గరుడపురాణమ్

అనన్తాంశైః సంయుతత్వేపి తాంశ్చ నిరంశినో భ్రాన్తిదృష్ట్యా వదన్తి । తస్మాత్పరా (రమా) ణోః పరమాణుత్వమస్తి తదంశానాం వినతాగర్భజాత ॥ ౩,౩.

అనేక భాగాలు కలిపి ఉన్నా, కొందరు తప్పుగా వాటిని భాగాలు లేవని భావిస్తారు. అందువల్ల, ఓ వినతా కుమారా! పరమాణువుకు పరమాణుత్వం ఉంది, దాని భాగాలకూ అదే లక్షణం.

పరా (రమా) ణూనామేకదేశే ఖగేన్ద్ర తన్నో సంతి ప్రాణినాం రాశయశ్చ । ప్రత్యేకశ సంతి రూపా హరేశ్చ హ్యతశ్చ తత్పరమాణోరణీయః ॥ ౩,౩.

పరమాణువులలో, ఓ పక్షిరాజా! ఒక చోట ప్రాణుల సమూహాలు ఉంటాయి. ప్రతి ఒక్కరికీ తన స్వరూపం ఉంటుంది, హరికి కూడా అలాగే ఉంటుంది. అందువల్ల పరమాణువు అత్యంత సూక్ష్మమైనదానికన్నా సూక్ష్మమైనది.

యో వా త్వణీయాన్పరమస్య విష్ణోః స ఏవ రూపో మహతో మహీయాన్ । తేషామన్యోన్యం న విశేషోస్తి కశ్చిదచిన్త్యరూపే చ విచిన్తనీయః ॥ ౩,౩.

ఏది అత్యంత సూక్ష్మమైతే అది పరమ విష్ణువునిదే, అదే రూపం మహత్తైనదానికన్నా గొప్పది. వాటిలో పరస్పర భేదం లేదు, అయినా ఆ అచింత్యరూపాన్ని ధ్యానించాలి.

కాలకోటివిహీనత్వం కాలానన్త్యం విదుర్బుధాః । దేశకోటివిహీనత్వం దేశానన్త్యం విదుర్బుధాః ॥ ౩,౩.

కాలానికి అంచు లేకపోవడం అంటే కాలానంత్యం అని పండితులు తెలుసుకుంటారు. దేశానికి అంచు లేకపోవడం అంటే దేశానంత్యం అని పండితులు తెలుసుకుంటారు.

గుణానామప్రమేయత్వే గుణానన్త్యం విదుర్బుధాః । ఆనన్త్యం త్రివిధం నిత్యం హరేర్నాన్యస్య కస్యచిత్ ॥ ౩,౩.

గుణాలకు కొలత లేకపోవడం అంటే గుణానంత్యం అని పండితులు తెలుసుకుంటారు. ఈ మూడు రకాల అనంతత్వం హరిలో శాశ్వతంగా ఉంటుంది, మరెవరిలో ఉండదు.

తస్య సర్వస్వరూపేషు చానన్త్యం తు త్రిలక్షణమ్ । తథాపి దేశతస్తస్య పరిచ్ఛేదోపి యుజ్యతే ॥ ౩,౩.

ఆయన అన్ని రూపాలలో ఈ మూడు లక్షణాల అనంతత్వం ఉంటుంది. అయినా, ఆయనకు దేశ పరిమితి ఉండటం కూడా సాధ్యమే.

పరిచ్ఛేదస్తథా వ్యాప్తేరేకరూపేపి యుజ్యతే । తస్యాచిన్త్యాద్భుతైశ్వర్యం వ్యవహారార్థమేవ చ ॥ ౩,౩.

ఒకే రూపంలో వ్యాప్తికి పరిమితి ఉండటం కూడా సాధ్యమే. ఆయన అద్భుతమైన, అచింత్యమైన ఐశ్వర్యం లోకవ్యవహారానికి మాత్రమే.

గుణతః కాలతశ్చైవ పరిచ్ఛేదో న కుత్రచిత్ । వ్యాప్తత్వం దేశతో హ్యస్తి సర్వభూతేషు యద్యాపి ॥ ౩,౩.

