శతవర్షానన్తరం చ సర్వేషాం కలినా సహ । వాయోర్గదాప్రహారేణ లిఙ్గభఙ్గో భవిష్యతి ॥ ౩,౧౨.
వంద సంవత్సరాల తర్వాత, కలియుగంలో ఉన్నవారందరితో కలిపి, వాయుదేవుని గదా దెబ్బతో లింగాలు నాశనం అవుతాయి.
తమోన్ధం ప్రవిశన్త్యేతే తారతమ్యేన సర్వశః । తమస్యన్ధేపి సంసారే నాత్ర కార్యా విచారణా ॥ ౩,౧౨.
వారు అంతా క్రమంగా ఘనమైన అంధకారంలోకి ప్రవేశిస్తారు; సంసార అంధకారంలో కూడా ఇక్కడ విచారణ అవసరం లేదు.
సర్వేషాముత్తమోన్తే యః కలిరేవ న సంశయః । దూషకో విష్ణుభక్తానాం తత్సమో నాస్తి సర్వదా ॥ ౩,౧౨.
అందరిలో కలియుగమే అత్యుత్తమం అని సందేహం లేదు. విష్ణుభక్తులను కలియుగం చెడగొడుతుంది, అతడితో సమానమైనవాడు ఎప్పుడూ లేడు.
సంసారే వాన్ధతమసి సర్వత్ర హరిదూషకః । మిథ్యాదానే జ్ఞానబుద్ధిర్దుః ఖే చ సుఖబుద్ధిమాన్ ॥ ౩,౧౨.
ఈ సంసారంలో అంధకారంలో ఎక్కడ చూసినా కలియుగం హరినామాన్ని అపహాస్యం చేస్తుంది. తప్పుడు సంపాదనలోనే జ్ఞానం ఉన్నట్టు భావిస్తాడు, బాధలోనూ సుఖం ఉందని ఊహించుకుంటాడు.
తస్మాత్కలిసమో లోకే శివభక్తో న కుత్రచిత్ । దుర్యోధనః స ఏవోక్తో దుః ఖానన్త్యస్వరూపవాన్ ॥ ౩,౧౨.
కాబట్టి ఈ లోకంలో కలియుగానికి సమానంగా శివభక్తుడు ఎక్కడా ఉండడు. అతడే దుర్యోధనుడు, అతని స్వరూపమే పరమదుఃఖం.
తస్మాచ్ఛతగుణాంశేన కలిభార్యా తు సర్వదా । అలక్ష్మీరితి విఖ్యాతా సా లోకే మన్థరా స్మృతా ॥ ౩,౧౨.
అందుకే కలియుగ భార్యకు అతనికంటే నూరు రెట్లు ఎక్కువ లక్షణాలు ఉంటాయి. ఆమెను అందరూ అలక్ష్మి అని పిలుస్తారు, లోకంలో మంతర అని కూడా గుర్తిస్తారు.
తస్మాద్దశగుణాంశోనో విప్రచిత్తిస్తు సర్వదా । జరాసంధః స ఏవోక్తః కాలనేమిస్తతః పరమ్ ॥ ౩,౧౨.
అలాగే విప్రచిత్తికి కలియుగ లక్షణాల్లో పదవంతు మాత్రమే ఉంటాయి. అతడే జరాసంధుడు, తరువాత కాలనేమి వస్తాడు.
తస్మాచ్ఛతగుణాంశోనః స తు కంసేతి విశ్రుతః । తస్మాత్పఞ్చగుణైర్హీనౌ మధుకైటభసంజ్ఞకౌ ॥ ౩,౧౨.
అలాగే కంసుడు కలియుగ లక్షణాల్లో నూరవంతు మాత్రమే కలిగి ఉంటాడు. అతనివల్ల మధు, కైటభులు ఐదు భాగాలు తక్కువగా ఉంటారు.
తావేవ హంసహిడంబకౌ జ్ఞేయౌ తౌ చ జనార్దన । విప్రచిత్తిసమో జ్ఞేయో భౌమో వై భూతలే స్మృతః ॥ ౩,౧౨.
అవే హంస, హిడింబకులు అని తెలుసుకోవాలి, జనార్దనా. భూమిపై భౌముడు విప్రచిత్తితో సమానంగా గుర్తించబడతాడు.
తస్మాదష్ట గుణైరుచ్యో హరిణ్యకశిషుః స్మృతః । తస్మాచ్చ త్రిగుణైర్హీనో హిరణ్యాక్షో మహాసురః ॥ ౩,౧౨.
అలాగే హిరణ్యకశిపుడు ఎనిమిది భాగాలు కలిగి ఉంటాడు. అతనివల్ల హిరణ్యాక్షుడు మూడు భాగాలు తక్కువగా ఉన్న మహాసురుడు.
మణిమాంస్తత్సమో జ్ఞేయః కిఞ్చిదూనో బకః స్మృతః । తస్మాద్వింశద్గుణైర్హీనస్తారకాఖ్యో మహాసురః ॥ ౩,౧౨.
