ఇత్యాదిచిన్తనం దోషో హరినిన్దేతి చోచ్యతే । అస్వయం వ్యక్తిలిఙ్గేషు అశ్వత్థతులసీషు చ ॥ ౩,౧౨.
ఇలాంటి ఆలోచన తప్పు, ఇది హరిని నిందించడమే అని చెప్పబడింది; స్వయంగా వెలిసిన లింగాలలో, అశ్వత్థ, తులసిలో కూడా అలాగే.
శాలగ్రామం విహాయైవ నమనం యే ప్రకుర్వతే । తే సర్వే హరినిన్దాయామవికారిణ ఏవ హి ॥ ౩,౧౨.
శాలగ్రామాన్ని వదిలేసి పూజ చేసే వారు అందరూ హరిని నిందించడంలో మార్పు లేనివారే.
మోక్షాధికారిణో యే తు అజ్ఞానాత్పరమేశ్వరమ్ । పార్థక్యనయనం యేషు కుర్వన్తి యర్హి వా ప్రభో ॥ ౩,౧౨.
మోక్షానికి అర్హులు అయినవారు కూడా, అజ్ఞానంతో పరమేశ్వరునిలో భేదాన్ని చూస్తే, ప్రభూ, ఎప్పుడైనా.
తర్హి తేషాం హి కాలేషు దుః ఖం యాతి న సంశయః । అతః ప్రార్థక్యనయనం యే కుర్వన్త్యేషు సర్వదా ॥ ౩,౧౨.
అప్పుడు వారి జీవితంలో బాధ తప్పక వస్తుంది; అందుకే ఎప్పుడూ ఇలాంటి భేదాన్ని చేసే వారు.
తే సర్వే త్వబుధా జ్ఞేయా నాత్ర కార్యా విచారణా । అస్వయంవ్యక్తలిఙ్గేషు నమనం యే ప్రకుర్వతే ॥ ౩,౧౨.
వారు అందరూ అజ్ఞానులే అని తెలుసుకోవాలి; ఇక్కడ విచారణ అవసరం లేదు; స్వయంగా వెలిసిన లింగాలలో పూజ చేసే వారు.
తే సర్వే హ్యసురా జ్ఞేయా నాన్యథా తు కథఞ్చన । విహాయ శూన్యమశ్వత్థం నమనం యే ప్రకుర్వతే ॥ ౩,౧౨.
వారు అందరూ అసురులే అని తెలుసుకోవాలి; ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ వేరుగా కాదు; ఖాళీ అశ్వత్థాన్ని వదిలేసి పూజ చేసే వారు.
ద్విమాసహీనాం తులసీమప్రసూతాం చ గాం నవామ్ । తే సర్వే హ్యసురా జ్ఞేయా నాత్ర కార్యా విచారణా ॥ ౩,౧౨.
రెండు నెలలు నిండని తులసిని, ఇంకా కునికిపెట్టని ఆవును పూజించే వారు అందరూ అసురులే; ఇక్కడ విచారణ అవసరం లేదు.
గుల్మాద్యాశ్చ మనుష్యాన్తాస్తే జ్ఞేయా బ్రహ్మబాహవః । అస్మచ్ఛతాయుః పర్యన్తమేక ఏవ కలిః స్మృతః ॥ ౩,౧౨.
గుల్మాది మొక్కల నుంచి మనుషుల వరకు అందరూ బ్రహ్మదేవుని భుజాలుగా తెలుసుకోవాలి; మన వంద సంవత్సరాల ఆయుష్కాలం వరకు ఒక్క కలియుగమే గుర్తించబడింది.
కలౌ సంతి కల్పమానం కలేరన్తే సంతి చ । తస్మిన్దినే బ్రహ్మరూపే గచ్ఛన్తి చ తమోన్తికమ్ ॥ ౩,౧౨.
కలియుగంలో, యుగాంతానికి చేరువవుతున్నవారు ఉన్నారు; కలియుగాంతంలో, ఆ రోజు బ్రహ్మస్వరూపానికి, అంధకార ప్రాంతానికి వెళ్తారు.
తత్ర స్థిత్వా లోకమార్గం ప్రతీక్షన్తే న సంశయః । సాధకైర్విష్ణుకార్యాణాం వాయుదాసైః ప్రపీడితాః ॥ ౩,౧౨.
అక్కడ ఉండి, లోకాల మార్గాన్ని నిరీక్షిస్తారు, సందేహం లేదు; విష్ణుకార్య సేవకులు, వాయుదేవుని సేవకులు వారిని బాధిస్తారు.
శతవర్షానన్తరం చ సర్వేషాం కలినా సహ । వాయోర్గదాప్రహారేణ లిఙ్గభఙ్గో భవిష్యతి ॥ ౩,౧౨.
