గరుడపురాణమ్

కృష్ణావతారే కన్యేవ నన్దపుత్రానుజా హి సా । రజోభిమానిభూదేవీ భార్యా సా సూకరస్య చ ॥ ౩,౧౬.

కృష్ణావతారంలో ఆమె నిజంగా కన్య, నందుని కుమారునికి చెల్లెలు. రజోగుణానికి ప్రతీక అయిన దేవి, సూకరుని భార్య కూడా.

వేదాభిమానినీ వీన్ద్ర అన్నపూర్ణా ప్రకీర్తితా । నారాయణస్య భార్యా తు లక్ష్మీరూపా త్వజా స్మృతా ॥ ౩,౧౬.

వేదాలకు ప్రతీకగా ఆమె అన్నపూర్ణ అని పిలవబడుతుంది. నారాయణుని భార్య లక్ష్మి, అజ రూపంలో స్మరించబడుతుంది.

యజ్ఞాఖ్యస్య హరేర్భార్యా దక్షిణా సంప్రకీర్తితా ॥ ౩,౧౬.

యజ్ఞ అనే హరి భార్య దక్షిణ అని ప్రసిద్ధి.

జయన్తీ వృషభస్యైవ పత్నీ సంపరికీర్తితా । విదేహపుత్రీ సీతా తు రామభార్యా ప్రకీర్తితా ॥ ౩,౧౬.

జయంతి వృషభుని భార్యగా ప్రసిద్ధి. విదేహుని కుమార్తె సీత, రాముని భార్యగా పిలవబడింది.

రుక్మిణీసత్యభామా చ భార్యే కృష్ణస్య కీర్తితే । ఇత్యాదికా హ్యనన్తాశ్చాప్యావతారాః పృథగ్విధాః ॥ ౩,౧౬.

రుక్మిణి, సత్యభామలు కృష్ణుని భార్యలుగా ప్రసిద్ధి. ఇలా అనేక, విభిన్న అవతారాలు ఉన్నవి.

రమాయాః సంతి విప్రేన్ద్ర భేదహీనాః పరస్పరమ్ । అనన్తానన్తగుణకాద్విష్ణోర్న్యూనాః ప్రకీర్తితాః ॥ ౩,౧౬.

విప్రేంద్రా! రమాదేవి రూపాలు పరస్పరం విడిపోని వేరు కానివి. అవి అనంతమైన, అనంతగుణాలున్నవి అయినా విష్ణువుకు తక్కువగా చెప్పబడ్డాయి.

అథ బ్రహ్మా చ వాయుశ్చ శ్రియః కోటిగుణాధమౌ । వక్ష్యే చ బ్రహ్మణో రూపం శృణు పక్షీన్ద్రసత్తమ ॥ ౩,౧౬.

ఇప్పుడు బ్రహ్మ, వాయువులు శ్రీదేవికి కోటి రెట్లు తక్కువవారు. బ్రహ్మ యొక్క రూపాన్ని కూడా వివరించబోతున్నాను, పక్షీరాజా! విను.

వాసుదేవాత్సముత్పన్నో మాయాయాం చ ఖగేశ్వర । స ఏవ పురుషోనామ విరిఞ్చ ఇతి కీర్తితః ॥ ౩,౧౬.

వాసుదేవుని నుండి మాయలో పుట్టినవాడు పురుషుడు అని, విరించుడు అని పిలవబడతాడు, ఓ పక్షీరాజా!

అనిరుద్ధాత్తు శాన్తాయాం మహత్తత్త్వతనుస్త్వభూత్ । తదా మహాన్విరిఞ్చేతి సంజ్ఞామాప ఖగేశ్వర ॥ ౩,౧౬.

అనిరుద్ధుని నుండి శాంతలో మహత్తత్త్వం రూపం దాల్చింది. అప్పటికి మహాన్విరించుడు అనే పేరు పొందాడు, ఓ పక్షీరాజా!

రజసాత్ర సముత్పన్నో మాయాయాం వాసుదేవతః । విధిసంజ్ఞో విరిఞ్చః స జ్ఞాతవ్యః పక్షిసత్తమ ॥ ౩,౧౬.

ఇక్కడ రజోగుణం ద్వారా, మాయలో, వాసుదేవుని నుండి విధి అనే విరించుడు పుట్టాడు. అతడిని ఇలానే తెలుసుకోవాలి, ఓ పక్షీరాజా!