మనిమాన్ అతనితో సమానంగా భావించాలి. బకుడు కొద్దిగా తక్కువగా ఉంటాడు. అతనివల్ల తారక అనే మహాసురుడు ఇరవై భాగాలు తక్కువగా ఉంటాడు.
తస్మాత్షడ్గుణతో హీనః శంబరో లోకకణ్టకః । శంబరస్య సమో జ్ఞేయః శాల్వో దైత్యేషు చాధమః ॥ ౩,౧౨.
అతనివల్ల శంబరుడు ఆరు భాగాలు తక్కువగా ఉండి లోకానికి శూలంగా ఉంటాడు. శంబరుడితో సమానంగా శాల్వుడు, దైత్యుల్లో అతను అత్యంత నీచుడు.
శంబరాత్తు ద్విగుణతో హిడింబో న్యూన ఉచ్యతే । బాణస్తతోఽధమో జ్ఞేయః స తు కీచకనామతః ॥ ౩,౧౨.
శంబరుని కన్నా హిడింబుడు రెండింతలు తక్కువగా ఉంటాడు. తరువాత బాణుడు, కీచకుడు అని పిలవబడే అతడు అత్యంత నీచుడు.
ద్వాపారఖ్యో మహాహాసో బాణాసురసమః స్మృతః । తస్మాద్దశగుణైర్హీనో నముచిర్దైత్యసత్తమః ॥ ౩,౧౨.
ద్వాపరుడు, మహాహాసుడు, బాణాసురునితో సమానంగా గుర్తించబడతాడు. అతనివల్ల నముచి అనే ఉత్తమ దైత్యుడు పది భాగాలు తక్కువగా ఉంటాడు.
నముచేస్తు సమౌ జ్ఞేయౌ పాక ఇల్వల ఇత్యుభౌ । తస్మాచ్చతుర్గుణైర్హీనో వాతాపిర్దానవాధమః ॥ ౩,౧౨.
నముచితో సమానంగా పాకుడు, ఇల్వలుడు ఇద్దరూ గుర్తించాలి. అతనివల్ల వాతాపి అనే దానవుల్లో అత్యంత నీచుడు నాలుగు భాగాలు తక్కువగా ఉంటాడు.
తస్మాత్సార్ధగుణైర్హీనో ధేనుకో నామ దైత్యరాట్ । ధేనుకాదర్ధగుణతః కేశీ దైత్యస్తు చావరః ॥ ౩,౧౨.
అతనివల్ల ధేనుకుడు అనే దైత్యరాజు ఒకన్నర భాగాలు తక్కువగా ఉంటాడు. ధేనుకుని కన్నా కేశి అనే దైత్యుడు అర భాగం తక్కువగా ఉండి అత్యంత నీచుడు.
కేశీదైత్యసమో జ్ఞేయస్తృణావర్తో మహాసురః । తస్మాద్దశగుణైర్హీనో హంసో నామరమాపతే ॥ ౩,౧౨.
కేశి దైత్యునితో సమానంగా తృణావర్తుడు అనే మహాసురుడు ఉంటుంది. అతనివల్ల హంసుడు, దేవతలకు శత్రువుగా ప్రసిద్ధుడు, పది భాగాలు తక్కువగా ఉంటాడు.
త్రిరికస్తు సమో జ్ఞేయస్తత్సమః పౌరుకస్మృతః । వేతః స ఏవ విజ్ఞేయః పూర్వజన్మని సత్తమ ॥ ౩,౧౨.
త్రిరికుడు సమానంగా గుర్తించాలి, అతనితో సమానంగా పౌరుకుడు గుర్తించబడతాడు. సద్గుణసంపన్నుడా, అతడే పూర్వజన్మలో వేట అని తెలుసుకోవాలి.
తస్మాదేకగుణైర్హీనౌ కుంభాణ్డకకుపర్ణకౌ । దుః శాసనస్తు విజ్ఞేయో జరాసంధసమః ప్రభో ॥ ౩,౧౨.
అతనివల్ల కుంభాండుడు, కుపర్ణుడు ఒక్కో భాగం తక్కువగా ఉంటారు. దుఃశాసనుడు జరాసంధునితో సమానంగా గుర్తించాలి, ప్రభూ.
కంసేన తుల్యో విజ్ఞేయో వికర్ణో దైత్యసత్తమః । కుంభకర్ణాచ్ఛతగుణైర్హీనౌ క్రధ్యేతి విశ్రుతః ॥ ౩,౧౨.
కంసునితో సమానంగా వికర్ణుడు అనే ఉత్తమ దైత్యుడు గుర్తించాలి. కుంభకర్ణుని లక్షణాల్లో నూరు భాగాలు తక్కువగా క్రధుడు ప్రసిద్ధి చెందాడు.
