శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౭ శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । పార్వత్యానన్తరోత్పన్న ఇన్ద్రో వచనమబ్రవీత్ । ఇన్ద్ర ఉవాచ । తవ స్వరూపం హృది సంవిజానన్ సముత్సుకః స్యాత్స్తవనే యస్తు మూఢః । అజానతః స్తవనం దేవదేవ తదేవాహుర్హేలనం చక్రపాణే ॥ ౩,౭.
శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: పార్వతీ తరువాత ఇంద్రుడు ఇలా చెప్పాడు. ఇంద్రుడు అన్నాడు: ఎవడైనా నీ అసలైన స్వరూపాన్ని హృదయంలో తెలుసుకుని కూడా, అజ్ఞానంతో నిన్ను స్తుతించాలనుకుంటే, ఆ స్తోత్రం నిర్లక్ష్యంగా భావించబడుతుంది, చక్రాయుధుడా!
తథాపి తద్వై తవ నామ పూర్వం భవేత్తదా పుణ్యకరం భవేదితి । రుద్రాదికానాం స్తవనే నాస్తి శక్తిస్తదా వక్తవ్యం మమ నాస్తీతి కిం వా ॥ ౩,౭.
అయినా, నీ పేరును ముందుగా ఉచ్చరిస్తే అది పుణ్యాన్ని ఇస్తుంది. రుద్రుడు మొదలైనవారిని స్తుతించడానికి శక్తి లేకపోతే, 'నాకు శక్తి లేదు' అని చెప్పడమే సరిపోతుంది.
గుణాంశతో దశభీ రుద్రతో వై సదా న్యూనో మత్సమః కామదేవః । జ్ఞానే బలే సమతా సర్వదాస్తి తథాః కామః కిం చ దూతః సదైవ ॥ ౩,౭.
గుణాలలో నేను ఎప్పుడూ రుద్రునికన్నా పది రెట్లు తక్కువవాడిని, కామదేవుడు నాకు సమానుడు. జ్ఞానంలో, బలంలో సమానత్వం ఉంది, కామదేవుడు ఎప్పుడూ నా దూతగా ఉంటాడు.
ఏవం స్తుత్వా దేవదేవో హరిం చ తూష్ణీం స్థితః ప్రాఞ్జలిర్నమ్రభూర్ధాం । తదనన్తరజో బ్రహ్మా అహఙ్కారిక ఊచివాన్ ॥ ౩,౭.
ఇలా హరిని, దేవతల అధిపతిని స్తుతించి, చేతులు జోడించి తల వంచి మౌనంగా నిలిచాడు. ఆ తరువాత పుట్టిన బ్రహ్మా, గర్వంతో మాట్లాడాడు.
అహఙ్కారిక ఉవాచ । నమస్తే గణపూర్ణాయ నమస్తే జ్ఞానమూర్తయే । నమోఽజ్ఞానవిదూరాయ బ్రహ్మణేనంతమూర్తయే ॥ ౩,౭.
ఆ గర్విష్టుడు ఇలా అన్నాడు: సమస్త గణాలతో నిండినవాడా! జ్ఞానమూర్తివా! అజ్ఞానం దూరమైనవాడా! అనంతమైన బ్రహ్మన్! నీకు నమస్కారం.
ఇన్ద్రాదహం దశగుణైః సర్వదా న్యూన ఉక్తో న జని త్వాం సర్వదా హ్యప్రమేయ । తథాపి మాం పాహి జగద్గురో త్వం దత్త్వా దివ్యం హ్యాయతనం చ విష్ణో ॥ ౩,౭.
ఇంద్రుడు నన్ను తనకన్నా పది రెట్లు తక్కువవాడినని అన్నాడు. కానీ నువ్వు ఎప్పుడూ అపరిమితుడవు, జన్మ లేనివాడవు. అయినా జగద్గురువా, విష్ణో! నాకు దివ్యమైన స్థానం ఇచ్చి రక్షించు.
ఆహఙ్కారిక ఏవం తు స్తుత్వా తూష్ణీం బభూవ హ । తదనన్తరజా స్తోతుం శచీ వచనమబ్రవీత్ ॥ ౩,౭.
అలా స్తుతించి ఆ గర్విష్టుడు మౌనంగా నిలిచాడు. ఆ తరువాత పుట్టిన శచీ స్తోత్రం చేయడం ప్రారంభించింది.
శచ్యువాచ । సంచిన్తయామి అనిశం తవ పాదపద్మం వజ్రాఙ్కుశధ్వజసరోరుహలాఞ్ఛనాఢ్యమ్ । వాగీశ్వరైరపి సదా మనసాపి ధర్తుం నో శక్యమీశ తవ పాదరజః స్మరామి ॥ ౩,౭.
