గరుడపురాణమ్

తదనన్తరముత్పన్నాస్తేభ్యో నీచాః శృణు ద్విజ । వరుణస్య పత్నీ గఙ్గా పర్జన్యాఖ్యో విభావసుః ॥ ౩,౫.

వారికన్నా తక్కువ స్థాయిలో ఉన్నవారు తరువాత పుట్టారు. విను, ఓ ద్విజుడు: వరుణునికి భార్యగా గంగా, వింభావసువు పర్జన్యుడు అని ప్రసిద్ధి.

యమభార్యా శ్యామలా తు హ్యనిరుద్ధప్రియా విరాట్ । బ్రహ్మాణ్డమానినీ సైవ హ్యుషానామ్నా సుశబ్దితా ॥ ౩,౫.

యమునికి భార్యగా శ్యామల, అనిరుద్ధునికి ప్రియమైనది విరాట్. బ్రహ్మాండాన్ని కల్పించిందిగా పేరుగాంచినది ఉషా అని బాగా ప్రసిద్ధి.

రోహిణీ చన్ద్రభార్యోక్తా సూర్యభార్యా తు సంజ్ఞకా । ఏతా గఙ్గాదిషటూసంఖ్యా జజ్ఞిరే వినతాసుత ॥ ౩,౫.

చంద్రునికి భార్యగా రోహిణి, సూర్యునికి భార్యగా సంజ్ఞా అని పిలవబడతారు. వీరు గంగా మొదలైన ఆరుగురు పుట్టారు, ఓ వినతాసుతుడా.

గఙ్గాద్యనన్తరం జజ్ఞే స్వాహా వై మన్త్రదేవతా । స్వాహానామాగ్నిభార్యోక్తా గఙ్గాదిభ్యోధమా శ్రుతా ॥ ౩,౫.

గంగా తరువాత వెంటనే మంత్రదేవత అయిన స్వాహా జన్మించింది. స్వాహా అగ్నికి భార్యగా చెప్పబడింది, ఆమె గంగా మొదలైనవారికన్నా తక్కువగా భావించబడింది.

స్వాహానన్తరజో జ్ఞేయో జ్ఞానాత్మా బుధనామకః । బుధస్తు చన్ద్రపుత్రో యః స్వాహాయా అధమః స్మృతః ॥ ౩,౫.

స్వాహా తరువాత జ్ఞానస్వరూపుడైన బుధుడు పుట్టాడు. బుధుడు చంద్రునికి కుమారుడు, స్వాహాకన్నా తక్కువగా భావించబడతాడు.

ఉషా నామ తథా జజ్ఞే బుధస్యానన్తరం ఖగ । ఉషానామా భిమానీ తు హ్యశ్విభార్యా ప్రకీర్తితా ॥ ౩,౫.

అనంతరం బుధుని తరువాత ఉషా అనే ఆమె పుట్టింది, ఓ పక్షిరాజా. ఉషా అనే ఆమె అశ్వినుల భార్యగా ప్రసిద్ధి.

బుధాధమా సా విజ్ఞేయా నాత్ర కార్యా విచారణా । తతః శనైశ్చరో జజ్ఞే పృథివ్యాత్మేతి విశ్రుతః ॥ ౩,౫.

ఆమె బుధునికన్నా తక్కువగా గుర్తించబడాలి — ఇందులో సందేహం లేదు. తరువాత శనైశ్చరుడు పుట్టాడు, భూమికి కుమారుడిగా ప్రసిద్ధి.

ఉషాధమస్తు విజ్ఞేయస్తతో జజ్ఞేథ పుష్కరః । కర్మాభిమానీ విజ్ఞేయః శనైశ్చర ఇతీరితః ॥ ౩,౫.

ఉషాకన్నా తక్కువగా ఉన్నవాడు పుష్కరుడు అని తెలుసుకోవాలి. అతడు కర్మకు అధిపతిగా, శనైశ్చరుడు అని పిలవబడతాడు.

తత్త్వాభిమానినో దేవానేవం సృష్ట్వా హరిః స్వయమ్ । ప్రవివేశ స దేవేశస్తత్త్వేషు రమయా సహా ॥ ౩,౫.

