గరుడపురాణమ్

హరిం నారాయణం సమ్యక్స్తోతుం సముపచక్రిరే । చిన్త్యాచిన్త్యగుణే విష్ణౌ విరుద్ధాః సంతి సద్గుణాః ॥ ౩,౬.

వారు హరి నారాయణుని సక్రమంగా స్తుతించడం ప్రారంభించారు. ఆ విష్ణువులో ఊహించదగిన, ఊహించలేని లక్షణాలు రెండూ ఉండగా, విరుద్ధమైన శుభగుణాలు కూడా ఉంటాయి.

ఏకైకశోహ్యనన్తాస్తే తద్గుణానాం స్తుతౌ మమ । క్వ శక్తిరితి బుద్ధ్యా సా వ్రీడయావనతాబ్రవీత్ ॥ ౩,౬.

ప్రభువా, నీ అనంతమైన గుణాల్లో ఒక్కొక్కదాన్ని కూడా స్తుతించడానికి నాకు శక్తి చాలదు అని ఆలోచించి, ఆమె తలవంచి, లజ్జతో ఇలా చెప్పింది.

శ్రీరువాచ । నతాస్మి తే నాథ పదారవిన్దం న వేద చాన్యచ్చరణాదృతే తవ । త్వయీశ్వరే సంతి గుణాః శ్రుతాస్తు తథాశ్రుతాః సంతి చ దేవదేవ ॥ ౩,౬.

శ్రీదేవి ఇలా అన్నది: ప్రభూ, నీ పద్మపాదాలకు నేను నమస్కరిస్తున్నాను. నీ పాదాలకంటే వేరే దేన్నీ నాకు తెలియదు. దేవదేవా, నీలో వినిపించిన గుణాలు కూడా ఉన్నాయి, వినిపించని గుణాలు కూడా ఉన్నాయి.

సమ్యక్సృష్టం స్వాయతనం చ దత్వా గోవిన్ద దామోదర మాం చ పాహి । స్తుత్యా మదీయశ్చ సుఖకపూర్ణః ప్రియో జనో నాస్తి తథా త్వదన్యః ॥ ౩,౬.

గోవిందా, దామోదరా, నీవు నీ ఆలయాన్ని సరిగా స్థాపించి, నన్ను కాపాడుము. నిన్ను స్తుతించడంలో నాకు లభించే ఆనందం, ప్రియతనం, మరెవరిలోనూ లేదు.

బ్రహ్మోవాచ । లక్ష్మీపతే సర్వజగన్నివాస త్వం జ్ఞానసింధుః క్వ చ విశ్వమూర్తే । అహం క్వ చాజ్ఞస్తవ వై శక్తిరస్తి హ్యజ్ఞోహం వై హ్యల్పశక్తిర్మమాస్తి ॥ ౩,౬.

బ్రహ్మ ఇలా అన్నాడు: లక్ష్మీపతీ, సమస్త లోకాలకు నివాసమైనవాడా, నీవు జ్ఞానసాగరమైనవాడివి. నేను మాత్రం అజ్ఞానినై, నీ శక్తికి నేను ఏమాత్రం సరిపోను. నా శక్తి చాలా తక్కువ.

లక్ష్మ్యాశ్చైవ జ్ఞానవైరాగ్యభక్తి హ్యత్యల్పమద్ధా మయి సర్వదైవ । తవ ప్రసాదాదస్తి జగన్నివాస తత్ర స్వామిత్వం నాస్తి విష్ణో సదైవ ॥ ౩,౬.

లక్ష్మీదేవిలో ఉన్న జ్ఞానం, వైరాగ్యం, భక్తి నా లో ఎప్పుడూ చాలా తక్కువగా ఉంటాయి; జగన్నివాసా, నీ కృప వల్లే అవి నాకు లభించాయి. వాటిపై నాకు ఎప్పుడూ యజమాన్యం లేదు, విష్ణువా.

న దేహి త్వం సర్వదా మే మురారే అహంమమత్వం ప్రాప్యమేతావదేవ । గమ్యజ్ఞానం యోగ్యగుణే రమేశ ప్రమాదో వా నాస్తినాస్త్యద్య నిత్య ॥ ౩,౬.

మురారీ, నాలో ఎప్పటికీ 'నేను', 'నాది' అనే భావన కలగనీయకు; నాకు ఇంత వరకే చాలు. రమేశా, సాధించదగినదాని జ్ఞానం, మంచి గుణాలకు అర్హత ఎప్పుడూ నాలో ఉండాలి; నిర్లక్ష్యం ఎప్పుడూ రాకూడదు.

తన్మే హృషీకాణి పతన్త్యసత్పథే పదారవిన్దే తు పతన్తు సర్వదా । లక్ష్మ్యా హ్యహం కోటిగుణేన హీనః స్తోతుం సామర్థ్యం నాస్తి మే సుప్రసీద ॥ ౩,౬.

