అలక్షణం మన్యతే యద్ధి తస్య దుర్లక్షణం నైవ తచ్చిన్తనీయమ్ । అష్టావింశతిం లక్షణం వై హరస్య న భారతీవచ్చిన్తనీయం ఖగేన్ద్ర
ఏదైనా లక్షణం లేకపోతే, అది అరుదైనదిగా భావించాలి, దాని గురించి ఆలోచించకూడదు. హరుడికి ఉన్న ఇరవై ఎనిమిది లక్షణాలను భారతి లక్షణాలతో పోల్చకూడదు, పక్షిరాజా.
అతో హరః క్రోధరూపీ సదైవ తయోరభావాత్సత్యముక్తం తథైతత్ । అతో ద్వయం నాస్తి రుద్రే ఖగేన్ద్ర శిశ్నోదరే కిఞ్చిదాధిక్యమస్తి
కాబట్టి, హరుడు ఎప్పుడూ కోపరూపుడిగా ఉంటాడు, అది నిజమే, ఎందుకంటే ఆ లక్షణాలు అతనికి లేవు. అందువల్ల, రుద్రుని శిశ్నం లేదా కడుపులో ఏదైనా అదనంగా ఉండదు, పక్షిరాజా.
సప్తాధికైర్వింశతిలక్షణైస్తు సమాయుతాః స్వస్త్రియో లక్ష్మణాద్యాః । షడ్వింశత్యా లక్షణైశ్చాపి యుక్తా వారుణ్యాద్యా పఞ్చవింశైశ్చ చన్ద్రః
లక్ష్మణాదులు మొదలైన అతని భార్యలకు ఇరవై ఏడు లక్షణాలు ఉంటాయి. వరుణీ మొదలైనవారికి ఇరవై ఆరు లక్షణాలు, చంద్రుడికి ఇరవై ఐదు లక్షణాలు ఉంటాయని చెబుతారు.
అర్థశ్చతుర్వింశతిభిశ్చైవ యుక్తో నాసావాయోర్ద్వ్యధికా వింశతిశ్చ లక్షణైశ్చైకవింశత్యా శచీ యుక్తా న సంశయః
అర్థదేవుడు ఇరవై నాలుగు లక్షణాలతో ఉన్నాడు. వాయుదేవుని ముక్కు ఇరవై రెండు లక్షణాలతో ఉంది. శచీదేవికి ఇరవై ఒక లక్షణాలు ఉన్నాయని సందేహం లేదు.
ప్రవాహా వింశకైర్యుక్తా యమ ఏకోనవింశకైః । పాశ్యష్టాదశభిర్యుక్తో దశసప్తయుతోఽనలః
నదులు ఇరవై లక్షణాలతో ఉంటాయి. యముడు పంతొమ్మిది లక్షణాలతో ఉన్నాడు. పాశ్యుడు పద్దెనిమిది లక్షణాలతో ఉన్నాడు. అగ్నిదేవుడు పదిహేడు, పది లక్షణాలతో ఉన్నాడు.
వైవస్వతః షోడశభిమిత్రః పఞ్చదశైర్యుతః । చతుర్దశైస్తు(చతుర్వింశైస్తు?) ధనపః పావకస్తు త్రయోదశైః
వైవస్వతుడు పదహారు లక్షణాలతో ఉన్నాడు. మిత్రుడు పదిహేను లక్షణాలతో ఉన్నాడు. ధనదుడు పద్నాలుగు లక్షణాలతో ఉన్నాడు. పావకుడు పదమూడు లక్షణాలతో ఉన్నాడు.
గఙ్గా ద్వాదశభిర్యుక్తా బుధ ఏకాదశైర్యుతః । శనిస్తు దశసంఖ్యాకైః పుష్కరో నవభిర్యుతః
గంగాదేవి పన్నెండు లక్షణాలతో ఉన్నది. బుధుడు పదకొండు లక్షణాలతో ఉన్నాడు. శనిదేవుడు పది లక్షణాలతో ఉన్నాడు. పుష్కరుడు తొమ్మిది లక్షణాలతో ఉన్నాడు.
