గరుడపురాణమ్

తదాహుర్బ్రహ్మణో రూపం గుణవైషమ్యనామకమ్ । చతుర్భాగాత్మకం ప్రోక్తం మహత్తత్త్వం శ్రుతం మయా ॥ ౩,౪.

దాన్ని బ్రహ్మ యొక్క రూపం, గుణాల అసమానత అని అంటారు. మహత్తత్త్వం నాలుగు భాగాలుగా ఉంటుందని నేను విన్నాను.

త్రయోదశాంశైః సంభూతమితి ప్రోక్తం త్వయానఘ । తదేతత్సంశయం ఛిన్ధి కృపాలో భక్తవత్సల ॥ ౩,౪.

నీవు మాత్రం పదమూడు భాగాలుగా ఏర్పడిందని అన్నావు, ఓ పాపరహితుడా. దయచేసి, భక్తులకు దయగలవాడవు కాబట్టి, ఈ సందేహాన్ని తీర్చు.

శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । బ్రహ్మోక్తమ్య మయోక్తస్య వివాదో నాస్తి సర్వథా । మూలసత్త్వే మిశ్రితం చ దశభాగేన యద్రజః ॥ ౩,౪.

శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: బ్రహ్మ చెప్పింది, నేను చెప్పింది రెండింటికీ ఏ మాత్రం వ్యత్యాసం లేదు. మూల సత్త్వంలో రజస్సు పది భాగాలుగా కలిసివుంటుంది.

తత్సర్వం చ మిలిత్వైవ త్వేకో భాగస్తు కీర్తితః । మూలే రజసి యచ్చోక్తో రజోభాగః ఖగేశ్వర ॥ ౩,౪.

అవి అన్నీ కలిపి ఒక భాగంగా చెప్పబడతాయి. అలాగే, మూల రజస్సులో రజస్సు భాగం అని చెప్పబడింది, ఓ పక్షిరాజా.

భాగే ద్వితీయే విజ్ఞేయస్తద్రజో నాత్ర సంశయః । మూలే తమసి యచ్చోక్తో రజోభాగస్తథైవ చ ॥ ౩,౪.

రెండవ భాగంలో అది రజస్సు అని తెలుసుకోవాలి, ఇందులో సందేహం లేదు. అలాగే, మూల తమస్సులో రజస్సు భాగం కూడా అలాగే ఉంటుంది.

తృతీయభాగో విజ్ఞేయో నాత్ర కార్యా విచారణా । తథా మూలే చ తమసి హ్యేకో భాగస్తమః స్మృతః ॥ ౩,౪.

మూడవ భాగాన్ని కూడా అలాగే తెలుసుకోవాలి, ఇందులో మరింత విచారణ అవసరం లేదు. అలాగే, మూల తమస్సులో ఒక భాగం తమస్సు అని గుర్తించాలి.

ఏవం త్రిభాగో రజసః ఏకాంశస్తమసః స్మృతః । తదాహుర్బ్రహ్మణో దేహం గుణవైషమ్యనామకమ్ ॥ ౩,౪.

ఇలా మూడు భాగాలు రజస్సు, ఒక భాగం తమస్సు అని గుర్తించాలి. దాన్ని బ్రహ్మ యొక్క శరీరం, గుణాల అసమానత అని అంటారు.

గరుడ ఉవాచ । మహత్తత్త్వస్య చత్వారో భాగాస్తేషు రజస్త్రయః । తమసస్త్వేక ఏవేతి త్వయోక్తం గరుడధ్వజ ॥ ౩,౪.

గరుడుడు అన్నాడు: మహత్తత్త్వానికి నాలుగు భాగాలు ఉంటే, అందులో మూడు రజస్సు, ఒకటి తమస్సు అని నీవు చెప్పావు, ఓ గరుడధ్వజా.

రజోభాగాత్మకో దేహోః బ్రహ్మణః పరమేష్ఠినః । ఇతి ప్రతీయతే బ్రహ్మన్వచనాత్తవ మాధవ ॥ ౩,౪.

బ్రహ్మ, పరమేశ్ఠి యొక్క శరీరం రజస్సు భాగంతో కూడినదిగా భావించబడుతుంది. నీ మాటల వల్ల, బ్రహ్మ మాటల వల్ల కూడా అర్థమవుతుంది, ఓ మాధవా.

శుద్ధసత్త్వాత్మకో దేహో బ్రహ్మణః పరమేష్ఠినః । ఏవం హి శ్రూయతే కృష్ణ సంశయో మేత్ర బాధతే ॥ ౩,౪.

పరమేశ్వరుడు అయిన బ్రహ్మదేవుని శరీరం శుద్ధమైన సత్త్వగుణంతో కూడినదిగా విన్నాను, కృష్ణా! ఈ విషయం నాకు సందేహంగా ఉంది.

