ప్రదక్షిణం దుర్లభం వై మురారేర్నమస్కారో దుర్లభో వై కలౌ చ । తద్భక్తానాం పాలనం దుర్లభం చ సద్వైష్ణవానాం దుర్లభం హ్యన్నదానమ్ ॥ ౩,౧౯.
మురారి ప్రదక్షిణ చేయడం అరుదు, కలియుగంలో ఆయనకు నమస్కరించడం కూడా అరుదే. ఆయన భక్తులను రక్షించడం అరుదు, నిజమైన వైష్ణవులకు అన్నదానం చేయడం కూడా చాలా అరుదు.
తన్త్రోక్తపూజా దుర్లభా వై మురారేర్నామగ్రహో దుర్లభశ్చవ విష్ణోః । సువైష్ణవానాం పుజనం దుర్లభం హి సద్వైష్ణవానాం భాషణం దుర్లభం చ ॥ ౩,౧౯.
తంత్రాలలో చెప్పిన విధంగా మురారి పూజ అరుదు, విష్ణునామాన్ని జపించడం కూడా అరుదే. నిజమైన వైష్ణవులను గౌరవించడం అరుదు, వారితో మాట్లాడటం కూడా అరుదే.
శాలగ్రామస్పర్శనం దుర్లభం చ సద్వైష్ణవానాం దర్శనం దుర్లభం హి । గోస్పర్శనం దుర్లభం మర్త్యలోకే సద్గాయనం దుర్లభం సద్గురుఞ్చ ॥ ౩,౧౯.
శాలగ్రామాన్ని తాకడం అరుదు, నిజమైన వైష్ణవులను దర్శించడం కూడా అరుదే. ఈ మానవ లోకంలో ఆవును తాకడం అరుదు, సద్గీతాలు పాడడం, సద్గురువును పొందడం కూడా అరుదే.
సద్భార్యాః సత్పుత్రకా దుర్లభా హి శేషాచలస్థస్య హరేశ్చ దర్శనమ్ । సుదుర్లభం రఙ్గనాథస్య తీరే కావేర్యా వై దర్శనం విష్ణుపద్యాః ॥ ౩,౧౯.
సద్భార్యలు, మంచి కుమారులు అరుదు, శేషాచలంపై ఉన్న హరిదేవుని దర్శనం కూడా అరుదే. కావేరి తీరంలో రంగనాథుని దర్శనం, విష్ణుపద వద్ద దర్శనం మరింత అరుదైనది.
కాఞ్చీక్షేత్రే వరదరాజస్య సేవా సుదుర్లభా దర్శనం చైవ లోకే । సుదుర్లభం దర్శనం రామసేతోః సుదుర్లభా మధ్వశాస్త్రే చ శక్తిః ॥ ౩,౧౯.
కాంచీక్షేత్రంలో వరదరాజుని సేవ చేయడం చాలా అరుదు, ఆయన దర్శనం కూడా ఈ లోకంలో దుర్లభం. అలాగే రామసేతువు దర్శనం, మధ్వశాస్త్రంలో నైపుణ్యం కూడా చాలా అరుదైనవే.
భీమాతీరే సంస్థితస్యాపి విష్ణోః సుదుర్లభం దర్శనం చాహురార్యాః । రేవాతీరే సంస్థితస్యాపి విష్ణోర్గయాక్షేత్రే విష్ణుపాదస్య చైవ ॥ ౩,౧౯.
భీమానది తీరంలో ఉన్నవారికైనా విష్ణువు దర్శనం మహర్షులు దుర్లభమని చెబుతారు. అలాగే రేవానది తీరంలో, గయాక్షేత్రంలో విష్ణుపాద దర్శనం కూడా చాలా అరుదు.
తథా బద్రౌ సంస్థిత స్యాపి విష్ణోః సుదుర్లభం మర్త్యలోకే స్థితానామ్ । శేషాచలే శ్రీనివాసాశ్రమే చ తపస్వినో దుర్లభా మర్త్యలోకే ॥ ౩,౧౯.
