గరుడపురాణమ్

వత్సరానన్తరం వీన్ద్ర నిః సారం పరికీర్తితమ్ । పర్పటః పక్షమాత్రేణ నిః సారః పరికీర్తితః ॥ ౩,౧౪.

ఒక సంవత్సరం గడిచిన తర్వాత వీంద్రము సారం లేనిదిగా చెప్పబడింది. పర్పటము అరపక్షం కాలంలోనే సారం కోల్పోతుందని చెప్పబడింది.

తులసీ సర్వదా సారా ఏకాదశ్యామపి ద్విజ । ఆర్ద్రా వాప్యథవా శుష్కా సార్ద్రా సారవతీ స్మృతా ॥ ౩,౧౪.

తులసి ఎప్పుడూ సారంతోనే ఉంటుంది, ద్విజుడా! పదకొండవ తిథిన కూడా. అది తాజాగా ఉన్నా, ఎండిపోయినా, తాజా తులసి సారముతోనే ఉందని గుర్తించబడింది.

ఏకాదశ్యాం తు తులసీ సారా గ్రాహ్యా మనీషిభిః । త్వచా నాసేంద్రియేణాపి న తు జిహ్వేన్ద్రియేణ చ ॥ ౩,౧౪.

పదకొండవ తిథిన తులసిని జ్ఞానులు సారంతో ఉన్నదిగా స్వీకరించాలి. కానీ దానిని వాసన లేదా స్పర్శతో మాత్రమే, రుచి కోసం మాత్రం కాదు.

ఏకాదశ్యాం హరేరన్నం నిః సారం పరికీర్తితమ్ । ఏకాదశ్యాం హరేస్తీర్థం మనుష్యాణాం ఖగేశ్వర ॥ ౩,౧౪.

పదకొండవ తిథిన హరివారి భోజనం సారం లేనిదిగా చెప్పబడింది. అదే రోజు హరివారి తీర్థజలం మాత్రం మనుషులకు అనుకూలమైందిగా చెప్పబడింది, పక్షిరాజా!

ఏకవారే చ సారం స్యాద్ద్వివారే చ తతోధికమ్ । ఏకాదశ్యాం మహాభాగ తీర్థం గన్ధాదిమిశ్రితమ్ ॥ ౩,౧౪.

ఒక్కసారి సమర్పిస్తే అది సారముగా ఉంటుంది; రెండుసార్లు సమర్పిస్తే మరింత సారంగా ఉంటుంది. పదకొండవ తిథిన సుగంధాదులు కలిపిన తీర్థము, మహాభాగా—

అసారమితి సంప్రోక్తం తథా స్వాదూదమిశ్రితమ్ । ఏకాదశ్యాం హరేః సారం క్షీరం సర్పిర్మధూదకమ్ ॥ ౩,౧౪.

—అది కూడా సారం లేనిదిగా చెప్పబడింది; అలాగే తీపి పదార్థాలు కలిపినదీ సారం లేనిదే. పదకొండవ తిథిన హరివారి సారం పాలు, నెయ్యి, తేనె, నీరు మాత్రమే.

నిః సారం మనుజేన్ద్రాణామితి వేదవిదాం మతమ్ । ఆషాఢమాసే గరుడ శాకో నిః సార ఉచ్యతే ॥ ౩,౧౪.

వేదజ్ఞులు మనుషులకు ఇవన్నీ సారం లేనివని భావిస్తారు. ఆషాఢమాసంలో, గరుడా, శాకము కూడా సారం లేనిదిగా చెప్పబడింది.

మాసి భాద్రపదే వీన్ద్ర హ్యసారం దధి చోచ్యతే । క్షీరం తు హ్యాశ్వినే మాసే నిః సారం పరికీర్తితమ్ ॥ ౩,౧౪.

భాద్రపద మాసంలో, వీంద్రా, పెరుగు సారం లేనిదిగా చెప్పబడింది. ఆశ్వయుజ మాసంలో పాలు కూడా సారం లేనిదిగా చెప్పబడింది.

ఊర్ధ్వపుణ్డ్రగదాహీనా నార్యసారేతి గీయతే । హరిభక్తివిహీనా యే హ్యసురాః పరికీర్తితాః ॥ ౩,౧౪.

నిటారుగా తిలకం, గదా లేని స్త్రీలు సారం లేనివారిగా పిలవబడతారు. హరిభక్తి లేని వారు అసురులుగా చెప్పబడతారు.

హరినామవిహీనం తు ముఖం నిః సారముచ్యతే । హరినైవేద్యహీనస్తు పాకో నిః సార ఉచ్యతే ॥ ౩,౧౪.

హరినామం లేని నోరు సారం లేనిదిగా చెప్పబడుతుంది. హరివారికి సమర్పించని భోజనం కూడా సారం లేనిదిగా చెప్పబడుతుంది.

త్రిదినైశ్చాతసీపుష్పం నిః సారం పరికీర్తితమ్ । ప్రహరం మల్లికా సారం జాతీ తు ప్రహరార్ధకమ్ ॥ ౩,౧౪.

