గరుడపురాణమ్

ఏవం స్తుత్వా తు వరుణః ప్రాఞ్జలిః సముపస్థితః । వరుణానన్తరోత్పన్నో నారదో హ్యస్తువద్ధరిమ్ ॥ ౩,౭.

ఇలా స్తుతించిన తర్వాత వరుణుడు చేతులు జోడించి నీ ముందు నిలబడ్డాడు. వరుణుని తర్వాత నారదుడు జన్మించి హరిని స్తుతించాడు.

నారద ఉవాచ । యన్నామధేయశ్రవణానుకీర్తనాత్స్వాద్వన్యతత్త్వం మమ నాస్తి విష్ణో । పునీహ్యతశ్చైవ పరోవరాయాన్యజ్జిహ్వాగ్రే వర్తతే నామ తస్య ॥ ౩,౭.

నారదుడు పలికెను: ఓ విష్ణువూ, నీ నామాన్ని వినడం, జపించడం, స్మరించడం వల్ల కలిగే పరమార్థం కంటే నాకు మరొకటి లేదు. అందుకే, నన్ను పవిత్రుడిని చేయుము. మనిషి నాలుకపై ఉండే ఏ పేరైనా నీ నామానికి తక్కువదే.

యజ్జిహ్వాగ్రే హరినామైవ నాస్తి స బ్రాహ్మణో నైవ స ఏవ గోఖరః । అహం న జానే చ తవ స్వరూపం న్యూనో హ్యహం వరుణాత్సర్వదైవ ॥ ౩,౭.

ఎవరైనా నాలుకపై హరినామం లేకపోతే, అతడు బ్రాహ్మణుడు కాదు; వాస్తవానికి, ఆవు లేదా గాడిదతో సమానుడు. నీ అసలు స్వరూపాన్ని నేను తెలుసుకోలేదు; నేను ఎప్పుడూ వరుణునికంటే తక్కువవాడినే.

ఏవం స్తుత్వా నారదో వై ఖగేన్ద్రస్తూష్ణీమభూద్దేవదేవస్య చాగ్రే । యో నారదానన్తరం సంబభూవ భృగుర్మహాత్మా స్తోతుముపప్రచక్రమే ॥ ౩,౭.

ఇలా దేవదేవుని స్తుతించిన నారదుడు, పక్షిరాజు, మౌనంగా నిలిచిపోయాడు. నారదుని తరువాత మహాత్ముడైన భృగువు స్తోత్రం చేయడం ప్రారంభించాడు.

భృగురువాచ । కిమాసనం తే గరుడాసనాయ కిం భూషణం కౌస్తుభభూషణాయ । లక్ష్మీకలత్రాయ కిమస్తి దేయం వాగీశ కిం తే వచనీయమస్తి । అతో న జానే తవ సద్గుణాంశ్చ హ్యహం సదా వరుణాత్పాదహీనః ॥ ౩,౭.

భృగువు పలికెను: గరుడుని ఆసనంగా ఉంచిన నీకు ఏ ఆసనం తగినది? కౌస్తుభ మణిని అలంకారంగా ధరించిన నీకు ఇంకేం అలంకారం అవసరం? లక్ష్మీ దేవిని భార్యగా కలిగిన నీకు ఏదైనా ఇవ్వగలమా? వాక్కుల అధిపతివైన నీకు ఏ మాటలు చెప్పగలం? నీ గొప్ప లక్షణాలను నేను ఎప్పుడూ తెలుసుకోలేదు; నేను ఎల్లప్పుడూ వరుణునివల్ల పాదాలు లేని వాడిని.

ఏవం స్తుత్వా హరిం దేవం భృగుస్తూష్ణీం బభూవ హ । తదనన్తరజో హ్యగ్నిరస్తావీత్పురుషోత్తమమ్ ॥ ౩,౭.

ఇలా హరిదేవుని స్తుతించిన భృగువు మౌనంగా ఉన్నాడు. ఆ తరువాత జన్మించిన అగ్ని, పురుషోత్తముని స్తుతించసాగాడు.

అగ్నిరువాచ । యత్తేజసాహం సుసమిద్ధతేజా హవ్యం వహామ్యధ్వరే ఆజ్యసిక్తమ్ ॥ ౩,౭.

అగ్ని పలికెను: నీ తేజస్సుతోనే నేను ప్రకాశవంతమైన తేజాన్ని పొందాను; యజ్ఞంలో నెయ్యి పోసిన హవిస్సును నేను మోస్తాను.

