గరుడపురాణమ్

నిరృతిరువాచ । యోగేన త్వయ్యర్పితయా చ భక్త్యా సంయాన్తి లోకాః పరమాం గతిం చ । ఆసేవయా సర్వగుణాధికానాం జ్ఞానేన వైరాగ్యయుతేనదవే ॥ ౩,౮.

నిరృతి అన్నది: నీకు అర్పించిన యోగంతో, భక్తితో ప్రజలు పరమగతిని పొందుతారు; అన్ని గుణాలలో ప్రబలమైనవారిని సేవించడం, జ్ఞానం, వైరాగ్యం కలిగి ఉండడం వల్ల కూడా.

చిత్తస్య నిగ్రహేణైవ విష్ణోర్యాన్తి పరం పదమ్ । అతో మాం పాహి దయయా సదా తారాసమం ప్రభో । తదనన్తరజా స్తోతుం ప్రావహీ తం ప్రచక్రమే ॥ ౩,౮.

మనస్సును నియంత్రించడం ద్వారా విష్ణువు యొక్క పరమపదాన్ని చేరుతారు. అందుకే, ప్రభూ! నన్ను ఎల్లప్పుడూ దయతో కాపాడుము, తారతో సమానంగా. నిరృతి తరువాత ప్రవాహి స్తోత్రం చేయడం ప్రారంభించింది.

ప్రవాహ్యువాచ । సుతాః ప్రసంగేన భవన్తి వీర్యాత్తవ ప్రసాదాత్పరమాః సమ్పదశ్చ । యా హ్యుత్తమశ్లోకరసాయనాః కథాస్తత్సేవనాదాస్త్వపవర్గవర్త్మని ॥ ౩,౮.

ప్రవాహి అన్నది: సంబంధాల వల్ల సంతానం కలుగుతుంది; నీ కృప వల్ల గొప్ప శక్తి, సంపద లభిస్తాయి. ఉత్తమ శ్లోకరసమైన నీ కథలను సేవించడం వల్ల ముక్తి మార్గాన్ని పొందుతారు.

భక్తిర్భవేత్సర్వదా దేవదేవ సదాప్యహం నిరృతేః సామ్యమేవ । సహర్భాష్యకోమిత్రః త్కయీతారః ప్రకీర్తితాః ॥ ౩,౮.

దేవదేవా! ఎప్పుడూ భక్తి కలగాలి. నేను ఎల్లప్పుడూ నిరృతి సమానుడిని. సహర్భాష్య, కోమిత్ర, ట్కయీ, తార — వీరిని ప్రస్తావించారు.

కోణాధిపో నిరృతిశ్చ ప్రావహీ ప్రవహప్రియా । చత్వార ఏతే పర్జన్యాత్త్రిగుణాః పరికీర్తితాః ॥ ౩,౮.

కోణాధిపుడు, నిరృతి, ప్రవాహి, ప్రవాహ ప్రియ — ఈ నలుగురు పర్జన్యుని కన్నా మూడు రెట్లు తక్కువవారిగా చెప్పబడ్డారు.

తదనన్తరజాన్వక్ష్యే తాఞ్ఛృణు త్వం ఖగేశ్వర । ప్రవాహభార్యానన్తరజో విష్వక్సేనోథపార్షదః । వాయుపుత్రో మహాభాగః హరిం స్తోతుం ప్రచక్రమే ॥ ౩,౮.

ఆ తరువాత ఏమి జరుగుతుందో నేను చెప్పబోతున్నాను, పక్షిరాజా, విను. వాయువు భార్య తర్వాత జన్మించిన, మహాభాగుడైన విష్వక్సేనుడు, హరిదేవుని స్తుతించడానికి ప్రారంభించాడు.

విష్వక్సేన ఉవాచ । భగవాన్మోక్షదః కృష్ణః పూర్ణానన్దో సదాయది । యది స్యాత్పరమా భక్తిర్హ్య పరోక్షత్వసాధనా ॥ ౩,౮.

విష్వక్సేనుడు ఇలా అన్నాడు: ముక్తిని ప్రసాదించే భగవంతుడు కృష్ణుడు, ఎప్పుడూ పరిపూర్ణమైన ఆనందంతో ఉంటాడు. పరమభక్తి ఎంత దూరంగా ఉన్నా, అది సాధనగా ఉంటే, అది సాక్షాత్కారానికి దారి తీస్తుంది.

తథా స్వగురుమారభ్య బ్రహ్మాన్తేషు చ సాధుషు । తద్యోగ్యతానుసారేణ భక్తిర్నిష్కపటా యది ॥ ౩,౮.

అలాగే, మన గురువు నుండి మొదలుకొని బ్రహ్మ వరకు ఉన్న సద్గుణులందరికీ, వారి యోగ్యతను బట్టి, మాయలేని భక్తి ఉంటే అది ఫలిస్తుంది.

తులస్యాదిషు జీవేషు యది స్యాత్ప్రీతిరణ్డజ । సంస్మృతిశ్చ తదా నాశీ భూయాదేవ న సంశయః ॥ ౩,౮.

