స్వభోగభార్యాసత్యలోకాదిభోగః స్వయోగ్యభోగో వస్త్రమాల్యాదిభోగః । ఏతే హి సర్వే బహిరర్థసంజ్ఞకాః నైసర్గకామాః సర్వదా మే హి విష్ణో ॥ ౩,౧౨.
తన భార్యతో అనుభవించే సుఖం, స్వర్గాది లోకాల్లోని ఆనందాలు, వస్త్రాలు, హారాలు వంటి సుఖాలు—ఇవి అన్నీ బయట విషయాలుగా పరిగణించబడతాయి. ఇవన్నీ నాకు సహజంగా ఎప్పుడూ కలిగే కోరికలే, ఓ విష్ణూ!
తథాప్యహం కామహీనో హి నిత్యం రుద్రాదయః కామవన్తో యతోతః । శరీరిణస్తే బహిరర్థభావా అజ్ఞానవన్తోఽపి చ సంస్మృతాః ఖగ ॥ ౩,౧౨.
అయినా నేను ఎప్పుడూ కోరికలేని వాడిని. కానీ రుద్రుడు మొదలైనవారు కోరికలు కలవారు. వారు శరీరంతో ఉన్నవారు కాబట్టి బయట విషయాల పట్ల ఆసక్తి కలిగి ఉంటారు, అలాగే వారు అజ్ఞానులు కూడా అని పక్షిరాజా!
స్వదారభోగే కేవలాం ప్రీతిమేవం హరేరేవం సర్వదాహం కరోతి । స్తమ్బాస్త్రాదీన్ధారియిష్యే సదైవ విష్ణోః ప్రీత్యర్థం నైవ గాత్రార్థమేవ ॥ ౩,౧౨.
నా భార్యతో సుఖంలో కూడా నేను ఎప్పుడూ హరిదేవుని సంతోషానికి మాత్రమే పనిచేస్తాను. విష్ణువుకు ఆనందం కలిగించేందుకు, అవసరమైతే స్తంభాలు మొదలైన వాటిని కూడా భరిస్తాను, కానీ నా శరీర ప్రయోజనానికి మాత్రం కాదు.
నిత్యానన్దాదన్యకామో న మేస్తి అతః సదా బహిరర్థైశ్చ శూన్యః । మమాపి భార్యా బహిరర్థశూన్యా అమూఢభావా మూఢవతీవ దృశ్యతే ॥ ౩,౧౨.
శాశ్వత ఆనందం తప్ప నాకు వేరే ఏ కోరికా లేదు. అందువల్ల నేను ఎప్పుడూ బయట విషయాల పట్ల ఆసక్తి లేకుండా ఉంటాను. నా భార్య కూడా బయట విషయాల పట్ల ఆసక్తి లేకుండా, స్పష్టమైన జ్ఞానం కలిగి ఉంటుంది. అయినా, ఆమె మాయలో పడినట్టుగా కనిపిస్తుంది.
అమూఢభూతా జ్ఞానినాం సర్వదైవ తథాజ్ఞానాం జ్ఞానహీనేతి భాతి । యావజ్జ్ఞానం చాస్తి మే వాస్తుదేవ తావజ్జ్ఞానం వాసుదేవస్య చాస్తి ॥ ౩,౧౨.
జ్ఞానులు మధ్య ఆమె ఎప్పుడూ తెలివైనదిగా కనిపిస్తుంది, అజ్ఞానుల మధ్య జ్ఞానం లేనట్టుగా కనిపిస్తుంది. నాకు నిజమైన జ్ఞానం ఉన్నంతకాలం, వాసుదేవుడికీ అదే జ్ఞానం ఉంటుంది.
యావజ్జ్ఞానం వాసుదేవస్య చాస్తి తావజ్జ్ఞానం జ్ఞానవతామృజూనామ్ । క్రమేణైవాజ్ఞానినాం వానృజూనామస్పష్టరూపో జ్ఞానగతో విశేషః ॥ ౩,౧౨.
వాసుదేవుడికి జ్ఞానం ఉన్నంతవరకూ, నేరుగా ఉండేవారికీ జ్ఞానం ఉంటుంది. కానీ అజ్ఞానులు, నేరుగా లేని వారిలో జ్ఞానం స్పష్టంగా కనిపించదు, అది క్రమంగా తెలియజేయబడుతుంది.
