గరుడపురాణమ్

ఆకాశస్యాభిమానీ తు గణపః సుదాహృతః । ఉభయత్రాభి మానీతి జ్ఞేయం తత్త్వార్థవేదిభిః ॥ ౩,౫.

ఆకాశానికి అధిపతి గణపుడు అని ప్రసిద్ధి. రెండు చోట్లా, ఆయనే అధిపతి అని తత్వాన్ని తెలిసినవారు తెలుసుకోవాలి.

విష్వక్సేనం వినా సర్వే జయాద్యా విష్ణుపార్షదాః । అభవన్సమహీనాశ్చ విష్వక్సేనాదనన్తరమ్ ॥ ౩,౫.

విష్వక్సేనుడిని తప్ప, జయ మొదలైన విష్ణు పరిచారకులు అందరూ, ఆయనతో సమానమైనవారు కూడా, విష్వక్సేనుడి తరువాత పుట్టారు.

ఏతేపి నాసికాయాశ్చ అవాన్తరనియామకాః । అతస్తే తత్త్వమానిభ్యో హ్యవరాస్తే ప్రకీర్తితాః ॥ ౩,౫.

వీరు కూడా ముక్కు లోపలి నియంత్రకులు. అందువల్ల, ప్రధానాధిపతులకు తక్కువవారు కూడా చెప్పబడ్డారు.

స్పర్శతత్త్వాభిమానీ తు అపానశ్చేత్యుదాహృతః । రూపాభిమానీ సంజజ్ఞే వ్యానో నామ మహాన్ప్రభో ॥ ౩,౫.

స్పర్శతత్వానికి అధిపతిగా ఉన్నవాడు అపానుడు అని పిలవబడతాడు. రూపానికి అధిపతిగా పుట్టినవాడు వ్యానుడు, ఓ మహాప్రభూ.

రసాత్మక ఉదానశ్చ సమానో గన్ధనామకః । అపాం నాథాశ్చ చత్వారో మరుతః పరికీర్తితాః ॥ ౩,౫.

రుచికి స్వరూపంగా ఉన్నవాడు ఉదానుడు, గంధానికి సమానంగా ఉన్నవాడు సమానుడు. వీరు నలుగురు వాయువులు, నీటికి అధిపతులుగా చెప్పబడ్డారు.

జయాద్యనన్తరాన్వక్ష్యే సముత్పన్నాన్ఖగేశ్వర । ప్రధానాగ్రే ప్రథమజః పావకః సముదాహృతః ॥ ౩,౫.

ఓ పక్షిరాజా, ఇప్పుడు జయుడు మొదలైనవారి తరువాత పుట్టినవారిని వివరించబోతున్నాను. సృష్టి ప్రారంభంలో మొదటగా పుట్టినవాడు పావకుడు అని పిలవబడతాడు.

భృగోర్మహర్షేః పుత్రశ్చ చ్యవనః సముదాహృతః । బృహస్పతేశ్చ పుత్రస్తు ఉతథ్యః పరికీర్తితః ॥ ౩,౫.

భృగుమహర్షికి పుట్టినవాడు చ్యవనుడు అని ప్రసిద్ధి. బృహస్పతికి పుట్టినవాడు ఉతథ్యుడు అని పేరు పొందాడు.

రైవతశ్చాక్షుషశ్చైవ తథా స్వారోచిషః స్మృతః । ఉత్తమో బ్రహ్మసావర్ణీ రుద్రసావర్ణిరేవ చ ॥ ౩,౫.

రైవతుడు, చాక్షుషుడు, అలాగే స్వారోచిషుడు గుర్తించబడ్డారు. ఉత్తముడు, బ్రహ్మసావర్ణి, రుద్రసావర్ణి కూడా చెప్పబడ్డారు.

దేవసావర్ణిసావర్ణిరిన్ద్రసావర్ణిరేవచ । తథైవ దక్షసావర్ణిర్ధర్మభావర్ణిరేవ చ ॥ ౩,౫.