శచీ ఇలా అన్నది: నీ పాదపద్మాలను నేను ఎల్లప్పుడూ ధ్యానిస్తాను. అవి వజ్రం, అంకుశం, ధ్వజం, పద్మం గుర్తులతో అలంకరించబడి ఉంటాయి. వాగ్దేవతలు కూడా నీ పాదరజును ఎప్పుడూ మనసులో ఉంచలేవు ప్రభూ! నేను మాత్రం దాన్ని స్మరిస్తాను.
ఆహఙ్కారికప్రాణాచ్చ గుణైశ్చ దశభిః సదా । న్యూనభూతాం చ మాం పాహి కృపాలో భక్తవత్సల ॥ ౩,౭.
ఆ గర్విష్టునికన్నా ప్రాణాల్లో, గుణాల్లో పది రెట్లు తక్కువదానిని. కరుణామయుడా, భక్తులకు ప్రియుడా! నన్ను రక్షించు.
ఏవం స్తుత్వా శచీ దేవీ తూష్ణీం భగవతీ హ్యభూత్ । తదనన్తరజా స్తోతుం రతిః సముపచక్రమే ॥ ౩,౭.
ఇలా స్తుతించి శచీ దేవి మౌనంగా నిలిచింది. ఆ తరువాత పుట్టిన రతి స్తోత్రం చేయడం ప్రారంభించింది.
రతిరువాచ । సంచిన్తయామి నృహరేర్వదనారవిన్దం భృత్యానుకంపితధియా హి గృహీతమూర్తిమ్ । యచ్ఛ్రీనికేతమజరుద్రరమాదికైశ్చ సంలాలితం కుటిలఙ్కున్తలవృన్దజుష్టమ్ ॥ ౩,౭.
రతి ఇలా అన్నది: భక్తులపై దయతో రూపం ధరించిన నృహరికి చెందిన ముఖారవిందాన్ని నేను ధ్యానిస్తాను. ఆ ముఖం లక్ష్మీ నివాసంగా ఉంది, బ్రహ్మా, రుద్రుడు మొదలైనవారు దాన్ని ప్రేమగా చూస్తారు. వంకర జుట్టుతో అలంకరించబడి ఉంటుంది.
ఏతాదృశం తవ ముఖం నువితుం న శక్తిః శచ్యా సమాపి భగవన్పరిపాహి నిత్యమ్ । కృత్వా స్తుతిం రతిరియం పరమాదరేణ తూష్ణీం స్థితా భగవతశ్చ సమీప ఏవ ॥ ౩,౭.
ఇలాంటి నీ ముఖాన్ని నా సమానురాలైన శచీ కూడా స్తుతించలేను ప్రభూ! నన్ను ఎల్లప్పుడూ కాపాడు. రతి పరమభక్తితో స్తుతి చేసి, భగవంతుని దగ్గర మౌనంగా నిలిచింది.
రత్యనన్తరజో దక్షః స్తోతుం సముపచక్రమే ॥ ౩,౭.
రతి తరువాత దక్షుడు స్తోత్రం చేయడం ప్రారంభించాడు.
దక్ష ఉవాచ । సంచిన్తయే భగవతశ్చరణోదతీర్థం భక్త్యా హ్యజేన పరిషిక్తమజాదివన్ద్యమ్ । యచ్ఛౌచనిఃసృతమజప్రవరావతారం గఙ్గాఖ్యతీర్థమభవత్సరితాం వరిష్ఠమ్ ॥ ౩,౭.
దక్షుడు ఇలా అన్నాడు: భగవంతుని పాదాల నుండి ఉద్భవించిన పవిత్ర జలాన్ని నేను భక్తితో ధ్యానిస్తాను. అది అజనుడైన బ్రహ్మా చల్లినది, మొదటి పుట్టినవారు పూజించినది. ఆ పవిత్రతతో ప్రవహించి, గంగా అని పిలవబడే నదులలో శ్రేష్ఠమైనదిగా మారింది.
రుద్రోపి తేన విధృతేన జటాకలాపపూతేన పాదరజసా హ్యశివః శివోభూత్ । ఏతాదృశం తే చరణం కరుణేశ విష్ణో స్తోతుం శక్తిర్మమ నాస్తి కృపావతార । రత్యా సమః శ్రుతిగతో న గతోస్మి మోక్షమేతాదృశం చ పరిపాహి నిదానమూర్తే ॥ ౩,౭.