సౌరిప్రకాశే చ యథైవ దర్శనం తథా మమ జ్ఞానగతో విశేషః । దీపప్రకాశే చ యథైవ దర్శనం తథా జ్ఞానం వాసుదేవస్య చాస్తి ॥ ౩,౧౨.
ఎలా సూర్యరశ్మిలో చూపు స్పష్టంగా ఉంటుందో, అలాగే నా జ్ఞానం కూడా స్పష్టంగా ఉంటుంది. అలాగే దీపం వెలుగులో చూపు ఉన్నట్టు, వాసుదేవుని జ్ఞానం కూడా అలాగే ఉంటుంది.
అస్పష్టపరూపా న్యూనతా హ్యస్తి వాయౌ తథా జ్ఞానం నైవ సంచిన్తనీయమ్ । ఏతాదృశీ జ్ఞానశక్తిర్మురారేర్వాయ్వాదీనాం మోక్షపర్యన్తమస్తి ॥ ౩,౧౨.
గాలిలో స్పష్టత లేకపోవడం, లోపం ఉండడం వంటిది. అలాంటి జ్ఞానాన్ని ఊహించకూడదు. మురారి యొక్క జ్ఞానశక్తి గాలి మొదలైన వాటికి మోక్షం వరకు విస్తరించి ఉంటుంది.
జ్ఞానం త్వృజూనాం మోక్షకాలేపి పఞ్చవాయ్వాదీనాం ప్రలయేనాద్రాదీర్న । వాయోర్మమ ప్రలయే సృష్టికాలే తథా గాయత్ర్యా నాస్తినాస్త్యేవ మోహః ॥ ౩,౧౨.
మోక్ష సమయంలో నేరుగా ఉండేవారికి జ్ఞానం నశించదు. అలాగే ఐదు వాయువులు మొదలైన వాటికి ప్రళయంలో కూడా జ్ఞానం పోదు. గాలి ప్రళయంలో, సృష్టికాలంలో నాకు, గాయత్రీకి ఎప్పుడూ మోహం ఉండదు.
గాయత్రీవద్భారత్యా దేవదేవ జ్ఞాతవ్యమేవం హరితత్త్వవేదిభిః । మమాజ్ఞానం దృశ్యతే యత్ర కుత్ర దైత్యాదీనాం మోహనార్థ సదైవ ॥ ౩,౧౨.
గాయత్రీ, భారతిలా, హరితత్త్వాన్ని తెలుసుకునేవారు కూడా ఇదే విధంగా గ్రహించాలి, దేవదేవా! నాకు ఎక్కడైనా అజ్ఞానం కనిపిస్తే, అది ఎప్పుడూ దైత్యులు మొదలైనవారిని మాయ చేయడానికే.
తేన ప్రీతిర్దేవదేవస్య విష్ణోర్భవిష్యతీత్యేవ వినిశ్చితాత్మా । ప్రశ్రాదికం త్వజ్ఞవత్సర్వదైవం కరిష్యేహం మోహనాయాధమానామ్ ॥ ౩,౧౨.
ఇలా చేయడం వల్ల విష్ణుదేవునికి ఆనందం కలుగుతుందని నాకు ధృఢ నిశ్చయం. కానీ దుష్టులను మాయ చేయడానికి నేను ఎప్పుడూ అజ్ఞానుల్లా వినయంగా ప్రవర్తిస్తాను.
సూర్యోదయే నాస్తి యథా తమశ్చ తథాజ్ఞానం నాస్తినాస్త్యేవ దేవ । కరోమ్యహం శ్రవణం సర్వదైవ హరిప్రీత్యర్థం నిశ్చతార్థం సతాం హి ॥ ౩,౧౨.
ఎలా సూర్యోదయానికి చీకటి ఉండదో, అజ్ఞానం కూడా ఉండదు, దేవా! నేను ఎప్పుడూ హరిదేవుని సంతోషానికి, సద్గుణుల ప్రయోజనానికి స్పష్టమైన ఉద్దేశంతో వినిపిస్తాను.
శతజన్మగతానాం త్వనృజూనాం పూర్వమేవ తు । అపరోక్షాభావ ఏవ హ్యజ్ఞానం సముదీరితమ్ ॥ ౩,౧౨.