దేవసావర్ణి, సావర్ణి, ఇంద్రసావర్ణి, అలాగే దక్షసావర్ణి, ధర్మసావర్ణి కూడా పేరొందారు.

ఏకాదశవిధా హ్యేవం మనవః పరికీర్తితాః । పితౄణాం సప్తకం చైవేత్యాద్యాః సంజజ్ఞిరే ఖగ ॥ ౩,౫.

ఇలా పదకొండు రకాల మనువులు చెప్పబడ్డారు. అలాగే ఏడుగురు పితృవర్గాలు కూడా మొదటగా పుట్టారు, ఓ పక్షిరాజా.

తదనన్తరముత్పన్నాస్తేభ్యో నీచాః శృణు ద్విజ । వరుణస్య పత్నీ గఙ్గా పర్జన్యాఖ్యో విభావసుః ॥ ౩,౫.

వారికన్నా తక్కువ స్థాయిలో ఉన్నవారు తరువాత పుట్టారు. విను, ఓ ద్విజుడు: వరుణునికి భార్యగా గంగా, వింభావసువు పర్జన్యుడు అని ప్రసిద్ధి.

యమభార్యా శ్యామలా తు హ్యనిరుద్ధప్రియా విరాట్ । బ్రహ్మాణ్డమానినీ సైవ హ్యుషానామ్నా సుశబ్దితా ॥ ౩,౫.

యమునికి భార్యగా శ్యామల, అనిరుద్ధునికి ప్రియమైనది విరాట్. బ్రహ్మాండాన్ని కల్పించిందిగా పేరుగాంచినది ఉషా అని బాగా ప్రసిద్ధి.

రోహిణీ చన్ద్రభార్యోక్తా సూర్యభార్యా తు సంజ్ఞకా । ఏతా గఙ్గాదిషటూసంఖ్యా జజ్ఞిరే వినతాసుత ॥ ౩,౫.

చంద్రునికి భార్యగా రోహిణి, సూర్యునికి భార్యగా సంజ్ఞా అని పిలవబడతారు. వీరు గంగా మొదలైన ఆరుగురు పుట్టారు, ఓ వినతాసుతుడా.

గఙ్గాద్యనన్తరం జజ్ఞే స్వాహా వై మన్త్రదేవతా । స్వాహానామాగ్నిభార్యోక్తా గఙ్గాదిభ్యోధమా శ్రుతా ॥ ౩,౫.

గంగా తరువాత వెంటనే మంత్రదేవత అయిన స్వాహా జన్మించింది. స్వాహా అగ్నికి భార్యగా చెప్పబడింది, ఆమె గంగా మొదలైనవారికన్నా తక్కువగా భావించబడింది.

స్వాహానన్తరజో జ్ఞేయో జ్ఞానాత్మా బుధనామకః । బుధస్తు చన్ద్రపుత్రో యః స్వాహాయా అధమః స్మృతః ॥ ౩,౫.

స్వాహా తరువాత జ్ఞానస్వరూపుడైన బుధుడు పుట్టాడు. బుధుడు చంద్రునికి కుమారుడు, స్వాహాకన్నా తక్కువగా భావించబడతాడు.

ఉషా నామ తథా జజ్ఞే బుధస్యానన్తరం ఖగ । ఉషానామా భిమానీ తు హ్యశ్విభార్యా ప్రకీర్తితా ॥ ౩,౫.

అనంతరం బుధుని తరువాత ఉషా అనే ఆమె పుట్టింది, ఓ పక్షిరాజా. ఉషా అనే ఆమె అశ్వినుల భార్యగా ప్రసిద్ధి.

బుధాధమా సా విజ్ఞేయా నాత్ర కార్యా విచారణా । తతః శనైశ్చరో జజ్ఞే పృథివ్యాత్మేతి విశ్రుతః ॥ ౩,౫.