అలాగే బదరిలో నివసించే వారికి కూడా మానవ లోకంలో విష్ణువు దర్శనం చాలా కష్టం. శేషాచలంలో, శ్రీనివాస ఆశ్రమంలో తపస్సు చేసే వారికి కూడా ఈ లోకంలో ఆయన దర్శనం దుర్లభమే.
ప్రయాగాఖ్యే మాధవస్యాపి నిత్యం సుదర్శనం దుర్లభం వై నృణాం హి ॥ ౩,౧౯.
ప్రయాగంలో మాధవుని నిరంతర దర్శనం కూడా మనుషులకు చాలా కష్టంగా లభిస్తుంది.
అతో నేచ్ఛామి భర్తారం కృష్ణాదన్యం కదాచన । ఏవముక్త్వా సా పితరం యయౌ శేషాచలం ప్రతి ॥ ౩,౧౯.
అందువల్ల నాకు కృష్ణుడిని కాకుండా మరెవరినీ భర్తగా కోరడం ఎప్పుడూ ఇష్టం లేదు. ఇలా తన తండ్రితో చెప్పి, ఆమె శేషాచలానికి బయలుదేరింది.
కపిలాఖ్యమహాతీర్థే ఆరురోహ మహాగిరిమ్ । తత్రస్థం శ్రీనివాసం చ దృష్ట్వా నత్వా మహాసతీ ॥ ౩,౧౯.
కపిలా అని పిలిచే పవిత్ర తీర్థంలో, ఆమె గొప్ప కొండపైకి ఎక్కింది. అక్కడ ఉన్న శ్రీనివాసుని చూసి, ఆ మహాసతీ ఆయనకు నమస్కరించింది.
త్రిదినం సముపోష్యాథ గత్వా పాపవినాశనమ్ । తత్రస్నాత్వా వివాహార్థమేకాన్తం ప్రయయావథ ॥ ౩,౧౯.
మూడు రోజులు ఉపవాసం చేసి, పాపాలను తొలగించే స్థలానికి వెళ్లింది. అక్కడ స్నానం చేసి, పెళ్లి కోసం ఒంటరిగా ముందుకు సాగింది.
తస్యా ఉత్తరదిగ్భాగే క్రోశయుగ్మే మహాతలే । గర్తభూతే చ ఏకాన్తే చచార తప ఉత్తమమ్ ॥ ౩,౧౯.
ఆమెకు ఉత్తర దిక్కున రెండు క్రోశాల దూరంలో ఉన్న విశాల ప్రాంతంలో, ఒక అంతర్లీన గుహలో, ఒంటరిగా ఉన్న ఆమె గొప్ప తపస్సు చేసింది.
ధ్యాత్వా నారాయణం దేవం తత్రాసీచ్చ కుమారికా । దివ్యవర్షసహస్రాన్తే స్తోతుం సముపచక్రమే ॥ ౩,౧౯.
నారాయణుడిని ధ్యానిస్తూ, ఆ కుమారిక అక్కడే ఉండిపోయింది. దివ్యమైన వెయ్యేళ్ళు గడిచిన తరువాత, ఆయనను స్తుతించడానికి ప్రారంభించింది.
కుమార్యువాచ । త్వమేవ మాతా చ పితా త్వమేవ భర్తా చ సఖాత్వమేవ । త్వమేవ పుత్రశ్చ గురుర్గరీయాన్మిత్రం స్వసా త్వం మమ వల్లభశ్చ ॥ ౩,౧౯.
కుమారి ఇలా చెప్పింది: నీవే నా తల్లి, నీవే నా తండ్రి, నీవే నా భర్త, నీవే నా స్నేహితుడు. నీవే నా కుమారుడు, నీవే నా గురువు, నీవే నా మిత్రుడు, నీవే నా అక్క, నీవే నా ప్రియుడు.
అనాద్యనన్తేష్వపి జన్మసు ప్రభో విచార్యమాణా న విజానేప్యహం చ । ఏతై హి సర్వే చ నిమిత్తమాత్రతః పిత్రాదయస్త్వం హ్యనిమిత్తమాత్రతః ॥ ౩,౧౯.