బ్రహ్మాణ్డాన్తః పద్మనాభో యో జాతః కమలాసనః । స చర్తుముఖసంజ్ఞాం చాప్యవాప ఖగసత్తమ ॥ ౩,౧౬.

బ్రహ్మాండంలో పద్మనాభుడు, కమలంపై కూర్చున్నవాడు జన్మించాడు. అతడు చతుర్ముఖుడు అనే పేరు కూడా పొందాడు, ఓ పక్షీరాజా!

ఏవం చత్వారిరూపాణి బ్రహ్మణః కీర్తితాని చ । వాయోర్నామాని వక్ష్యేహం శృణు పక్షీన్ద్రసత్తమ ॥ ౩,౧౬.

ఇలా బ్రహ్మకు నాలుగు రూపాలు చెప్పబడినవి. ఇప్పుడు వాయువు పేర్లను చెబుతాను, పక్షీరాజు, నీవు శ్రద్ధగా విను.

సంకర్షణాచ్చ గరుడ జయాయాం యో వభూవ హ । స వాయుః ప్రథమో జ్ఞేయో ప్రధాన ఇతి కీర్తితః ॥ ౩,౧౬.

సంకర్షణుని నుండి జయా అనే స్థలంలో జన్మించినవాడు వాయువు. అతడే మొదటి వాయువు, ప్రధానుడు అని పిలవబడతాడు.

లోకచేష్టాప్రదత్వాత్స సూత్రనామ్నాపి కీర్తితః । బదరీస్థస్య విష్ణోశ్చ ధైర్యేణ స్తవనాయ సః ॥ ౩,౧౬.

ప్రపంచాలకు కదలికను ఇచ్చే వాడైనందున వాయువు సూత్రుడు అని కూడా పిలవబడతాడు. బదరీలో నివసించే విష్ణువు ధైర్యంతో అతడిని స్తుతించబడతాడు.

ధృతిరూపం యయౌ వాయుస్తస్మాద్ధృతిరితి స్మృతః । యోగ్యానాం హరిభక్తానాం ధృతిరూపేణ సంస్థితః ॥ ౩,౧౬.

వాయువు ధైర్యరూపాన్ని ధరించాడు కనుక అతడిని ధృతి అని గుర్తిస్తారు. హరిభక్తులైన యోగ్యులలో ధైర్యంగా నిలిచి ఉంటాడు.

యతో హృది స్థితో వాయుస్తతో వై ధృతిసంజ్ఞకః । సర్వేషాం చ హృది స్థిత్వా స్మరతే సర్వదా హరిమ్ ॥ ౩,౧౬.

వాయువు మనసులో ఉండే వాడైనందున ధృతి అనే పేరు పొందాడు. అందరి హృదయాల్లో ఉండి ఎప్పుడూ హరిని స్మరిస్తూ ఉంటాడు.

అతో వాయుఃస్థితిర్నామ బభూవ ఖగసత్తమ । అథవా వాయురేవైకః శ్వేతద్వీపగతం హరిమ్ ॥ ౩,౧౬.

అందువల్ల, పక్షీరాజా, వాయువు స్థితి అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాడు. లేదా, వాయువే శ్వేతద్వీపంలో ఉన్న హరిని ఎప్పుడూ స్మరిస్తూ ఉంటాడు.

సదా స్మరతి వై వీన్ద్ర అతోసౌ స్మృతిసంజ్ఞకః । సర్వేషాం చ హృదిస్థిత్వా జ్ఞాతో విష్ణోరుదీరణాత్ ॥ ౩,౧౬.

వాయువు ఎప్పుడూ స్మరిస్తాడు కనుక అతడిని స్మృతి అని పిలుస్తారు, పక్షీరాజా. అందరి హృదయాల్లో ఉండి, విష్ణువు పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాడు.

అతో మే ముక్తినామాభూద్వాయురేవ న సంశయః । జ్ఞానద్వారేణ భక్తానాం ముక్తిదో మదనుజ్ఞయా ॥ ౩,౧౬.

అందువల్ల వాయువే ముక్తి అనే పేరును పొందాడు, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. జ్ఞానమార్గం ద్వారా భక్తులకు నా అనుమతితో మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తాడు.

యతో సౌ వాయురేవైకో ముక్తినామా భూవహ । విష్ణౌ భక్తిం వర్ధ్యతి భక్తానాం హృది సంస్థితః ॥ ౩,౧౬.