ఆమె బుధునికన్నా తక్కువగా గుర్తించబడాలి — ఇందులో సందేహం లేదు. తరువాత శనైశ్చరుడు పుట్టాడు, భూమికి కుమారుడిగా ప్రసిద్ధి.

ఉషాధమస్తు విజ్ఞేయస్తతో జజ్ఞేథ పుష్కరః । కర్మాభిమానీ విజ్ఞేయః శనైశ్చర ఇతీరితః ॥ ౩,౫.

ఉషాకన్నా తక్కువగా ఉన్నవాడు పుష్కరుడు అని తెలుసుకోవాలి. అతడు కర్మకు అధిపతిగా, శనైశ్చరుడు అని పిలవబడతాడు.

తత్త్వాభిమానినో దేవానేవం సృష్ట్వా హరిః స్వయమ్ । ప్రవివేశ స దేవేశస్తత్త్వేషు రమయా సహా ॥ ౩,౫.

ఇలా తత్వాలకు అధిపతులైన దేవతలను సృష్టించిన అనంతరం, హరి స్వయంగా రమాతో కలిసి ఆ తత్వాలలో ప్రవేశించాడు.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౬ శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । తత్రతత్ర స్థితాస్తత్త్వే తత్తత్తత్త్వాభిమానినః । స్వేస్వే హ్యాయతనే స్వాఙ్గే తదర్థం చ ఖగేశ్వర ॥ ౩,౬.

శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: ప్రతి స్థలంలో, ప్రతి తత్వానికి సంబంధించినవారు తమ తమ స్థానాల్లో, తమ శరీరాల్లో స్థిరంగా ఉన్నారు, ఆ ఉద్దేశ్యంతో, ఓ పక్షిరాజా.

హరిం నారాయణం సమ్యక్స్తోతుం సముపచక్రిరే । చిన్త్యాచిన్త్యగుణే విష్ణౌ విరుద్ధాః సంతి సద్గుణాః ॥ ౩,౬.

వారు హరి నారాయణుని సక్రమంగా స్తుతించడం ప్రారంభించారు. ఆ విష్ణువులో ఊహించదగిన, ఊహించలేని లక్షణాలు రెండూ ఉండగా, విరుద్ధమైన శుభగుణాలు కూడా ఉంటాయి.

ఏకైకశోహ్యనన్తాస్తే తద్గుణానాం స్తుతౌ మమ । క్వ శక్తిరితి బుద్ధ్యా సా వ్రీడయావనతాబ్రవీత్ ॥ ౩,౬.

ప్రభువా, నీ అనంతమైన గుణాల్లో ఒక్కొక్కదాన్ని కూడా స్తుతించడానికి నాకు శక్తి చాలదు అని ఆలోచించి, ఆమె తలవంచి, లజ్జతో ఇలా చెప్పింది.

శ్రీరువాచ । నతాస్మి తే నాథ పదారవిన్దం న వేద చాన్యచ్చరణాదృతే తవ । త్వయీశ్వరే సంతి గుణాః శ్రుతాస్తు తథాశ్రుతాః సంతి చ దేవదేవ ॥ ౩,౬.

శ్రీదేవి ఇలా అన్నది: ప్రభూ, నీ పద్మపాదాలకు నేను నమస్కరిస్తున్నాను. నీ పాదాలకంటే వేరే దేన్నీ నాకు తెలియదు. దేవదేవా, నీలో వినిపించిన గుణాలు కూడా ఉన్నాయి, వినిపించని గుణాలు కూడా ఉన్నాయి.

సమ్యక్సృష్టం స్వాయతనం చ దత్వా గోవిన్ద దామోదర మాం చ పాహి । స్తుత్యా మదీయశ్చ సుఖకపూర్ణః ప్రియో జనో నాస్తి తథా త్వదన్యః ॥ ౩,౬.