ఇలా తత్వాలకు అధిపతులైన దేవతలను సృష్టించిన అనంతరం, హరి స్వయంగా రమాతో కలిసి ఆ తత్వాలలో ప్రవేశించాడు.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౬ శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । తత్రతత్ర స్థితాస్తత్త్వే తత్తత్తత్త్వాభిమానినః । స్వేస్వే హ్యాయతనే స్వాఙ్గే తదర్థం చ ఖగేశ్వర ॥ ౩,౬.

శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: ప్రతి స్థలంలో, ప్రతి తత్వానికి సంబంధించినవారు తమ తమ స్థానాల్లో, తమ శరీరాల్లో స్థిరంగా ఉన్నారు, ఆ ఉద్దేశ్యంతో, ఓ పక్షిరాజా.

హరిం నారాయణం సమ్యక్స్తోతుం సముపచక్రిరే । చిన్త్యాచిన్త్యగుణే విష్ణౌ విరుద్ధాః సంతి సద్గుణాః ॥ ౩,౬.

వారు హరి నారాయణుని సక్రమంగా స్తుతించడం ప్రారంభించారు. ఆ విష్ణువులో ఊహించదగిన, ఊహించలేని లక్షణాలు రెండూ ఉండగా, విరుద్ధమైన శుభగుణాలు కూడా ఉంటాయి.

ఏకైకశోహ్యనన్తాస్తే తద్గుణానాం స్తుతౌ మమ । క్వ శక్తిరితి బుద్ధ్యా సా వ్రీడయావనతాబ్రవీత్ ॥ ౩,౬.

ప్రభువా, నీ అనంతమైన గుణాల్లో ఒక్కొక్కదాన్ని కూడా స్తుతించడానికి నాకు శక్తి చాలదు అని ఆలోచించి, ఆమె తలవంచి, లజ్జతో ఇలా చెప్పింది.

శ్రీరువాచ । నతాస్మి తే నాథ పదారవిన్దం న వేద చాన్యచ్చరణాదృతే తవ । త్వయీశ్వరే సంతి గుణాః శ్రుతాస్తు తథాశ్రుతాః సంతి చ దేవదేవ ॥ ౩,౬.

శ్రీదేవి ఇలా అన్నది: ప్రభూ, నీ పద్మపాదాలకు నేను నమస్కరిస్తున్నాను. నీ పాదాలకంటే వేరే దేన్నీ నాకు తెలియదు. దేవదేవా, నీలో వినిపించిన గుణాలు కూడా ఉన్నాయి, వినిపించని గుణాలు కూడా ఉన్నాయి.

సమ్యక్సృష్టం స్వాయతనం చ దత్వా గోవిన్ద దామోదర మాం చ పాహి । స్తుత్యా మదీయశ్చ సుఖకపూర్ణః ప్రియో జనో నాస్తి తథా త్వదన్యః ॥ ౩,౬.

గోవిందా, దామోదరా, నీవు నీ ఆలయాన్ని సరిగా స్థాపించి, నన్ను కాపాడుము. నిన్ను స్తుతించడంలో నాకు లభించే ఆనందం, ప్రియతనం, మరెవరిలోనూ లేదు.

బ్రహ్మోవాచ । లక్ష్మీపతే సర్వజగన్నివాస త్వం జ్ఞానసింధుః క్వ చ విశ్వమూర్తే । అహం క్వ చాజ్ఞస్తవ వై శక్తిరస్తి హ్యజ్ఞోహం వై హ్యల్పశక్తిర్మమాస్తి ॥ ౩,౬.

బ్రహ్మ ఇలా అన్నాడు: లక్ష్మీపతీ, సమస్త లోకాలకు నివాసమైనవాడా, నీవు జ్ఞానసాగరమైనవాడివి. నేను మాత్రం అజ్ఞానినై, నీ శక్తికి నేను ఏమాత్రం సరిపోను. నా శక్తి చాలా తక్కువ.

లక్ష్మ్యాశ్చైవ జ్ఞానవైరాగ్యభక్తి హ్యత్యల్పమద్ధా మయి సర్వదైవ । తవ ప్రసాదాదస్తి జగన్నివాస తత్ర స్వామిత్వం నాస్తి విష్ణో సదైవ ॥ ౩,౬.

లక్ష్మీదేవిలో ఉన్న జ్ఞానం, వైరాగ్యం, భక్తి నా లో ఎప్పుడూ చాలా తక్కువగా ఉంటాయి; జగన్నివాసా, నీ కృప వల్లే అవి నాకు లభించాయి. వాటిపై నాకు ఎప్పుడూ యజమాన్యం లేదు, విష్ణువా.

