గరుడపురాణమ్

ఏవం జ్ఞాత్వా సర్వదా లక్ష్మణా తు హరిం సదా ప్రీణయామాస దేవీ । సపర్యయా వై క్రియమాణయా హరిః పతిర్మమ స్యాదితి చిన్తయానా

ఇలా తెలుసుకొని, లక్ష్మణా ఎప్పుడూ హరిని పూజిస్తూ సంతోషపరిచేది; 'హరి నా భర్త కావాలి' అని ఆలోచిస్తూ భక్తితో సేవ చేసేది.

తత్యాజ దేహం విష్ణుపతిత్వకామా మద్రేషు వై వీన్ద్ర పుత్రీ ప్రజాతా । స్వయంవరే లక్ష్మణాయా అహం చ భిత్త్వా లక్ష్యం భూపతీన్ద్రావయిత్వా

విష్ణువు భార్య కావాలని ఆశించి, వింద్రుని కుమార్తె నా జనుల మధ్య తన శరీరం విడిచింది. లక్ష్మణా స్వయంవరంలో నేను లక్ష్యాన్ని ఛేదించి, వచ్చిన రాజులను ఓడించాను.

పాణిగ్రహం లక్ష్మణాయాశ్చ కృత్వా గత్వా పురీం రమయామాస దేవీ । తథైవాహం జాంబవత్యా వివాహం మత్పత్నీత్వే కారణం త్వాం బ్రవీమి

లక్ష్మణాను పెళ్లి చేసుకుని, ఆమెను నా నగరానికి తీసుకెళ్లి, రాణిని ఆనందపరిచాను. అలాగే నేను జాంబవతిని పెళ్లి చేసుకున్నాను. ఆమె నా భార్యగా ఎందుకు అయ్యిందో ఇప్పుడు నీకు చెబుతాను.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౨౩ శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । సోమస్య పుత్రీ పూర్వసర్గే బభూవ భార్యా మదీయా జామ్బవతీ మమ ప్రియా । తాసాం మధ్యే హ్యధికా వీన్ద్ర కిఞ్చిద్రుద్రాదిభ్యః పఞ్చగుణైర్విహీనా ॥ ౩,౨౩.

శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: పూర్వ సృష్టిలో జాంబవతి సోముని కుమార్తెగా జన్మించి, నా భార్యగా మారింది. ఆమె నాకు ఎంతో ప్రియమైనది. వింద్రా! వారిలో ఆమె కొంతమంది కన్నా మెరుగైనదే అయినా, రుద్రుడు మొదలైనవారిలో ఉన్న ఐదు లక్షణాలు ఆమెకు లేవు.

యదావేశో బలవాన్స్యాద్రమాయాం తదానాస ప్రియతే కేశవోలమ్ । యదావేశాద్ధ్రాసముపైతి కాలే తదా తాసాం సామ్యమాహుర్మహాన్తః ॥ ౩,౨౩.

ఓ మహాబలశాలి! ఎప్పుడు బలమైన ఆవేశం కలుగుతుందో, అప్పుడే కేశవుడు ఎంతో సంతోషిస్తాడు. ఆ ఆవేశం కాలక్రమంలో తగ్గిపోతే, పెద్దలు వారందరిలో సమానత్వం ఉందని అంటారు.

లక్ష్మ్యావేశః కిఞ్చిదస్త్యేవ నిత్యమతస్తాభ్యః కిఞ్చిదాధిక్యమస్తి ॥ ౩,౨౩.

లక్ష్మీదేవి కృప ఎప్పుడూ కొంతమేర ఉంటుంది. అందుకే ఆమెకు ఇతరులకన్నా కొంత అధికత ఉంది.

గరుడ ఉవాచ । తాసాం మధ్యే జామ్బవన్తీ తు కృష్ణ ఆరాధనం కీదృశం సా చకార । తన్మే బ్రూహి కృపయా విశ్వమూర్తే ఆధిక్యే వై కారణం తాభ్య ఏవ ॥ ౩,౨౩.

గరుడుడు ఇలా అడిగాడు: వారిలో జాంబవతి కృష్ణుని కోసం ఎలా ఆరాధన చేసింది? ఓ విశ్వమూర్తీ! ఆమెకు ఉన్న ప్రత్యేకతకు కారణం ఏమిటో దయచేసి చెప్పు.

గరుడేనైవముక్తస్తు భగవాన్ దేవకీసుతః । మేఘగంభీరయా వాచా ఉవాచ వినతాసుతమ్ ॥ ౩,౨౩.

