కటిర్హి దీర్ఘా పృథులాస్తి యస్య త్రయోదశం లక్ష్మ తదాహురార్యాః । యస్యాస్తి ముష్కో సుపరిష్ఠితో వై చతుర్దశం లక్ష్మ తదాహురార్యాః
దీర్ఘంగా, వెడల్పుగా ఉన్న నడుము పదమూడవ లక్షణంగా పండితులు చెబుతారు. ఎవరికి పైభాగంలో స్పష్టంగా కనిపించే వృషణం ఉంటే, అది పద్నాలుగవ లక్షణంగా పండితులు పేర్కొంటారు.
సమున్నతం శిశ్నమథో హి లక్ష్మ యస్యాస్తి తత్పఞ్చదశం వదన్తి । సుతామ్రకం పాదతలం ఖగేన్ద్ర తల్లక్షణం షోడశం ప్రాహురార్యాః
ఎత్తుగా ఉన్న శిశ్నం పదిహేనవ లక్షణంగా చెబుతారు. పక్షిరాజా, పాదతలాలు ఎర్రగా మెరుస్తూ ఉంటే, అది పదహారవ లక్షణంగా పండితులు చెబుతారు.
నిమ్నౌ చ గుల్ఫౌ సప్తదశం తదాహుర్గ్రీవారూపం ప్రాహురష్టాదశం చ । ఏకోనవింశం త్వక్షిపద్మం సురక్తం ప్రాహుర్బాహుం జాను వింశం తథైవ
మోకాళ్ళ దగ్గర పాదమూలాలు లోపలికి వంగి ఉంటే, అది పదిహేడు లక్షణం. మెడ సొగసుగా ఉంటే, అది పదెనిమిది లక్షణం. చర్మం పద్మంలా ఎర్రగా మెరిసిపోతే, అది పంతొమ్మిదవ లక్షణం. భుజాలు, మోకాళ్ళు బలంగా ఉంటే, అది ఇరవయ్యవ లక్షణంగా పండితులు చెబుతారు.
విస్తీర్ణోరశ్చైకవింశం తదాహుః సింహాస్కన్ధం ద్వ్యుత్తరం వింశమాహుః । త్రయోవింశం సూక్ష్మమాస్యం తదాహుశ్చతుర్వింశం సుప్రసన్నే చ దృష్టీ
వెడల్పైన ఛాతీ ఇరవై ఒకటవ లక్షణం. సింహంలా బలమైన భుజాలు ఇరవై రెండవ లక్షణం. చిన్నగా, సున్నితంగా ఉన్న నోరు ఇరవై మూడవ లక్షణం. కళ్లలో స్పష్టత, సౌమ్యత ఉంటే, అది ఇరవై నాలుగవ లక్షణంగా పండితులు చెబుతారు.
హ్రస్వం లిఙ్గం మార్దవం చాపి వీన్ద్ర తల్లక్షణం పఞ్చవింశం వదన్తి । సమౌ చ పాదౌ కటిజాను చోరూ షడ్వింశమాహుశ్చ సమే చ జఙ్ఘే
ఇండ్రా, చిన్నగా, మృదువుగా ఉన్న లింగం ఇరవై ఐదవ లక్షణం. రెండు పాదాలు, నడుము, మోకాళ్లు, తొడలు సమంగా ఉంటే, అది ఇరవై ఆరవ లక్షణంగా పండితులు చెబుతారు.
సమానహస్తౌ సమకర్ణౌ మిలిత్వా ద్వాత్రింశత్కం లక్షణం ప్రాహురార్యాః । ద్వాత్రింశత్కం లక్షణం వై ముకున్దే ద్వాత్రింశత్కం లక్షణం వై రమాయామ్
రెండు చేతులు, రెండు చెవులు సమంగా ఉంటే, అది ముప్పై రెండవ లక్షణంగా పండితులు చెబుతారు. ముప్పై రెండు లక్షణాలు ముకుందుడికి, రమాదేవికి కూడా ఉంటాయని పండితులు చెబుతారు.