గుణాల పరిమితి లేదా కాల పరిమితి ఎక్కడా ఉండదు. అయినా, అన్ని జీవుల్లో వ్యాప్తి స్థల పరిమితిగా ఉంటుంది.

న చ భేదః క్వచిత్తస్య హ్యణుమాత్రేపి యుజ్యతే । తథాపి విద్యతేణుత్వం తస్మాదైశ్వర్యయోగతః ॥ ౩,౩.

దానిలో ఎక్కడా, ఎంత చిన్నదైనా, విభేదమేమీ ఉండదు. అయినా, పరమాధికారం వల్ల సూక్ష్మత్వం మాత్రం ఉంటుంది.

తస్మాద్విద్ధ్యవతారార్థం వ్యాప్తత్వం చాపి భణ్యతే । యత్తస్య వ్యాపకం రూపం పరం నారాయణం విదుః ॥ ౩,౩.

కాబట్టి, అవతారార్థంగా వ్యాప్తి కూడా చెప్పబడింది. ఆ పరమమైన, అన్నిటినీ వ్యాపించే రూపమే నారాయణుడు అని తెలుసు.

అతశ్చ పరమాణూనాం పార్థివాఽనన్త్యవాదినామ్ । భేదః పరస్పరం జ్ఞేయస్తథేశస్య మహాత్మనః ॥ ౩,౩.

అందువల్ల, భూమి పరమాణువులు అనంతమని చెప్పేవారిలో పరమాణువులకు పరస్పరం భేదం ఉందని, అలాగే మహాత్ముడైన ఈశ్వరునికీ తెలుసుకోవాలి.

జడేశయోర్జడానాం చ జీవానాం చ పరస్పరమ్ । తథైవ జడజీవానాం నిత్యం భేదో జడేశయోః ॥ ౩,౩.

జడ పదార్థం, ఈశ్వరుడు, జడజీవులు, సజీవులు — వీటిలో పరస్పరం, అలాగే జడ, సజీవుల మధ్య ఎప్పుడూ భేదం ఉంటుంది.

పఞ్చ భేదా ఇమే నిత్యం సర్వావస్థాసు సర్వశః । ఏతాదృశ్యాం తు మాయాయాం వీర్యమాధత్త వీర్యవాన్ ॥ ౩,౩.

ఈ ఐదు భేదాలు అన్ని స్థితుల్లో, అన్ని విధాలా ఎప్పుడూ ఉంటాయి. ఇలాంటి మాయలో, శక్తిమంతుడు తన బలాన్ని ప్రతిష్టించాడు.

పురుషాఖ్యో హరిస్తస్మాత్త్రిగుణానసృజత్ప్రభుః ॥ ౩,౩.

అందుకే, పురుషుడు అనే హరి ప్రభువు మూడు గుణాలను సృష్టించాడు.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౪ శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । యథా ససర్జ భగవాంస్త్రీన్ గుణాన్ప్రకృతేస్తదా । లక్ష్మీస్త్రిరూపా సంభూతా శ్రీర్భూర్దుర్గోతి సంజ్ఞితా ॥ ౩,౪.

శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: ఆ సమయంలో భగవంతుడు ప్రకృతిలో నుంచి మూడు గుణాలను సృష్టించగా, లక్ష్మీ మూడు రూపాల్లో ప్రकटించింది. అవి శ్రీ, భూ, దుర్గ అనే పేర్లతో ప్రసిద్ధి చెందాయి.

సత్త్వాభిమానినీ శ్రీస్తు భూర్దేవీ రజమానినీ । తమోభిమానినీ దుర్గా హ్యేవమాహుర్మనీషిణః ॥ ౩,౪.

శ్రీదేవి సత్త్వగుణానికి, భూదేవి రజోగుణానికి, దుర్గ తామోగుణానికి సంబంధించినవారు అని పండితులు చెబుతారు.

అన్తరం న విజానీయాద్రూపాణాం చ పరస్పరమ్ । గుణానాం చైవ సంబన్ధాద్దుర్గాదీనాం ఖగేశ్వర ॥ ౩,౪.

