తదాబ్రవీత్కవ్యవాహశ్చ పుత్రీం పతిం కిమర్థం నేచ్ఛసి మూఢబుద్ధే । తదాబ్రవీత్కవ్యవాహం చ పుత్త్రీ హరిం వినా సర్వగుణోపపన్నే । జన్మన్యస్మిన్ భర్తృతా నాస్తి దేవ యతో భర్తా హరిరేవైక ఏవ ॥ ౩,౧౯.
అప్పుడు హవ్యవాహుడు తన కుమార్తెను అడిగాడు: 'మూఢమతి, నీకు భర్త ఎందుకు వద్దు?' అప్పుడు ఆ కుమార్తె ఇలా చెప్పింది: 'తండ్రి, హరి దేవుడిని తప్పించి, అన్ని గుణాలతో ఉన్నవారిని తప్ప, నాకు ఈ జన్మలో ఎవ్వరూ భర్తలు కావు. హరిదేవుడే నిజమైన భర్త.'
యతో లోకే సుస్త్రియః సర్వ ఏవ సందా జ్ఞేయా విధవాస్తే హి నిత్యమ్ । అనాదినిత్యం భువనైకసారం సుసుందరం మోక్షదం కామదం చ ॥ ౩,౧౯.
కాబట్టి, ఈ లోకంలో అన్ని స్త్రీలు వితంతువులే అని తెలుసుకోవాలి. ఎందుకంటే, భర్తలు ఎప్పుడూ అశాశ్వతులు. ఆదిమమైన, శాశ్వతమైన, లోకాలకు ఆధారమైన, అందమైన, మోక్షాన్ని, కోరికలను ప్రసాదించే హరిదేవుడే నిజమైన భర్త.
ఏతాదృశం న విజానన్తి యాస్తు సర్వాస్తా వై విధవాః సర్వదైవ । నిమిత్తభూతం భర్తృరూపం చ జీవం దైవోపేతం హరిభక్త్యా విహీనమ్ ॥ ౩,౧౯.
ఇలాంటి విషయాన్ని తెలియని స్త్రీలు ఎప్పుడూ నిజమైన వితంతువులే. భర్తగా కనిపించే జీవుడు కేవలం కారణమే, హరిభక్తి లేకుండా, విధి చేతనే కలిసినవాడు.
సుకశ్మలం నవరన్ధ్రైః స్రవన్తం దుర్గన్ధయుక్తం సర్వదా కుత్సితం చ । ఏతాదృశే భర్తృజీవే ను తాత ప్రయోజనం నాస్తి కృష్ణం విహాయ ॥ ౩,౧౯.
తండ్రి, కృష్ణుని వదిలిపెట్టి, శరీరమే భర్తగా భావిస్తే, అది ఎప్పుడూ అపవిత్రంగా, తొమ్మిది రంధ్రాల నుంచి మలినాలు కారుతూ, దుర్గంధంతో, హీనంగా ఉంటుంది. అలాంటి భర్తతో ఏమి ప్రయోజనం?
దేవస్త్రియో నిజభర్తౄన్విహాయ తత్ర స్థితం ప్రీణయన్త్యేవ నిత్యమ్ । అతశ్చ తాః సధవాః సర్వదైవ లోకైర్వన్ద్యా నాత్ర విచార్యమస్తి ॥ ౩,౧౯.
దేవతా స్త్రీలు తమ భర్తలను వదిలిపెట్టి, అక్కడ ఉన్న హరిదేవుని ఎల్లప్పుడూ సంతోషపరుస్తారు. అందుకే, అలాంటి సతీస్త్రీలు ఎప్పుడూ లోకాల్లో గౌరవించబడతారు. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
భర్తాస్తే హరిభక్తా యది స్యురాసాం స్త్రీణాం జన్మసాఫల్యమేవ । అనేకజన్మార్జితపుణ్యసంచయైస్తద్భర్తారో హరిభక్తా భవేయుః ॥ ౩,౧౯.
వారి భర్తలు హరిభక్తులు అయితే, ఆ స్త్రీల జన్మ సార్థకమవుతుంది. అనేక జన్మల్లో కూడిన పుణ్యఫలంతోనే అలాంటి హరిభక్త భర్తలు లభిస్తారు.
యద్భర్తారో హరిభక్తా న సంతి తాభిస్త్యాజ్యం స్వీయగాత్రం భృశం హి । స్వభర్తృతం కృష్ణరూపం హరిం చ స్మృత్వా సమ్యగ్యది గాత్రం త్యజేయుః ॥ ౩,౧౯.
