గరుడపురాణమ్

ఏవం స్తుత్వా తు పులహస్తూష్ణీమాస తదా ఖగ । తదనన్తరజః స్తోతుం క్రతుః సముపచక్రమే ॥ ౩,౭.

పులహుడు కూడా ఈ విధంగా స్తుతించి ఆ సమయంలో మౌనంగా నిలిచిపోయాడు, ఓ పక్షిరాజా. వెంటనే అతని తరువాత క్రతువు స్తుతించేందుకు ప్రారంభించాడు.

క్రతురువాచ । ప్రాణప్రయాణసమయే భగవంస్తవైవ నామాని సంసృతిజదుఃఖవినాశకాని । యేనైకజన్మశమలం సహసైవ హిత్వా సంయాతి ముక్తిమమలాం తమహం ప్రపద్యే ॥ ౩,౭.

క్రతువు చెప్పాడు: ప్రాణం విడిచే సమయంలో, భగవంతుడా, నీ నామాలు సంసారబంధనాల బాధను తొలగిస్తాయి. ఒక్క జన్మలోని పాపాన్ని వెంటనే విడిచిపెట్టి, శుద్ధమైన మోక్షాన్ని పొందే దానికి నేను శరణు పొందుతున్నాను.

యే భక్త్యా వివశా విష్ణో నామమాత్రైకజల్పకాః । తేపి ముక్తిం ప్రయాన్త్యాశు కిముత ధ్యాయినః సదా ॥ ౩,౭.

భక్తితో పరవశమై, ఓ విష్ణూ, నీ నామాన్ని మాత్రమే జపించే వారు కూడా త్వరగా మోక్షాన్ని పొందుతారు. మరి ఎప్పుడూ నిన్ను ధ్యానించే వారు ఎంత త్వరగా మోక్షాన్ని పొందగలరో!

ఏవం స్తుత్వా క్రతురపి తూష్ణీమాస ఖగేశ్వర । తదనన్తరజః స్తోతుం మనుర్వైవస్వతోబ్రవీత్ ॥ ౩,౭.

క్రతువు కూడా ఈ విధంగా స్తుతించి మౌనంగా నిలిచిపోయాడు, ఓ పక్షిరాజా. వెంటనే అతని తరువాత వైవస్వత మనువు స్తుతించేందుకు మాటలు ప్రారంభించాడు.

వైవస్వత ఉవాచ । సోహం హి కర్మకరణే నిరతః సదైవ స్త్రీణాం భోగే చ నిరతశ్చ గుదే ప్రమత్తః । జిహ్వేన్ద్రియే చ నిరతస్తవ దర్శనే చ సమ్యగ్విరాగసహితః పరమోదరేణ ॥ ౩,౭.

వైవస్వతుడు చెప్పాడు: నేను ఎప్పుడూ కర్మలు చేయడంలో, స్త్రీల సుఖాల్లో మునిగిపోయి, లోకబాహ్య విషయాల్లో నిర్లక్ష్యంగా, నాలుక, ఇంద్రియాల ఆనందంలో నిమగ్నమై ఉంటాను. కానీ, నిన్ను చూస్తే మాత్రం నిజమైన విరక్తి, పరమ ఉదాసీనత కలుగుతుంది.

మాంసాస్థిమజ్జరుధిరైః సహితే చ దేహే భక్తిం సదైవ భగవన్నపి తస్కరే చ । గుర్వగ్నిబాడబగవాదిషు సత్సు దుఃఖాత్సమ్యగ్విరక్తిముపయామి సహస్వ నిత్యమ్ ॥ ౩,౭.

ఈ శరీరం మాంసం, ఎముకలు, మజ్జ, రక్తంతో కూడినదైనా, భగవంతుడా, నేను ఎప్పుడూ నీపై భక్తిని కలిగి ఉంటాను — దొంగ అయినా సరే. గురువు, అగ్ని, ఇతర పెద్దల మధ్య ఉన్నా, బాధ వల్ల నేను నిజమైన విరక్తిని పొందుతాను. నన్ను ఎప్పుడూ సహించు.

లోకానువాదశ్రవణే పరమా చ శక్తిర్నారాయణస్య నమనే న చ మేస్తి శక్తిః । లోకానుయానకరణే పరమా చ శక్తిః క్షేత్రాదిమార్గగమనే పరమా హ్యశక్తిః ॥ ౩,౭.