ప్రభూ! ఆది అంతం లేని ఎన్నో జన్మలను ఆలోచించినా నాకు తెలియదు. తండ్రి మొదలైనవారు కేవలం కారణాలు మాత్రమే, కానీ నీవు కారణం లేని కారణవంతుడవు.
అతో మురారేశ్చ తవైవ భార్యా భూయాసమిత్యేవ తదా వ్రతం మే । దుః సంగమాత్రాదిసమాగమం న సంసిద్ధిరిత్యేవ వదాన్యమూర్తే ॥ ౩,౧౯.
కాబట్టి మురారినీ! నేను నీవే భార్యగా మారాలని కోరుకుంటున్నాను — ఇదే నా వ్రతం. ఇతరులతో కలయిక వల్ల సాఫల్యం రాదు, దయామూర్తి!
త్వద్దూషకాణాం తవ దాసవర్య విదూషకాణాం దర్శనం ఛిన్ధి దేవ । గురుద్రుహాం దర్శనం ఛిన్ధి విష్ణో భక్తద్రుహాం మిత్రతాం ఛిన్ధి కృష్ణ ॥ ౩,౧౯.
నీను నిందించేవారి, నీ సేవకులను అవమానించేవారి దర్శనం తొలగించు దేవా! గురువులను ద్రోహించేవారి దర్శనం తొలగించు విష్ణూ! నీ భక్తులను ద్రోహించేవారి స్నేహాన్ని తొలగించు కృష్ణా!
తవ ధ్రుగ్భిర్భాషణం ఛిన్ధి దేవ త్వం సంగమం దేహి పదారవిన్దే । శ్రీశైలవాసాయ నమోనమస్తే నమోనమః శ్రీనివాసాయ తుభ్యమ్ ॥ ౩,౧౯.
నీపై అసత్యంగా మాట్లాడేవారి మాటలను తొలగించు దేవా! నీ పదపద్మాల్లో నాకు కలయిక కలిగించు. శ్రీశైలవాసుడికి నమస్కారం, శ్రీనివాసుడా! నీకు పునఃపునః నమస్కారం.
స్వామిన్ పరావర రమేశ నిదానమూర్తే కాలో మహానపి గతశ్చ నిదర్శనన్తే । అనన్తజన్మార్జితసాధనైశ్చ త్వద్దర్శనం స్యాచ్చ చతుర్భుజస్య ॥ ౩,౧౯.
స్వామీ! పరమాత్మా! లక్ష్మీపతీ! ఈ ప్రదర్శన చివరలో గొప్ప కాలం గడిచిపోయింది. ఎన్నో జన్మల్లో సేకరించిన పుణ్యఫలాలతో, నీ నాలుగు చేతుల రూపాన్ని నేను దర్శించగలుగుతానా?
కథం మమ స్యాత్తవ దర్శనం ప్రభో సర్వైశ్చ దోషైశ్చ సుసంగతాయాః । దాస్యాస్పదాయాస్తవ దాసదాస్యాః ప్రసీద దేవేశ జగన్నివాస ॥ ౩,౧౯.
ప్రభూ! అన్ని దోషాలతో కూడిన నాకు నీ దర్శనం ఎలా లభించగలదు? నీ సేవకుల సేవ చేయడానికైనా నాకు అవకాశం కల్పించు. దేవతల అధిపతీ! జగత్తు నివాసుడా! దయచూపు.
ఏవం స్తుతస్తథా విష్ణుః శ్రీనివాసో దయానిధిః । ప్రాదురాసీద్వరదరాట్భక్త్యా తస్యా జనార్దనః ॥ ౩,౧౯.
ఇలా స్తుతించబడిన విష్ణువు, శ్రీనివాసుడు, కరుణాసాగరుడు, ఆమె భక్తికి ప్రసన్నుడై వరదరాజునిగా జనార్దనుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
వరం వరయ భద్రం తే వరదోహమిహాగతః । హరిణోదీరితం వాక్యం శ్రుత్వా ప్రాహ స్మితాననా ॥ ౩,౧౯.