మూడు రోజులు గడిచిన తర్వాత ఆతసిపువ్వు సారం కోల్పోతుంది. ఒక ప్రహర కాలం మల్లిపువ్వు సారంగా ఉంటుంది; జాతిపువ్వు అరప్రహర కాలం మాత్రమే సారంగా ఉంటుంది.

త్రియామం శతపత్రం స్యాత్కరవీరమహర్నిశమ్ । ఘటికావధి సారం స్యాత్పారిజాతం ఖగేశ్వర ॥ ౩,౧౪.

మూడు యామాలు శతపత్రపు పువ్వు నిలుస్తుంది. కరవీరము రాత్రింబవళ్ళు సారంగా ఉంటుంది. పార్థిజాతము ఒక గంటపాటు మాత్రమే సారంగా ఉంటుంది, పక్షిరాజా!

త్రివర్షం కేసరం ఫల్గ సారమిత్యుచ్యతే బుధైః । కస్తూరీ దశవర్షం తు కర్పూరం వర్షమాత్రకమ్ ॥ ౩,౧౪.

కేసరా మూడు సంవత్సరాలు సారంగా ఉంటుందని పండితులు అంటారు. కస్తూరి పది సంవత్సరాలు, కర్పూరము ఒక్క సంవత్సరం మాత్రమే సారంగా ఉంటుంది.

ససారమితి సంప్రోక్తం చన్దనం సర్వదా స్మృతమ్ । శుద్ధన్నిః సారభూతాంశ్చ వక్ష్యే శృణు ఖగేశ్వర ॥ ౩,౧౪.

చందనం ఎప్పుడూ సారంతోనే ఉంటుంది. ఇప్పుడు, పక్షిరాజా, శుద్ధమైనా సారం లేని ఆహారాలను చెబుతాను, విను.

తుషా మేధ్యా ఆరనాలం పుణ్యకం భిః సటా తథా । ఉపోద్వ్రజీ అలాబూశ్చ బృహత్కోశాతకీ తథా ॥ ౩,౧౪.

తుషా, మేధ్యా, ఆరణాలము, పుణ్యకము, భిః, సటా, ఉపోద్వ్రజి, ఆలాబూ, బృహత్కోశాతకి—

వృన్తాకం చుక్రశాకశ్చ బిల్వమౌదుంవరం తథా । పలాఞ్జుర్లశునం వృన్తం కలఞ్జం చ తథా ద్విజా ॥ ౩,౧౪.

వృంటాకము, చుక్రశాకము, బిల్వము, ఔదుంబరము, పలాంజు, లశునము, వృంటము, కలంజము—ఇవి అన్నీ ద్విజులారా—

ఏతత్సర్వత్ర కాలే చ నిః సారమితి కీర్తితమ్ । ఏకాదశ్యాం వైశ్వదేవం శ్రాద్ధం తర్పణమేవ చ ॥ ౩,౧౪.

ఇవి అన్నీ ఎప్పుడూ సారం లేనివే అని చెప్పబడింది. పదకొండవ తిథిన వైశ్వదేవము, శ్రాద్ధము, తర్పణము కూడా అంతే.

మన్త్రేణ ప్రేతదహనమసారం పరికీర్తితమ్ । హవిర్నారాయణో దేవో ఏతాంశ్చ హ్యశుభాన్ర సాన్ ॥ ౩,౧౪.

మంత్రంతో మృతదేహాన్ని దహనం చేసే విధానం అసారమైనదిగా చెప్పబడింది. అందులో సమర్పించే హవిస్సు నారాయణుడికే అర్పించబడుతుంది. కానీ ఈ అశుభమైన విషయాలను ఆయన ఒప్పుకోడు.

న గృహ్ణాతి న గృహ్ణాతి న గృహ్ణాతి హరిః స్వయమ్ । తథాపి సర్వం జానాతి జీవానాం పాపకర్మణామ్ ॥ ౩,౧౪.

హరి స్వయంగా ఒప్పుకోడు, ఒప్పుకోడు, ఒప్పుకోడు. అయినా ఆయన జీవుల పాపకర్మలన్నీ పూర్తిగా తెలుసుకుంటాడు.

ఆస్వాదనం కారయతి స్వయం నాస్వాదతే హరిః । అసారభోజనం చైవ జీవానాం కర్మజం ఫలమ్ ॥ ౩,౧౪.

ఆయనే రుచి చూడమని చేయిస్తాడు, కానీ హరి తాను రుచి చూడడు. జీవుల కర్మఫలంగా వచ్చే అసారమైన భోజనం ఆయనకు ఇష్టం ఉండదు.

అముఖ్యభోజినో జీవాః కున్త్యాద్యా ముఖ్యభోజినః । శుభాని చ పిబేద్విష్ణురశుభం నో పిబేద్విభుః ॥ ౩,౧౪.

ప్రధాన భోజకులు కాని జీవులు, కుంటి మొదలైనవారు ప్రధాన భోజకులు. విష్ణువు శుభమైనదాన్ని మాత్రమే అనుగ్రహిస్తాడు, అశుభమైనదాన్ని ప్రభువు అనుభవించడు.

