గరుడపురాణమ్

తతో హరిః ప్రాదురభూన్మహాత్మా నృసింహనామా భగవాననన్తః । దైత్యో హిరణ్యకశిపుశ్చ తథోరుదేశే సంస్థాపితః కరజైర్దారితశ్చ ॥ ౩,౧౫.

తర్వాత హరి, మహాత్ముడు, నృసింహ రూపంలో ప్రత్యక్షమయ్యాడు. హిరణ్యకశిపుడు అతని ఒడిలో పెట్టబడి, అతని గోర్లు చేత చీల్చబడ్డాడు.

తతో హరిర్భగవాన్వామనోభూదదిత్యాం వై కశ్యపాద్దవదేవః । ఇన్ద్రాయేదం దాతుకామః ఖగేన్ద్ర తదర్థం వై పావితుం సోవితుం చ ॥ ౩,౧౫.

తర్వాత హరి, భగవంతుడు, వామనుడై, కశ్యపుని ద్వారా అదితికి పుట్టాడు, ఓ పక్షిరాజా. ఇంద్రునికి ఈ లోకాన్ని తిరిగి ఇవ్వాలని, పవిత్రం చేయాలని, రక్షించాలని ఆశించి ఆ అవతారం తీసుకున్నాడు.

తతో హరిర్జమదగ్నేః సుతోభూల్లోకే సర్వే పర్శురామం వదన్తి । బ్రహ్మద్విషాం క్షత్రియాణాం చ వీన్ద్ర భూమిం నిః క్షత్రాం కర్తుకామో మహేశః ॥ ౩,౧౫.

తర్వాత హరి, జమదగ్ని కుమారుడిగా జన్మించాడు. ప్రపంచంలో అందరూ అతన్ని పరశురాముడు అని పిలుస్తారు, ఓ వీంద్రా. బ్రాహ్మణ ద్వేషించే క్షత్రియులను భూమి మీద నుండి తొలగించాలనే మహేశ్వరుడు.

తతోభవద్వ్యాసరూపీ స విష్ణుశ్చతుర్వారం రాఘవాస్యాపి పూర్ణః । పరాశరాత్సత్యవత్యాం బభూవ పైలాదిభిర్వేదభాగాంశ్చ కర్తుమ్ ॥ ౩,౧౫.

తర్వాత విష్ణువు, వ్యాసరూపాన్ని ధరించాడు. రాఘవుని ఇంట్లో నాలుగు సార్లు జన్మించాడు. పరాశరుని ద్వారా సత్యవతికి పుట్టి, పైలుడు మొదలైనవారితో వేదాలను విభజించాడు.

తతో హరీ రఘువంశేవతీర్ణః కౌసల్యాయాం రాఘవః సూర్యవంశే । సముద్రాదోర్విగ్రహం కర్తుమీశో హం తుం భూమ్యాం రావణాదీంశ్చ వీన్ద్ర ॥ ౩,౧౫.

తర్వాత హరి, రఘువంశంలో అవతరించి, కౌసల్యకు సూర్యవంశంలో పుట్టాడు, ఓ వీంద్రా. సముద్రాన్ని ఎదుర్కొని, భూమిపై రావణుడు మొదలైన దుర్మార్గులను సంహరించడానికి వచ్చాడు.

తతో హరిర్వ్యాసరూపీ బభూవ అష్టావింశే ద్వపరే జ్ఞానరూపీ । పరాశరాత్సత్యవత్యాం మహాత్మా స్వయం వేదాన్ సంవిభక్తుం చ దేవః ॥ ౩,౧౫.

తర్వాత హరి, అష్టావింశతి ద్వాపర యుగంలో, జ్ఞాన స్వరూపుడై, పరాశరుని ద్వారా సత్యవతికి పుట్టి, స్వయంగా వేదాలను విభజించాడు.

తతో హరిః కృష్ణరూపీ బభూవ దేవక్యాం వై వసుదేవాత్స విష్ణుః । కంసాదీన్వై నితరాం హన్తుకామః సమ్యక్పాతుం పాణ్డవాంశ్చాపి వీన్ద్ర ॥ ౩,౧౫.

తర్వాత హరి, కృష్ణరూపంలో, దేవకికి వసుదేవుని ద్వారా పుట్టాడు. ఆ విష్ణువు, కంసుడు మొదలైనవారిని పూర్తిగా సంహరించాలనే, పాండవులను సంపూర్ణంగా రక్షించాలనే సంకల్పంతో అవతరించాడు, ఓ వీంద్రా.

తతః కలౌ సంప్రవృత్తే హరిస్తు సంమోహనార్థం చాసురాణాం ఖగేన్ద్ర । నామ్నా బుద్ధో కీకటేషు ప్రజాతో వేదప్రమాణం నిరాకర్తుమేవ ॥ ౩,౧౫.

