గరుడపురాణమ్

సోయం శ్మశానవసతిం కర్తుమైచ్ఛద్యతో హరః । అతః సదాశివో జ్ఞేయో న చ భాగవతః శివః ॥ ౩,౧౮.

హరుడు శ్మశానంలో నివసించాలనే కోరికతో ఉండేవాడు. అందుకే అతడిని సదాశివుడు అని పిలవాలి, భగవంతుడైన శివుడు కాదు.

దశవర్షం తపః కర్తుం వివేశ లవణాంభసి । అతో రుద్రస్తపః సంజ్ఞామవాప చ ఖగోత్తమ ॥ ౩,౧౮.

పది సంవత్సరాలు తపస్సు చేయడానికి రుద్రుడు ఉప్పు నీటిలో ప్రవేశించాడు. అందువల్ల, ఓ పక్షిరాజా, అతడికి తపస్సు అనే పేరు వచ్చింది.

వ్యాసపుత్రః శుకః ప్రోక్తో వాయోరావేశసంయుతః । రుద్రావతారో విజ్ఞేయో జ్ఞానార్థమభవద్భువి ॥ ౩,౧౮.

వ్యాసుని కుమారుడు శుకుడు వాయుదేవుని తత్త్వంతో కలిసివున్నవాడు. అతడు రుద్రుని అవతారంగా, భూమిపై జ్ఞానార్థం జన్మించాడు.

అత్రిపత్న్యనుసూయాయాం జజ్ఞే రుద్రో మహాతపాః । దుర్వాసాస్తు స విజ్ఞేయో మానభఙ్గాయ భూభృతామ్ ॥ ౩,౧౮.

అత్రి భార్య అనసూయకు రుద్రుడు, మహాతపస్వి, కుమారుడిగా జన్మించాడు. అతడిని దుర్వాసుడు అని పిలుస్తారు, రాజుల గర్వాన్ని ఛేదించేందుకు వచ్చాడు.

ద్రోణాజ్జాతో ద్రౌణిసంజ్ఞో రుద్ర ఏవ ప్రకీర్తితః । ప్రారబ్ధం భోక్తుకామోసౌ పరపక్షప్రకాశకః ॥ ౩,౧౮.

ద్రోణుని నుండి జన్మించినవాడు ద్రౌణి అని పిలవబడతాడు, అతడే రుద్రుడు. తనకు విధించిన ఫలితాన్ని అనుభవించాలనే కోరికతో, శత్రువుల రహస్యాలను వెల్లడించాడు.

ఈశానకోణే సంస్థితో యస్తు రుద్రో హ్యవాప వై వామదేవేతి సంజ్ఞామ్ । స్వవామభాగే సంస్థితం చైవ వాయుస్తం యోగ్యభక్తం సేవతే సర్వదైవ ॥ ౩,౧౮.

ఈశాన్య దిక్కులో ఉన్న రుద్రుడిని వామదేవుడు అని పిలుస్తారు. వాయుదేవుడు తన ఎడమవైపు ఉండి, ఎప్పుడూ భక్తిగా అతనికి సేవ చేస్తాడు.

అతో రుద్రో వామదేవేతి సంజ్ఞా మవాప శిష్టత్వమథోత్తమత్వమ్ । కాలాత్మకత్వం చ బలాత్మకత్వమవాప రుద్రో న తు సుందరత్వతః ॥ ౩,౧౮.

అందువల్ల రుద్రుడు వామదేవుడు అనే పేరు పొందాడు, శ్రేష్ఠతను, ఉత్తమతను, కాల స్వరూపాన్ని, బల స్వరూపాన్ని పొందాడు కానీ అందాన్ని మాత్రం పొందలేదు.

సదా రుద్రో త్రిపురస్థాంశ్చ దైత్యాన్విష్ణుదుహో హన్తు కామో మహాత్మా । అఘోరరూపం ధృపవాన్రుద్ర ఏవ తతస్త్వఘోరేతి స ఆప సంజ్ఞామ్ ॥ ౩,౧౮.

రుద్రుడు ఎప్పుడూ త్రిపురలో నివసించే దైత్యులను విష్ణువు కోసం నాశనం చేయాలని కోరుకున్నాడు. అందుకే భయంకరమైన రూపంతో, అఘోరుడు అనే పేరు పొందాడు.