యత్తేజసాహం జఠరే సంప్రవిశ్య పచన్నన్నం సర్వదా పూర్ణశక్తిః । అతో న జానే తవ సద్గుణాంశ్చ భృగోరహం సర్వదైవం సమోస్మి ॥ ౩,౭.

నీ తేజస్సుతోనే నేను కడుపులో ప్రవేశించి అన్నాన్ని ఎప్పుడూ సంపూర్ణ శక్తితో వండుతాను. అందుకే, నీ గొప్ప లక్షణాలను నేను తెలుసుకోను; నేను ఎప్పుడూ భృగువుతో సమానుడిని.

తదనన్తరజా స్తోతుం ప్రసూతిరుపచక్రమే ॥ ౩,౭.

ఆ తరువాత ప్రసూతి స్తోత్రం చేయడం ప్రారంభించింది.

ప్రసూతిరువాచ । యన్నామార్థవిచారణేపి మునయో ముహ్యంతి వై సర్వదా త్వద్భీతా అపి దేవతా హ్యవిరతం స్త్రీభిః సహైవ స్థితాః । మాన్ధాతృధ్రువనారదాశ్చ భృగవో వైవస్వతాద్యాఖిలాః ప్రేమ్ణా వై ప్రణమామ్యహం హితకృతే తస్మై నమో విష్ణవే ॥ ౩,౭.

ప్రసూతి పలికెను: నీ నామార్ధాన్ని తెలుసుకోవాలనుకునే మునులు కూడా ఎప్పుడూ అయోమయంలో పడతారు; దేవతలు కూడా భయంతో తమ భార్యలతో కలిసి ఎప్పుడూ నీ దగ్గరే ఉంటారు. మాంధాత, ధ్రువుడు, నారదుడు, భృగువులు, వైవస్వతుడు మరియు ఇతరులందరూ ప్రేమతో నీకు నమస్కరిస్తారు. హితకర్త అయిన విష్ణువుకు నేను నమస్కరిస్తున్నాను.

అతో న జానే తవ సద్గుణాన్సదా ఏవం విధా కా మమ శక్తిరస్తి । స్తుత్వా హ్యేవం ప్రసూతిస్తు తూష్ణీమాసీత్ఖగేశ్వర ॥ ౩,౭.

కాబట్టి, నీ గొప్ప లక్షణాలను నేను ఎప్పుడూ పూర్తిగా తెలుసుకోను; ఇలాంటి స్తోత్రానికి నాకు శక్తి ఏముంది? ఇలా స్తుతించిన ప్రసూతి మౌనంగా నిలిచింది, ఓ పక్షిరాజా.

అగ్నిర్వాగాత్మకో బ్రహ్మపుత్రో భృగు ఋషిస్తథా । తద్భార్యా వై ప్రసూతిస్తు త్రయ ఏతే సమాః స్మృతాః ॥ ౩,౭.

అగ్ని వాక్కుల స్వరూపుడు, భృగువు ఋషి, ఆయన భార్య ప్రసూతి — ఈ ముగ్గురూ సమానులుగా భావించబడతారు.

వరుణాత్పాదహీనాశ్చ ప్రవహాద్విగుణాధమాః । దక్షాచ్ఛతావరా జ్ఞేయా మిత్రాత్తు ద్విగుణాధికాః ॥ ౩,౭.

వరుణునివల్ల పాదాలు లేని వారు ప్రవహుని వారికంటే రెండింతలు తక్కువవారు. దక్షునివారు నూరింతలు మెరుగైనవారు. మిత్రునివారు రెండింతలు ఎక్కువగా ఉన్నారు.

ప్రసూత్యనన్తరం జాతో వసిష్ఠో బ్రహ్మనన్దనః । వినయావనతో భూత్వా స్తోతుం సముపచక్రమే ॥ ౩,౭.

ప్రసూతి తరువాత బ్రహ్మ కుమారుడైన వసిష్ఠుడు జన్మించాడు. వినయంతో నమస్కరించి, స్తోత్రం చేయడం ప్రారంభించాడు.

వసిష్ఠ ఉవాచ । నమోస్తు తస్మై పురుషాయ వేధసే నమోనమోఽసద్వృజినచ్ఛిదే నమః । నమోనమో స్వాఙ్గభవాయ నిత్యం నతోస్మి హే నాథ తవాఙ్ఘ్రిపఙ్కజమ్ ॥ ౩,౭.