గరుడుడు ఇలా అడిగినప్పుడు, దేవకీ కుమారుడు మేఘంలా గంభీరమైన స్వరంతో వినతా కుమారుడికి ఇలా చెప్పాడు.

శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । యా పూర్వసర్గే సోమపుత్రీ బభూవ పితుర్గృహే వర్తమానాపి సాధ్వీ । జన్మ స్వకీయం సార్థకం వై చకార పిత్రా సాకం విష్ణుశుశ్రూషణే న చ ॥ ౩,౨౩.

శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: పూర్వ సృష్టిలో ఆమె సోముని కుమార్తెగా, తండ్రి ఇంట్లో ఉండి, మంచి గుణాలుతో జీవించింది. తండ్రితో కలిసి విష్ణువుని సేవచేసి తన జన్మను సార్థకంగా మార్చుకుంది.

శుశ్రావ నిత్యం సత్పురాణాని చైవం చక్రే సదా విష్ణుపాదప్రణామమ్ । చక్రే సదా తారకస్యాపి విష్ణోః ప్రదక్షిణం స్మరణం కుర్వతీ సా ॥ ౩,౨౩.

ఆమె ఎప్పుడూ సత్యమైన పురాణాలను వినేది. ఎల్లప్పుడూ విష్ణువు పాదాలకు నమస్కరించేది. తరచూ విష్ణువు విగ్రహాన్ని ప్రదక్షిణ చేసి, ఆయనను, తారకుని కూడా స్మరించేది.

పిత్రా సాకం సా తు కన్యా ఖగేన్ద్ర వైరాగ్యయుక్తా శ్రవణాత్సంబభూవ । కేశం చ మిత్రం ద్విరదాదికం చ అనర్ఘ్యరత్నాని గృహాదికం చ ॥ ౩,౨౩.

తండ్రితో కలిసి ఆ కన్యకా, ఓ పక్షిరాజా! వినడం వల్ల విరక్తి కలిగి, జుట్టు, స్నేహితులు, ఏనుగులు, అమూల్య రత్నాలు, ఇల్లు మొదలైనవన్నీ—

సర్వం హ్యేతన్నశ్వరం చైవ మేనే మమాధీనం హరిణా వై కృతం చ । యేనైవ దత్తం పుత్రమిత్రాదికం చ తేనా హృతం వేదనాం నైవ చక్రే ॥ ౩,౨౩.

ఇవి అన్నీ నశ్వరమని, ఇవన్నీ నాకే చెందినవని, హరి ఇచ్చినవని భావించింది. ఆయన ఇచ్చిన పిల్లలు, స్నేహితులు మొదలైనవన్నీ తిరిగి ఆయన తీసుకున్నా, ఆమె దుఃఖించలేదు.

అద్యైవ విష్ణుః పరమో దయాలుః దయాం మయి కృతవాంస్తేన సుష్ఠు । పిత్రా సాకం కన్యకా సా తు వీన్ద్ర సదాత్మని హ్యమలే వాసుదేవే ॥ ౩,౨౩.

ఈ రోజుకూడా పరమ దయామయుడైన విష్ణువు నాపై గొప్ప కరుణ చూపాడు. తండ్రితో కలిసి ఆ కన్యకా, ఓ వింద్రా! ఎల్లప్పుడూ పవిత్రమైన ఆత్మ అయిన వాసుదేవునిలో నివసించింది.

ఏకాన్తత్వం సుష్ఠు భక్త్యా గతా సా యదృచ్ఛయా సోపపన్నేన దేవీ । అకల్పయన్త్యాత్మనో వీన్ద్ర వృత్తిం చకార యత్సావధిరాధం ప్రథైవ ॥ ౩,౨౩.

ఆమె సంపూర్ణ భక్తితో ఏకాంతతను సాధించింది, వింద్రా! తన ఇష్టంతో ఆ దేవి తన జీవన విధానాన్ని ఏర్పరచుకుంది. అది అందరికీ ఆదర్శంగా నిలిచింది.

సా వై విత్తం విష్ణుపాదారవిన్దే దుః ఖార్ణవాత్తరాకే సంచకార । వాగీన్ద్రిద్రియం ఖగ సమ్యక్చకార హరేర్గుణానాం వర్ణనే వా సదైవ ॥ ౩,౨౩.