సేవాం కర్తుం త్విచ్ఛతో దైత్యసంఘాన్కిఞ్చిత్కాలం తపసా క్లిశ్యమానాన్ । వరాన్దాతుం సద్య ఏవాభిజాతః సద్యోజాతేత్యేవ సంజ్ఞామవాప ॥ ౩,౧౮.

తపస్సు వల్ల కొంతకాలం బాధపడుతున్న దైత్యులకు వరాలు ఇవ్వాలనే కోరికతో, వెంటనే జన్మించి వారిని ఆశీర్వదించాడు. అందుకే అతడికి సద్యోజాతుడు అనే పేరు వచ్చింది.

ఉరోః పుత్రస్తు ఔర్వశ్చ రుద్ర ఏవ ప్రకీర్తితః । ఇత్యకృష్టవాచిత్వాద్రుస్తురోదనవాచకః ॥ ౩,౧౮.

తొడ నుండి పుట్టిన ఔర్వుడు కూడా రుద్రుడే. అతడు ఏడుపు చేయలేదు కనుక రుస్తు అని పిలవబడతాడు, అంటే ఏడుపు లేని వాడు.

ఉరూ రుద్రో హ్యతః ప్రోక్తస్తత్పుత్రశ్చౌర్వసంజ్ఞకః । రుదముర్వరితం కర్తుమౌర్వోభూద్రుద్ర ఏవ సః ॥ ౩,౧౮.

అందువల్ల రుద్రుడిని ఉరూ (తొడ) అని పిలుస్తారు. అతని కుమారుడు ఔర్వుడు. పెద్దగా ఏడుపు చేయడానికి రుద్రుడు ఔర్వుడయ్యాడు.

గరుడ ఉవాచ । రోదనం కురుతే కస్మాదురుసంజ్ఞో హరే హరః । రుదముర్వరితం కస్మాత్కురుతే ఔర్వాకారకః ॥ ౩,౧౮.

గరుత్మంతుడు ఇలా అడిగాడు: హరి! హరుడు ఉరూ అని ఎందుకు పిలవబడతాడు? అతడు ఏడుపు ఎందుకు చేస్తాడు? ఔర్వుడు ఎందుకు పెద్దగా ఏడుపు చేయించాడో చెప్పు.

ఏతద్విస్తార్య మేబ్రూహి పౌత్రాయ తవ సువ్రత । ఇత్యుక్తస్తేన స హరిరువాచ కరుణానిధిః ॥ ౩,౧౮.

ఇది నాకు పూర్తిగా వివరంగా చెప్పు, నీ మనవడికోసం. ఇలా అడిగినప్పుడు, దయామయుడైన హరిదేవుడు చెప్పాడు.

శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । దృష్ట్వా స్వబింబం సుగుణైస్తు పూర్ణం సంకర్షణాఖ్యం నతపాదపద్మ్ । శ్రీబ్రహ్మశేషైర్జిష్ణుకామైస్తథాన్యైర్భారత్యా వై స్వస్తి పైశ్చాపి నిత్యమ్ ॥ ౩,౧౮.

శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: తన సొంత ప్రతిబింబాన్ని, మంచి లక్షణాలతో నిండిన సంకర్షణుడిని, బ్రహ్మ, శేషుడు, జిష్ణు, కాముడు మరియు మరికొందరితో పాటు, భారతితో కలిసి, పశ్చిమ దిక్కుకూడా శుభం కలిగించేలా ఎప్పుడూ పాదపద్మాలకు నమస్కరిస్తూ చూశాడు.

దృష్ట్వా హరిం పులకాఙ్గస్తు రుద్రః సభాష్పచక్షూ రుద్ధకణ్ఠశ్చ హృష్టః । అనాద్యనన్తబ్రహ్మకల్పేషు నైవ కృతం యయా స్మరణం సర్వదైవ ॥ ౩,౧౮.

హరిని చూసిన వెంటనే, రుద్రునికి ఆనందంతో శరీరం గుబురుగా అయ్యింది, కన్నీళ్లు కళ్లలో నిలిచిపోయాయి, గొంతు ఆగిపోయింది, హర్షంతో నిండిపోయాడు; బ్రహ్మ సృష్టిలో ఎన్నో యుగాలుగా ఇలాంటి స్మరణ ఏనాడూ కలగలేదు.

పాదారవిన్దే సునఖైర్విభూషితే దృష్టే మయా కేన పుణ్యేన దేవ । దృష్ట్వాదృష్ట్వా పాదపద్మం మురారేః పునః పునా రుద్ధకణ్ఠో బభూవ ॥ ౩,౧౮.