ద్వాత్రింశత్కం లక్షణం బ్రహ్మణోపి తద్భారత్యాః ప్రవదన్త్యేవ సత్యమ్ । తథా చ శఙ్కా సమమేవ చక్రిణేత్యేవం సదామా కురు నిర్ణయం బ్రువే
ముప్పై రెండు లక్షణాలు బ్రహ్మదేవుడికీ, భారతి దేవికి కూడా ఉంటాయని నిజంగా చెబుతారు. అలాగే చక్రాన్ని ధరించిన వాడిలో కూడా సందేహం లేదు. కాబట్టి, నీవు ఎప్పుడూ ఇదే నిర్ణయంగా ఉంచు అని నేను చెబుతున్నాను.
ఏకస్య వై లక్షణస్యాపి విష్ణోర్లక్ష్మీరన్తం నైవ సమ్యక్ప్రపేదే । అతోనన్తైర్లక్షణైః సంయుతం చ హరిం చాహుర్లక్షణజ్ఞాః సదైవ
విష్ణువు యొక్క ఒక్క లక్షణాన్ని కూడా లక్ష్మీదేవి పూర్తిగా తెలుసుకోలేకపోయింది. అందుకే, హరిదేవుడు అనంతమైన లక్షణాలతో ఉన్నాడని లక్షణాలను తెలిసినవారు ఎప్పుడూ చెబుతారు.
జానాతి లక్ష్మీర్లక్షణం వాయురూపే స్వాపేక్షయా హ్యతిరిక్తం ఖగేన్ద్ర । స్వలక్షణాపేక్షయా భారతీ తు శతైర్గుణైరధికా వేధసోపి
పక్షిరాజా, లక్ష్మీదేవి తన స్వరూపానికి తగినట్లు లక్షణాన్ని తెలుసుకుంటుంది. భారతి తన లక్షణాలతో వందలాది గుణాలు ఎక్కువగా కలిగి ఉందని, అలాగే బ్రహ్మదేవుడికీ ఉన్నాయని చెబుతారు.
ఖగేన్ద్ర తస్మాల్లక్షణే సామ్యచిత్తం విశ్వాదీనాం సర్వదా మా కురుష్వ । అష్టావింశతిం ప్రాహూ రుద్రాదికానాం భ్రూనేత్రయోర్లక్షణేనైవ హీనాః
పక్షిరాజా, అందువల్ల దేవతలందరిలో లక్షణాల్లో సమానత్వం ఉందని ఎప్పుడూ నిర్ణయించవద్దు. రుద్రుడు మొదలైనవారికి ఎనిమిది లక్షణాలు తక్కువగా ఉండి, మొత్తం ఇరవై ఎనిమిది లక్షణాలే ఉంటాయని చెబుతారు.
అలక్షణం మన్యతే యద్ధి తస్య దుర్లక్షణం నైవ తచ్చిన్తనీయమ్ । అష్టావింశతిం లక్షణం వై హరస్య న భారతీవచ్చిన్తనీయం ఖగేన్ద్ర
ఏదైనా లక్షణం లేకపోతే, అది అరుదైనదిగా భావించాలి, దాని గురించి ఆలోచించకూడదు. హరుడికి ఉన్న ఇరవై ఎనిమిది లక్షణాలను భారతి లక్షణాలతో పోల్చకూడదు, పక్షిరాజా.
అతో హరః క్రోధరూపీ సదైవ తయోరభావాత్సత్యముక్తం తథైతత్ । అతో ద్వయం నాస్తి రుద్రే ఖగేన్ద్ర శిశ్నోదరే కిఞ్చిదాధిక్యమస్తి
కాబట్టి, హరుడు ఎప్పుడూ కోపరూపుడిగా ఉంటాడు, అది నిజమే, ఎందుకంటే ఆ లక్షణాలు అతనికి లేవు. అందువల్ల, రుద్రుని శిశ్నం లేదా కడుపులో ఏదైనా అదనంగా ఉండదు, పక్షిరాజా.
సప్తాధికైర్వింశతిలక్షణైస్తు సమాయుతాః స్వస్త్రియో లక్ష్మణాద్యాః । షడ్వింశత్యా లక్షణైశ్చాపి యుక్తా వారుణ్యాద్యా పఞ్చవింశైశ్చ చన్ద్రః
లక్ష్మణాదులు మొదలైన అతని భార్యలకు ఇరవై ఏడు లక్షణాలు ఉంటాయి. వరుణీ మొదలైనవారికి ఇరవై ఆరు లక్షణాలు, చంద్రుడికి ఇరవై ఐదు లక్షణాలు ఉంటాయని చెబుతారు.