లోకంలో జరిగే మాటలు వినడంలో నాకు గొప్ప శక్తి ఉంది, కానీ నారాయణుని స్తుతించడంలో మాత్రం శక్తి లేదు. లోకంలో తిరగడంలో, క్షేత్రాదులు వెళ్లడంలో నాకు శక్తి ఉంది, కానీ నీ మార్గంలో మాత్రం నిజంగా శక్తి లేదు.

వైశ్యాదికేషు ధనికేషు పరా చ శక్తిః సద్బ్రాహ్మణేష్వపి న శక్తిరహో మురారే ॥ ౩,౭.

వైశ్యులు మొదలైన ధనవంతులలో అధిక శక్తి ఉంటుంది; కానీ మంచి బ్రాహ్మణులలో అలాంటి శక్తి ఉండదు, హాయ్ మురారి!

వైవస్వతమనుర్దేవం స్తుత్వా తూష్ణీం బభూవ హ । తదనన్తరజః స్తోతుం విశ్వామిత్రోపచక్రమే ॥ ౩,౭.

వైవస్వత మను దేవుడిని స్తుతించి మౌనంగా ఉన్నాడు; అతని తరువాత విశ్వామిత్రుడు స్తోత్రం చేయడం ప్రారంభించాడు.

విశ్వామిత్ర ఉవాచ । న ధ్యాతే చరణాంబుజే భగవతో సంధ్యాపి నానుష్ఠితా జ్ఞానద్వారకపాటపాటనపటుర్ధర్మోపి నోపార్జితః । అన్తర్వ్యాప్తమలాభిఘాతకరణే పట్వీ శ్రుతా తే కథా నో దేవ శ్రవణేన పాహి భగవన్మామత్రితుల్యం సదా ॥ ౩,౭.

విశ్వామిత్రఋషిస్త్వేవం స్తుత్వా తూష్ణీం బభూవ హ । భృగునారదక్షాంశ్చ విహాయ బ్రహ్మపుత్రకాః ॥ ౩,౭.

విశ్వామిత్ర ఋషి ఇలా స్తుతించి మౌనంగా ఉన్నాడు; భృగు, నారద, దక్షులను తప్ప బ్రహ్మ కుమారులు అక్కడే ఉన్నారు.

సప్తసంఖ్యా వసిష్ఠాద్యా విశ్వామిత్రస్తథైవ చ । వైవస్వతమనుస్త్వేతే పరస్పరసమాః స్మృతాః ॥ ౩,౭.

వసిష్ఠుడు మొదలైన ఏడుగురు, విశ్వామిత్రుడు, వైవస్వత మను — వీరంతా పరస్పరం సమానులుగా గుర్తించబడతారు.

వహ్నేరప్యవరా నిత్యం కిఞ్చిన్మిత్రాద్గుణాధికాః । తదనన్తజస్తోత్రం వక్ష్యే శృణు ఖగేశ్వర ॥ ౩,౭.

అగ్ని నుండి పుట్టినవారు ఎప్పుడూ తక్కువవారే, కానీ కొందరు మిత్రుని కంటే గుణాలలో మెరుగైనవారు. ఇప్పుడు తరువాత పుట్టినవారి స్తోత్రాన్ని చెబుతాను, విను ఖగేశ్వరా.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౮ క్రతోరనన్తరం జాతో మిత్రో (శ్రో) నామ ఖగేశ్వర । నారాయణం జగద్యోనిం స్తోతుం సముపచక్రమే ॥ ౩,౮.

శ్రీగరుడ మహాపురాణం ఎనిమిదవ అధ్యాయం: యజ్ఞం అనంతరం మిత్రుడు జన్మించాడు, ఖగేశ్వరా! అతను జగత్తుకు మూలమైన నారాయణుని స్తుతించేందుకు సిద్ధమయ్యాడు.

మిత్ర ఉవాచ । నతోస్మ్యజ్ఞస్త్వచ్చరణారవిన్దం భవచ్ఛిదం స్వస్త్యయనం భవచ్ఛిదే । వేద స్వయం భగవాన్వాసుదేవో నాహం నాగ్నిర్న త్రిదేవా మునీన్ద్రాః ॥ ౩,౮.