పక్షిరాజా, తులసి మొదలైన జీవుల పట్ల మనసులో ప్రేమ ఉంటే, భగవంతుని స్మరణ ఎప్పటికీ పోదు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

ఏవం స్తుత్త్వా మహాభాగో విష్వక్సే నో మహాప్రభో । తూష్ణీం బభూవ గరుడ ప్రాఞ్జలిర్నమ్రకన్ధరః । మిత్రాదహం న్యూన ఏవ నాత్ర కార్యా విచారణా ॥ ౩,౮.

ఇలా మహాప్రభువును స్తుతించిన తర్వాత, మహాభాగుడైన విష్వక్సేనుడు చేతులు జోడించి, తల వంచి మౌనంగా నిలిచాడు. నా మిత్రుడికంటే నేను తక్కువవాడినే, ఇందులో ఆలోచన అవసరం లేదు.

శ్రీగరుడ ఉవాచ । అజానజస్వరూపం చ బ్రూహి కృష్ణ మహామతే । తదన్యాంశ్చ క్రమేణేవ వక్తుం కృష్ణ త్వమర్హసి ॥ ౩,౯.

శ్రీగరుడుడు ఇలా అన్నాడు: మహామతిశాలి కృష్ణా, అజానుల స్వరూపాన్ని నాకు వివరించు. అలాగే, మిగతావారిని కూడా వరుసగా వివరించు.

శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । అజానాఖ్యా దేవతాస్తు తత్తద్దేవకులే భవాః । అజానదేవతాస్తా హి తేభ్యోగ్ర్యాః కర్మదేవతాః ॥ ౩,౯.

శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: అజాన అనే దేవతలు తమ తమ దేవస్థానాలలో నివసిస్తున్నారు. అజాన దేవతలు కర్మఫల జన్మించిన దేవతలకంటే గొప్పవారు.

విరాధశ్చారుదేష్ణశ్చ తథా చిత్రరథస్తథా । ధృతరాష్ట్రః కిశోరశ్చ హూహూర్హాహాస్తథైవ చ ॥ ౩,౯.

విరాధుడు, ఆరుదేష్ణుడు, చిత్రరథుడు, ధృతరాష్ట్రుడు, కిశోరుడు, హూహూ, హాహా —

విద్యాధరశ్చోగ్రసేనో విశ్వావసుపరావసూ । చిత్రసేనశ్చ గోపాలో బలః పఞ్చదశ స్మృతాః ॥ ౩,౯.

విద్యాధరుడు, ఉగ్రసేనుడు, విశ్వావసు, పరావసు, చిత్రసేనుడు, గోపాలుడు, బలుడు — వీరు పదిహేను మంది ప్రసిద్ధులు.

ఏవమాద్యాశ్చ గన్ధర్వాః శతసంఖ్యాః ఖగేశ్వర । అజానజసమా జ్ఞేయా ముక్తౌ సంసార ఏవ చ ॥ ౩,౯.

ఇలా, పక్షిరాజా, వందల సంఖ్యలో ఉన్న గంధర్వులలో ప్రముఖులు కూడా అజానులతో సమానంగా, ముక్తిలోనూ, సంసారంలోనూ గుర్తించాలి.

అజ్ఞానజాస్తు మే దేవాః కర్మజేభ్యః శతావరాః । ఘృతాచీ మేనకా రంభా ఉర్వశీ చ తిలోత్తమా ॥ ౩,౯.

అజ్ఞానంతో పుట్టిన నా దేవతలు, కర్మఫలంతో పుట్టినవారికంటే వందల సంఖ్య తక్కువ. ఘృతాచీ, మేనకా, రంభా, ఉర్వశి, తిలోత్తమా వీరిలో ఉన్నారు.

సుకేతుః శబరీ చైవ మఞ్జుఘోషా చ పిఙ్గలా । ఇత్యాదికం యక్షరత్నం సహ సంపరికీర్తితమ్ ॥ ౩,౯.

సుకేతుడు, శబరీ, మంజుఘోష, పింగళా మొదలైన యక్షరత్నాలు కూడా వీరితో పాటు చెప్పబడ్డాయి.

అజానజసమా హ్యేతే కర్మజేభ్యః శతావరాః । విశ్వామిత్రో వసిష్ఠశ్చ నారదశ్చ్యవనస్తథా ॥ ౩,౯.

వీరు అజానులతో సమానమైనా, కర్మఫల జన్మించినవారికంటే వందల సంఖ్య తక్కువ. విశ్వామిత్రుడు, వశిష్ఠుడు, నారదుడు, చ్యవనుడు —

ఉతథ్యశ్చ మునిశ్చైతాన్ద్రాజపిత్వా ఖగేశ్వర । ఋషయశ్చ మహాత్మానో హ్యజానజసమాః స్మృతాః ॥ ౩,౯.

ఉతథ్యుడు మరియు ఇతర మహర్షులు రాజులుగా పాలించి, పక్షిరాజా, అజానులతో సమానమైన మహాత్ములుగా గుర్తించబడ్డారు.