కో వదేత్తస్య చేష్టాం తు పూర్ణానన్దో హరిః స్వయమ్ । న తేన సదృశః కోపి దేశే కాలే చ విద్యతే । తస్యావతారాన్వక్ష్యహం శృణు పక్షీన్ద్రసత్తమ ॥ ౩,౧౪.

ఆయన కార్యాలను ఎవరు వివరించగలరు? హరి పరిపూర్ణ ఆనందస్వరూపుడు. ఆయనతో సమానుడు ఎవరూ ఎక్కడా, ఎప్పుడూ లేరు. ఆయన అవతారాలను ఇప్పుడు వివరించబోతున్నాను, విను పక్షీరాజా.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౧౫ శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । అథావతా రాన్పురుషాఖ్యో హరిశ్చ గతో ధ్యానం కర్తుమీశో మహాత్మా । ప్రాదుర్బభూవాఖిలసద్గుణార్ణవః స ఏవ విష్ణుః స చ బీజభూతః ॥ ౩,౧౫.

శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: అప్పుడా పురుష అనే అవతారంగా హరి ధ్యానం చేయడానికి వెళ్లాడు. ఆ మహాత్ముడు, సమస్త సద్గుణాల సముద్రమైన విష్ణువు, మూలకారణంగా ప్రత్యక్షమయ్యాడు.

యో బీజభూతః పురుషాఖ్య విష్ణుః స ఏవాభూద్వాసుదేవో మహాత్మా । సృష్టిం కర్తుం పురుషాఖ్యస్య వాయోర్మాయాఖ్యాయాం మూలరూపో యథాఽస ॥ ౩,౧౫.

పురుష అనే పేరుగల, మూలకారణమైన ఆ విష్ణువే సృష్టి కోసం వాసుదేవుడిగా అవతరించాడు. పురుష అనే మాయలో ఆయన మూలరూపంగా వ్యవహరించాడు.

యో వాసుదేవస్తు స ఏవ జాతః సంకర్షణాఖ్యో ఖిలసద్గుణాత్మా । సృష్టిం కర్తుం సూత్రభూతస్య వాయోర్జయాఖ్యాయం పూర్ణసంవిత్పరాత్మా ॥ ౩,౧౫.

ఆ వాసుదేవుడే, సమస్త సద్గుణాలతో కూడిన సంకర్షణుడిగా మారాడు. సృష్టి కోసం జయ అనే వాయువులో సూత్రభూతుడిగా, పరిపూర్ణ జ్ఞానస్వరూపుడిగా ఉన్నాడు.

స ఏవం సంకర్షణనామధేయః ప్రద్యుమ్ననామా చ స ఏవ విశ్రుతః । సరస్వతీభారతీసర్జనార్థం స ఏవ దేవ్యా మూలరూపో బభూవ ॥ ౩,౧౫.

అదే సంకర్షణుడు, ప్రద్యుమ్నుడు అనే పేరుతో కూడా ప్రసిద్ధి చెందాడు. సరస్వతి, భారతీ సృష్టి కోసం ఆయన దేవి యొక్క మూలరూపంగా మారాడు.

సృష్ట్వా యుక్తం షోడశభిః కలాభిర్మహత్తత్త్వం సూక్ష్మరూపం స ఏవ । సాహఙ్కారం క్రీడయామాస దేవః శృణు త్వం వై షోడశాఖ్యాః కలాశ్చ ॥ ౩,౧౫.

ఆయనే పదహారు కళలతో కూడిన మహత్తత్త్వాన్ని, సూక్ష్మరూపంగా సృష్టించాడు. ఆ దేవుడు అహంకారంతో క్రీడించాడు. ఇప్పుడు ఆ పదహారు కళలను విను.

భూతాని కర్మేన్ద్రియపఞ్చకాని జ్ఞానేన్ద్రియాణీహ తథా మనశ్చ । తతో బభూవ హ్యనిరుద్ధసంజ్ఞకో జీవాంశ్చ సంగృహ్య సుపూర్ణశక్తిః ॥ ౩,౧౫.

భూతాలు, ఐదు కర్మేంద్రియాలు, ఐదు జ్ఞానేంద్రియాలు, అలాగే మనస్సు — వీటితో అనిరుద్ధుడు అనే పేరు కలిగిన పరిపూర్ణ శక్తితో కూడిన జీవులను సమకూర్చాడు.

సోయం విరిఞ్చ్యాదిసమస్తదేవాన్ స్థూలేన దేహేన ససర్జ నాథః । తథా స విష్ణుః పురుషాభిధస్తు సనత్కుమారత్వమవాప వీన్ద్ర ॥ ౩,౧౫.

ఆ ప్రభువు, విరించితో మొదలైన సమస్త దేవతలను స్థూలదేహంతో సృష్టించాడు. అలాగే, పురుషుడనే పేరుగల విష్ణువు, పక్షీరాజా, సనత్కుమారునిగా అవతరించాడు.