మిత్రుడు అన్నాడు: నాకు తెలియకపోయినా, భవబంధాన్ని తొలగించే నీ పద్మపాదాలకు నమస్కరిస్తున్నాను. వేదం స్వయంగా వాసుదేవుడే; నేను, అగ్ని, ముగ్గురు దేవతలు, మునులలో శ్రేష్ఠులు — ఎవ్వరూ ఆయన లాంటి వారు కాదు.

అథాపరే భాగవతప్రధానా యదా న జానీయురథాపరే కుతః । మాం పాహి నిత్యం పరతోప్యధీశ విశ్వామిత్రాన్న్యూన ఏవేతి నిత్యమ్ । అహం పర్జన్యార్ద్విగుణ ఏవ నిత్యమతో మమ స్తవనే నాస్తి శక్తిః ॥ ౩,౮.

భక్తుల్లో శ్రేష్ఠులు కూడా నిన్ను పూర్తిగా తెలుసుకోలేకపోతే, మరి ఇతరులు ఎలా తెలుసుకుంటారు? పరమేశ్వరా! నన్ను ఎప్పుడూ కాపాడుము, నేను విశ్వామిత్రుని కన్నా తక్కువవాడిని. నేను ఎప్పుడూ పర్జన్యుని కన్నా రెట్టింపు తక్కువవాడిని, అందుకే నీ స్తోత్రంలో నాకు శక్తి లేదు.

ఏవం స్తుత్వా హరిం మిత్రస్తూష్ణీమాస తదా ఖగ । తదనన్తరజా తారా స్తోతుం సముపచక్రమే ॥ ౩,౮.

ఇలా హరిని స్తుతించిన మిత్రుడు ఆ సమయంలో మౌనంగా ఉన్నాడు, ఓ పక్షిరాజా! అతని తరువాత తార స్తోత్రం చేయడం ప్రారంభించింది.

తారోవాచ అనన్యేన తు భావేన భక్తిం కుర్వన్తి యే దృఢామ్ । త్వత్కృతే త్యక్తకర్మాణస్త్యక్తస్వజనబాన్ధవాః ॥ ౩,౮.

తార అన్నది: ఎవరు ఏకాగ్రతతో, దృఢమైన భక్తితో నీ కోసం తమ కర్మలను, బంధువులను వదిలిపెట్టి భజిస్తారో—

త్వదాశ్రయాం కథాం శ్రుత్వా (దృష్ట్వా) శృణ్వన్తి కథయన్తి చ । తథైతే సాధవో విష్ణో సర్వసంగవివర్జితాః ॥ ౩,౮.

నీ కథలను విని, చెప్పుకుంటూ, వినిపిస్తూ ఉంటారు. అటువంటి సద్భక్తులు, ఓ విష్ణూ! అన్ని బంధనాలను వదిలిపెట్టినవారు.

తన్మధ్యే పతితాం పాహి సదా మిత్రసమాం ప్రభో । తారానన్తరజః ప్రాహ నిరృతిశ్చ ఖగేశ్వర ॥ ౩,౮.

వారిలో నేను మిత్రునితో సమానంగా పతితురాలిని, ప్రభూ! నన్ను ఎప్పుడూ కాపాడుము. తార తరువాత నిరృతి మాట్లాడింది, ఓ ఖగేశ్వరా!

నిరృతిరువాచ । యోగేన త్వయ్యర్పితయా చ భక్త్యా సంయాన్తి లోకాః పరమాం గతిం చ । ఆసేవయా సర్వగుణాధికానాం జ్ఞానేన వైరాగ్యయుతేనదవే ॥ ౩,౮.

నిరృతి అన్నది: నీకు అర్పించిన యోగంతో, భక్తితో ప్రజలు పరమగతిని పొందుతారు; అన్ని గుణాలలో ప్రబలమైనవారిని సేవించడం, జ్ఞానం, వైరాగ్యం కలిగి ఉండడం వల్ల కూడా.

చిత్తస్య నిగ్రహేణైవ విష్ణోర్యాన్తి పరం పదమ్ । అతో మాం పాహి దయయా సదా తారాసమం ప్రభో । తదనన్తరజా స్తోతుం ప్రావహీ తం ప్రచక్రమే ॥ ౩,౮.