వాయువే ముక్తి అనే పేరును పొందాడు. భక్తుల హృదయాల్లో ఉండి, విష్ణువుపై భక్తిని పెంచుతాడు.

అతోసౌ విష్ణుభక్తశ్చ కీర్తితో నాత్ర సంశయః । ఏషోసౌ సర్వజీవానాం చిత్తసంజ్ఞానమేవ చ ॥ ౩,౧౬.

అందువల్ల వాయువు విష్ణుభక్తుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు — ఇందులో సందేహమే లేదు. అలాగే, అన్ని జీవుల చైతన్యంగా కూడా పిలవబడతాడు.

చిత్తరూపో యతో వాయురతశ్చిత్తమితి స్మృతః । ప్రభుః ప్రభూణాం గరుడ సోదరాణాం చ సర్వశః ॥ ౩,౧౬.

వాయువు చిత్తరూపుడైనందున అతడిని చిత్తం అని గుర్తిస్తారు. పక్షీరాజా, అతడే ప్రభువులకూ, అన్నదమ్ములందరికీ అధిపతి.

అతస్తు వాయురేవైకో మహాప్రభురితి స్మృతః । సర్వేషాం చ హృహి స్థిత్వా బలం పశ్యతి సత్తమ ॥ ౩,౧౬.

అందువల్ల వాయువే మహాప్రభువు అని గుర్తించబడతాడు. అందరి హృదయాల్లో ఉండి వారి బలాన్ని తెలుసుకుంటాడు, ఓ ఉత్తముడా.

అతో బలమితి హ్యాఖ్యామవాప వినతాసుత । సర్వేషాం చ హృది స్థిత్వా పుత్రపౌత్రాదికైర్జనైః ॥ ౩,౧౬.

అందువల్ల వాయువు బలం అనే పేరును పొందాడు, వినతా కుమారా. అందరి హృదయాల్లో ఉండి, కుమారులు, మనవలు తదితరుల ద్వారా తన శక్తిని చూపిస్తాడు.

యాజనం కురుతే నిత్యమతోసౌ యష్టృసంజ్ఞకః । అనన్తకల్పమారభ్య వాయుపర్యన్తమేవ చ ॥ ౩,౧౬.

వాయువు ఎప్పుడూ యజ్ఞం చేస్తూ ఉంటాడు, అందువల్ల అతడిని యజ్ఞకర్త అని పిలుస్తారు. అనంతమైన కాలం మొదలు వాయువు వరకు ఇదే కొనసాగుతుంది.

వక్రత్వం నాస్తి యోగస్య ఋజుర్యోగ్య ఇతి స్మృతః । యోగస్య వక్రతా నామ కామ్యతా హరిపూజనే । ఈశరుద్రాదికానాం చ కామ్యేన హరిపూజనమ్ ॥ ౩,౧౬.

యోగానికి ఎలాంటి వంకర లేదు కనుక అతడిని నేరుగా యోగ్యుడు అని పిలుస్తారు. యోగంలో వంకర అంటే హరిపూజలో కోరిక కలిగి ఉండడమే. ఈశుడు, రుద్రుడు మొదలైనవారు కూడా కోరికతో హరిని పూజిస్తారు.

కస్యచిత్త్వథ పక్షీన్ద్ర హ్యతస్త్వనృజవః స్మృతాః ॥ ౩,౧౬.

కానీ, పక్షీరాజా, కొందరిని నేరుగా లేని వారు (అనృజవులు) అని కూడా పిలుస్తారు.

ఋష్యాదీనాం చ మధ్యేపి కామ్యేన హరిపూజనమ్ । అతో న ఋజవో జ్ఞేయా మనుష్యాణాం చ కా కథా ॥ ౩,౧౬.

ఋషులు మొదలైనవారిలో కూడా కోరికతో హరిపూజ జరుగుతుంది. అందువల్ల వారు నేరుగా ఉన్నవారు కారు. మరి మనుషుల సంగతి ఏమిటి?

యావత్కామ్యసపర్యాం వై న జహాతి నరోత్తమః । తథా ఋష్యాదయశ్చైవ మోక్షస్య పరిపన్థినీమ్ ॥ ౩,౧౬.

ఎవరైనా కోరికతో పూజను వదలని వరకు, అలాగే ఋషులు మొదలైనవారు కూడా మోక్షానికి అడ్డుగా ఉంటారు.