కాబట్టి నా ఇంద్రియాలు ఎప్పుడూ నీ పద్మపాదాల వద్దే పడిపోవాలి, తప్పు మార్గాల్లో కాదు. లక్ష్మీతో పోలిస్తే నేను కోటి రెట్లు తక్కువవాడిని; నిన్ను స్తుతించగల శక్తి నాకులేదు. దయచేసి నాపై కరుణ చూపు.

ఇతి స్తవం విష్ణుగుణాన్విధాతా తార్క్ష్యస్థితః ప్రాఞ్జలిస్తస్య చాగ్రే । తదా వాయుర్దేవదేవో మహాత్మా దృష్ట్వా విష్ణు భక్తిసంవర్ధితాత్మా ॥ ౩,౬.

ఇలా బ్రహ్మ, గరుత్మంతుని మీద నిలబడి, చేతులు జోడించి, విష్ణువు గుణాలను స్తుతిస్తూ ఈ స్తోత్రాన్ని చెప్పాడు. అప్పుడు వాయుదేవుడు, మహాత్ముడైన దేవదేవుడు, ఇది చూసి, విష్ణువుపై తన భక్తి మరింత పెరిగింది.

స్నహోత్థరావః స్ఖలితాక్షరస్తం ముఞ్చన్కణాన్ప్రాఞ్జలిరాబభాషే । వాయురువాచ । ఏతే హి దేవాస్తవ భృత్యభూతాః పదారవిన్దం పరమం సుదుర్లభమ్ ॥ ౩,౬.

ప్రేమతో గొంతు కట్టుకుని, మాటలు తడబడుతూ, కన్నీళ్లు కారుస్తూ, చేతులు జోడించి వాయువు ఇలా అన్నాడు: దేవా, ఈ దేవతలు నీ సేవకులే. నీ పరమ పద్మపాదాలను పొందడం చాలా అరుదైనది.

చతుర్విధాన్పురుషార్థాన్రమేశ సంప్రార్థయే తచ్చ సదాపి దేవ । దృష్ట్వా హరేః సైవ మాయైవ తావత్సుకారణం కిఞ్చిదన్యన్న చాస్తి ॥ ౩,౬.

రమేశా, నేను నిన్ను ఎప్పుడూ మనుషుల నాలుగు పురుషార్థాలను కోరుకుంటూ ప్రార్థిస్తున్నాను. దేవా, హరిను చూసినప్పుడు, అది నీ మాయ వల్లే జరుగుతుంది; వేరే కారణం లేదు.

అతో నాహం ప్రదయోపి భూమన్ భవత్పదాంభోజనిషవణోత్సుకః । లోకస్య కృష్ణాద్విముఖస్య కర్మణా అపుణ్యశీలస్య సుదుః ఖితస్య ॥ ౩,౬.

అందుకే, భూమనూ, నీవు ఇచ్చినా నేను నీ పదపద్మామృతాన్ని ఆస్వాదించడంలో ఆసక్తి చూపను. ఎందుకంటే, ఈ లోకంలో కృష్ణుని దూరంగా ఉండే, పాపకర్మలు చేసే, బాధపడే ప్రజలు ఇంకా ఉన్నారు.

అనుగ్రహార్థం చ తవావతారో నాన్యశ్చ కిఞ్చిత్పురుషార్థస్తవేశ । గోభూసురాణాం చ మహీరుహాణాం తథా సురాణాం ప్రవరావతారైః ॥ ౩,౬.

ప్రభూ, నీ అవతారం కేవలం అనుగ్రహం కోసం మాత్రమే జరుగుతుంది; నీకు వేరే ఉద్దేశ్యం లేదు. ఆవులు, భూమి, రాక్షసులు, చెట్లు, దేవతలు—వీరి కోసం నీవు ఉత్తమ అవతారాలు తీసుకుంటావు.

క్షేమోపకారాణి చ వాసుదేవ క్రీడన్విధత్తే న చ కిఞ్చిదన్యత్ । మనో న తృప్యత్యపి శంసతాం నః సుకర్మమౌలేశ్చరితామృతాని ॥ ౩,౬.

వాసుదేవా, నీవు సమస్త జీవుల క్షేమానికి, మేలుకు మాత్రమే కార్యాలు చేస్తావు; వేరే ఉద్దేశ్యం లేదు. మనం నీ చరిత్రామృతాన్ని వింటూ ఎప్పుడూ తృప్తి చెందం, సత్కర్మములలో శిరోమణీ.

అచ్ఛిన్నభక్తస్య హి మే ముకున్ద సదా భక్తిం దేహి పాదారవిన్దే । సదా తదేవాస్తు న కిఞ్చిదన్యద్యత్ర త్వమాసీః పురుషే దేవదేవ ॥ ౩,౬.