వంద సంవత్సరాల తర్వాత, కలియుగంలో ఉన్నవారందరితో కలిపి, వాయుదేవుని గదా దెబ్బతో లింగాలు నాశనం అవుతాయి.
తమోన్ధం ప్రవిశన్త్యేతే తారతమ్యేన సర్వశః । తమస్యన్ధేపి సంసారే నాత్ర కార్యా విచారణా ॥ ౩,౧౨.
వారు అంతా క్రమంగా ఘనమైన అంధకారంలోకి ప్రవేశిస్తారు; సంసార అంధకారంలో కూడా ఇక్కడ విచారణ అవసరం లేదు.
సర్వేషాముత్తమోన్తే యః కలిరేవ న సంశయః । దూషకో విష్ణుభక్తానాం తత్సమో నాస్తి సర్వదా ॥ ౩,౧౨.
అందరిలో కలియుగమే అత్యుత్తమం అని సందేహం లేదు. విష్ణుభక్తులను కలియుగం చెడగొడుతుంది, అతడితో సమానమైనవాడు ఎప్పుడూ లేడు.
సంసారే వాన్ధతమసి సర్వత్ర హరిదూషకః । మిథ్యాదానే జ్ఞానబుద్ధిర్దుః ఖే చ సుఖబుద్ధిమాన్ ॥ ౩,౧౨.
ఈ సంసారంలో అంధకారంలో ఎక్కడ చూసినా కలియుగం హరినామాన్ని అపహాస్యం చేస్తుంది. తప్పుడు సంపాదనలోనే జ్ఞానం ఉన్నట్టు భావిస్తాడు, బాధలోనూ సుఖం ఉందని ఊహించుకుంటాడు.
తస్మాత్కలిసమో లోకే శివభక్తో న కుత్రచిత్ । దుర్యోధనః స ఏవోక్తో దుః ఖానన్త్యస్వరూపవాన్ ॥ ౩,౧౨.
కాబట్టి ఈ లోకంలో కలియుగానికి సమానంగా శివభక్తుడు ఎక్కడా ఉండడు. అతడే దుర్యోధనుడు, అతని స్వరూపమే పరమదుఃఖం.
తస్మాచ్ఛతగుణాంశేన కలిభార్యా తు సర్వదా । అలక్ష్మీరితి విఖ్యాతా సా లోకే మన్థరా స్మృతా ॥ ౩,౧౨.
అందుకే కలియుగ భార్యకు అతనికంటే నూరు రెట్లు ఎక్కువ లక్షణాలు ఉంటాయి. ఆమెను అందరూ అలక్ష్మి అని పిలుస్తారు, లోకంలో మంతర అని కూడా గుర్తిస్తారు.
తస్మాద్దశగుణాంశోనో విప్రచిత్తిస్తు సర్వదా । జరాసంధః స ఏవోక్తః కాలనేమిస్తతః పరమ్ ॥ ౩,౧౨.
అలాగే విప్రచిత్తికి కలియుగ లక్షణాల్లో పదవంతు మాత్రమే ఉంటాయి. అతడే జరాసంధుడు, తరువాత కాలనేమి వస్తాడు.
తస్మాచ్ఛతగుణాంశోనః స తు కంసేతి విశ్రుతః । తస్మాత్పఞ్చగుణైర్హీనౌ మధుకైటభసంజ్ఞకౌ ॥ ౩,౧౨.
అలాగే కంసుడు కలియుగ లక్షణాల్లో నూరవంతు మాత్రమే కలిగి ఉంటాడు. అతనివల్ల మధు, కైటభులు ఐదు భాగాలు తక్కువగా ఉంటారు.
తావేవ హంసహిడంబకౌ జ్ఞేయౌ తౌ చ జనార్దన । విప్రచిత్తిసమో జ్ఞేయో భౌమో వై భూతలే స్మృతః ॥ ౩,౧౨.
అవే హంస, హిడింబకులు అని తెలుసుకోవాలి, జనార్దనా. భూమిపై భౌముడు విప్రచిత్తితో సమానంగా గుర్తించబడతాడు.
తస్మాదష్ట గుణైరుచ్యో హరిణ్యకశిషుః స్మృతః । తస్మాచ్చ త్రిగుణైర్హీనో హిరణ్యాక్షో మహాసురః ॥ ౩,౧౨.
అలాగే హిరణ్యకశిపుడు ఎనిమిది భాగాలు కలిగి ఉంటాడు. అతనివల్ల హిరణ్యాక్షుడు మూడు భాగాలు తక్కువగా ఉన్న మహాసురుడు.
మణిమాంస్తత్సమో జ్ఞేయః కిఞ్చిదూనో బకః స్మృతః । తస్మాద్వింశద్గుణైర్హీనస్తారకాఖ్యో మహాసురః ॥ ౩,౧౨.