ఆమె తన సంపదను విష్ణువు పాదారవిందాల వద్ద సమర్పించి, బాధ సముద్రాన్ని దాటే తూడుగా చేసుకుంది. ఓ పక్షిరాజా! ఆమె తన వాక్కును, ఇంద్రియాలను ఎల్లప్పుడూ హరిలోని గుణాలను వర్ణించడానికే వినియోగించింది.

హస్తౌ చ విష్ణోర్గృహసంమార్జనాదౌ చకార దేవీ గాత్రమలాపహారమ్ । శ్రోత్రం చ చక్రే హరిసత్కథోదయే మోక్షాదిమార్గే హ్యమృతోపమే చ ॥ ౩,౨౩.

తన చేతులతో విష్ణువు ఇంటిని శుభ్రపరిచింది, ఆయన శరీరంలోని మలినాలను తొలగించింది. తన చెవులను హరి సత్కథలు వినడానికీ, మోక్ష మార్గాన్ని, అమృతంతో సమానమైన వాటిని వినడానికీ ఉపయోగించింది.

నేత్రం చ చక్రే ప్రతిమాదిదర్శనే అనాదికాలీనమలాపహరిణీ । సద్వైష్ణవానాం స్పర్శనే చైవ సంగే నిర్మాల్యగన్ధానువిలేపనే త్వక్ ॥ ౩,౨౩.

తన కళ్లతో విష్ణువు విగ్రహాలను దర్శించి, అనాదికాలంగా ఉన్న మలినాలను తొలగించుకుంది. సత్స్వైష్ణవులను తాకడం, వారి సాంగత్యం, వారు సమర్పించిన పుష్పమాలల సువాసనను తన చర్మంతో అనుభవించింది.

ఘ్రార్ణేద్రియం సా హరిపాదసారే చకార సంసారవిముక్తిదే చ । జిహ్వేన్ద్రియం హరినైవేద్యశేషే శ్రీమత్తులస్యాదివిమిశ్రితే చ ॥ ౩,౨౩.

తన ముక్కుతో హరి పాదాల సువాసనను పీల్చింది, అది సంసార బంధనాల నుంచి విముక్తి ఇస్తుంది. తన నాలుకను హరి నైవేద్య శేషాన్ని, పవిత్ర తులసితో కలిపినదాన్ని రుచిచూడడానికే ఉపయోగించింది.

పాదౌ హరేః క్షేత్రపథానుసర్పణే శిరో హృషీకేశపదాభివన్దనే । కామం హృదాస్యే తు హరిదాస్యకామ్యా తథోత్తమశ్లోకజనాశ్చరన్తి ॥ ౩,౨౩.

తన కాళ్లతో హరి క్షేత్రాల మార్గాల్లో నడిచింది, తలతో హృషీకేశుని పాదాలకు వందనం చేసింది. హరిదాస్యాన్ని కోరుతూ తన హృదయం, నోరు అర్పించింది. ఇదే ఉత్తమ భక్తులు చేసే విధానం.

నిష్కామరూపే చ మతిం చకార వాగిన్ద్రియం స్తవనం స్వీచకార । ఏవం సదా కార్యసమూహమాత్మనా సమర్పయిత్వా పరమేశపాదయోః ॥ ౩,౨౩.

ఆమె తన మనసును ఆశలేమిగా నిలిపి, తన మాటలను, ఇంద్రియాలను భగవంతుని స్తుతికి అర్పించింది. ఇలా, తన చేసే ప్రతి పనిని ఎప్పుడూ పరమేశ్వరుని పాదాలకు సమర్పించేది.

తీర్థాటనార్థం తు జగామ పిత్రా సాకం హరేః ప్రీణనాద్యర్థమేవ । ఆరాధయిత్వా బ్రాహ్మణాన్విష్ణుభక్తానాదౌ గృహే వస్త్రసంభూషణాద్యైః ॥ ౩,౨౩.

తీర్థయాత్ర కోసం, హరిదేవుని సంతోషపెట్టాలనే ఉద్దేశంతో, తండ్రితో కలిసి బయలుదేరింది. ముందుగా, ఇంట్లో విష్ణుభక్తులైన బ్రాహ్మణులను వస్త్రాలు, ఆభరణాలు మొదలైన వాటితో పూజించింది.

పశ్చాత్కల్పం కారయామాస దేవీ విష్ణోరగ్రే తీర్థయాత్రార్థమేవ । యావత్కాలం తీర్థయాత్రా ముకున్ద తావత్కాలం తూర్ధ్వరేతా భవామి ॥ ౩,౨౩.