శతర్చిః కశ్యపో జ్ఞేయో మధ్యమశ్చ పరాశరః । పావమాన్యః ప్రగాథశ్చ క్షుద్రసూక్తశ్చ దేవలః ॥ ౩,౯.

శతర్చి, కశ్యపుడు, మధ్యముడు, పరాశరుడు, పావమాన్యుడు, ప్రగాథుడు, క్షుద్రసూక్తుడు, దేవలుడు —

గృత్సమదో హ్యాసురిశ్చ భరద్వాజోథ ముద్గలః । ఉద్దాలకో హ్యృష్యశృఙ్గః శఙ్ఖః సత్యవ్రతస్తథా ॥ ౩,౯.

గృత్సమదుడు, ఆసురి, భరద్వాజుడు, ముద్గలుడు, ఉద్దాలకుడు, ఋష్యశృంగుడు, శంఖుడు, సత్యవ్రతుడు —

సుయజ్ఞశ్చైవ బాభ్రవ్యో మాణ్డూకశ్చైవ బాష్కలః । ధర్మాచార్యస్తథాగస్త్యో దాల్భ్యో దార్ఢ్యచ్యుతస్తథా ॥ ౩,౯.

సుయజ్ఞుడు, బాభ్రవ్యుడు, మాండూకుడు, బాష్కలుడు, ధర్మాచార్యుడు, అగస్త్యుడు, దాల్భుడు, దార్ఢ్యచ్యుతుడు —

కవషో హరితః కణ్వో విరూపో ముసలస్తథా । విష్ణువృద్ధశ్చ ఆత్రేయః శ్రీవత్సో వత్సలేత్యపి ॥ ౩,౯.

కవషుడు, హరితుడు, కణ్వుడు, విరూపుడు, ముసలుడు, విష్ణువృద్ధుడు, ఆత్రేయుడు, శ్రీవత్సుడు, వత్సలుడు కూడా.

భార్గవశ్చాప్నవానశ్చ మాణ్డూకేయస్తథైవ । మణ్డూకశ్చైవ జాబచలిః వీతిహవ్యస్తథైవ చ ॥ ౩,౯.

భార్గవుడు, ఆప్నవానుడు, మాండూకేయుడు, మండూకుడు, జాబచలి, వీతిహవ్యుడు కూడా ఉన్నారు.

గృత్సమదః శౌనకశ్చ ఇత్యాద్యా ఋషయః స్మృతాః । ఏతేషాం శ్రవణాదేవ హరిః ప్రీణాతి సర్వదా ॥ ౩,౯.

గృత్సమదుడు, శౌనకుడు కూడా ప్రసిద్ధ ఋషులుగా గుర్తించబడ్డారు. వీరి పేర్లు వినడమే హరిదేవుడు ఎప్పుడూ సంతోషిస్తాడు.

బ్రువే ద్వ్యష్టసహస్రం చ శృణు తార్క్ష్య మమ స్త్రియః । అగ్నిపుత్రాస్తు యద్ద్వ్యష్టసహస్రఞ్చ మమ స్త్రియః । అజానజసమా హ్యేతా (తే) నాత్ర కార్యా విచారణా ॥ ౩,౯.

తార్క్ష్యా! నాకు ఎనిమిదివేల భార్యలు ఉన్నారని నేను చెబుతున్నాను. అగ్నిపుత్రులుగా జన్మించినవారు కూడా ఎనిమిదివేలమంది. వారు అజానజులవారితో సమానమే. దీనిలో మరింత విచారణ అవసరం లేదు.

త్వష్టుః పుత్రీ కశేరూశ్చ తాసాం మధ్యే గుణాధికా । తదనన్తరజాన్వక్ష్యే శృణు సమ్యక్ఖగేశ్వర ॥ ౩,౯.

వాటిలో త్వష్టుళ్లు కుమార్తె అయిన కశేరువు గుణాలలో అత్యంత ప్రాశస్త్యంగా నిలిచింది. ఆమె తరువాత జన్మించినవారిని ఇప్పుడు చెప్పబోతున్నాను, పక్షిరాజా! నీవు శ్రద్ధగా విను.

ఆజానేభ్యస్తు పితరః సప్తభ్యోన్యే శతావరాః । తథాధికా హి పితర ఇతి వేదవిదాం మతమ్ ॥ ౩,౯.

అజానజుల నుంచి మరొక ఏడుగురు పితృవర్గాలు, ఒక్కొక్కటి వంద తరాలవారు ఉద్భవించారు. వేదజ్ఞుల అభిప్రాయం ప్రకారం, పితృదేవతలు ఇంతగా విస్తరించారు.

తదనన్తరాజాన్వక్ష్యే శృణు త్వం ద్విజసత్తమ । అష్టాభ్యో దేవగన్ధర్వా అష్టోత్తరశతం వినా ॥ ౩,౯.

అజానజుల తరువాత జన్మించినవారిని ఇప్పుడు చెబుతాను, ద్విజశ్రేష్ఠా! ఎనిమిది దేవగంధర్వ వర్గాల నుంచి, ఒక వంద ఎనిమిది మందిని మినహాయించి, వారు ఉద్భవించారు.