తస్మాచ్ఛతగుణైర్హీనః శతధన్వా మహాసురః । సమానస్తస్య విజ్ఞేయః కర్మారిర్దైత్యసత్తమః ॥ ౩,౧౨.
అందువల్ల శతధన్వ అనే మహాసురుడు, శతగుణాలు లేకపోయినా, తన కార్యాలలో దైత్యులలో అగ్రగణ్యుడితో సమానంగా ఉండేవాడని తెలుసుకోవాలి.
కాలకేయస్తు విజ్ఞేయః సదా వేనసమో మతః । అధమానాం తు దైత్యానాముత్తమైః సామ్యముచ్యతే ॥ ౩,౧౨.
కాలకేయుడు ఎప్పుడూ వేణుని సమానుడిగా భావించబడతాడు. దైత్యులలో అత్యంత నీచులకైనా, అగ్రగణ్యులతో సమానత్వం చెప్పబడింది.
తత్రావేశాచ్చ విజ్ఞేయం దేవానాం నాత్ర సంశయః । తస్మాచ్ఛతగుర్ణైహీనశ్చిత్తమానసురో మహాన్ ॥ ౩,౧౨.
అక్కడ ఆవేశం వల్ల దేవతలు ఉన్నారని సందేహం లేకుండా తెలుసుకోవాలి. అందువల్ల మనస్సుతో కూడిన ఆ మహాసురుడు శతగుణాలు లేనివాడిగా ఉంటాడు.
తచ్ఛరీరాభిమానీ తు తస్మాచ్ఛతగుణైర్వరః । తస్మాచ్ఛతగుణైహీంనో హస్తమానసురో మహాన్ ॥ ౩,౧౨.
శరీరాన్ని ఎక్కువగా భావించే వాడు శతగుణాలతో గొప్పవాడవుతాడు. అలాగే చేతికి సంబంధించిన మహాసురుడు శతగుణాలు లేకపోతే అలా ఉంటాడు.
తస్మాచ్ఛతగుణైర్హీనః పాదమానసురో మహాన్ । నేత్రేన్ద్రియాభిమానీ తు తస్మాచ్ఛతగుణో వరః ॥ ౩,౧౨.
పాదానికి సంబంధించిన మహాసురుడు శతగుణాలు లేకపోతే అలా ఉంటాడు. కాని కళ్ల ఇంద్రియాన్ని ఎక్కువగా భావించే వాడు శతగుణాలతో గొప్పవాడవుతాడు.
చక్షురిన్ద్రియమానీ తు తస్మాచ్ఛతగుణో వరః । తస్మాచ్ఛగుణైర్హీనః స్పర్శమానసురో మహాన్ ॥ ౩,౧౨.
దృష్టి ఇంద్రియాన్ని ఎక్కువగా భావించే వాడు శతగుణాలతో గొప్పవాడవుతాడు. అలాగే స్పర్శానికి సంబంధించిన మహాసురుడు శతగుణాలు లేకపోతే అలా ఉంటాడు.
తస్మాచ్ఛతగుర్ణైహీనశ్చణ్డమానసురో మహాన్ । తస్మాచ్ఛతగుర్ణైర్హీనః శిశ్రమానసురో మహాన్ ॥ ౩,౧౨.
కోపానికి సంబంధించిన మహాసురుడు శతగుణాలు లేకపోతే అలా ఉంటాడు. చలికి సంబంధించిన మహాసురుడు కూడా శతగుణాలు లేకపోతే అలా ఉంటాడు.
తస్మాచ్ఛతగుణైర్హీనః కర్మమానసురః స్మృతః । కల్పాద్యైః ప్రేరితాః సర్వే రుద్రాద్యా అధికారిణః ॥ ౩,౧౨.
కార్యానికి సంబంధించిన మహాసురుడు శతగుణాలు లేకపోతే అలా గుర్తించబడతాడు. రుద్రుడు మొదలైనవారు అందరూ కల్పాది ప్రభావంతో ప్రేరేపించబడతారు.
కదాచిత్సువిరుద్ధం చ కుర్వన్తి తవ సత్తమ । కదాప్యహం చ వాయుశ్చ విరుద్ధం నాచరేవ భోః ॥ ౩,౧౨.
ప్రాణులలో శ్రేష్ఠుడా, కొన్నిసార్లు వారు నీకు విరుద్ధంగా ప్రవర్తిస్తారు. కానీ నేను, వాయువు ఎప్పుడూ నీకు విరుద్ధంగా ప్రవర్తించము ప్రభూ.
మూలేష్వంశావతారేషు రుద్రాదీనా మహాప్రభో । బుద్ధిర్వినశ్యతే యస్మాత్తస్మాచ్ఛిన్నా హి తేఽఖిలాః ॥ ౩,౧౨.
మూలాలలో, రుద్రుడు మొదలైన వారి అంశావతారాలలో, మహాప్రభూ, బుద్ధి నశించిపోతుంది. అందువల్ల వారందరూ పూర్తిగా విడిపోయినవారే.