గరుడపురాణమ్

బ్రహ్మాణ్డాన్తః పద్మనాభో యో జాతః కమలాసనః । స చర్తుముఖసంజ్ఞాం చాప్యవాప ఖగసత్తమ ॥ ౩,౧౬.

బ్రహ్మాండంలో పద్మనాభుడు, కమలంపై కూర్చున్నవాడు జన్మించాడు. అతడు చతుర్ముఖుడు అనే పేరు కూడా పొందాడు, ఓ పక్షీరాజా!

ఏవం చత్వారిరూపాణి బ్రహ్మణః కీర్తితాని చ । వాయోర్నామాని వక్ష్యేహం శృణు పక్షీన్ద్రసత్తమ ॥ ౩,౧౬.

ఇలా బ్రహ్మకు నాలుగు రూపాలు చెప్పబడినవి. ఇప్పుడు వాయువు పేర్లను చెబుతాను, పక్షీరాజు, నీవు శ్రద్ధగా విను.

సంకర్షణాచ్చ గరుడ జయాయాం యో వభూవ హ । స వాయుః ప్రథమో జ్ఞేయో ప్రధాన ఇతి కీర్తితః ॥ ౩,౧౬.

సంకర్షణుని నుండి జయా అనే స్థలంలో జన్మించినవాడు వాయువు. అతడే మొదటి వాయువు, ప్రధానుడు అని పిలవబడతాడు.

లోకచేష్టాప్రదత్వాత్స సూత్రనామ్నాపి కీర్తితః । బదరీస్థస్య విష్ణోశ్చ ధైర్యేణ స్తవనాయ సః ॥ ౩,౧౬.

ప్రపంచాలకు కదలికను ఇచ్చే వాడైనందున వాయువు సూత్రుడు అని కూడా పిలవబడతాడు. బదరీలో నివసించే విష్ణువు ధైర్యంతో అతడిని స్తుతించబడతాడు.

ధృతిరూపం యయౌ వాయుస్తస్మాద్ధృతిరితి స్మృతః । యోగ్యానాం హరిభక్తానాం ధృతిరూపేణ సంస్థితః ॥ ౩,౧౬.

వాయువు ధైర్యరూపాన్ని ధరించాడు కనుక అతడిని ధృతి అని గుర్తిస్తారు. హరిభక్తులైన యోగ్యులలో ధైర్యంగా నిలిచి ఉంటాడు.

యతో హృది స్థితో వాయుస్తతో వై ధృతిసంజ్ఞకః । సర్వేషాం చ హృది స్థిత్వా స్మరతే సర్వదా హరిమ్ ॥ ౩,౧౬.

వాయువు మనసులో ఉండే వాడైనందున ధృతి అనే పేరు పొందాడు. అందరి హృదయాల్లో ఉండి ఎప్పుడూ హరిని స్మరిస్తూ ఉంటాడు.

అతో వాయుఃస్థితిర్నామ బభూవ ఖగసత్తమ । అథవా వాయురేవైకః శ్వేతద్వీపగతం హరిమ్ ॥ ౩,౧౬.

అందువల్ల, పక్షీరాజా, వాయువు స్థితి అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాడు. లేదా, వాయువే శ్వేతద్వీపంలో ఉన్న హరిని ఎప్పుడూ స్మరిస్తూ ఉంటాడు.

సదా స్మరతి వై వీన్ద్ర అతోసౌ స్మృతిసంజ్ఞకః । సర్వేషాం చ హృదిస్థిత్వా జ్ఞాతో విష్ణోరుదీరణాత్ ॥ ౩,౧౬.

వాయువు ఎప్పుడూ స్మరిస్తాడు కనుక అతడిని స్మృతి అని పిలుస్తారు, పక్షీరాజా. అందరి హృదయాల్లో ఉండి, విష్ణువు పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాడు.

అతో మే ముక్తినామాభూద్వాయురేవ న సంశయః । జ్ఞానద్వారేణ భక్తానాం ముక్తిదో మదనుజ్ఞయా ॥ ౩,౧౬.

అందువల్ల వాయువే ముక్తి అనే పేరును పొందాడు, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. జ్ఞానమార్గం ద్వారా భక్తులకు నా అనుమతితో మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తాడు.

యతో సౌ వాయురేవైకో ముక్తినామా భూవహ । విష్ణౌ భక్తిం వర్ధ్యతి భక్తానాం హృది సంస్థితః ॥ ౩,౧౬.

వాయువే ముక్తి అనే పేరును పొందాడు. భక్తుల హృదయాల్లో ఉండి, విష్ణువుపై భక్తిని పెంచుతాడు.