తర్వాత, దేవి విష్ణుమూర్తి ముందు తీర్థయాత్ర కోసం ప్రత్యేక పూజ చేసింది. 'ముకుందా! ఈ యాత్ర జరుగుతున్నంత కాలం నేను బ్రహ్మచర్యంగా ఉంటాను' అని ప్రతిజ్ఞ చేసింది.

యావత్కాలం తీర్థయాత్రాం కరిష్యే తావద్దత్తాద్వైష్ణవానాం చ సంగమ్ । హరేః కథాశ్రవణం స్యాన్ముకున్ద నావైష్ణవానాం సంగినామఙ్గసంగమ్ ॥ ౩,౨౩.

'ఈ తీర్థయాత్ర జరుగుతున్నంత వరకు, దానం పొందిన వైష్ణవులతో మాత్రమే సాంగత్యం చేస్తాను. హరికథలు వినడం జరుగుతుంది, ముకుందా! వైష్ణవులు కానివారితో కలవను.'

సుహృజ్జనైః పుత్రమిత్రాదికైశ్చ దీర్థాటనం నైవ కుర్యాం ముకున్ద । కుర్వన్తి యే కామ్యయా తీర్థయాత్రాం తేషాం సంగం కురు దూరే ముకున్ద ॥ ౩,౨౩.

'స్నేహితులు, కుమారులు, ఇతరులతో కలిసి తీర్థయాత్ర చేయను, ముకుందా! కోరికలతో యాత్ర చేసే వారిని దూరంగా ఉంచు, ముకుందా!'

శాలగ్రామం యే విహాయైవ యాత్రాం కుర్వన్తి తేషాం కిం ఫలం ప్రాహురార్యాః । యదా తీర్థానాం దర్శనం స్యాత్తదైవ శాలగ్రామం పురతః స్థాపయిత్వా ॥ ౩,౨౩.

'శాలగ్రామాన్ని పక్కన పెట్టి యాత్ర చేసే వారికి ఫలం ఏముంటుంది? మహాత్ములు ఏమంటారు? తీర్థాలను దర్శించే ప్రతిసారి శాలగ్రామాన్ని ముందుగా ఉంచాలి.'

తీర్థాటనం పాదచైరైః కృతం చేత్పూర్ణం ఫలం ప్రాహురార్యాః ఖగేన్ద్ర । పాదత్రాణం పాదరక్షాం చ కృత్వా తీర్థాటనం పాదహీనం తదాహుః ॥ ౩,౨౩.

'కాలినడకన తీర్థయాత్ర చేస్తే పూర్తి ఫలం లభిస్తుంది అని జ్ఞానులు చెబుతారు, పక్షిరాజా! చెప్పులు లేదా పాదరక్షలు వేసుకుని వెళితే యాత్రను అసంపూర్ణంగా అంటారు.'

యో వాహనే తురగే చోపవిష్టస్తీర్థాటనం కురుతే చార్ధహీనమ్ । వృషాదీనాం వాహనే పాదమాహుః పరాన్నానాం భోజనే వ్యర్థమాహుః ॥ ౩,౨౩.

'గుర్రం లేదా వాహనంపై కూర్చుని యాత్ర చేస్తే అర ఫలం మాత్రమే లభిస్తుంది. ఎద్దులపై వెళితే కాలినడకగా పరిగణిస్తారు. ఇతరుల ఆహారం తింటే ఫలం ఉండదు.'

మహాత్మనాం వేదవిదాం యతీనాం పరాన్నానాం భోజనే నైవ దోషః । సంకల్పయిత్వా పరమాదరేణ జగామ సా తీర్థయాత్రార్థమేవ ॥ ౩,౨౩.

'మహాత్ములు, వేదపండితులు, యతులకు ఇతరుల ఆహారం తినడంలో తప్పు లేదు. పరమ భక్తితో సంకల్పించి, ఆమె తీర్థయాత్ర కోసం బయలుదేరింది.'

ఆదౌ స్నాత్వా హరినిర్మాత్యగన్ధం విసర్జయిత్వా శ్రవణం వై చకార । పిత్రా సాకం భోజనం చాపి కృత్వా అగ్రే దినే క్రోశమేకం జగామ ॥ ౩,౨౩.

'ముందుగా స్నానం చేసి, హరిదేవుని గంధాన్ని తొలగించి, శ్రవణం చేసింది. తండ్రితో కలిసి భోజనం చేసి, మొదటి రోజు ఒక క్రోశం ప్రయాణించింది.'