నీ పాదధూళి వల్ల రుద్రుడు కూడా పవిత్రుడై శివుడయ్యాడు. ఓ కరుణామయుడా, ఓ విష్ణూ, నీలాంటి దయామూర్తి పాదాలను స్తుతించేందుకు నాకు శక్తి లేదు. వేదాలలో చెప్పిన ఆనందాన్ని, మోక్షాన్ని కూడా పొందలేదు. ఓ జగన్నాధా, నన్ను రక్షించు.
ఏవం స్తుత్వా స దక్షస్తు తూష్ణీమేవ బభూవ హ । తదనన్తరజః స్తోతుం బృహస్పతిరుపాక్రమీత్ ॥ ౩,౭.
ఇలా స్తుతించిన తర్వాత దక్షుడు మౌనంగా ఉండిపోయాడు. అతని తర్వాత బృహస్పతి స్తోత్రం చేయడం ప్రారంభించాడు.
బృహస్పతిరువాచ । సంచిన్తయామి సతతం తవ చాననాబ్జం త్వం దేహి దుష్టవిషయేషు విరక్తిమీశ ॥ ౩,౭.
బృహస్పతి ఇలా అన్నాడు: నేను ఎప్పుడూ నీ పద్మముఖాన్ని ధ్యానిస్తుంటాను. ఓ ప్రభూ, చెడు విషయాల పట్ల నాకు విరక్తి కలిగించు.
ఏతేషు శక్తిర్యది వై స జీవో కర్తా చ భోక్తా చ సదా చ దాతా । యోషాం చ పుత్రసుహృదౌ చ పశూంశ్చ సర్వమేవం వినశ్యతి యతో హి తదాశు ఛిన్ధి ॥ ౩,౭.
ఈ లోకంలో మనిషికి నిజంగా శక్తి ఉంటే, అతడు కర్త, భోక్తా, దాత కూడా అయితే, భార్యా, పిల్లలు, స్నేహితులు, పశువులు అన్నీ నశించిపోతాయి. అందుకే వీటి మీద మమకారం త్వరగా తొలగించు.
సంసారచక్రభ్రమణేనైవ దేవ సంసారదుఃఖమనుభూయేహాగతోస్మి । శక్తిర్న చాస్తి నవనే మమ దేవదేవ సత్యా సమం చ సతతం పరిపాహి నిత్యమ్ ॥ ౩,౭.
ఓ దేవా, సంసారచక్రంలో తిరుగుతూ ఎన్నో బాధలు అనుభవించి ఇక్కడికి వచ్చాను. నాకు కొత్తగా మారేందుకు శక్తి లేదు. ఓ దేవదేవా, నేను ఎప్పుడూ నిజాయితీగా ఉంటాను, నన్ను ఎల్లప్పుడూ రక్షించు.
ఏవం శ్రుత్వా చ పరమం తూష్ణీమేవ స్థితో మునిః । తదనన్తరజస్తోతుం హ్యనిరుద్ధోపచక్రమే ॥ ౩,౭.
ఇలా విని ఆ మహాముని మౌనంగా నిలిచిపోయాడు. అతని తర్వాత అనిరుద్ధుడు స్తుతించటం ప్రారంభించాడు.
అనిరుద్ధ ఉవాచ । ఏవం హరేస్తవ కథాం రసికాం విహాయ స్త్రీణాం భగే చ వదనే పరిముహ్య నిత్యమ్ । విష్ఠాన్త్రపూరితబిలే రసికో హి నిత్యం స్థాయీ చ సూకరవదేవ విమూఢబుద్ధిః ॥ ౩,౭.
అనిరుద్ధుడు ఇలా అన్నాడు: హరివారి మధురమైన కథలను వదిలిపెట్టి, స్త్రీల ముఖాలు, ఇతర అంగాలలో మునిగి, ఎల్లప్పుడూ మోహంలో పడి, పంది లా మలమూత్రాలతో నిండిన గుహల్లో ఆనందపడుతూ, మూర్ఖుడిగా జీవిస్తాడు.
మజ్జాస్థిపిత్తకఫరక్తమలాదిపూర్ణే చర్మాన్త్రవేష్టితముఖే పతితం హ పీతమ్ । ఆస్వాదనే మమ చ పాపగతేర్మురారే మాయాబలం తవ విభో పరమం నిమిత్తమ్ ॥ ౩,౭.
చర్మం, ఆంత్రాలు చుట్టిన, మజ్జ, ఎముక, పిత్త, శ్లేష్మ, రక్తం వంటి మలాలతో నిండిన నోటిలో పడిపోయి, దాన్ని తాగుతూ, ఓ మురారి, నా పాపకర్మకు కారణం నీ మాయాశక్తే.