వసిష్ఠుడు పలికెను: ఆ పురుషునికి, సృష్టికర్తకు నమస్కారం. అసత్యాన్ని, పాపాన్ని తొలగించేవాడికి పునఃపునః నమస్కారం. తన స్వయంగా అవయవాలనుండే జన్మించినవాడికి ఎప్పుడూ నమస్కారం. ఓ నాథా, నీ పాదపద్మాలకు నేను ఎల్లప్పుడూ వందనం చేస్తున్నాను.

మాం పాహి నిత్యం భగవన్వాసుదేవ హ్యగ్నేరహం సర్వదా న్యూన ఏవ । మిత్రాదహం సర్వదా కిఞ్చిదూనః స్తుత్వా దేవ సోభవత్తత్ర తూష్ణీమ్ ॥ ౩,౭.

నన్ను ఎల్లప్పుడూ కాపాడుము, ఓ వాసుదేవా. నేను ఎప్పుడూ అగ్నికంటే తక్కువవాడిని; మిత్రునికంటే కొద్దిగా తక్కువవాడిని. ఇలా దేవుని స్తుతించిన వాడు అక్కడ మౌనంగా ఉన్నాడు.

యో వసిష్ఠానన్తరజో మరీచిర్బ్రహ్మనన్దనః । హరిన్తుష్టావ పరయా భక్త్యా నారాయణం గురుమ్ ॥ ౩,౭.

వసిష్ఠుని తరువాత జన్మించిన బ్రహ్మ కుమారుడు మరీచి, పరమ భక్తితో హరిను, గురువైన నారాయణుని స్తుతించాడు.

మరీచిరువాచ । దేవేన చాహం హతధీర్భవనప్రసఙ్గాత్సర్వాశుభోపగమనాద్విముఖేంద్రియశ్చ । కుర్వే చ నిత్యం సుఖలేశలవాదినా త్వద్దూరం మనస్త్వశుభకర్మ సమాచరిష్యే ॥ ౩,౭.

మరీచి పలికెను: ఓ దేవా, లోక సంబంధాల వల్ల నా బుద్ధి చెడిపోయింది; అన్ని దుర్వినియోగాల వల్ల నా ఇంద్రియాలు నీ నుండి దూరంగా ఉన్నాయి. నా మనస్సు తక్కువ ఆనందాన్ని మాత్రమే అనుభవిస్తూ ఎప్పుడూ నీ నుండి దూరంగా పోతుంది; దుష్కర్మలు చేస్తూనే ఉంటాను.

ఏతాదృశోహం భగవాననన్తః సదా వసిష్ఠస్య సమాన ఏవ ॥ ౩,౭.

ఓ భగవంతుడా, అనంతుడా, నేను ఎప్పుడూ ఇలానే ఉంటాను; ఎల్లప్పుడూ వసిష్ఠునితో సమానుడిని.

ఏవం స్తుత్వా మరీచిస్తు తూష్ణీమాస తదా ఖగ । తదతన్తరజోహ్యత్రిరస్తావీత్ప్రాఞ్జలిర్హరిమ్ ॥ ౩,౭.

మరీచి భగవంతుని ఈ విధంగా స్తుతించి మౌనంగా నిలిచిపోయాడు, ఓ పక్షిరాజా. వెంటనే అతని తరువాత అత్రి, చేతులు జోడించి, హరిను స్తుతించసాగాడు.

ఆవిర్భవజ్జగత్ప్రభవాయావతీర్ణం తద్రక్షణార్థమనవద్యఞ్చ తథావ్యయాయ । తత్త్వార్థమూలమవికారి తవ స్వరూపం హ్యానన్దసారమత ఏవ వికారశూన్యమ్ ॥ ౩,౭.

ఈ లోకాన్ని సృష్టించేందుకు అవతరించినవాడవు, దాని రక్షణకోసం దిగివచ్చినవాడవు, నిందలేని, నశించని స్వరూపమవు. నిజమైన తత్వానికి మూలమైన నీ స్వరూపం ఎప్పటికీ మారని, ఆనందసారమైనది, ఎలాంటి మార్పు లేని స్వరూపమే.

త్రైగుణ్యశూన్యమఖిలేషు చ సంవిభక్తం తత్ర ప్రవిశ్య భగవన్న హి పశ్యతీవ । అతో మురారేస్తవ సద్గుణాంశ్చ స్తోతుం న శక్నోమి మరీచితుల్యః ॥ ౩,౭.

మూడు గుణాలకూ అతీతుడవు అయినా, అన్నింట్లోనూ వ్యాపించి ఉన్నావు. వాటిలో ప్రవేశించినా, వాటిని చూస్తున్నట్టు కనబడవు, ఓ భగవంతుడా. అందుకే, మరీచిలా నేనూ నీ గొప్ప లక్షణాలను స్తుతించలేను, ఓ మురారినాశకుడా.