శుభమయురాలా! నీవు కోరిన వరాన్ని కోరుకో. నేను ఇక్కడ వరదాతగా వచ్చాను. హరిచేత పలికిన ఆ మాటలు విని, ఆమె చిరునవ్వుతో సమాధానం చెప్పింది.
ఉవాచ పరయా భక్త్యా శ్రీనివాసం జగత్ప్రభుమ్ । అహం హి భార్యా భూయాసం తవ మాధవ సుందర ॥ ౩,౧౯.
అతిప్రముఖమైన భక్తితో, ఆ జగత్తు ప్రభువు అయిన శ్రీనివాసుని ఎదుట ఆ యువతి ఇలా అంది: "ఓ అందమైన మాధవా! నేను నీ భార్యగా మారాలని కోరుకుంటున్నాను."
ఇతి తస్యా వచః శ్రుత్వా శ్రీనివాసోఽబ్రవీద్వచః । శ్రీభగవానువాచ । అహం కుమారి సుభగే కృష్ణజన్మని భూతలే ॥ ౩,౧౯.
ఆమె మాటలు విని, శ్రీనివాసుడు ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు: "ఓ సౌభాగ్యశాలిని! భూమిపై కృష్ణునిగా జన్మించినప్పుడు—"
భవామి తవ భర్తాహం నాత్ర కార్యా విచారణా । ఏవముక్తా సుతా కన్యా పురణ్యరాశిం హరిం పరమ్ ॥ ౩,౧౯.
"నేనే నీ భర్తగా ఉంటాను; ఇకపై ఎలాంటి సందేహం అవసరం లేదు." అని అన్నాడు. అప్పుడు ఆ పురణ్య కుమార్తె, పరమాత్ముడైన హరిని దర్శించింది.
ఉవాచ పరమప్రీతా హర్షగద్గదయా గిరా । కన్యోవాచ । కృష్ణజన్మన్యహం పత్నీ భూయాసం ప్రథమేహని ॥ ౩,౧౯.
ఆమె ఆనందంతో ఉప్పొంగి, హర్షంతో గొంతు కడిగి ఇలా అంది: "కృష్ణుని జన్మలోనే, మొదటి రోజునే నేను నీ భార్యగా అవ్వాలని కోరుకుంటున్నాను."
సంస్కారాత్ప్రథమం చాహమం గనాభ్యః సమావృణే । ఓమిత్యుక్తః పునర్వాక్యమువాచ మధుసూదనః ॥ ౩,౧౯.
"మొదటి సంస్కారానికే, నేను నిన్నే అందరిలో ముందుగా ఎంచుకున్నాను." అని చెప్పి, 'ఓమ్' అనగా మధుసూదనుడు మళ్లీ ఇలా అన్నాడు.
శ్రీభగవానువాచ । కుమార్యా విధృతత్వాచ్చ మత్ప్రదానాచ్చ భామిని । తేషాం మనోభీష్టసిద్ధిర్భవిష్యతి న సంశయః ॥ ౩,౧౯.
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: "ఈ యువతి నన్ను ఎంచుకుని, నేనూ ఆమెను అంగీకరించినందువల్ల, వారి మనసులోని కోరికలు తప్పకుండా నెరవేరతాయి—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు, ఓ సుందరివి!"
ఇతి తస్యై వరం దత్త్వా తత్రైవాన్తరధీయత । దేహం తత్రైవ సంత్యజ్య కుమారీ చైవ పుత్రికా ॥ ౩,౧౯.
ఆమెకు ఆ వరం ఇచ్చి, అక్కడే ఆయన అంతర్ధానమయ్యాడు. అక్కడే ఆ యువతి తన శరీరాన్ని విడిచిపెట్టి, కుమార్తెగా జన్మించింది.
కుమ్భ కస్య గృహే జాతా నీలా నామ్నా తు సా స్మృతా । కుంభకస్తు మహాభాగ నన్దశోభస్య శాలకః ॥ ౩,౧౯.
ఆమె కుంభకుని ఇంట్లో జన్మించి, నీల అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది. కుంభకుడు, ఓ మహాభాగ, నందశోభుని కుమారుడు.