అథ షోడశసాహస్రం భార్యాస్తు మమ వల్లభాః । అష్టభిశ్చైవ సంయుక్తాః సప్తభిః పితరస్తథా
ఇప్పుడు, నాకు ప్రియమైన భార్యలు పదహారు వేల మంది ఉన్నారు. పితృదేవతలు ఎనిమిది, ఏడు లక్షణాలతో ఉంటారు.
షడ్భిశ్చ దేవగన్ధర్వాః పఞ్చభిస్తదనన్తరాః । చతుర్భిః క్షితిపాః ప్రోక్తాస్త్రిభిరన్యే చ సంయుతాః
దేవతలు, గంధర్వులు ఆరు లక్షణాలతో ఉంటారు. వెంటనే వచ్చే వారు అయిదు లక్షణాలతో ఉంటారు. రాజులు నాలుగు లక్షణాలతో ఉంటారని చెబుతారు. మిగతా వారు మూడు లక్షణాలతో కలిగి ఉంటారు.
ఉదరే కిఞ్చిదాధిక్యే హ్రస్వే పాదే చ కర్ణయోః । శిఖాధిక్యం వినా విప్ర భార్యాయాం చ శివస్య చ
బ్రాహ్మణా, పొట్టలో కొద్దిగా ఎక్కువగా ఉండటం, కాళ్లు లేదా చెవులు చిన్నగా ఉండటం, తలపై ఎక్కువగా ఉండటం — ఇవన్నీ భార్యకు, శివుడికి తప్పితే — లోపాలుగా పరిగణించబడతాయి.
లక్ష్మణాయాం పఞ్చ దోషాః శిరోగుల్ఫాదికం వినా । నాభ్యాధిక్యే సహైవాష్టౌ దోషాః సంత్యతివాహికే
లక్ష్మణుడిలో తల లేదా మోకాళ్ళు ఎక్కువగా ఉండడాన్ని తప్పించి ఐదు లోపాలు ఉంటాయి. నాభి భాగంలో ఎక్కువగా ఉంటే, భారాన్ని మోయువారిలో ఎనిమిది లోపాలు ఉంటాయి.
జఙ్ఘాధిక్యే సహైవాష్టౌ దోషాః శచ్యాః సదా స్మృతాః । ఏవమేవ హి దోషాశ్చాప్యూహనీయాః ఖగేశ్వర
శచీదేవిలో కాలి మడమ భాగం ఎక్కువగా ఉంటే ఎప్పుడూ ఎనిమిది లోపాలు ఉంటాయని చెబుతారు. పక్షిరాజా, ఇదే విధంగా ఇతరులలో కూడా లోపాలు ఊహించాలి.
దుర్లక్షణైః సదా వీన్ద్ర సంశ్రుతైస్తత్త్వవిద్భవేత్ । మహోదరో లంబనాభిరీషామాత్రోగ్రదంష్ట్రకః
పక్షిరాజా, తత్త్వాన్ని తెలిసినవారు చెప్పినట్లు, గుర్తించడానికి కష్టమైన లక్షణాలు ఎప్పుడూ గుర్తుంచుకోవాలి. అవి: పెద్ద పొట్ట, వేలాడే నాభి, చిన్న శరీరం, భయంకరమైన పళ్ళు.
అన్ధకూపగభీరాక్షో లంబకర్ణౌష్ఠనాసికః । లంబగుల్ఫో వక్రపాదః కునఖీ శ్యావదన్తకః
చీకటి బావిలా లోతైన కళ్ళు, వేలాడే చెవులు, పెదాలు, ముక్కు; వేలాడే మోకాళ్ళు, వంకరగా ఉన్న కాళ్లు, వక్రమైన నఖాలు, నలుపు పళ్ళు.