అర్థశ్చతుర్వింశతిభిశ్చైవ యుక్తో నాసావాయోర్ద్వ్యధికా వింశతిశ్చ లక్షణైశ్చైకవింశత్యా శచీ యుక్తా న సంశయః
అర్థదేవుడు ఇరవై నాలుగు లక్షణాలతో ఉన్నాడు. వాయుదేవుని ముక్కు ఇరవై రెండు లక్షణాలతో ఉంది. శచీదేవికి ఇరవై ఒక లక్షణాలు ఉన్నాయని సందేహం లేదు.
ప్రవాహా వింశకైర్యుక్తా యమ ఏకోనవింశకైః । పాశ్యష్టాదశభిర్యుక్తో దశసప్తయుతోఽనలః
నదులు ఇరవై లక్షణాలతో ఉంటాయి. యముడు పంతొమ్మిది లక్షణాలతో ఉన్నాడు. పాశ్యుడు పద్దెనిమిది లక్షణాలతో ఉన్నాడు. అగ్నిదేవుడు పదిహేడు, పది లక్షణాలతో ఉన్నాడు.
వైవస్వతః షోడశభిమిత్రః పఞ్చదశైర్యుతః । చతుర్దశైస్తు(చతుర్వింశైస్తు?) ధనపః పావకస్తు త్రయోదశైః
వైవస్వతుడు పదహారు లక్షణాలతో ఉన్నాడు. మిత్రుడు పదిహేను లక్షణాలతో ఉన్నాడు. ధనదుడు పద్నాలుగు లక్షణాలతో ఉన్నాడు. పావకుడు పదమూడు లక్షణాలతో ఉన్నాడు.
గఙ్గా ద్వాదశభిర్యుక్తా బుధ ఏకాదశైర్యుతః । శనిస్తు దశసంఖ్యాకైః పుష్కరో నవభిర్యుతః
గంగాదేవి పన్నెండు లక్షణాలతో ఉన్నది. బుధుడు పదకొండు లక్షణాలతో ఉన్నాడు. శనిదేవుడు పది లక్షణాలతో ఉన్నాడు. పుష్కరుడు తొమ్మిది లక్షణాలతో ఉన్నాడు.
అథ షోడశసాహస్రం భార్యాస్తు మమ వల్లభాః । అష్టభిశ్చైవ సంయుక్తాః సప్తభిః పితరస్తథా
ఇప్పుడు, నాకు ప్రియమైన భార్యలు పదహారు వేల మంది ఉన్నారు. పితృదేవతలు ఎనిమిది, ఏడు లక్షణాలతో ఉంటారు.
షడ్భిశ్చ దేవగన్ధర్వాః పఞ్చభిస్తదనన్తరాః । చతుర్భిః క్షితిపాః ప్రోక్తాస్త్రిభిరన్యే చ సంయుతాః
దేవతలు, గంధర్వులు ఆరు లక్షణాలతో ఉంటారు. వెంటనే వచ్చే వారు అయిదు లక్షణాలతో ఉంటారు. రాజులు నాలుగు లక్షణాలతో ఉంటారని చెబుతారు. మిగతా వారు మూడు లక్షణాలతో కలిగి ఉంటారు.
ఉదరే కిఞ్చిదాధిక్యే హ్రస్వే పాదే చ కర్ణయోః । శిఖాధిక్యం వినా విప్ర భార్యాయాం చ శివస్య చ
బ్రాహ్మణా, పొట్టలో కొద్దిగా ఎక్కువగా ఉండటం, కాళ్లు లేదా చెవులు చిన్నగా ఉండటం, తలపై ఎక్కువగా ఉండటం — ఇవన్నీ భార్యకు, శివుడికి తప్పితే — లోపాలుగా పరిగణించబడతాయి.
లక్ష్మణాయాం పఞ్చ దోషాః శిరోగుల్ఫాదికం వినా । నాభ్యాధిక్యే సహైవాష్టౌ దోషాః సంత్యతివాహికే
లక్ష్మణుడిలో తల లేదా మోకాళ్ళు ఎక్కువగా ఉండడాన్ని తప్పించి ఐదు లోపాలు ఉంటాయి. నాభి భాగంలో ఎక్కువగా ఉంటే, భారాన్ని మోయువారిలో ఎనిమిది లోపాలు ఉంటాయి.