ఏవం స్తుత్వా హ్యత్రిరపితూష్ణీమాస తదా ఖగ । తదనన్తరజః స్తోతుమఙ్గిరా వాక్యమబ్రవీత్ ॥ ౩,౭.

అత్రి కూడా ఈ విధంగా స్తుతించి మౌనంగా నిలిచిపోయాడు, ఓ పక్షిరాజా. వెంటనే అతని తరువాత అంగిరసుడు స్తుతించేందుకు మాటలు ప్రారంభించాడు.

అఙ్గిరా ఉవాచ । ద్రష్టుం న శక్నోమి తవ స్వరూపం హ్యనన్తబాహూదరమస్తకం చ । అనన్తసాహస్రకిరీటజుష్టం మహార్హనానాభరణైశ్చ శోభితమ్ । ఏతాదృశం రూపమనన్తపారం స్తోతుం హ్యశక్తస్తు సమోస్మి చాత్రేః ॥ ౩,౭.

అంగిరసుడు చెప్పాడు: నీ అసలైన రూపాన్ని నేను చూడలేను, ఎందుకంటే నీకు అనంతమైన చేతులు, పొట్టలు, తలలు ఉన్నాయి. వేలాది ముకుటాలతో అలంకరించబడి, విలువైన ఆభరణాలతో మెరిసిపోతున్నావు. ఇంత అపారమైన రూపాన్ని నేను స్తుతించలేను; అత్రిలా నేనూ శక్తিহీనుడిని.

ఏవం స్తుత్వా హ్యఙ్గిరాశ్చ తూష్ణీమాస ఖగేశ్వర । తదనన్తరజః స్తోతుం పులస్త్యో వాక్యమబ్రవీత్ ॥ ౩,౭.

అంగిరసుడు కూడా ఈ విధంగా స్తుతించి మౌనంగా నిలిచిపోయాడు, ఓ పక్షిరాజా. వెంటనే అతని తరువాత పులస్త్యుడు స్తుతించేందుకు మాటలు ప్రారంభించాడు.

పులస్త్య ఉవాచ । యో వా హరిస్తు భగవాన్స (స్వ) ఉపాసకానాం సందర్శయేద్భువనమఙ్గలమఙ్గలం చ । (లశ్చ) యస్మై నమో భగవతే పురుషాయ తుభ్యం యో వావితా నిరయభాగగమప్రసఙ్గే ॥ ౩,౭.

పులస్త్యుడు చెప్పాడు: భగవంతుడైన హరి తన భక్తులకు శుభమైన, అశుభమైన లోకాలను చూపిస్తాడు. నరకానికి కూడా దారి తీసే బాధ నుంచి తప్పించేవాడవు. అలాంటి భగవంతుడికి, పురుషోత్తముడైన నీకు నేను నమస్కరిస్తున్నాను.

ఏతాదృశాంస్తవ గుణాన్నవితుం న శక్తం మాం పాహి భగవన్సదృశో హ్యఙ్గిరసా చ ॥ ౩,౭.

నీలాంటి గొప్ప లక్షణాలను నేను గ్రహించలేను. భగవంతుడా, నన్ను రక్షించు. ఈ విషయంలో నేనూ అంగిరసుడిలానే ఉన్నాను.

ఏవం స్తుత్వా పులస్త్యోపి స్తూష్ణీమేవ బభూవ హ । తదనన్తరజః స్తోతుం పులహో వాక్యమబ్రవీత్ ॥ ౩,౭.

పులస్త్యుడు కూడా ఈ విధంగా స్తుతించి మౌనంగా నిలిచిపోయాడు. వెంటనే అతని తరువాత పులహుడు స్తుతించేందుకు మాటలు ప్రారంభించాడు.

పులహ ఉవాచ । నిష్కామరూపరిహితస్య సమర్పితం చ స్నానావరోత్తమపయః ఫలపుష్పభోజ్యమ్ । ఆరాధనం భగవతస్తవ సత్క్రియాశ్చ వ్యర్థం భవేదితి వదన్తి మహానుభావాః ॥ ౩,౭.

పులహుడు చెప్పాడు: స్వార్థం లేకుండా, పవిత్ర హృదయంతో నీకు సమర్పించే నీరు, పండ్లు, పువ్వులు, భోజనం — ఇవన్నీ గొప్పవైనా, భగవంతుని ఆరాధనగా, సేవగా, ఫలితం లేని వాటిగా మహానుభావులు చెబుతారు.