సంసారచక్రే భ్రమతశ్చ నిత్యం సుదుఃఖరూపే సుఖలేశవర్జితే । మలం వమన్తం నవభిశ్చ ద్వారైః శరీరమారుహ్య సుమూఢబుద్ధిః ॥ ౩,౭.
సంసారచక్రంలో ఎప్పుడూ తిరుగుతూ, కష్టమే అయినా, సుఖం లేని ఈ లోకంలో, మూర్ఖబుద్ధితో, శరీరం తొమ్మిది ద్వారాల ద్వారా మలాన్ని బయటకు పంపుతుంది.
నమామి నిత్యం తవ తత్కథామృతం విహాయ దేవ శ్రుతిమూలనాశనమ్ । కుటుంబపోషం చ సదా చ కుర్వన్దానాద్యకుర్వన్నివసన్ గృహే చ ॥ ౩,౭.
నీ అమృతసమానమైన కథలకు నేను ఎప్పుడూ నమస్కరిస్తాను, ఓ దేవా. వేదమూలాన్ని నాశనం చేసే వాటిని వదిలిపెట్టి, ఎల్లప్పుడూ కుటుంబ పోషణ, దానం, గృహంలో నివాసం చేస్తూ ఉంటాను.
దూరే చ సంసారమలం త్విదం కురు దేహి హ్యదో దివ్యకథామృతం సదా । ఏతాదృశోహం తవ సద్గుణౌఘం స్తోతుం సమర్థో నాస్మి శచీసమశ్చ ॥ ౩,౭.
ఈ సంసార మలాన్ని దూరంగా పంపించు. నీ దివ్యకథామృతాన్ని ఎల్లప్పుడూ నాకు ప్రసాదించు. నీ గొప్ప గుణాలను శచీదేవిలా స్తుతించగల శక్తి నాకు లేదు.
ఏవం స్తుత్వానిరుద్ధస్తు తూష్ణీమాస ఖగేశ్వర । తదనన్తరజః స్తోత్రం మనః స్వాయంభువోబ్రవీత్ ॥ ౩,౭.
ఇలా స్తుతించిన తర్వాత అనిరుద్ధుడు మౌనంగా ఉన్నాడు, ఓ పక్షిరాజా. అతని తర్వాత స్వాయంభువుడు స్తోత్రం చెప్పడం ప్రారంభించాడు.
స్వాయంభువ ఉవాచ । స్తోతుం హ్యనుప్రవిశతోపి న గర్భదుఃఖం తస్మాదహం పరమపూజ్యపదం గతస్తే ॥ ౩,౭.
స్వాయంభువుడు ఇలా అన్నాడు: నిన్ను స్తుతించేందుకు గర్భంలోకి వచ్చినా, గర్భబాధ నాకు అనుభవం కాలేదు. అందువల్ల నీ అత్యంత పూజ్యమైన స్థితిని పొందాను.
మనోర్భార్యా మానవీ చ యమః సంయమినీపతిః । దిశాభిమానీ చన్ద్రస్తు సూర్యశ్చక్షుర్నియామకః । పరస్పరసమా హ్యేతే ముక్త్వా సంసారమేవ చ ॥ ౩,౭.
మనువు భార్య మానవీ, యముడు నియమాధిపతి, చంద్రుడు దిక్పతి, సూర్యుడు దృష్టిని నియంత్రించేవాడు. వీరందరూ పరస్పరం సమానమే, సంసారాన్ని తప్ప.
ప్రవాహాద్విగుణోనశ్చేత్యేవం జానీహి చాణ్డజ । సూర్యానన్తరజః స్తోతుం వరుణః సంప్రచక్రమే ॥ ౩,౭.
ఓ అండజుడా, ప్రవాహం వల్ల తర్వాతది రెండింతలు అవుతుందని తెలుసుకో. సూర్యుని తర్వాత వరుణుడు స్తోత్రం చేయడం ప్రారంభించాడు.
వరుణ ఉవాచ । త్వద్విచ్ఛయా రచితే దేహగేహే పుత్త్రే కలత్రేపి ధనే ద్రవ్యజాతౌ । మమాహమిత్యల్పధియా చ మూఢా సంసారదుఃఖే వినిమజ్జన్తి సర్వే ॥ ౩,౭.
వరుణుడు ఇలా అన్నాడు: నీ సంకల్పంతో శరీరం, ఇల్లు, పిల్లలు, భార్య, ధనం, ఇతర వస్తువులు ఏర్పడతాయి. అయినా, చిన్నబుద్ధితో 'నా', 'నేను' అనే భావంతో అందరూ మాయలో పడి, సంసారబాధలో మునిగిపోతారు.