నేరుగా లేని వారు వంద జన్మలు పుట్టినా, ప్రత్యక్ష అనుభవం లేకపోవడమే నిజమైన అజ్ఞానం అని చెప్పబడుతుంది.
అపరోక్షానన్తరం తు నాస్త్యజ్ఞానం న సంశయః । శతజన్మసు దేవేశ అపరోక్షేణ సర్వదా ॥ ౩,౧౨.
ప్రత్యక్ష అనుభవం వచ్చిన తర్వాత అజ్ఞానం ఉండదు—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు, దేవదేవా! వంద జన్మలు అయినా, ప్రత్యక్ష అనుభవమే ఎప్పుడూ ప్రబలంగా ఉంటుంది.
పూర్ణజ్ఞానం మమాస్త్యేవ నాత్ర కార్యా విచారణా । శతజన్మసు పూర్వం తు పరోక్షేణ మమ ప్రభో ॥ ౩,౧౨.
నాకు సంపూర్ణ జ్ఞానం ఉంది—ఇక్కడ ఎలాంటి సందేహం అవసరం లేదు. కానీ, పూర్వ జన్మల్లో నాకు జ్ఞానం ప్రత్యక్షంగా కాకుండా పరోక్షంగా ఉండేది, ప్రభూ!
పూర్ణం జ్ఞానం సదాప్యస్తీత్యేవమాహుర్మహర్షయః । సంజ్ఞాజన్మగతాయాశ్చ సరస్వత్యా మహాప్రభో ॥ ౩,౧౨.
సంపూర్ణ జ్ఞానం ఎప్పుడూ ఉంటుంది అని మహర్షులు చెబుతారు. అలాగే, పేరుతో జన్మించిన సరస్వతికి కూడా ఇదే వర్తిస్తుంది, మహాప్రభూ!
నాజ్ఞానం చిన్తనీయం హి బ్రహ్మాయ్వోశ్చ దేవ హి । అత్ర కశ్చిద్విశేషోస్తి జ్ఞాతవ్యస్తత్వమిచ్ఛుభిః ॥ ౩,౧౨.
బ్రహ్మ లేదా నన్ను గురించి తెలియని విషయాలను మనసులో ఉంచుకోవడం మంచిది కాదు, దేవా. కానీ ఇక్కడ ఒక ప్రత్యేకత ఉంది. నిజాన్ని తెలుసుకోవాలనుకునే వారు దాన్ని తెలుసుకోవాలి.
అవతారేషు భారత్యాః కదాచిజ్జ్ఞానపూర్వకమ్ । సర్వదా జ్ఞానరూపా సా సర్వదుఃఖవివర్జితా ॥ ౩,౧౨.
భారతీ అవతారాలలో కొన్ని సార్లు ముందే జ్ఞానం కనిపించవచ్చు. అయినా ఆమె ఎప్పుడూ జ్ఞాన స్వరూపిణి, అన్ని బాధల నుండి దూరంగా ఉంటుంది.
దైత్యానాం మోహనార్థాయ అంశే దుఃఖీవ దృశ్యతే । తస్యా దుఃఖాదికం కిఞ్చిన్నాస్తినాస్త్యేవ సర్వథా ॥ ౩,౧౨.
దానవులను మోసం చేయడానికి, ఆమె కొంత భాగంలో బాధపడినట్టు కనిపించవచ్చు. కానీ వాస్తవంగా ఆమెకు ఎలాంటి బాధా లేకపోయినట్టే, బాధ అనేది అసలు ఉండదు.
అపరోక్షతిరోభావ ఈషత్కాలే ప్రదృశ్యతే । తావన్మాత్రేణ వాజ్ఞానం తస్యాం నైవాహితం చ యత్ ॥ ౩,౧౨.
కొంతసేపు ప్రత్యక్షంగా దాచినట్టు కనిపించవచ్చు. అయినా దాని వల్ల ఆమెలో తెలియని విషయాలు ఏర్పడవు.
మూలరూపే తు నాస్త్యేవ భారత్యా జ్ఞానవిస్మృతిః । భారత్యాస్తు యథా నాస్తి సరస్వత్యాస్తు కిం పునః ॥ ౩,౧౨.
భారతీ తన అసలు రూపంలో జ్ఞానాన్ని ఎప్పుడూ మర్చిపోదు. భారతీకి అలాంటిది ఉంటే, సరస్వతికి అయితే మరీ అవసరమే లేదు.