దీర్ఘజఙ్ఘో దీర్ఘశిశ్నస్త్వేకాణ్డశ్చైకనాసికః । రక్తశ్మశ్రూ రక్తరోమా వక్రాస్యః సంప్రకీర్తితః
పొడవైన మడమలు, పొడవైన లింగం, ఒక వృషణం, ఒక ముక్కు రంధ్రం; ఎర్ర గడ్డ, ఎర్ర జుట్టు, వంకర నోరు అని చెబుతారు.
దగ్ధపర్వతసంకాశో రక్తపృష్ఠః కలిః స్మృతః । అలోమాంసోఽలోమశిరా రక్తగణ్డకపోలకః
కాలి అనే వాడు కాలిన కొండలా కనిపిస్తాడు, వెనుక భాగం ఎర్రగా ఉంటుంది; ముడుతల మాంసం, తలపై వెంట్రుకలు లేవు, ఎర్రగా ఉన్న చెంపలు.
లలాటే పాణ్డుతా నిత్యం వామస్కన్ధే కరే ఖగ । క్రూరదృష్టిర్దృష్టిపాదస్తథా వై ఘర్ఘరస్వరః
పక్షిరాజా, నిత్యం నుదిటిపై, ఎడమ భుజం, చేతిలో పాండురంగం ఉంటుంది; క్రూరమైన చూపు, కాళ్లతో చూస్తాడు, గట్టిగా ఉండే స్వరం.
అత్యాశీ చాతిపానశ్చ స్తనౌ శుష్కఫలోపమౌ । ఊరౌ నవాఞ్జికారోమః తథా పృష్ఠే చ మస్తకే
అతి తినడం, ఎక్కువగా తాగడం, ఎండిన పండ్లలా ఉన్న వక్షోజాలు; తొడలపై కొత్త వెంట్రుకలు, అలాగే వెనుక భాగంలో, తలపై కూడా ఉంటాయి.
లలాటే త్రీణి దీర్ఘే తు సమే ద్వౌ సంప్రకీర్తితౌ । సర్పాకారస్తు యో మత్స్యస్తస్య శిశ్నే ప్రకీర్తితః
నుదిటిపై మూడు పొడవైన గీతలు ఉంటే, సమంగా ఉంటే రెండు గీతలు ఉంటాయని చెబుతారు. సర్పాకారంలో ఉన్న చేప లింగ భాగంలో ఉంటుందని అంటారు.
పాదత్రాణోపమో మత్స్యో రసనాగ్రే ప్రకీర్తితః । శిశ్నాకారశ్చ యో మత్స్యో గుదే తస్య ప్రశస్యతే
పాదరక్షలా ఉన్న చేప నాలుక చివర భాగంలో ఉంటుందని చెబుతారు. లింగాకారంలో ఉన్న చేప గుద్ద భాగంలో ఉంటే అది శ్రేష్ఠమైనదిగా చెప్పబడింది.
వృశ్చికాకారమత్స్యస్తు పదోస్తస్య ప్రశస్యతే । శ్వాకారశ్చాపి మత్స్యో వై ముఖే తస్య ప్రకీర్తితః
వృష్చిక రూపంలో ఉన్న చేప పాదంలో ఉంటే అది శ్రేష్ఠమైనదిగా చెప్పబడింది. కుక్క ఆకారంలో ఉన్న చేప నోటిలో ఉంటుందని అంటారు.
హస్తే తు బహురేఖాః స్యుర్లోమ నాసాపుటే స్మృతమ్ । అతిదీర్ఘం తు చాఙ్గుష్ఠం కనిష్ఠం చాతిదీర్ఘకమ్
చేతిలో అనేక గీతలు ఉండవచ్చు; ముక్కు రంధ్రాల్లో వెంట్రుకలు ఉంటాయని చెబుతారు. అంగుళి చాలా పొడవుగా ఉంటుంది, చిన్నవేలి కూడా చాలా పొడవుగా ఉంటుంది.