వారి భర్తలు హరిభక్తులు కాకపోతే, అలాంటి స్త్రీలు తమ శరీరాన్ని విడిచిపెట్టాలి. నిజమైన భర్తగా కృష్ణుని, హరిదేవుని స్మరించి, సరిగ్గా శరీరాన్ని విడిచినప్పుడు అది సముచితమే.
తదా నైవ హ్యాత్మహత్యాదిదోషాః స్త్రీణామేవం నిర్ణయోయం హి శాస్త్రే । యద్భర్తారో న విజానన్తి విష్ణుం తాసాం సంగో నైవ కార్యః కదాపి ॥ ౩,౧౯.
అప్పుడు అలాంటి స్త్రీలకు ఆత్మహత్య వంటి దోషాలు ఉండవు; ఇది శాస్త్ర నిర్ణయం. వారి భర్తలు విష్ణువును గుర్తించకపోతే, అలాంటి వారితో ఎప్పుడూ కలవకూడదు.
అనేక జన్మార్జితపుణ్యసంచయాత్తద్భర్తారో విష్ణుభక్తా భవేయుః । కలౌ యుగే దుర్లభా విష్ణుభక్తా హరేభక్తిర్దుర్లభా సర్వదైవ ॥ ౩,౧౯.
అనేక జన్మల్లో కూడిన పుణ్యఫలంతోనే అలాంటి స్త్రీలకు విష్ణుభక్త భర్తలు లభిస్తారు. కలియుగంలో విష్ణుభక్తులు చాలా అరుదు; హరిభక్తి ఎప్పుడూ దుర్లభమే.
హరేః కథా దుర్లభా మర్త్యలోకే హరేర్దీక్షా దుర్లభా దుర్లభా చ । హరేస్తత్త్వే నిర్ణయో దుర్లభో హి హరేర్దాసైః సంగమో దుర్లభశ్చ ॥ ౩,౧౯.
ఈ మానవ లోకంలో హరి కథలు దుర్లభం, హరిదీక్ష దుర్లభం, హరిదేవుని తత్వాన్ని తెలుసుకోవడం కూడా దుర్లభం. హరిదాసులతో సత్సంగతీ కూడా దుర్లభమే.
ప్రదక్షిణం దుర్లభం వై మురారేర్నమస్కారో దుర్లభో వై కలౌ చ । తద్భక్తానాం పాలనం దుర్లభం చ సద్వైష్ణవానాం దుర్లభం హ్యన్నదానమ్ ॥ ౩,౧౯.
మురారి ప్రదక్షిణ చేయడం అరుదు, కలియుగంలో ఆయనకు నమస్కరించడం కూడా అరుదే. ఆయన భక్తులను రక్షించడం అరుదు, నిజమైన వైష్ణవులకు అన్నదానం చేయడం కూడా చాలా అరుదు.
తన్త్రోక్తపూజా దుర్లభా వై మురారేర్నామగ్రహో దుర్లభశ్చవ విష్ణోః । సువైష్ణవానాం పుజనం దుర్లభం హి సద్వైష్ణవానాం భాషణం దుర్లభం చ ॥ ౩,౧౯.
తంత్రాలలో చెప్పిన విధంగా మురారి పూజ అరుదు, విష్ణునామాన్ని జపించడం కూడా అరుదే. నిజమైన వైష్ణవులను గౌరవించడం అరుదు, వారితో మాట్లాడటం కూడా అరుదే.
శాలగ్రామస్పర్శనం దుర్లభం చ సద్వైష్ణవానాం దర్శనం దుర్లభం హి । గోస్పర్శనం దుర్లభం మర్త్యలోకే సద్గాయనం దుర్లభం సద్గురుఞ్చ ॥ ౩,౧౯.
శాలగ్రామాన్ని తాకడం అరుదు, నిజమైన వైష్ణవులను దర్శించడం కూడా అరుదే. ఈ మానవ లోకంలో ఆవును తాకడం అరుదు, సద్గీతాలు పాడడం, సద్గురువును పొందడం కూడా అరుదే.
సద్భార్యాః సత్పుత్రకా దుర్లభా హి శేషాచలస్థస్య హరేశ్చ దర్శనమ్ । సుదుర్లభం రఙ్గనాథస్య తీరే కావేర్యా వై దర్శనం విష్ణుపద్యాః ॥ ౩,౧౯.
సద్భార్యలు, మంచి కుమారులు అరుదు, శేషాచలంపై ఉన్న హరిదేవుని దర్శనం కూడా అరుదే. కావేరి తీరంలో రంగనాథుని దర్శనం, విష్ణుపద వద్ద దర్శనం మరింత అరుదైనది.
