గరుడపురాణమ్

అవతారా హ్యసంఖ్యాతా విష్ణోర్నారాయణస్య చ । స్వయం నారాయణాస్తే తే నాణుమాత్రం విభిద్యతే ॥ ౩,౧౫.

విష్ణువు, నారాయణుని అవతారాలు నిజంగా లెక్కలేనివి. వారు స్వయంగా నారాయణులై, ఎంత చిన్న భాగమైనా విడిపోలేరు.

బలతోరూపతశ్చాపి గుణతశ్చ కథఞ్చన । అనన్తోనన్తగుణతః పూర్ణో విష్ణుర్న చాన్యథా ॥ ౩,౧౫.

బలంలో, రూపంలో, లక్షణాలలో అన్ని విధాలా, విష్ణువు అనంతుడూ, అనంతమైన గుణాలతో నిండినవాడూ, ఎప్పుడూ అంతే.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౧౬ శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । మహాలక్ష్మ్యాః స్వరూపం చ అవతారాన్ఖగేశ్వర । శృణు సమ్యఙ్మహాభాగ తజ్జ్ఞానస్య వినిర్ణయమ్ ॥ ౩,౧౬.

శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ పక్షిరాజా, మహాలక్ష్మి స్వరూపం, ఆమె అవతారాలు, వాటి తత్వాన్ని తెలుసుకోవడానికి, నీవు శ్రద్ధగా విను, ఓ మహాభాగ.

ఈశాదన్యస్య జగతో హ్యాత్మో లోచన ఏవ తు । విషయీకురుతే తత్స్యాజ్జ్ఞానం లక్ష్మ్యాః ప్రకీర్తితమ్ ॥ ౩,౧౬.

ఈ లోకానికి పరమేశ్వరుడిని తప్పితే, ఆత్మ కేవలం చూపు మాత్రమే. అది విషయాలను గ్రహించేది. ఇదే లక్ష్మిదేవి జ్ఞానం అని చెప్పబడింది.

నిత్యావియోగినీ దేవీ హరిపాదైకసంశ్రయా । నిత్యముక్తా నిత్యబుద్ధా మహాలక్ష్మీః ప్రకీర్తితా ॥ ౩,౧౬.

ఎప్పుడూ విడిపోని దేవి, హరిలోనే ఆశ్రయం తీసుకున్నది, ఎప్పుడూ ముక్తి పొందినది, ఎప్పుడూ జ్ఞానవంతురాలు అయిన మహాలక్ష్మి అని పిలవబడుతుంది.

మూలస్య చ హరేర్భార్యా లక్ష్మీః సంప్రకీర్తితా । పుంసో హి భార్యా ప్రకృతిః ప్రకృతేశ్చాభిమానినీ ॥ ౩,౧౬.

హరికి భార్య లక్ష్మి అని ప్రసిద్ధి. మనుష్యునికి భార్య ప్రకృతి, ఆమె ప్రకృతిని తనదిగా భావించేది.

సృష్టిం కర్తుం గుణాన్వీన్ద్ర పురుషేణ సహ ప్రభో । తమః పానం తథా కర్తుం ప్రకృత్యాఖ్యా తదాభవత్ ॥ ౩,౧౬.

ప్రభూ! సృష్టిని చేయడానికి గుణాలు పురుషునితో కలిసి ప్రవేశించాయి. అంధకారాన్ని పానంచేయడానికి ఆమె ప్రకృతి అని పిలవబడింది.

వాసుదేవస్య భార్యా తు మాయా నామ్నీ ప్రకీర్తితా । సంకర్షణస్య భార్యా తు జయేతి పరికీర్తితా ॥ ౩,౧౬.

వాసుదేవుని భార్య మాయ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి. సంకర్షణుని భార్య జయ అని పేరు పొందింది.

అనిరుద్ధస్య భార్యా తు శాన్తా నామ్నీతి కీర్తితా । కృతిః ప్రద్యుమ్నభార్యాపిం సృష్టిం కర్తుం బభూవ హ ॥ ౩,౧౬.

అనిరుద్ధుని భార్య శాంత అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి. కృతి, సృష్టి కోసం ప్రద్యుమ్నుని భార్యగా అవతరించింది.

విష్ణుపత్నీ కీర్తితా చ శ్రీదేవీ సత్త్వమానినీ । తమోభిమానినీ దుర్గా కన్యకేతి ప్రకీర్తితా ॥ ౩,౧౬.