న దేహి త్వం సర్వదా మే మురారే అహంమమత్వం ప్రాప్యమేతావదేవ । గమ్యజ్ఞానం యోగ్యగుణే రమేశ ప్రమాదో వా నాస్తినాస్త్యద్య నిత్య ॥ ౩,౬.

మురారీ, నాలో ఎప్పటికీ 'నేను', 'నాది' అనే భావన కలగనీయకు; నాకు ఇంత వరకే చాలు. రమేశా, సాధించదగినదాని జ్ఞానం, మంచి గుణాలకు అర్హత ఎప్పుడూ నాలో ఉండాలి; నిర్లక్ష్యం ఎప్పుడూ రాకూడదు.

తన్మే హృషీకాణి పతన్త్యసత్పథే పదారవిన్దే తు పతన్తు సర్వదా । లక్ష్మ్యా హ్యహం కోటిగుణేన హీనః స్తోతుం సామర్థ్యం నాస్తి మే సుప్రసీద ॥ ౩,౬.

కాబట్టి నా ఇంద్రియాలు ఎప్పుడూ నీ పద్మపాదాల వద్దే పడిపోవాలి, తప్పు మార్గాల్లో కాదు. లక్ష్మీతో పోలిస్తే నేను కోటి రెట్లు తక్కువవాడిని; నిన్ను స్తుతించగల శక్తి నాకులేదు. దయచేసి నాపై కరుణ చూపు.

ఇతి స్తవం విష్ణుగుణాన్విధాతా తార్క్ష్యస్థితః ప్రాఞ్జలిస్తస్య చాగ్రే । తదా వాయుర్దేవదేవో మహాత్మా దృష్ట్వా విష్ణు భక్తిసంవర్ధితాత్మా ॥ ౩,౬.

ఇలా బ్రహ్మ, గరుత్మంతుని మీద నిలబడి, చేతులు జోడించి, విష్ణువు గుణాలను స్తుతిస్తూ ఈ స్తోత్రాన్ని చెప్పాడు. అప్పుడు వాయుదేవుడు, మహాత్ముడైన దేవదేవుడు, ఇది చూసి, విష్ణువుపై తన భక్తి మరింత పెరిగింది.

స్నహోత్థరావః స్ఖలితాక్షరస్తం ముఞ్చన్కణాన్ప్రాఞ్జలిరాబభాషే । వాయురువాచ । ఏతే హి దేవాస్తవ భృత్యభూతాః పదారవిన్దం పరమం సుదుర్లభమ్ ॥ ౩,౬.

ప్రేమతో గొంతు కట్టుకుని, మాటలు తడబడుతూ, కన్నీళ్లు కారుస్తూ, చేతులు జోడించి వాయువు ఇలా అన్నాడు: దేవా, ఈ దేవతలు నీ సేవకులే. నీ పరమ పద్మపాదాలను పొందడం చాలా అరుదైనది.

చతుర్విధాన్పురుషార్థాన్రమేశ సంప్రార్థయే తచ్చ సదాపి దేవ । దృష్ట్వా హరేః సైవ మాయైవ తావత్సుకారణం కిఞ్చిదన్యన్న చాస్తి ॥ ౩,౬.

రమేశా, నేను నిన్ను ఎప్పుడూ మనుషుల నాలుగు పురుషార్థాలను కోరుకుంటూ ప్రార్థిస్తున్నాను. దేవా, హరిను చూసినప్పుడు, అది నీ మాయ వల్లే జరుగుతుంది; వేరే కారణం లేదు.

అతో నాహం ప్రదయోపి భూమన్ భవత్పదాంభోజనిషవణోత్సుకః । లోకస్య కృష్ణాద్విముఖస్య కర్మణా అపుణ్యశీలస్య సుదుః ఖితస్య ॥ ౩,౬.

అందుకే, భూమనూ, నీవు ఇచ్చినా నేను నీ పదపద్మామృతాన్ని ఆస్వాదించడంలో ఆసక్తి చూపను. ఎందుకంటే, ఈ లోకంలో కృష్ణుని దూరంగా ఉండే, పాపకర్మలు చేసే, బాధపడే ప్రజలు ఇంకా ఉన్నారు.