తర్వాత కలియుగం ప్రారంభమైనప్పుడు, హరి బుద్ధుడుగా కీకట దేశంలో జన్మించాడు, ఓ పక్షిరాజా. అసురులను మోసగించేందుకు, వేద ప్రామాణ్యాన్ని తిరస్కరించేందుకు వచ్చాడు.

తతో హరిః కల్కిసంజ్ఞశ్చ వీన్ద్ర ఉత్పత్స్యతే యుగయోర్మధ్యసంధౌ । దస్యుప్రాయాన్భూమిపాన్వై నిహన్తుం నామ్నా హరిర్విష్ణుగుప్తస్య గేహే ॥ ౩,౧౫.

తర్వాత హరి, కల్కి అనే పేరుతో, యుగముల మధ్య సంధికాలంలో, విష్ణుగుప్తుని ఇంట్లో జన్మించి, దొంగలైన రాజులను సంహరించడానికి అవతరించనున్నాడు, ఓ వీంద్రా.

కేశవాద్యాశ్చతుర్వింశతిర్వై సంకర్షణాదయః । విశ్వాదయ సహస్రం చ పరాద్యా అమితాః స్మృతాః ॥ ౩,౧౫.

కేశవుడు మొదలైన ఇరవై నాలుగు మంది, సంకర్షణుడు మొదలైనవారు, విశ్వుడు మొదలైన వెయ్యి మంది, పరుడు మొదలైన అనేకమంది, లెక్కలేనంతగా ఉన్నారు.

అవతారా హ్యసంఖ్యాతా విష్ణోర్నారాయణస్య చ । స్వయం నారాయణాస్తే తే నాణుమాత్రం విభిద్యతే ॥ ౩,౧౫.

విష్ణువు, నారాయణుని అవతారాలు నిజంగా లెక్కలేనివి. వారు స్వయంగా నారాయణులై, ఎంత చిన్న భాగమైనా విడిపోలేరు.

బలతోరూపతశ్చాపి గుణతశ్చ కథఞ్చన । అనన్తోనన్తగుణతః పూర్ణో విష్ణుర్న చాన్యథా ॥ ౩,౧౫.

బలంలో, రూపంలో, లక్షణాలలో అన్ని విధాలా, విష్ణువు అనంతుడూ, అనంతమైన గుణాలతో నిండినవాడూ, ఎప్పుడూ అంతే.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౧౬ శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । మహాలక్ష్మ్యాః స్వరూపం చ అవతారాన్ఖగేశ్వర । శృణు సమ్యఙ్మహాభాగ తజ్జ్ఞానస్య వినిర్ణయమ్ ॥ ౩,౧౬.

శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ పక్షిరాజా, మహాలక్ష్మి స్వరూపం, ఆమె అవతారాలు, వాటి తత్వాన్ని తెలుసుకోవడానికి, నీవు శ్రద్ధగా విను, ఓ మహాభాగ.

ఈశాదన్యస్య జగతో హ్యాత్మో లోచన ఏవ తు । విషయీకురుతే తత్స్యాజ్జ్ఞానం లక్ష్మ్యాః ప్రకీర్తితమ్ ॥ ౩,౧౬.

ఈ లోకానికి పరమేశ్వరుడిని తప్పితే, ఆత్మ కేవలం చూపు మాత్రమే. అది విషయాలను గ్రహించేది. ఇదే లక్ష్మిదేవి జ్ఞానం అని చెప్పబడింది.

నిత్యావియోగినీ దేవీ హరిపాదైకసంశ్రయా । నిత్యముక్తా నిత్యబుద్ధా మహాలక్ష్మీః ప్రకీర్తితా ॥ ౩,౧౬.

ఎప్పుడూ విడిపోని దేవి, హరిలోనే ఆశ్రయం తీసుకున్నది, ఎప్పుడూ ముక్తి పొందినది, ఎప్పుడూ జ్ఞానవంతురాలు అయిన మహాలక్ష్మి అని పిలవబడుతుంది.

మూలస్య చ హరేర్భార్యా లక్ష్మీః సంప్రకీర్తితా । పుంసో హి భార్యా ప్రకృతిః ప్రకృతేశ్చాభిమానినీ ॥ ౩,౧౬.

హరికి భార్య లక్ష్మి అని ప్రసిద్ధి. మనుష్యునికి భార్య ప్రకృతి, ఆమె ప్రకృతిని తనదిగా భావించేది.

సృష్టిం కర్తుం గుణాన్వీన్ద్ర పురుషేణ సహ ప్రభో । తమః పానం తథా కర్తుం ప్రకృత్యాఖ్యా తదాభవత్ ॥ ౩,౧౬.

ప్రభూ! సృష్టిని చేయడానికి గుణాలు పురుషునితో కలిసి ప్రవేశించాయి. అంధకారాన్ని పానంచేయడానికి ఆమె ప్రకృతి అని పిలవబడింది.

వాసుదేవస్య భార్యా తు మాయా నామ్నీ ప్రకీర్తితా । సంకర్షణస్య భార్యా తు జయేతి పరికీర్తితా ॥ ౩,౧౬.