ముకుందా, నా భక్తి ఎప్పుడూ నీ పద్మపాదాలపై నిలిచిపోవాలి. దేవదేవా, నీవు పురుషునిగా ఉన్న చోట ఎక్కడైనా, నా మనస్సు ఎప్పుడూ నీయందే ఉండాలి, వేరే దేనిపైనా కాదు.

అహం చ తత్రాస్మి తవ ప్రసాదాద్యత్రాస్మ్యహం తత్ర భవాన్మహాప్రభో । వ్యంసిర్మమేయం చ శరీరమధ్యే చతుర్ముఖశ్చైవ న చైతతదన్యైః ॥ ౩,౬.

మహాప్రభూ, నేను ఎక్కడ ఉన్నా, అది నీ కృప వల్లే. నేను ఉన్న చోట నీవు కూడా ఉన్నావు. ఇదే నా భావన. నా శరీరంలో నాలుగు ముఖాలవాడైన బ్రహ్మ కూడా ఉన్నాడు; ఇది వేరే వారికి ఉండదు.

మదీయనిద్రా తవ వన్దనం ప్రభో మదీయయామాచరణం ప్రదక్షిణమ్ । మదీయవ్యాఖ్యాహరణం స్తుతిః స్యాదేవం విదిత్వా చ సమర్పయామి ॥ ౩,౬.

ప్రభూ, నా నిద్ర నీ పూజ, నా భోజనం నీ ప్రదక్షిణ, నా మాటలు, వివరణలు నీ స్తోత్రమే. ఈ విధంగా తెలుసుకొని, నేను అన్నీ నీకే అర్పిస్తున్నాను.

మద్వృద్ధియోగ్యం చ పదార్థజాతం దృష్ట్వా హరేః ప్రతిమా ఏవ తచ్చ । ఇత్థం మత్వాహం సర్వదా దేవదేవ తత్రస్థితాన్హరిరూపాన్ భజిష్యే ॥ ౩,౬.

నాకు ఉపయోగపడే ఏ వస్తువైనా హరిదేవుని రూపంగా భావించి, అక్కడ ఉన్న హరిరూపాలను ఎప్పుడూ పూజిస్తాను, దేవదేవా.

యచ్చన్దనం యత్తు పుష్పం చ ధూపం వస్త్రం చ యద్భక్ష్యభోజ్యాదికం చ । ఏతత్సర్వం విష్ణుప్రీత్యర్థమేవేత్యేతద్వ్రతం సర్వదా వై కరిష్యే ॥ ౩,౬.

యేచందనం, పువ్వు, ధూపం, వస్త్రం, భోజనం, పానీయాలు ఉన్నాయో అవన్నీ విష్ణువును సంతోషపెట్టడానికి మాత్రమే సమర్పిస్తాను. ఇదే నా వ్రతంగా ఎప్పుడూ పాటిస్తాను.

అవైష్ణవాన్దూషయిష్యే సదాహం సద్వైష్ణవాన్పా(ల్లాం)లయిష్యే మురారే । విష్ణుద్రుహాం ఛేదయిష్యే చ జిహ్వాం తచ్ఛృణ్వతాం పూరయిష్యే త్రపూల్కాః ॥ ౩,౬.

విష్ణువు నమ్మని వారిని నేను ఎప్పుడూ తప్పుపడతాను, నిజమైన వైష్ణవులను నేను ఎప్పుడూ రక్షిస్తాను, మురారే! విష్ణువుకు విరోధంగా మాట్లాడే వారి నాలుకను నేను కోస్తాను, అలాంటి మాటలు వినేవారి చెవుల్లో ఉక్కు కరిగిన సీసం పోస్తాను.

ఏతాదృశీ శక్తిర్మమాస్తి దేవ తవ ప్రసాదాద్బలినోపి విష్ణో । అథాపి నాహం స్తవనే సమర్థః లక్ష్మ్యా హ్యహం కోటిగుణైర్విహీనః ॥ ౩,౬.

దేవా! నీ కృప వల్ల నాకు ఇలాంటి శక్తి వచ్చింది, ఓ మహాబలవంతుడైన విష్ణువా! అయినా నేను నిన్ను స్తుతించడంలో సమర్థుడిని కాను, ఎందుకంటే లక్ష్మీదేవి గుణాలు నాకు కోటిగుణాలు తక్కువగా ఉన్నాయి.

ఏతత్స్తోత్రం హ్యర్థయేచ్చైవ యా నః తత్ర ప్రీతిర్హ్యక్షయా మే సదా స్యాత్ । స్తోత్రం హ్యేతత్పాఠయన్తీహ లోకే తే వైష్ణవాస్తే చ హరిప్రియాశ్చ ॥ ౩,౬.