కాఞ్చీక్షేత్రే వరదరాజస్య సేవా సుదుర్లభా దర్శనం చైవ లోకే । సుదుర్లభం దర్శనం రామసేతోః సుదుర్లభా మధ్వశాస్త్రే చ శక్తిః ॥ ౩,౧౯.
కాంచీక్షేత్రంలో వరదరాజుని సేవ చేయడం చాలా అరుదు, ఆయన దర్శనం కూడా ఈ లోకంలో దుర్లభం. అలాగే రామసేతువు దర్శనం, మధ్వశాస్త్రంలో నైపుణ్యం కూడా చాలా అరుదైనవే.
భీమాతీరే సంస్థితస్యాపి విష్ణోః సుదుర్లభం దర్శనం చాహురార్యాః । రేవాతీరే సంస్థితస్యాపి విష్ణోర్గయాక్షేత్రే విష్ణుపాదస్య చైవ ॥ ౩,౧౯.
భీమానది తీరంలో ఉన్నవారికైనా విష్ణువు దర్శనం మహర్షులు దుర్లభమని చెబుతారు. అలాగే రేవానది తీరంలో, గయాక్షేత్రంలో విష్ణుపాద దర్శనం కూడా చాలా అరుదు.
తథా బద్రౌ సంస్థిత స్యాపి విష్ణోః సుదుర్లభం మర్త్యలోకే స్థితానామ్ । శేషాచలే శ్రీనివాసాశ్రమే చ తపస్వినో దుర్లభా మర్త్యలోకే ॥ ౩,౧౯.
అలాగే బదరిలో నివసించే వారికి కూడా మానవ లోకంలో విష్ణువు దర్శనం చాలా కష్టం. శేషాచలంలో, శ్రీనివాస ఆశ్రమంలో తపస్సు చేసే వారికి కూడా ఈ లోకంలో ఆయన దర్శనం దుర్లభమే.
ప్రయాగాఖ్యే మాధవస్యాపి నిత్యం సుదర్శనం దుర్లభం వై నృణాం హి ॥ ౩,౧౯.
ప్రయాగంలో మాధవుని నిరంతర దర్శనం కూడా మనుషులకు చాలా కష్టంగా లభిస్తుంది.
అతో నేచ్ఛామి భర్తారం కృష్ణాదన్యం కదాచన । ఏవముక్త్వా సా పితరం యయౌ శేషాచలం ప్రతి ॥ ౩,౧౯.
అందువల్ల నాకు కృష్ణుడిని కాకుండా మరెవరినీ భర్తగా కోరడం ఎప్పుడూ ఇష్టం లేదు. ఇలా తన తండ్రితో చెప్పి, ఆమె శేషాచలానికి బయలుదేరింది.
కపిలాఖ్యమహాతీర్థే ఆరురోహ మహాగిరిమ్ । తత్రస్థం శ్రీనివాసం చ దృష్ట్వా నత్వా మహాసతీ ॥ ౩,౧౯.
కపిలా అని పిలిచే పవిత్ర తీర్థంలో, ఆమె గొప్ప కొండపైకి ఎక్కింది. అక్కడ ఉన్న శ్రీనివాసుని చూసి, ఆ మహాసతీ ఆయనకు నమస్కరించింది.
త్రిదినం సముపోష్యాథ గత్వా పాపవినాశనమ్ । తత్రస్నాత్వా వివాహార్థమేకాన్తం ప్రయయావథ ॥ ౩,౧౯.
మూడు రోజులు ఉపవాసం చేసి, పాపాలను తొలగించే స్థలానికి వెళ్లింది. అక్కడ స్నానం చేసి, పెళ్లి కోసం ఒంటరిగా ముందుకు సాగింది.
తస్యా ఉత్తరదిగ్భాగే క్రోశయుగ్మే మహాతలే । గర్తభూతే చ ఏకాన్తే చచార తప ఉత్తమమ్ ॥ ౩,౧౯.
ఆమెకు ఉత్తర దిక్కున రెండు క్రోశాల దూరంలో ఉన్న విశాల ప్రాంతంలో, ఒక అంతర్లీన గుహలో, ఒంటరిగా ఉన్న ఆమె గొప్ప తపస్సు చేసింది.
ధ్యాత్వా నారాయణం దేవం తత్రాసీచ్చ కుమారికా । దివ్యవర్షసహస్రాన్తే స్తోతుం సముపచక్రమే ॥ ౩,౧౯.