తమేవం సంశయం ఛిన్ధి యద్ధి తచ్ఛ్రోతుమర్హతి । శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । త్రిభాగభూతే రజసి తథా ద్వాదశధాపి చ ॥ ౩,౪.

ఈ సందేహాన్ని నివృత్తి చేయు, ఎందుకంటే ఇది వినదగ్గదే. శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: మూడు భాగాలలో రాజోగుణం ఉండగా, అలాగే పన్నెండు విధాలుగా కూడా—

రజసోపేక్షయా సత్త్వం దశాంశాధికమేవ చ । ప్రవిష్టమస్తీతి ఖగ జ్ఞాతవ్యం తచ్ఛణు ద్విజ ॥ ౩,౪.

రాజోగుణం ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు, దానికంటే పదిహేను భాగాలు ఎక్కువగా సత్త్వగుణం ప్రవేశిస్తుంది. ఈ విషయాన్ని తెలుసుకో, పక్షిరాజా! విను, ద్విజుడు.

తమసోపేక్షయా సత్త్వం దశాంశాధికమేవ వై । ప్రవిష్టమస్తీతి ఖగ వక్తవ్యం నాత్ర సంశయః ॥ ౩,౪.

తమోగుణం ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు కూడా, దానికంటే పదిహేను భాగాలు ఎక్కువగా సత్త్వగుణం ప్రవేశిస్తుంది. ఇది చెప్పాలి, పక్షిరాజా! ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

తమసోపేక్షయా తత్ర తమ ఏకాదశం స్మృతమ్ । ఏకాంశస్తు రజో జ్ఞేయమేవమాహుర్మనీషిణః । ఏవం చ మిలితాన్భాగాన్వక్ష్యే శృణు మహామతే ॥ ౩,౪.

అక్కడ తమోగుణం ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు, తమోగుణం పదకొండు భాగాలుగా భావించబడుతుంది. ఒక భాగం రాజోగుణంగా తెలుసుకోవాలి—ఇలా జ్ఞానులు చెబుతారు. ఇప్పుడు కలిపిన భాగాలను వివరించబోతున్నాను, విను మహామతి!

మహత్తత్త్వసముత్పత్తా ఉపాదానం ఖగేశ్వర । త్రయోదశాంశా విజ్ఞేయా ద్వాదశాశం రజః స్మృతమ్ ॥ ౩,౪.

మహత్తత్త్వం పుట్టినప్పుడు, పక్షిరాజా! దాని మూలకారణం పదమూడు భాగాలుగా తెలుసుకోవాలి. రాజోగుణం పన్నెండు భాగాలుగా గుర్తించబడుతుంది.

ఏకాంశస్తమసో జ్ఞేయస్తత్ర భాగాఞ్ఛృణు ద్విజా । ఆదౌ తు ద్వాదశాంశేషు భాగాన్వక్ష్యామి తచ్ఛృణు ॥ ౩,౪.

ఒక భాగం తమోగుణంగా తెలుసుకోవాలి. ఇప్పుడు వాటి విభాగాలను విను, ద్విజుడు! మొదట, పన్నెండు భాగాల్లో వాటి విభాగాలను వివరించబోతున్నాను, విను.

ఏకాంశస్తమసో జ్ఞేయస్తద్దశాం శాధికం రజః । తచ్ఛతాంశాధికం సత్త్వమేవమాహుర్మనీషిణః ॥ ౩,౪.

ఒక భాగం తమోగుణంగా తెలుసుకోవాలి, దానికి పదిహేను భాగాలు రాజోగుణం, వంద భాగాలు సత్త్వగుణం ఎక్కువగా ఉంటాయని జ్ఞానులు చెబుతారు.

ఏకాంశతమసి హ్యేవం విభాగాఞ్ఛృణు సత్తమ । ఏకాంశస్తు రజో జ్ఞేయస్తమో హ్యేకా దశాధికమ్ ॥ ౩,౪.

ఒక భాగం తమోగుణంలో విభాగాలను విను, ఉత్తముడా! ఒక భాగం రాజోగుణంగా, పదకొండు భాగాలు తమోగుణంగా తెలుసుకోవాలి.

తమోభాగాస్తు విజ్ఞేయాస్తద్దశాంశాధికః స్మృతః । సత్త్వభాగ ఇతి జ్ఞేయో మహత్తత్త్వే ఖగేశ్వర ॥ ౩,౪.

తమోగుణ భాగాలు పదిహేను భాగాలు ఎక్కువగా ఉంటాయని తెలుసుకోవాలి. మహత్తత్త్వంలో సత్త్వగుణ భాగం ఇలాగే గుర్తించాలి, పక్షిరాజా!