అతోసౌ విష్ణుభక్తశ్చ కీర్తితో నాత్ర సంశయః । ఏషోసౌ సర్వజీవానాం చిత్తసంజ్ఞానమేవ చ ॥ ౩,౧౬.

అందువల్ల వాయువు విష్ణుభక్తుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు — ఇందులో సందేహమే లేదు. అలాగే, అన్ని జీవుల చైతన్యంగా కూడా పిలవబడతాడు.

చిత్తరూపో యతో వాయురతశ్చిత్తమితి స్మృతః । ప్రభుః ప్రభూణాం గరుడ సోదరాణాం చ సర్వశః ॥ ౩,౧౬.

వాయువు చిత్తరూపుడైనందున అతడిని చిత్తం అని గుర్తిస్తారు. పక్షీరాజా, అతడే ప్రభువులకూ, అన్నదమ్ములందరికీ అధిపతి.

అతస్తు వాయురేవైకో మహాప్రభురితి స్మృతః । సర్వేషాం చ హృహి స్థిత్వా బలం పశ్యతి సత్తమ ॥ ౩,౧౬.

అందువల్ల వాయువే మహాప్రభువు అని గుర్తించబడతాడు. అందరి హృదయాల్లో ఉండి వారి బలాన్ని తెలుసుకుంటాడు, ఓ ఉత్తముడా.

అతో బలమితి హ్యాఖ్యామవాప వినతాసుత । సర్వేషాం చ హృది స్థిత్వా పుత్రపౌత్రాదికైర్జనైః ॥ ౩,౧౬.

అందువల్ల వాయువు బలం అనే పేరును పొందాడు, వినతా కుమారా. అందరి హృదయాల్లో ఉండి, కుమారులు, మనవలు తదితరుల ద్వారా తన శక్తిని చూపిస్తాడు.

యాజనం కురుతే నిత్యమతోసౌ యష్టృసంజ్ఞకః । అనన్తకల్పమారభ్య వాయుపర్యన్తమేవ చ ॥ ౩,౧౬.

వాయువు ఎప్పుడూ యజ్ఞం చేస్తూ ఉంటాడు, అందువల్ల అతడిని యజ్ఞకర్త అని పిలుస్తారు. అనంతమైన కాలం మొదలు వాయువు వరకు ఇదే కొనసాగుతుంది.

వక్రత్వం నాస్తి యోగస్య ఋజుర్యోగ్య ఇతి స్మృతః । యోగస్య వక్రతా నామ కామ్యతా హరిపూజనే । ఈశరుద్రాదికానాం చ కామ్యేన హరిపూజనమ్ ॥ ౩,౧౬.

యోగానికి ఎలాంటి వంకర లేదు కనుక అతడిని నేరుగా యోగ్యుడు అని పిలుస్తారు. యోగంలో వంకర అంటే హరిపూజలో కోరిక కలిగి ఉండడమే. ఈశుడు, రుద్రుడు మొదలైనవారు కూడా కోరికతో హరిని పూజిస్తారు.

కస్యచిత్త్వథ పక్షీన్ద్ర హ్యతస్త్వనృజవః స్మృతాః ॥ ౩,౧౬.

కానీ, పక్షీరాజా, కొందరిని నేరుగా లేని వారు (అనృజవులు) అని కూడా పిలుస్తారు.

ఋష్యాదీనాం చ మధ్యేపి కామ్యేన హరిపూజనమ్ । అతో న ఋజవో జ్ఞేయా మనుష్యాణాం చ కా కథా ॥ ౩,౧౬.

ఋషులు మొదలైనవారిలో కూడా కోరికతో హరిపూజ జరుగుతుంది. అందువల్ల వారు నేరుగా ఉన్నవారు కారు. మరి మనుషుల సంగతి ఏమిటి?

యావత్కామ్యసపర్యాం వై న జహాతి నరోత్తమః । తథా ఋష్యాదయశ్చైవ మోక్షస్య పరిపన్థినీమ్ ॥ ౩,౧౬.

ఎవరైనా కోరికతో పూజను వదలని వరకు, అలాగే ఋషులు మొదలైనవారు కూడా మోక్షానికి అడ్డుగా ఉంటారు.

అనాదికాలమారభ్య కర్మజన్యా చ వాసనా । మోక్షాధికారిణః సర్వే కుర్వతే కస్య పూజనమ్ ॥ ౩,౧౬.

ఆది కాలం నుంచే కర్మఫలితంగా ఏర్పడిన వాసనలు ఉంటూనే ఉంటాయి. మోక్షానికి అర్హులైనవారు అందరూ ఎవరో ఒకరిని పూజిస్తారు.