విష్ణుపత్ని శ్రీదేవి సత్వగుణానికి ప్రతీకగా పిలవబడుతుంది. తమోగుణానికి ప్రతీక అయిన దుర్గ, కన్యక అని ప్రసిద్ధి.

కృష్ణావతారే కన్యేవ నన్దపుత్రానుజా హి సా । రజోభిమానిభూదేవీ భార్యా సా సూకరస్య చ ॥ ౩,౧౬.

కృష్ణావతారంలో ఆమె నిజంగా కన్య, నందుని కుమారునికి చెల్లెలు. రజోగుణానికి ప్రతీక అయిన దేవి, సూకరుని భార్య కూడా.

వేదాభిమానినీ వీన్ద్ర అన్నపూర్ణా ప్రకీర్తితా । నారాయణస్య భార్యా తు లక్ష్మీరూపా త్వజా స్మృతా ॥ ౩,౧౬.

వేదాలకు ప్రతీకగా ఆమె అన్నపూర్ణ అని పిలవబడుతుంది. నారాయణుని భార్య లక్ష్మి, అజ రూపంలో స్మరించబడుతుంది.

యజ్ఞాఖ్యస్య హరేర్భార్యా దక్షిణా సంప్రకీర్తితా ॥ ౩,౧౬.

యజ్ఞ అనే హరి భార్య దక్షిణ అని ప్రసిద్ధి.

జయన్తీ వృషభస్యైవ పత్నీ సంపరికీర్తితా । విదేహపుత్రీ సీతా తు రామభార్యా ప్రకీర్తితా ॥ ౩,౧౬.

జయంతి వృషభుని భార్యగా ప్రసిద్ధి. విదేహుని కుమార్తె సీత, రాముని భార్యగా పిలవబడింది.

రుక్మిణీసత్యభామా చ భార్యే కృష్ణస్య కీర్తితే । ఇత్యాదికా హ్యనన్తాశ్చాప్యావతారాః పృథగ్విధాః ॥ ౩,౧౬.

రుక్మిణి, సత్యభామలు కృష్ణుని భార్యలుగా ప్రసిద్ధి. ఇలా అనేక, విభిన్న అవతారాలు ఉన్నవి.

రమాయాః సంతి విప్రేన్ద్ర భేదహీనాః పరస్పరమ్ । అనన్తానన్తగుణకాద్విష్ణోర్న్యూనాః ప్రకీర్తితాః ॥ ౩,౧౬.

విప్రేంద్రా! రమాదేవి రూపాలు పరస్పరం విడిపోని వేరు కానివి. అవి అనంతమైన, అనంతగుణాలున్నవి అయినా విష్ణువుకు తక్కువగా చెప్పబడ్డాయి.

అథ బ్రహ్మా చ వాయుశ్చ శ్రియః కోటిగుణాధమౌ । వక్ష్యే చ బ్రహ్మణో రూపం శృణు పక్షీన్ద్రసత్తమ ॥ ౩,౧౬.

ఇప్పుడు బ్రహ్మ, వాయువులు శ్రీదేవికి కోటి రెట్లు తక్కువవారు. బ్రహ్మ యొక్క రూపాన్ని కూడా వివరించబోతున్నాను, పక్షీరాజా! విను.

వాసుదేవాత్సముత్పన్నో మాయాయాం చ ఖగేశ్వర । స ఏవ పురుషోనామ విరిఞ్చ ఇతి కీర్తితః ॥ ౩,౧౬.

వాసుదేవుని నుండి మాయలో పుట్టినవాడు పురుషుడు అని, విరించుడు అని పిలవబడతాడు, ఓ పక్షీరాజా!

అనిరుద్ధాత్తు శాన్తాయాం మహత్తత్త్వతనుస్త్వభూత్ । తదా మహాన్విరిఞ్చేతి సంజ్ఞామాప ఖగేశ్వర ॥ ౩,౧౬.

అనిరుద్ధుని నుండి శాంతలో మహత్తత్త్వం రూపం దాల్చింది. అప్పటికి మహాన్విరించుడు అనే పేరు పొందాడు, ఓ పక్షీరాజా!

రజసాత్ర సముత్పన్నో మాయాయాం వాసుదేవతః । విధిసంజ్ఞో విరిఞ్చః స జ్ఞాతవ్యః పక్షిసత్తమ ॥ ౩,౧౬.