నారాయణుడిని ధ్యానిస్తూ, ఆ కుమారిక అక్కడే ఉండిపోయింది. దివ్యమైన వెయ్యేళ్ళు గడిచిన తరువాత, ఆయనను స్తుతించడానికి ప్రారంభించింది.
కుమార్యువాచ । త్వమేవ మాతా చ పితా త్వమేవ భర్తా చ సఖాత్వమేవ । త్వమేవ పుత్రశ్చ గురుర్గరీయాన్మిత్రం స్వసా త్వం మమ వల్లభశ్చ ॥ ౩,౧౯.
కుమారి ఇలా చెప్పింది: నీవే నా తల్లి, నీవే నా తండ్రి, నీవే నా భర్త, నీవే నా స్నేహితుడు. నీవే నా కుమారుడు, నీవే నా గురువు, నీవే నా మిత్రుడు, నీవే నా అక్క, నీవే నా ప్రియుడు.
అనాద్యనన్తేష్వపి జన్మసు ప్రభో విచార్యమాణా న విజానేప్యహం చ । ఏతై హి సర్వే చ నిమిత్తమాత్రతః పిత్రాదయస్త్వం హ్యనిమిత్తమాత్రతః ॥ ౩,౧౯.
ప్రభూ! ఆది అంతం లేని ఎన్నో జన్మలను ఆలోచించినా నాకు తెలియదు. తండ్రి మొదలైనవారు కేవలం కారణాలు మాత్రమే, కానీ నీవు కారణం లేని కారణవంతుడవు.
అతో మురారేశ్చ తవైవ భార్యా భూయాసమిత్యేవ తదా వ్రతం మే । దుః సంగమాత్రాదిసమాగమం న సంసిద్ధిరిత్యేవ వదాన్యమూర్తే ॥ ౩,౧౯.
కాబట్టి మురారినీ! నేను నీవే భార్యగా మారాలని కోరుకుంటున్నాను — ఇదే నా వ్రతం. ఇతరులతో కలయిక వల్ల సాఫల్యం రాదు, దయామూర్తి!
త్వద్దూషకాణాం తవ దాసవర్య విదూషకాణాం దర్శనం ఛిన్ధి దేవ । గురుద్రుహాం దర్శనం ఛిన్ధి విష్ణో భక్తద్రుహాం మిత్రతాం ఛిన్ధి కృష్ణ ॥ ౩,౧౯.
నీను నిందించేవారి, నీ సేవకులను అవమానించేవారి దర్శనం తొలగించు దేవా! గురువులను ద్రోహించేవారి దర్శనం తొలగించు విష్ణూ! నీ భక్తులను ద్రోహించేవారి స్నేహాన్ని తొలగించు కృష్ణా!
తవ ధ్రుగ్భిర్భాషణం ఛిన్ధి దేవ త్వం సంగమం దేహి పదారవిన్దే । శ్రీశైలవాసాయ నమోనమస్తే నమోనమః శ్రీనివాసాయ తుభ్యమ్ ॥ ౩,౧౯.
నీపై అసత్యంగా మాట్లాడేవారి మాటలను తొలగించు దేవా! నీ పదపద్మాల్లో నాకు కలయిక కలిగించు. శ్రీశైలవాసుడికి నమస్కారం, శ్రీనివాసుడా! నీకు పునఃపునః నమస్కారం.
స్వామిన్ పరావర రమేశ నిదానమూర్తే కాలో మహానపి గతశ్చ నిదర్శనన్తే । అనన్తజన్మార్జితసాధనైశ్చ త్వద్దర్శనం స్యాచ్చ చతుర్భుజస్య ॥ ౩,౧౯.
స్వామీ! పరమాత్మా! లక్ష్మీపతీ! ఈ ప్రదర్శన చివరలో గొప్ప కాలం గడిచిపోయింది. ఎన్నో జన్మల్లో సేకరించిన పుణ్యఫలాలతో, నీ నాలుగు చేతుల రూపాన్ని నేను దర్శించగలుగుతానా?
కథం మమ స్యాత్తవ దర్శనం ప్రభో సర్వైశ్చ దోషైశ్చ సుసంగతాయాః । దాస్యాస్పదాయాస్తవ దాసదాస్యాః ప్రసీద దేవేశ జగన్నివాస ॥ ౩,౧౯.
ప్రభూ! అన్ని దోషాలతో కూడిన నాకు నీ దర్శనం ఎలా లభించగలదు? నీ సేవకుల సేవ చేయడానికైనా నాకు అవకాశం కల్పించు. దేవతల అధిపతీ! జగత్తు నివాసుడా! దయచూపు.