ఈ స్తోత్రాన్ని నేను కోరుతున్నాను, అక్కడ నాకు ఎప్పుడూ నిలకడైన భక్తి కలగాలని. ఈ లోకంలో ఈ స్తోత్రాన్ని పఠించే వైష్ణవులు హరిదేవునికి ఎంతో ప్రియులు.

కుర్వన్తి యే పఠనం నిత్యమేవ సమర్పయిష్యతి సదా హరౌ చ । తేషాం హరిః ప్రీయతే కేశవోలం హరౌ ప్రసన్నే కిమలభ్యమస్తి ॥ ౩,౬.

ఈ స్తోత్రాన్ని రోజూ పఠించి, ఎప్పుడూ హరిదేవునికి అర్పించే వారికి హరి, కేశవుడు సంతోషిస్తాడు. హరిదేవుడు సంతోషిస్తే, ఏమి సాధ్యం కాదు?

ఏవం స్తుత్వా వలదేవో మహాత్మా తూష్ణీం స్థితః ప్రాఞ్జలిరగ్రతో హరేః । సరస్వత్యువాచ । కో వా రసజ్ఞో భగవన్మురారే హరే గుణస్తవనాత్కీర్తనాద్వా ॥ ౩,౬.

ఇలా స్తుతించి, మహాత్ముడైన బలరాముడు హరిదేవుని ఎదుట చేతులు జోడించి మౌనంగా నిలిచాడు. అప్పుడు సరస్వతీదేవి ఇలా అన్నారు: మురారే! నీ గుణాలను స్తుతి లేదా కీర్తన ద్వారా ఎవరు నిజంగా రుచి తెలుసుకోగలరు?

అలంబుద్ధిం ప్రాప్నుయాద్దేవదేవ బ్రహ్మాదిభిః సర్వదా స్తూయమాన । యః కర్ణనాడీం పురుషస్య యాతో భవప్రదాం దేహరతిం ఛినత్తి ॥ ౩,౬.

దేవదేవా! బ్రహ్మాదులు ఎప్పుడూ స్తుతించే నీవు, పరమ జ్ఞానాన్ని ప్రసాదిస్తావు. నీ స్తుతి మనిషి చెవిలో ప్రవేశిస్తే, శరీరానికి ఉండే మమకారాన్ని, బంధాన్ని తెంచేస్తుంది.

న కేవలం దేహరతిం ఛినత్త్యసద్గృహక్షేత్రభార్యాసుతేషు నిత్యమ్ । పశ్వాదిరూపేషు ధనాదికేషు అనర్ఘ్యరత్నేషు ప్రియం ఛినత్తి ॥ ౩,౬.

అది కేవలం శరీర మమకారాన్ని మాత్రమే కాదు, ఎప్పుడూ అసత్యమైన ఇల్లు, భూమి, భార్య, పిల్లలు, పశువులు, ధనం, అమూల్య రత్నాలు వంటి వాటిపట్ల ఉండే మమకారాన్ని కూడా పూర్తిగా తొలగిస్తుంది.

అనంతవేదప్రతిపాదితోపి లక్ష్మీర్న వై వేద తవ స్వరూపమ్ । చతుర్ముఖో నైవ వేద న వాయురసౌ న వేత్తీతి కిమత్ర చిత్రమ్ ॥ ౩,౬.

అనేక వేదాలు వివరించినా, లక్ష్మీదేవికీ నీ అసలైన స్వరూపం తెలియదు. నాలుగు ముఖాల బ్రహ్మకీ తెలియదు, వాయుదేవుడికీ తెలియదు. మరి ఇతరులకు తెలియకపోవడం ఆశ్చర్యమేమిటి?

ఏతాదృశస్య స్తవనే క్వాస్తి శక్తిర్మమ ప్రభో బ్రహ్మవాయ్వోః సకాశాత్ । శతైర్గుణైః సర్వదా న్యూనతాస్తి అతో హరే దయయా మాం చ పాహి ॥ ౩,౬.

ప్రభూ! బ్రహ్మ, వాయుదేవులకు కూడా నిన్ను స్తుతించడంలో శక్తి తక్కువగా ఉంటే, నేను నిన్ను స్తుతించగల శక్తి ఎక్కడుంది? అందుకే హరిదేవా! నీ దయతో నన్ను కాపాడు.

ఏవం స్తుత్వా హరిం సా తు తూష్ణీమాస ఖగేశ్వర । భారతీ తు తదా స్తోతుం హరిం సముపచక్రమే ॥ ౩,౬.

ఇలా హరిదేవుని స్తుతించి, ఆమె మౌనంగా నిలిచింది, ఓ పక్షిరాజా! ఆ సమయంలో భారతీదేవి హరిదేవుని స్తుతించడం ప్రారంభించింది.