సుందరమైన గోళ్లతో అలంకరించబడిన పాదారవిందాలను నేను చూసిన భాగ్యం ఏదో దేవా! మురారి పాదపద్మాలను మళ్లీ మళ్లీ చూస్తూ, చూడలేకపోయి, నా గొంతు ఆగిపోయింది.

రురోద రుద్రో భయకంపితాఙ్గః కథం పునర్దర్శనం మే ప్రభోః స్యాత్ । ముకున్ద నారాయణ విశ్వమూర్తే వాగిన్ద్రియేణ స్తవనం మే కథం స్యాత్ ॥ ౩,౧౮.

భయంతో శరీరం వణికిస్తూ రుద్రుడు ఏడ్చాడు: ప్రభువును నేను మళ్లీ ఎలా చూడగలను? ముకుందా, నారాయణా, విశ్వమూర్తీ, మాటతోనైనా, ఇంద్రియాలతోనైనా నేను నిన్ను ఎలా స్తుతించగలను?

మద్దర్శనం సర్వదా పాపుయుక్తం తథా మద్వాక్సర్వదా పాపయుక్తా । మద్దర్శనం సర్వదా స్త్రీషు సక్తమభూచ్చ తే దర్శనం మే హ్యసక్తమ్ ॥ ౩,౧౮.

నా చూపు ఎప్పుడూ పాపంతో కలిసిపోయింది, నా మాటలు కూడా ఎప్పుడూ పాపంతో కలిసిపోయాయి; నా చూపు ఎప్పుడూ స్త్రీలలోనే మునిగిపోయింది, కానీ నీ చూపు మాత్రం నాపై అసక్తిగా ఉంది.

ఆసక్తతా పుత్రదారాదికానాం సమ్యక్శక్తిస్తవనే నాస్తి విష్ణోః । విష్ణుస్తుతౌ నావకాశోస్తి వాచో దృష్టోహం త్వం కేన పుణ్యేన దేవ ॥ ౩,౧౮.

కుమారులు, భార్యలు మొదలైనవారిపై ఆసక్తి ఉండటం వల్ల విష్ణువును సరిగ్గా స్తుతించలేను; విష్ణువు స్తుతిలో మాటలకు అవకాశం ఉండదు; దేవా! నేను నిన్ను ఏ భాగ్యంతో చూశాను?

అనన్తకర్ణేశ సుచన్ద్రసంజ్ఞ శ్రోత్రేణ నిత్యం న కథా శ్రుతా తే । శ్రుతా మయా బహుధా లోకవార్తా దృష్టో మయా త్వం కేన పుణ్యేన దేవ ॥ ౩,౧౮.

అనంతమైన చెవులకు అధిపతివైన సుచంద్రా! నీ కథలు నా చెవులకు ఎప్పుడూ వినిపించలేదు; నేను ఎన్నో లోకవార్తలు విన్నాను, అయినా దేవా! నేను నిన్ను ఏ పుణ్యంతో చూశాను?

దృష్ట్వాదృష్ట్వా పాదపీఠం హరేశ్చ పునః పునా రుద్ధఙ్కఠో బభూవ । రురోద రుద్రో భయకంపితాఙ్గః కథం పునః శ్రవణం స్యాత్కథాయాః ॥ ౩,౧౮.

హరిలోక పాదపీఠాన్ని మళ్లీ మళ్లీ చూస్తూ, చూడలేకపోయి నా గొంతు ఆగిపోయింది; భయంతో శరీరం వణికిస్తూ రుద్రుడు ఏడ్చాడు: నీ కథలు మళ్లీ నేను ఎలా వినగలను?

త్వమీశ వైకుణ్ఠ సువాయుసంజ్ఞస్త్వదర్పితం గన్ధపుష్పాదికం చ । సదా న లిప్తం చ భుజైర్విలిప్తం తన్మూత్రవిష్ఠాదిమకర్దమామ్బుభిః ॥ ౩,౧౮.

ఓ ఈశ్వరా, వైకుంఠా, సువాయు అనే పేరుగలవాడా! నీకు అర్పించిన గంధం, పుష్పాలు మొదలైనవి నా చేతులకు ఎప్పుడూ అంటవు, అవి మూత్రం, మలము, మురికి నీటితో కలిసిపోతాయి.