అంశావతరణం నాస్తి సరస్వత్యాః కదాచన । అంశావతరణం నాస్తి మమాపి మధుసూదన ॥ ౩,౧౨.
సరస్వతికి ఎప్పుడూ భాగ అవతారం ఉండదు. నాకూ ఎలాంటి భాగ అవతారం ఉండదు, మధుసూదన.
తథైవ జ్ఞానమస్త్యేవ హరేర్నారాయణస్య చ । వాయోరంశావతారోస్తి యథా మూలే తథైవ చ ॥ ౩,౧౨.
అలాగే హరి, నారాయణులకు ఎప్పుడూ జ్ఞానం ఉంటుంది. కానీ వాయువుకు మాత్రం అసలు రూపంలో ఉన్నట్టే భాగ అవతారాలు ఉంటాయి.
బలజ్ఞానాదికం సర్వం చిన్తనీయం న సంశయః । తథాపి వాయౌ దృశ్యన్తే బలజ్ఞానాదివ్యక్తయః ॥ ౩,౧౨.
బలం, జ్ఞానం వంటి శక్తులన్నీ మనసులో ఉంచుకోవడం తప్పదు. అయినా వాయువులో బలం, జ్ఞానం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి.
అవతారేషు వాయోస్తు సమ్యక్శక్త్యాత్మనాస్తి హి । అపరోక్షతిరోభావౌ నాంశావతరణేష్వపి ॥ ౩,౧౨.
వాయువు అవతారాలలో పూర్తిగా శక్తి ఉంటుంది. కానీ ప్రత్యక్షంగా దాచడం, లేదా భాగ అవతారం ఉండవు.
బలజ్ఞానాదికం యావన్మూలరూపే ప్రదృశ్యతే । త్రేతాయుగస్వరూపే చ న దర్శయతి తాదృశమ్ ॥ ౩,౧౨.
అసలు రూపంలో ఉన్నంత వరకు బలం, జ్ఞానం కనిపిస్తాయి. కానీ త్రేతాయుగంలో ఉన్న రూపంలో అలాంటి లక్షణాలు కనిపించవు.
త్రేతాయుగస్వరూపే చ యాదృక్చాదర్శయత్ప్రభో । ద్వాపరస్థే స్వరూపే తత్తద్దర్శయతి తాదృశమ్ । త్రేతాయుగస్వరూపే చ యాదృక్చాదర్శయత్ప్రభో ॥ ౩,౧౨.
ప్రభూ, త్రేతాయుగంలో ఏ లక్షణాలు చూపించారో, ద్వాపరయుగంలో ఉన్న రూపంలో కూడా అదే లక్షణాలు చూపిస్తారు. త్రేతాయుగంలో చూపినదే ద్వాపరయుగంలో కనిపిస్తుంది.
ద్వాపరస్థే వాయురూపే యాదృగ్వా దర్శయత్ప్రభుః । వాయుః కలియుగే రూపే తద్దర్శయతి తాదృశమ్ ॥ ౩,౧౨.
ద్వాపరయుగంలో వాయువు రూపంలో ప్రభువు ఏ లక్షణాలు చూపించారో, వాయువు కలియుగంలో తన రూపంలో కూడా అవే లక్షణాలు చూపిస్తాడు.
తథా దర్శయతే వాయుర్దైత్యానాం మోహనాయ చ । అవతారేషు వాయోశ్చ అన్తరం యే విదుః ప్రభో ॥ ౩,౧౨.
అలాగే వాయువు దానవులను మోసం చేయడానికి తన స్వరూపాన్ని చూపిస్తాడు. వాయువు అవతారాల్లో ఉన్న తేడాలను ఎవరైనా తెలుసుకుంటే, ప్రభూ,
తేఽధం తమః ప్రవిశన్తే తే దైత్యా న చ తే సురాః । వాయావప్యన్తరం నాస్తి హరితత్త్వవినిర్ణయే ॥ ౩,౧౨.
వారు గాఢమైన అంధకారంలోకి వెళ్తారు—వారు దానవులు, దేవతలు కాదు. హరి తత్వాన్ని నిర్ణయించడంలో వాయువులో కూడా ఎలాంటి తేడా ఉండదు.