సత్త్వాంశో బహులో యస్మాచ్ఛుద్ధసత్త్వం చతుర్ముఖః । ఉత్పత్తిర్మహతశ్చోక్తా ఏవం చ వినతాసుత ॥ ౩,౪.

సత్త్వగుణ భాగం ఎక్కువగా ఉండడం వల్ల, నాలుగు ముఖాల బ్రహ్మదేవుడు శుద్ధమైన సత్త్వగుణంతో ఉన్నవాడయ్యాడు. మహత్తత్త్వం నుండి ఉద్భవం ఇలానే చెప్పబడింది, వినతా కుమారుడా!

తజ్జ్ఞానాన్మోక్షమాప్నోతి నాన్యథా తు కథఞ్చన ॥ ౩,౪.

ఈ జ్ఞానం వలన ముక్తిని పొందుతారు; లేకపోతే, ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ సాధ్యం కాదు.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౫ ఏతాదృశే మహత్తత్త్వే లక్ష్మ్యా సహ హరిః స్వయమ్ । ప్రవివేశ మహాభాగ క్షోభయామాస వై హరిః ॥ ౩,౫.

ఇలాంటి మహత్తత్త్వంలో, లక్ష్మీదేవితో పాటు హరినారాయణుడు స్వయంగా ప్రవేశించి, దాన్ని కదిలించాడు, మహాభాగా!

అహన్తత్త్వమభూత్తస్మాజ్జ్ఞానద్రవ్యక్రియాత్మకమ్ । అహఙ్కారసముత్పత్తావేకాంశస్తమసి స్మృతః ॥ ౩,౫.

అందులో నుంచి అహంకార తత్త్వం పుట్టింది, అది జ్ఞానం, పదార్థం, క్రియలతో కూడినది. అహంకార ఉద్భవం ఒక భాగం తమోగుణంగా గుర్తించబడింది.

తద్దశాంశాధికరజస్తద్దశాంశాధికం ప్రభో । సత్త్వమిత్యుచ్యతే సద్భిర్హ్యేతదాత్మా త్వహం స్మృతమ్ ॥ ౩,౫.

దానికి పదిహేను భాగాలు రాజోగుణం, పదిహేను భాగాలు సత్త్వగుణం ఎక్కువగా ఉంటాయి, ప్రభూ! దీనిని సద్భావులు ఆత్మగా పిలుస్తారు, నేను దానికి స్వరూపంగా గుర్తించబడ్డాను.

అహన్తత్త్వాభిమానీ తు ఆదౌ శేషో బభూవహ । సహస్రాబ్దాచ్చ పశ్చాత్తౌ జాతౌ ఖగహరౌ ద్విజ ॥ ౩,౫.

అహంకార తత్త్వాన్ని తనదిగా భావించినవాడు మొదట శేషుడు అయ్యాడు. వెయ్యేళ్ల తరువాత, పక్షిరాజా! గరుడుడు, హరినారాయణుడు జన్మించారు, ద్విజుడా!

అహన్తత్త్వే ఖగ హ్యేషు ప్రవిష్టో హరిరవ్యయః । క్షోభయామాస భగవాల్లఙ్క్ష్మ్యా సహ హరిః స్వయమ్ ॥ ౩,౫.

అహంకార తత్త్వంలో, పక్షిరాజా! అవినాశి అయిన హరినారాయణుడు ప్రవేశించాడు. భగవంతుడు లక్ష్మీదేవితో కలిసి దాన్ని కదిలించాడు.

వైకారికస్తామసశ్చ తైజసశ్చేత్యహం త్రిధా । త్రిధా బభూవ రుద్రోపి యతస్తేషాం నియామకః ॥ ౩,౫.

అహంకారం మూడు విధాలుగా ఉంది: వైకారికం, తమసం, తైజసం. రుద్రుడు కూడా మూడు రూపాలలో అవతరించాడు, ఎందుకంటే ఆయన వాటిని నియంత్రించేవాడు.

వైకారికస్థితో రుద్రో వైకారిక ఇతి స్మృతః । తామసే తు స్థితో రుద్రస్తామసో హ్యభిధీయతే ॥ ౩,౫.

వైకారికంలో స్థితిచేసిన రుద్రుడు వైకారికుడిగా పిలవబడతాడు. తామస గుణంలో ఉన్నప్పుడు ఆయనే తామసుడిగా అంటారు.

తైజసే తు స్థితో రుద్రో లోకే వై తైజసః స్మృతః । తైజసే తు హ్యహన్తత్త్వే లక్ష్మ్యా సహ హరిః స్వయమ్ ॥ ౩,౫.

తేజస్సులో ఉన్న రుద్రుడు లోకంలో తైజసుడిగా గుర్తించబడతాడు. అదే తేజస్సులో, అహంకార తత్వంలో లక్ష్మితో కలిసి హరిదేవుడు స్వయంగా ఉంటాడు.