ఇక్కడ రజోగుణం ద్వారా, మాయలో, వాసుదేవుని నుండి విధి అనే విరించుడు పుట్టాడు. అతడిని ఇలానే తెలుసుకోవాలి, ఓ పక్షీరాజా!

బ్రహ్మాణ్డాన్తః పద్మనాభో యో జాతః కమలాసనః । స చర్తుముఖసంజ్ఞాం చాప్యవాప ఖగసత్తమ ॥ ౩,౧౬.

బ్రహ్మాండంలో పద్మనాభుడు, కమలంపై కూర్చున్నవాడు జన్మించాడు. అతడు చతుర్ముఖుడు అనే పేరు కూడా పొందాడు, ఓ పక్షీరాజా!

ఏవం చత్వారిరూపాణి బ్రహ్మణః కీర్తితాని చ । వాయోర్నామాని వక్ష్యేహం శృణు పక్షీన్ద్రసత్తమ ॥ ౩,౧౬.

ఇలా బ్రహ్మకు నాలుగు రూపాలు చెప్పబడినవి. ఇప్పుడు వాయువు పేర్లను చెబుతాను, పక్షీరాజు, నీవు శ్రద్ధగా విను.

సంకర్షణాచ్చ గరుడ జయాయాం యో వభూవ హ । స వాయుః ప్రథమో జ్ఞేయో ప్రధాన ఇతి కీర్తితః ॥ ౩,౧౬.

సంకర్షణుని నుండి జయా అనే స్థలంలో జన్మించినవాడు వాయువు. అతడే మొదటి వాయువు, ప్రధానుడు అని పిలవబడతాడు.

లోకచేష్టాప్రదత్వాత్స సూత్రనామ్నాపి కీర్తితః । బదరీస్థస్య విష్ణోశ్చ ధైర్యేణ స్తవనాయ సః ॥ ౩,౧౬.

ప్రపంచాలకు కదలికను ఇచ్చే వాడైనందున వాయువు సూత్రుడు అని కూడా పిలవబడతాడు. బదరీలో నివసించే విష్ణువు ధైర్యంతో అతడిని స్తుతించబడతాడు.

ధృతిరూపం యయౌ వాయుస్తస్మాద్ధృతిరితి స్మృతః । యోగ్యానాం హరిభక్తానాం ధృతిరూపేణ సంస్థితః ॥ ౩,౧౬.

వాయువు ధైర్యరూపాన్ని ధరించాడు కనుక అతడిని ధృతి అని గుర్తిస్తారు. హరిభక్తులైన యోగ్యులలో ధైర్యంగా నిలిచి ఉంటాడు.

యతో హృది స్థితో వాయుస్తతో వై ధృతిసంజ్ఞకః । సర్వేషాం చ హృది స్థిత్వా స్మరతే సర్వదా హరిమ్ ॥ ౩,౧౬.

వాయువు మనసులో ఉండే వాడైనందున ధృతి అనే పేరు పొందాడు. అందరి హృదయాల్లో ఉండి ఎప్పుడూ హరిని స్మరిస్తూ ఉంటాడు.

అతో వాయుఃస్థితిర్నామ బభూవ ఖగసత్తమ । అథవా వాయురేవైకః శ్వేతద్వీపగతం హరిమ్ ॥ ౩,౧౬.

అందువల్ల, పక్షీరాజా, వాయువు స్థితి అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాడు. లేదా, వాయువే శ్వేతద్వీపంలో ఉన్న హరిని ఎప్పుడూ స్మరిస్తూ ఉంటాడు.

సదా స్మరతి వై వీన్ద్ర అతోసౌ స్మృతిసంజ్ఞకః । సర్వేషాం చ హృదిస్థిత్వా జ్ఞాతో విష్ణోరుదీరణాత్ ॥ ౩,౧౬.

వాయువు ఎప్పుడూ స్మరిస్తాడు కనుక అతడిని స్మృతి అని పిలుస్తారు, పక్షీరాజా. అందరి హృదయాల్లో ఉండి, విష్ణువు పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాడు.

అతో మే ముక్తినామాభూద్వాయురేవ న సంశయః । జ్ఞానద్వారేణ భక్తానాం ముక్తిదో మదనుజ్ఞయా ॥ ౩,౧౬.

అందువల్ల వాయువే ముక్తి అనే పేరును పొందాడు, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. జ్ఞానమార్గం ద్వారా భక్తులకు నా అనుమతితో మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తాడు.