గోవిందా, దామోదరా, నీవు నీ ఆలయాన్ని సరిగా స్థాపించి, నన్ను కాపాడుము. నిన్ను స్తుతించడంలో నాకు లభించే ఆనందం, ప్రియతనం, మరెవరిలోనూ లేదు.

బ్రహ్మోవాచ । లక్ష్మీపతే సర్వజగన్నివాస త్వం జ్ఞానసింధుః క్వ చ విశ్వమూర్తే । అహం క్వ చాజ్ఞస్తవ వై శక్తిరస్తి హ్యజ్ఞోహం వై హ్యల్పశక్తిర్మమాస్తి ॥ ౩,౬.

బ్రహ్మ ఇలా అన్నాడు: లక్ష్మీపతీ, సమస్త లోకాలకు నివాసమైనవాడా, నీవు జ్ఞానసాగరమైనవాడివి. నేను మాత్రం అజ్ఞానినై, నీ శక్తికి నేను ఏమాత్రం సరిపోను. నా శక్తి చాలా తక్కువ.

లక్ష్మ్యాశ్చైవ జ్ఞానవైరాగ్యభక్తి హ్యత్యల్పమద్ధా మయి సర్వదైవ । తవ ప్రసాదాదస్తి జగన్నివాస తత్ర స్వామిత్వం నాస్తి విష్ణో సదైవ ॥ ౩,౬.

లక్ష్మీదేవిలో ఉన్న జ్ఞానం, వైరాగ్యం, భక్తి నా లో ఎప్పుడూ చాలా తక్కువగా ఉంటాయి; జగన్నివాసా, నీ కృప వల్లే అవి నాకు లభించాయి. వాటిపై నాకు ఎప్పుడూ యజమాన్యం లేదు, విష్ణువా.

న దేహి త్వం సర్వదా మే మురారే అహంమమత్వం ప్రాప్యమేతావదేవ । గమ్యజ్ఞానం యోగ్యగుణే రమేశ ప్రమాదో వా నాస్తినాస్త్యద్య నిత్య ॥ ౩,౬.

మురారీ, నాలో ఎప్పటికీ 'నేను', 'నాది' అనే భావన కలగనీయకు; నాకు ఇంత వరకే చాలు. రమేశా, సాధించదగినదాని జ్ఞానం, మంచి గుణాలకు అర్హత ఎప్పుడూ నాలో ఉండాలి; నిర్లక్ష్యం ఎప్పుడూ రాకూడదు.

తన్మే హృషీకాణి పతన్త్యసత్పథే పదారవిన్దే తు పతన్తు సర్వదా । లక్ష్మ్యా హ్యహం కోటిగుణేన హీనః స్తోతుం సామర్థ్యం నాస్తి మే సుప్రసీద ॥ ౩,౬.

కాబట్టి నా ఇంద్రియాలు ఎప్పుడూ నీ పద్మపాదాల వద్దే పడిపోవాలి, తప్పు మార్గాల్లో కాదు. లక్ష్మీతో పోలిస్తే నేను కోటి రెట్లు తక్కువవాడిని; నిన్ను స్తుతించగల శక్తి నాకులేదు. దయచేసి నాపై కరుణ చూపు.

ఇతి స్తవం విష్ణుగుణాన్విధాతా తార్క్ష్యస్థితః ప్రాఞ్జలిస్తస్య చాగ్రే । తదా వాయుర్దేవదేవో మహాత్మా దృష్ట్వా విష్ణు భక్తిసంవర్ధితాత్మా ॥ ౩,౬.

ఇలా బ్రహ్మ, గరుత్మంతుని మీద నిలబడి, చేతులు జోడించి, విష్ణువు గుణాలను స్తుతిస్తూ ఈ స్తోత్రాన్ని చెప్పాడు. అప్పుడు వాయుదేవుడు, మహాత్ముడైన దేవదేవుడు, ఇది చూసి, విష్ణువుపై తన భక్తి మరింత పెరిగింది.