వాసుదేవుని భార్య మాయ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి. సంకర్షణుని భార్య జయ అని పేరు పొందింది.

అనిరుద్ధస్య భార్యా తు శాన్తా నామ్నీతి కీర్తితా । కృతిః ప్రద్యుమ్నభార్యాపిం సృష్టిం కర్తుం బభూవ హ ॥ ౩,౧౬.

అనిరుద్ధుని భార్య శాంత అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి. కృతి, సృష్టి కోసం ప్రద్యుమ్నుని భార్యగా అవతరించింది.

విష్ణుపత్నీ కీర్తితా చ శ్రీదేవీ సత్త్వమానినీ । తమోభిమానినీ దుర్గా కన్యకేతి ప్రకీర్తితా ॥ ౩,౧౬.

విష్ణుపత్ని శ్రీదేవి సత్వగుణానికి ప్రతీకగా పిలవబడుతుంది. తమోగుణానికి ప్రతీక అయిన దుర్గ, కన్యక అని ప్రసిద్ధి.

కృష్ణావతారే కన్యేవ నన్దపుత్రానుజా హి సా । రజోభిమానిభూదేవీ భార్యా సా సూకరస్య చ ॥ ౩,౧౬.

కృష్ణావతారంలో ఆమె నిజంగా కన్య, నందుని కుమారునికి చెల్లెలు. రజోగుణానికి ప్రతీక అయిన దేవి, సూకరుని భార్య కూడా.

వేదాభిమానినీ వీన్ద్ర అన్నపూర్ణా ప్రకీర్తితా । నారాయణస్య భార్యా తు లక్ష్మీరూపా త్వజా స్మృతా ॥ ౩,౧౬.

వేదాలకు ప్రతీకగా ఆమె అన్నపూర్ణ అని పిలవబడుతుంది. నారాయణుని భార్య లక్ష్మి, అజ రూపంలో స్మరించబడుతుంది.

యజ్ఞాఖ్యస్య హరేర్భార్యా దక్షిణా సంప్రకీర్తితా ॥ ౩,౧౬.

యజ్ఞ అనే హరి భార్య దక్షిణ అని ప్రసిద్ధి.

జయన్తీ వృషభస్యైవ పత్నీ సంపరికీర్తితా । విదేహపుత్రీ సీతా తు రామభార్యా ప్రకీర్తితా ॥ ౩,౧౬.

జయంతి వృషభుని భార్యగా ప్రసిద్ధి. విదేహుని కుమార్తె సీత, రాముని భార్యగా పిలవబడింది.

రుక్మిణీసత్యభామా చ భార్యే కృష్ణస్య కీర్తితే । ఇత్యాదికా హ్యనన్తాశ్చాప్యావతారాః పృథగ్విధాః ॥ ౩,౧౬.

రుక్మిణి, సత్యభామలు కృష్ణుని భార్యలుగా ప్రసిద్ధి. ఇలా అనేక, విభిన్న అవతారాలు ఉన్నవి.

రమాయాః సంతి విప్రేన్ద్ర భేదహీనాః పరస్పరమ్ । అనన్తానన్తగుణకాద్విష్ణోర్న్యూనాః ప్రకీర్తితాః ॥ ౩,౧౬.

విప్రేంద్రా! రమాదేవి రూపాలు పరస్పరం విడిపోని వేరు కానివి. అవి అనంతమైన, అనంతగుణాలున్నవి అయినా విష్ణువుకు తక్కువగా చెప్పబడ్డాయి.

అథ బ్రహ్మా చ వాయుశ్చ శ్రియః కోటిగుణాధమౌ । వక్ష్యే చ బ్రహ్మణో రూపం శృణు పక్షీన్ద్రసత్తమ ॥ ౩,౧౬.

ఇప్పుడు బ్రహ్మ, వాయువులు శ్రీదేవికి కోటి రెట్లు తక్కువవారు. బ్రహ్మ యొక్క రూపాన్ని కూడా వివరించబోతున్నాను, పక్షీరాజా! విను.

వాసుదేవాత్సముత్పన్నో మాయాయాం చ ఖగేశ్వర । స ఏవ పురుషోనామ విరిఞ్చ ఇతి కీర్తితః ॥ ౩,౧౬.

వాసుదేవుని నుండి మాయలో పుట్టినవాడు పురుషుడు అని, విరించుడు అని పిలవబడతాడు, ఓ పక్షీరాజా!

అనిరుద్ధాత్తు శాన్తాయాం మహత్తత్త్వతనుస్త్వభూత్ । తదా మహాన్విరిఞ్చేతి సంజ్ఞామాప ఖగేశ్వర ॥ ౩,౧౬.

అనిరుద్ధుని నుండి శాంతలో మహత్తత్త్వం రూపం దాల్చింది. అప్పటికి మహాన్విరించుడు అనే పేరు పొందాడు, ఓ పక్షీరాజా!