జఙ్ఘాధిక్యే సహైవాష్టౌ దోషాః శచ్యాః సదా స్మృతాః । ఏవమేవ హి దోషాశ్చాప్యూహనీయాః ఖగేశ్వర
శచీదేవిలో కాలి మడమ భాగం ఎక్కువగా ఉంటే ఎప్పుడూ ఎనిమిది లోపాలు ఉంటాయని చెబుతారు. పక్షిరాజా, ఇదే విధంగా ఇతరులలో కూడా లోపాలు ఊహించాలి.
దుర్లక్షణైః సదా వీన్ద్ర సంశ్రుతైస్తత్త్వవిద్భవేత్ । మహోదరో లంబనాభిరీషామాత్రోగ్రదంష్ట్రకః
పక్షిరాజా, తత్త్వాన్ని తెలిసినవారు చెప్పినట్లు, గుర్తించడానికి కష్టమైన లక్షణాలు ఎప్పుడూ గుర్తుంచుకోవాలి. అవి: పెద్ద పొట్ట, వేలాడే నాభి, చిన్న శరీరం, భయంకరమైన పళ్ళు.
అన్ధకూపగభీరాక్షో లంబకర్ణౌష్ఠనాసికః । లంబగుల్ఫో వక్రపాదః కునఖీ శ్యావదన్తకః
చీకటి బావిలా లోతైన కళ్ళు, వేలాడే చెవులు, పెదాలు, ముక్కు; వేలాడే మోకాళ్ళు, వంకరగా ఉన్న కాళ్లు, వక్రమైన నఖాలు, నలుపు పళ్ళు.
దీర్ఘజఙ్ఘో దీర్ఘశిశ్నస్త్వేకాణ్డశ్చైకనాసికః । రక్తశ్మశ్రూ రక్తరోమా వక్రాస్యః సంప్రకీర్తితః
పొడవైన మడమలు, పొడవైన లింగం, ఒక వృషణం, ఒక ముక్కు రంధ్రం; ఎర్ర గడ్డ, ఎర్ర జుట్టు, వంకర నోరు అని చెబుతారు.
దగ్ధపర్వతసంకాశో రక్తపృష్ఠః కలిః స్మృతః । అలోమాంసోఽలోమశిరా రక్తగణ్డకపోలకః
కాలి అనే వాడు కాలిన కొండలా కనిపిస్తాడు, వెనుక భాగం ఎర్రగా ఉంటుంది; ముడుతల మాంసం, తలపై వెంట్రుకలు లేవు, ఎర్రగా ఉన్న చెంపలు.
లలాటే పాణ్డుతా నిత్యం వామస్కన్ధే కరే ఖగ । క్రూరదృష్టిర్దృష్టిపాదస్తథా వై ఘర్ఘరస్వరః
పక్షిరాజా, నిత్యం నుదిటిపై, ఎడమ భుజం, చేతిలో పాండురంగం ఉంటుంది; క్రూరమైన చూపు, కాళ్లతో చూస్తాడు, గట్టిగా ఉండే స్వరం.
అత్యాశీ చాతిపానశ్చ స్తనౌ శుష్కఫలోపమౌ । ఊరౌ నవాఞ్జికారోమః తథా పృష్ఠే చ మస్తకే
అతి తినడం, ఎక్కువగా తాగడం, ఎండిన పండ్లలా ఉన్న వక్షోజాలు; తొడలపై కొత్త వెంట్రుకలు, అలాగే వెనుక భాగంలో, తలపై కూడా ఉంటాయి.
లలాటే త్రీణి దీర్ఘే తు సమే ద్వౌ సంప్రకీర్తితౌ । సర్పాకారస్తు యో మత్స్యస్తస్య శిశ్నే ప్రకీర్తితః
నుదిటిపై మూడు పొడవైన గీతలు ఉంటే, సమంగా ఉంటే రెండు గీతలు ఉంటాయని చెబుతారు. సర్పాకారంలో ఉన్న చేప లింగ భాగంలో ఉంటుందని అంటారు.
పాదత్రాణోపమో మత్స్యో రసనాగ్రే ప్రకీర్తితః । శిశ్నాకారశ్చ యో మత్స్యో గుదే తస్య ప్రశస్యతే
పాదరక్షలా ఉన్న చేప నాలుక చివర భాగంలో ఉంటుందని చెబుతారు. లింగాకారంలో ఉన్న చేప గుద్ద భాగంలో ఉంటే అది శ్రేష్ఠమైనదిగా చెప్పబడింది.