మనస్సును నియంత్రించడం ద్వారా విష్ణువు యొక్క పరమపదాన్ని చేరుతారు. అందుకే, ప్రభూ! నన్ను ఎల్లప్పుడూ దయతో కాపాడుము, తారతో సమానంగా. నిరృతి తరువాత ప్రవాహి స్తోత్రం చేయడం ప్రారంభించింది.

ప్రవాహ్యువాచ । సుతాః ప్రసంగేన భవన్తి వీర్యాత్తవ ప్రసాదాత్పరమాః సమ్పదశ్చ । యా హ్యుత్తమశ్లోకరసాయనాః కథాస్తత్సేవనాదాస్త్వపవర్గవర్త్మని ॥ ౩,౮.

ప్రవాహి అన్నది: సంబంధాల వల్ల సంతానం కలుగుతుంది; నీ కృప వల్ల గొప్ప శక్తి, సంపద లభిస్తాయి. ఉత్తమ శ్లోకరసమైన నీ కథలను సేవించడం వల్ల ముక్తి మార్గాన్ని పొందుతారు.

భక్తిర్భవేత్సర్వదా దేవదేవ సదాప్యహం నిరృతేః సామ్యమేవ । సహర్భాష్యకోమిత్రః త్కయీతారః ప్రకీర్తితాః ॥ ౩,౮.

దేవదేవా! ఎప్పుడూ భక్తి కలగాలి. నేను ఎల్లప్పుడూ నిరృతి సమానుడిని. సహర్భాష్య, కోమిత్ర, ట్కయీ, తార — వీరిని ప్రస్తావించారు.

కోణాధిపో నిరృతిశ్చ ప్రావహీ ప్రవహప్రియా । చత్వార ఏతే పర్జన్యాత్త్రిగుణాః పరికీర్తితాః ॥ ౩,౮.

కోణాధిపుడు, నిరృతి, ప్రవాహి, ప్రవాహ ప్రియ — ఈ నలుగురు పర్జన్యుని కన్నా మూడు రెట్లు తక్కువవారిగా చెప్పబడ్డారు.

తదనన్తరజాన్వక్ష్యే తాఞ్ఛృణు త్వం ఖగేశ్వర । ప్రవాహభార్యానన్తరజో విష్వక్సేనోథపార్షదః । వాయుపుత్రో మహాభాగః హరిం స్తోతుం ప్రచక్రమే ॥ ౩,౮.

ఆ తరువాత ఏమి జరుగుతుందో నేను చెప్పబోతున్నాను, పక్షిరాజా, విను. వాయువు భార్య తర్వాత జన్మించిన, మహాభాగుడైన విష్వక్సేనుడు, హరిదేవుని స్తుతించడానికి ప్రారంభించాడు.

విష్వక్సేన ఉవాచ । భగవాన్మోక్షదః కృష్ణః పూర్ణానన్దో సదాయది । యది స్యాత్పరమా భక్తిర్హ్య పరోక్షత్వసాధనా ॥ ౩,౮.

విష్వక్సేనుడు ఇలా అన్నాడు: ముక్తిని ప్రసాదించే భగవంతుడు కృష్ణుడు, ఎప్పుడూ పరిపూర్ణమైన ఆనందంతో ఉంటాడు. పరమభక్తి ఎంత దూరంగా ఉన్నా, అది సాధనగా ఉంటే, అది సాక్షాత్కారానికి దారి తీస్తుంది.

తథా స్వగురుమారభ్య బ్రహ్మాన్తేషు చ సాధుషు । తద్యోగ్యతానుసారేణ భక్తిర్నిష్కపటా యది ॥ ౩,౮.

అలాగే, మన గురువు నుండి మొదలుకొని బ్రహ్మ వరకు ఉన్న సద్గుణులందరికీ, వారి యోగ్యతను బట్టి, మాయలేని భక్తి ఉంటే అది ఫలిస్తుంది.

తులస్యాదిషు జీవేషు యది స్యాత్ప్రీతిరణ్డజ । సంస్మృతిశ్చ తదా నాశీ భూయాదేవ న సంశయః ॥ ౩,౮.

పక్షిరాజా, తులసి మొదలైన జీవుల పట్ల మనసులో ప్రేమ ఉంటే, భగవంతుని స్మరణ ఎప్పటికీ పోదు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.