మనిమాన్ అతనితో సమానంగా భావించాలి. బకుడు కొద్దిగా తక్కువగా ఉంటాడు. అతనివల్ల తారక అనే మహాసురుడు ఇరవై భాగాలు తక్కువగా ఉంటాడు.
తస్మాత్షడ్గుణతో హీనః శంబరో లోకకణ్టకః । శంబరస్య సమో జ్ఞేయః శాల్వో దైత్యేషు చాధమః ॥ ౩,౧౨.
అతనివల్ల శంబరుడు ఆరు భాగాలు తక్కువగా ఉండి లోకానికి శూలంగా ఉంటాడు. శంబరుడితో సమానంగా శాల్వుడు, దైత్యుల్లో అతను అత్యంత నీచుడు.
శంబరాత్తు ద్విగుణతో హిడింబో న్యూన ఉచ్యతే । బాణస్తతోఽధమో జ్ఞేయః స తు కీచకనామతః ॥ ౩,౧౨.
శంబరుని కన్నా హిడింబుడు రెండింతలు తక్కువగా ఉంటాడు. తరువాత బాణుడు, కీచకుడు అని పిలవబడే అతడు అత్యంత నీచుడు.
ద్వాపారఖ్యో మహాహాసో బాణాసురసమః స్మృతః । తస్మాద్దశగుణైర్హీనో నముచిర్దైత్యసత్తమః ॥ ౩,౧౨.
ద్వాపరుడు, మహాహాసుడు, బాణాసురునితో సమానంగా గుర్తించబడతాడు. అతనివల్ల నముచి అనే ఉత్తమ దైత్యుడు పది భాగాలు తక్కువగా ఉంటాడు.
నముచేస్తు సమౌ జ్ఞేయౌ పాక ఇల్వల ఇత్యుభౌ । తస్మాచ్చతుర్గుణైర్హీనో వాతాపిర్దానవాధమః ॥ ౩,౧౨.
నముచితో సమానంగా పాకుడు, ఇల్వలుడు ఇద్దరూ గుర్తించాలి. అతనివల్ల వాతాపి అనే దానవుల్లో అత్యంత నీచుడు నాలుగు భాగాలు తక్కువగా ఉంటాడు.
తస్మాత్సార్ధగుణైర్హీనో ధేనుకో నామ దైత్యరాట్ । ధేనుకాదర్ధగుణతః కేశీ దైత్యస్తు చావరః ॥ ౩,౧౨.
అతనివల్ల ధేనుకుడు అనే దైత్యరాజు ఒకన్నర భాగాలు తక్కువగా ఉంటాడు. ధేనుకుని కన్నా కేశి అనే దైత్యుడు అర భాగం తక్కువగా ఉండి అత్యంత నీచుడు.
కేశీదైత్యసమో జ్ఞేయస్తృణావర్తో మహాసురః । తస్మాద్దశగుణైర్హీనో హంసో నామరమాపతే ॥ ౩,౧౨.
కేశి దైత్యునితో సమానంగా తృణావర్తుడు అనే మహాసురుడు ఉంటుంది. అతనివల్ల హంసుడు, దేవతలకు శత్రువుగా ప్రసిద్ధుడు, పది భాగాలు తక్కువగా ఉంటాడు.
త్రిరికస్తు సమో జ్ఞేయస్తత్సమః పౌరుకస్మృతః । వేతః స ఏవ విజ్ఞేయః పూర్వజన్మని సత్తమ ॥ ౩,౧౨.
త్రిరికుడు సమానంగా గుర్తించాలి, అతనితో సమానంగా పౌరుకుడు గుర్తించబడతాడు. సద్గుణసంపన్నుడా, అతడే పూర్వజన్మలో వేట అని తెలుసుకోవాలి.
తస్మాదేకగుణైర్హీనౌ కుంభాణ్డకకుపర్ణకౌ । దుః శాసనస్తు విజ్ఞేయో జరాసంధసమః ప్రభో ॥ ౩,౧౨.
అతనివల్ల కుంభాండుడు, కుపర్ణుడు ఒక్కో భాగం తక్కువగా ఉంటారు. దుఃశాసనుడు జరాసంధునితో సమానంగా గుర్తించాలి, ప్రభూ.
కంసేన తుల్యో విజ్ఞేయో వికర్ణో దైత్యసత్తమః । కుంభకర్ణాచ్ఛతగుణైర్హీనౌ క్రధ్యేతి విశ్రుతః ॥ ౩,౧౨.
కంసునితో సమానంగా వికర్ణుడు అనే ఉత్తమ దైత్యుడు గుర్తించాలి. కుంభకర్ణుని లక్షణాల్లో నూరు భాగాలు తక్కువగా క్రధుడు ప్రసిద్ధి చెందాడు.