నష్టప్రాయం చ తత్సర్వం గురోః సంజ్ఞానబోధకాత్ । ప్రాప్యయోగం సమాచర్య అన్తే మోక్షమవాప్నుయాత్ ॥ ౩,౧౬.

ఆ వాసనలు గురువు ద్వారా జ్ఞానం కలిగినప్పుడు దాదాపు నశించిపోతాయి. యోగాన్ని ఆచరించి చివరికి మోక్షాన్ని పొందవచ్చు.

కామ్యేన పూజనం విష్ణోరైశ్వర్యం ప్రదదాతి చ । జ్ఞానం చ విపరీతం స్యాత్తేన యాత్యధరం తమః ॥ ౩,౧౬.

కామ్యంగా విష్ణువు పూజిస్తే ఐశ్వర్యం లభిస్తుంది. కానీ అలా వచ్చిన జ్ఞానం తప్పుగా ఉంటుంది, దానివల్ల మరింత అంధకారంలో పడిపోతారు.

తదేవ విపరీతం చేజ్జ్ఞానాయ పరికీర్తితమ్ । శిలాయాం విష్ణుబుద్ధిస్తు విష్ణుబుద్ధిర్ద్విజే తథా ॥ ౩,౧౬.

అలాంటి తప్పు జ్ఞానాన్ని కూడా జ్ఞానమే అని అంటారు. రాయిలో విష్ణువు ఉన్నట్టు భావించడం, బ్రాహ్మణునిలో కూడా విష్ణువు ఉన్నట్టు భావించడం విష్ణుబుద్ధి అని అంటారు.

సలిలే తీర్థబుద్ధిస్తు రోణుకాయాం తథైవ చ । శివే సూర్యే షణ్ముఖే చ విష్ణుబుద్ధిః ఖగేశ్వర ॥ ౩,౧౬.

నీటిలో తీర్థంగా భావించడం, మట్టి ముద్దలో కూడా అలాగే, శివుడు, సూర్యుడు, షణ్ముఖుడు వీరిలో విష్ణువు ఉన్నట్టు భావించడం, ఓ పక్షిరాజా!

ఇత్యాద్యమఖిలం జ్ఞానం విపరీతమితి స్మృతమ్ । శిలాద్యేషు చ సర్వేషు ఐక్యేనైవ విచిన్తనమ్ ॥ ౩,౧౬.

ఇలాంటి జ్ఞానాన్ని మొత్తం తప్పు జ్ఞానమని గుర్తిస్తారు. రాయి మొదలైన వాటిలో ఏకత్వంగా ధ్యానం చేస్తారు.

విష్ణుబుద్ధిరితి ప్రోక్తం న తు తత్రస్థవేదనమ్ । అనాద్యనన్తకాలేపి కామ్యేన హరిపూజనమ్ ॥ ౩,౧౬.

దాన్ని విష్ణుబుద్ధి అంటారు కాని అక్కడ నిజంగా దర్శనం కాదు. ఎన్నాళ్లు కామ్యంగా హరిపూజ చేసినా అది నిజమైన దర్శనం కాదని తెలుసుకో.

యతో నాస్తి తతో వాయుర్ఋజుర్యోగ్యః ప్రకీర్తితః । అన్యేషాం సర్వదా నాస్తి అతో న ఋజవః స్మృతాః ॥ ౩,౧౬.

ఎక్కడ అది ఉండదో అక్కడ వాయువు నేరుగా, యోగ్యుడిగా చెప్పబడతాడు. ఇతరులకైతే అది ఎప్పుడూ ఉండదు, అందుకే వారిని నేరుగా అంటారు కాదు.

హరిం దర్శయతే వాపి అపరోక్షేణ సర్వదా । మోక్షాధికారిణాం కాలే అతః ప్రజ్ఞేతి కథ్యతే ॥ ౩,౧౬.

వాడు ఎప్పుడూ హరిని ప్రత్యక్షంగా చూపిస్తాడు. మోక్షానికి అర్హులైనవారికి ఆ సమయంలో వాడిని ప్రజ్ఞ అని అంటారు.

పరోక్షేణాపి సర్వేషాం హరిం దర్శయతే సదా । అతో వాయుః సదా వీన్ద్ర జ్ఞానమిత్యేవ కీర్తితః ॥ ౩,౧౬.

అతడు అందరికీ హరిని పరోక్షంగా చూపిస్తాడు. అందుకే, ఓ పక్షిరాజా, వాయువును ఎప్పుడూ జ్ఞానం అని అంటారు.