స్త్రీణాం కుచోదైశ్చ కచోదకైశ్చకక్షోదకైర్గాత్రజలైర్ముకున్ద । అనర్పితైర్వస్త్రగన్ధాదికైశ్చ దృష్టో మయా కేన పుణ్యేన దేవ ॥ ౩,౧౮.

ముకుందా! స్త్రీల కుచాల నీరు, జుట్టు, కక్ష ప్రాంతాల నీరు, శరీర జలాలు, నీకు అర్పించని వస్త్రాలు, గంధాలు మొదలైనవాటివల్ల, నేను నిన్ను ఏ పుణ్యంతో చూశాను దేవా?

స్పృష్ట్వాస్పృష్ట్వా హరినిర్మాల్యగన్ధం పునః పునా రుద్ధకణ్ఠో బభూవ । రురోద రుద్రో భయకంపితాఙ్గః కథం పునః స్పర్శనం స్యాత్సదా మే ॥ ౩,౧౮.

హరి నర్మాల్యపు పరిమళాన్ని మళ్లీ మళ్లీ స్పర్శించి, స్పర్శించకపోయి నా గొంతు ఆగిపోయింది; భయంతో శరీరం వణికిస్తూ రుద్రుడు ఏడ్చాడు: నీ స్పర్శ నాకు ఎప్పుడూ మళ్లీ ఎలా లభించును?

నృసింహ నాసాస్థిత నాసికేశ మన్నాసయా క్వాపి సుపద్మసౌరభమ్ । నాఘ్రాతమిత్థం పునరాఘ్రాతమేవ హ్యనర్పితం గన్ధపుష్పాదికం చ ॥ ౩,౧౮.

ఓ నృసింహా, నాసాధిపతీ! నా ముక్కు ఎప్పుడూ మంచి పద్మ పరిమళాన్ని వాసించలేదు; అలా నీకు అర్పించని గంధం, పుష్పాలు మొదలైనవాటిని మళ్లీ వాసించాను.

సునాసికం సుష్ఠుదన్తం మురారే దృష్టం ముఖం కేన పుణ్యేన దేవ । ఘ్రాత్వా ఘ్రాత్వా విష్ణునిర్మాల్యగన్ధం పునః పునా రుద్ధకణ్ఠో బభూవ ॥ ౩,౧౮.

మురారి! అందమైన ముక్కు, పర్ఫెక్ట్ దంతాలతో ఉన్న నీ ముఖాన్ని నేను ఏ పుణ్యంతో చూశాను దేవా? విష్ణు నర్మాల్య పరిమళాన్ని మళ్లీ మళ్లీ వాసిస్తూ, నా గొంతు ఆగిపోయింది.

రురోద రుద్రో భయకంపితాఙ్గో జిఘ్రామి నిర్మాల్యమిదం కథం తే । జిహ్వాస్థితో జిహ్వ సంజ్ఞో మురారే జిహ్వేన్ద్రియేణాపి తథార్పితం చ ॥ ౩,౧౮.

భయంతో శరీరం వణికిస్తూ రుద్రుడు ఏడ్చాడు: నీ నర్మాల్యాన్ని నేను ఎలా వాసించగలను? మురారి! నా నాలుక, నాలుక అనే ఇంద్రియంతో, నీకు అర్పించబడింది.

నైవేద్యశేషం తులసీవిమిశ్రితం విశేషతః పాదజలేన సిక్తమ్ । యో స్నాతి నిత్యం పురతో మురారేః ప్రాప్నోతి యజ్ఞాయుతకోటిపుణ్యమ్ ॥ ౩,౧౮.

తులసితో కలిపిన నైవేద్య శేషాన్ని, ముఖ్యంగా నీ పాదజలంతో స్నానమాడి, మురారి సన్నిధిలో ప్రతిరోజూ స్నానం చేసినవాడు, కోటి యజ్ఞాల ఫలితాన్ని పొందుతాడు.

ఏతాదృశం తవ నైవేద్యశేషం న భుక్తం వై సర్వదాదిత్యరూపమ్ । అనర్పితం తవ దేవస్య విష్ణోర్భుక్తం మయా బహువారం ముకున్ద ॥ ౩,౧౮.

ఇలాంటి నీ నైవేద్య శేషాన్ని నేను ఎప్పుడూ తినలేదు, అది ఎప్పుడూ సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తుంది; నీకు అర్పించని దేనినైనా, ఓ విష్ణువా, ముకుందా! నేను ఎన్నిసార్లు తిన్నాను.