అనుగ్రహార్థం చ తవావతారో నాన్యశ్చ కిఞ్చిత్పురుషార్థస్తవేశ । గోభూసురాణాం చ మహీరుహాణాం తథా సురాణాం ప్రవరావతారైః ॥ ౩,౬.

ప్రభూ, నీ అవతారం కేవలం అనుగ్రహం కోసం మాత్రమే జరుగుతుంది; నీకు వేరే ఉద్దేశ్యం లేదు. ఆవులు, భూమి, రాక్షసులు, చెట్లు, దేవతలు—వీరి కోసం నీవు ఉత్తమ అవతారాలు తీసుకుంటావు.

క్షేమోపకారాణి చ వాసుదేవ క్రీడన్విధత్తే న చ కిఞ్చిదన్యత్ । మనో న తృప్యత్యపి శంసతాం నః సుకర్మమౌలేశ్చరితామృతాని ॥ ౩,౬.

వాసుదేవా, నీవు సమస్త జీవుల క్షేమానికి, మేలుకు మాత్రమే కార్యాలు చేస్తావు; వేరే ఉద్దేశ్యం లేదు. మనం నీ చరిత్రామృతాన్ని వింటూ ఎప్పుడూ తృప్తి చెందం, సత్కర్మములలో శిరోమణీ.

అచ్ఛిన్నభక్తస్య హి మే ముకున్ద సదా భక్తిం దేహి పాదారవిన్దే । సదా తదేవాస్తు న కిఞ్చిదన్యద్యత్ర త్వమాసీః పురుషే దేవదేవ ॥ ౩,౬.

ముకుందా, నా భక్తి ఎప్పుడూ నీ పద్మపాదాలపై నిలిచిపోవాలి. దేవదేవా, నీవు పురుషునిగా ఉన్న చోట ఎక్కడైనా, నా మనస్సు ఎప్పుడూ నీయందే ఉండాలి, వేరే దేనిపైనా కాదు.

అహం చ తత్రాస్మి తవ ప్రసాదాద్యత్రాస్మ్యహం తత్ర భవాన్మహాప్రభో । వ్యంసిర్మమేయం చ శరీరమధ్యే చతుర్ముఖశ్చైవ న చైతతదన్యైః ॥ ౩,౬.

మహాప్రభూ, నేను ఎక్కడ ఉన్నా, అది నీ కృప వల్లే. నేను ఉన్న చోట నీవు కూడా ఉన్నావు. ఇదే నా భావన. నా శరీరంలో నాలుగు ముఖాలవాడైన బ్రహ్మ కూడా ఉన్నాడు; ఇది వేరే వారికి ఉండదు.

మదీయనిద్రా తవ వన్దనం ప్రభో మదీయయామాచరణం ప్రదక్షిణమ్ । మదీయవ్యాఖ్యాహరణం స్తుతిః స్యాదేవం విదిత్వా చ సమర్పయామి ॥ ౩,౬.

ప్రభూ, నా నిద్ర నీ పూజ, నా భోజనం నీ ప్రదక్షిణ, నా మాటలు, వివరణలు నీ స్తోత్రమే. ఈ విధంగా తెలుసుకొని, నేను అన్నీ నీకే అర్పిస్తున్నాను.

మద్వృద్ధియోగ్యం చ పదార్థజాతం దృష్ట్వా హరేః ప్రతిమా ఏవ తచ్చ । ఇత్థం మత్వాహం సర్వదా దేవదేవ తత్రస్థితాన్హరిరూపాన్ భజిష్యే ॥ ౩,౬.

నాకు ఉపయోగపడే ఏ వస్తువైనా హరిదేవుని రూపంగా భావించి, అక్కడ ఉన్న హరిరూపాలను ఎప్పుడూ పూజిస్తాను, దేవదేవా.

యచ్చన్దనం యత్తు పుష్పం చ ధూపం వస్త్రం చ యద్భక్ష్యభోజ్యాదికం చ । ఏతత్సర్వం విష్ణుప్రీత్యర్థమేవేత్యేతద్వ్రతం సర్వదా వై కరిష్యే ॥ ౩,౬.

యేచందనం, పువ్వు, ధూపం, వస్త్రం, భోజనం, పానీయాలు ఉన్నాయో అవన్నీ విష్ణువును సంతోషపెట్టడానికి మాత్రమే సమర్పిస్తాను. ఇదే నా వ్రతంగా ఎప్పుడూ పాటిస్తాను.