరస్వతి మరియు సత్యమార్గంలో నడిచే యోగులు అందరూ ఇలానే తెలుసుకోవాలి.

అచ్ఛిన్నభక్తాశ్చ సదా మురారేర్న కామ్యరక్తాః శుద్ధరూపా హి తే చ । గిరీశనాగేశఖగేశసంజ్ఞా దేవాః శుక్రారౌ గురుచన్ద్రేన్దుసూర్యాః ॥ ౩,౨౪.

మురారి మీద ఎప్పుడూ విడిపోని భక్తి కలిగినవారు, కోరికలకు లోనవ్వని, పవిత్ర స్వభావం కలవారు. గిరీశుడు, నాగేశుడు, ఖగేశుడు, శుక్రుడు, అరుడు, గురువు, చంద్రుడు, ఇంద్రుడు, సూర్యుడు అనే దేవతలు కూడా అలాంటివారే.

జలేశోగ్నిర్మనుధర్మౌ కుబేరః విఘ్నేశనాసత్యమరుద్గణాశ్చ । పర్జన్యమిత్రాదయ ఏవ సర్వే సదా హ్యేతే శ్రీనివాసస్య భక్తాః ॥ ౩,౨౪.

జలేశుడు, అగ్ని, మనువు, ధర్ముడు, కుబేరుడు, విఘ్నేశుడు, నాసత్యుడు, మరుత్ గణాలు, పర్జన్యుడు, మిత్రుడు మరియు ఇతరులు— వీరందరూ ఎప్పుడూ శ్రీనివాసుని భక్తులే.

విశ్వామిత్రో భృగురౌర్వశ్చ కుత్సో మరీచిరత్రిః పులహః క్రతుశ్చ । శక్తిర్వసిష్ఠో సౌతమీయో పులస్త్యో భారద్వాజః శ్రీనివాసస్య భక్తాః ॥ ౩,౨౪.

విశ్వామిత్రుడు, భృగువు, ఔర్వుడు, కుత్సుడు, మరీచి, అత్రి, పులహుడు, క్రతువు, శక్తి, వశిష్ఠుడు, సౌతమీయుడు, పులస్త్యుడు, భరద్వాజుడు— వీరందరూ శ్రీనివాసుని భక్తులే.

మాన్ధాతా నహుషోంబరీషసగరౌ రాజా పృథుర్హైహయో ఇక్ష్వాకుర్భరతో యయాతిసుతలౌ ధర్మో వికుక్షిస్తథా । ఉత్తానశ్చ బిభీషణో దశరథో హ్యేతే మహాజ్ఞానినః శ్రీమద్వేఙ్కటనాయకస్య చ గురోర్భక్తాః సదా సంస్మృతాః ॥ ౩,౨౪.

మాంధాత, నహుషుడు, అంబరీషుడు, సాగరుడు, రాజా పృథు, హైహయుడు, ఇక్ష్వాకు, భరతుడు, యయాతి, సుతలుడు, ధర్ముడు, వికుక్షి, ఉత్తానుడు, విభీషణుడు, దశరథుడు— వీరు మహాజ్ఞానులు, శ్రీ వేంకటనాయకుని మరియు ఆయన గురువుని ఎప్పుడూ భక్తిగా స్మరిస్తారు.

భాగీరథీ సముద్రశ్చ యమునా చ సరస్వతీ । గోదావరీ నర్మదా చ కృష్ణా భీమరథీ తథా ॥ ౩,౨౪.

భాగీరథి, సముద్రం, యమునా, సరస్వతి, గోదావరి, నర్మదా, కృష్ణా, భీమరథి కూడా అలాగే ఉన్నాయి.

సరయూఫల్గుకావేరీగణ్డకీ కపిలా స్తథా । ఇత్యేతాశ్చ హరేర్భక్తాః సంతి చాత్రైవ భామిని ॥ ౩,౨౪.

సరయూ, ఫల్గు, కావేరి, గండకి, కపిలా— ఇవన్నీ కూడా ఇక్కడ హరి భక్తులే, ఓ సుందరి!

అభిప్రాయం తత్ర వక్ష్యే శృణు కన్యే మయా సతి । యత్ర ప్రవర్తతే మార్గే కథా విష్ణోర్మహాత్మనః ॥ ౩,౨౪.

అక్కడి ఉద్దేశాన్ని నేను చెబుతాను, విను కన్యా! ఎక్కడ విశ్ణువు గొప్పతనాన్ని చెప్పే కథ మార్గం ప్రబలిస్తుందో, అక్కడే.

వర్తన్తే వైష్ణవా యత్ర హరితత్త్వార్థబోధకాః । తత్రైవ భక్తాః సర్వేపి సంతి విష్ణోస్తథైవ చ ॥ ౩,౨౪.

ఎక్కడ వైష్ణవులు హరితత్త్వాన్ని బోధిస్తూ ఉంటారో, అక్కడే విష్ణువు భక్తులు అందరూ ఉంటారు.

యే దేవయాత్రాం పరమాత్మచిన్తయా కుర్వన్తి తే హరిభక్తాశ్చ నాన్యే । యతో హరౌ పరమే వైష్ణవానాం సర్వం నిష్ఠామేతి కృత్యం ఖగేన్ద్ర ॥ ౩,౨౪.

పరమాత్మను ధ్యానిస్తూ దేవయాత్ర చేయువారు మాత్రమే హరి భక్తులు, ఇతరులు కాదు. ఎందుకంటే, పరమహరిలోనే వైష్ణవుల అన్ని కార్యాలు, లక్ష్యాలు నెరవేరుతాయి, ఓ గరుత్మంతుడు!

శేషాచలం సమాసాద్య హ్యన్నవస్త్రాదిభూషణమ్ । యో న దద్యాదభక్తః స తతః కో ను పరః పశుః ॥ ౩,౨౪.

శేషాచలాన్ని చేరినవాడు, అన్నం, వస్త్రం, అలంకారాలు ఇవ్వకపోతే, అతనికి భక్తి లేదు. అలాంటి వాడికి కన్నా మరొకడు మృగం ఎవరు?

భక్తా హరేః శ్రీనివాసాచలే చ గఙ్గాదిరూపేణ చ తత్రతత్ర । తిష్ఠన్తి సేవార్థమురుక్రమస్య తేషాం పూజా నైవ కార్యా చ దేవి ॥ ౩,౨౪.

హరి భక్తులు, శ్రీనివాసాచలంలో, గంగా మొదలైన రూపాలలో, అక్కడక్కడ సేవకోసం నిలిచివుంటారు. వారికి పూజ చేయకూడదు, ఓ దేవి!