దుర్లక్షణం త్వేవమాది కలావస్తి హ్యనేకశః । సులక్షణాన్యనేకాని మయి సంతి ఖగేశ్వర
ఇలా కలియుగంలో అనేకరకాలుగా గుర్తించడానికి కష్టమైన లక్షణాలు ఉంటాయి. పక్షిరాజా, నాలో కూడా అనేక శుభ లక్షణాలు ఉన్నాయి.
ద్వాత్రింశల్లక్షణం విష్ణోర్బ్రహ్మాద్యాపేక్షయైవ తత్ । సహాభిప్రాయ గర్భేణ బ్రహ్మణోక్తం తవ ప్రభో
విష్ణువు యొక్క ముప్పై రెండు లక్షణాలు బ్రహ్మ మొదలైనవారితో పోల్చి చెప్పబడ్డాయి. ఉద్దేశంతో, గర్భంలో బ్రహ్మ నీకు చెప్పినవే, ప్రభూ.
బ్రహ్మోక్తస్య మయోక్తస్య విరోధో నాస్తి సత్తమ । మయోక్తస్యైవ స వ్యాసః కంబుగ్రీవః ప్రదర్శ్యతే
బ్రహ్మ చెప్పినదానికి, నేను చెప్పినదానికి ఎలాంటి వ్యతిరేకత లేదు, ఉత్తముడా. నేను వివరించిన వ్యాసుడు శంఖాకార మెడ కలవాడే.
రక్తాధరం రక్త తాలు చైకీకృత్య మయోదితమ్ । అతో విరోధో నాస్త్యేవ తథా జ్ఞానాత్ప్రతీయతే
ఎర్ర పెదాలు, ఎర్ర తాళువు — నేను చెప్పినట్లు రెండూ కలిసే ఉంటాయి. అందువల్ల వ్యతిరేకత ఏమాత్రం లేదు, ఇది జ్ఞానంతో గ్రహించవచ్చు.
సప్తాధికైర్వింశతిలక్షణైస్తు సమాయుతా యాః స్త్రియో లక్ష్మణాద్యాః
లక్ష్మణాదులు వంటి ఆడవారికి ఇరవైయేడు ప్రత్యేక లక్షణాలు ఉంటాయి.
భగే నేత్రే చ హస్తే చ స్తనే కుక్షౌ తథైవ చ । భారత్యపేక్షయా పఞ్చభిర్న్యూనా త్వస్తి లక్షణైః
భాగంలో, కళ్లలో, చేతుల్లో, వక్షస్సులో, పొట్టలో కూడా లక్షణాలు ఉంటాయి. భారతి తో పోలిస్తే ఐదు తక్కువ లక్షణాలు ఉంటాయి.
న రుద్రవన్న చాన్యాని లక్షణాని ఖగేశ్వర । షడ్వింశత్యా లక్షణైశ్చాపి యుక్తా వారుణ్యాః షడ్లక్షణైశ్చైవ హీనా
రుద్రునికి ఉన్న లక్షణాలు లేదా ఇతర లక్షణాలు ఇక్కడ లేవు, పక్షిరాజా. వారుణికి ఇరవై ఆరు లక్షణాలు ఉండి, ఆరు తక్కువగా ఉంటాయి.
కర్ణే కుక్షౌ నాసికాకేశపాశే గుల్ఫే భగే కిఞ్చిదాధిక్యమస్తి । ఇన్ద్రో యుక్తః పఞ్చవింశత్యా ఖగేన్ద్ర సదా హీనో లక్షణైః సప్తసంఖ్యైః
చెవిలో, పొట్టలో, ముక్కులో, జుట్టులో, మడమలో, భాగంలో కొద్దిగా ఎక్కువ లక్షణాలు ఉంటాయి. ఇంద్రుడికి ఇరవై అయిదు లక్షణాలు ఉంటాయి, పక్షిరాజా, ఆయనకు ఎప్పుడూ ఏడు తక్కువ లక్షణాలు ఉంటాయి.