ఓ పక్షిరాజా! దుర్గాదుల రూపాల్లో గుణాల సంబంధం వల్ల వాటిలో ఏ విధమైన తేడా ఉందని భావించకూడదు.

అన్తరం యే విజానన్తి తే యాన్త్యన్ధన్తమః పరమ్ । పురుషస్తు త్రిరూపోభూద్విష్ణుర్బ్రహ్మా భవేతిసః ॥ ౩,౪.

వాటిలో తేడా ఉందని భావించే వారు తీవ్రమైన అంధకారంలో పడతారు. పురుషుడు మూడు రూపాలుగా, విష్ణువు, బ్రహ్మగా మారాడు.

సత్త్వేన లోకాన్వర్ధయితుం విష్ణుః సాక్షాద్ధరిః స్వయమ్ । సృష్టిం కర్తుం చ రజసా బ్రహ్మణి ప్రావిశద్ధరిః ॥ ౩,౪.

సత్త్వగుణంతో లోకాలను అభివృద్ధి చేయడానికి విష్ణువు, హరిదేవుడు స్వయంగా ప్రవేశించాడు. సృష్టి చేయడానికి రజోగుణంతో బ్రహ్మలో ప్రవేశించాడు.

ఆద్యో బ్రహ్మా స విజ్ఞేయో న తు సాక్షాద్ధరిః స్వయమ్ । తమసాపి సమాన్హన్తుం రుద్రే చ ప్రావిశద్ధరిః ॥ ౩,౪.

ఆ మొదటి బ్రహ్మను తెలుసుకోవాలి, కాని ఆయన స్వయంగా హరి కాదు. తామోగుణంతో సంహారం చేయడానికి హరి రుద్రునిలోనూ ప్రవేశించాడు.

రుద్రే స్థితో రుద్రసంజ్ఞో న రుద్రస్తు హరిః స్వయమ్ । విష్ణురేవ హరిః సాక్షాత్తావుభౌన హరీ స్మృతౌ ॥ ౩,౪.

హరి రుద్రునిలో ఉండి రుద్రునిగా పిలవబడతాడు. కాని రుద్రుడు స్వయంగా హరి కాదు. విష్ణువే నేరుగా హరి. ఇద్దరినీ హరి అని స్మృతిలో అంటారు.

ఆవిష్టరూపౌ విజ్ఞేయౌ బ్రహ్మరుద్రాభిధాయకౌ । ఏవం జ్ఞాత్వా మోక్షమేతి నాన్యథా తు కథఞ్చన ॥ ౩,౪.

బ్రహ్మ, రుద్రులు ఆ పేర్లతో పిలవబడే ప్రవేశించిన రూపాలుగా తెలుసుకోవాలి. ఇలా తెలుసుకుంటేనే మోక్షం లభిస్తుంది, వేరే విధంగా కాదు.

విష్ణుబ్రహ్మాదిరూపాణామైక్యం జానన్తి యే ద్విజాః । తే యాన్తి నరకం ఘోరం పునరావృత్తివర్జితమ్ ॥ ౩,౪.

విష్ణువు, బ్రహ్మ మొదలైనవారి రూపాలు ఒక్కటే అని నమ్మే ద్విజులు భయంకరమైన నరకానికి వెళ్తారు. అక్కడి నుంచి తిరిగి రావడం లేదు.

గుణత్రయం ప్రవిష్టస్తు పురుషో హరిరవ్యయః । కార్యోన్ముఖం యథా భూయాత్క్షోభయామాస వై తథా ॥ ౩,౪.

అక్షయుడైన హరి మూడు గుణాల్లో ప్రవేశించి, కార్యానికి సిద్ధంగా వాటిని కదిలించాడు.

జాతక్షోభాద్భగవతో మహానాసీద్గుణత్రయాత్ । గుణత్రయే విద్యమానాద్భాగాదేవ న సంశయః ॥ ౩,౪.

భగవంతుని గుణత్రయ క్షోభం వల్ల మహత్తత్త్వం ఉద్భవించింది. మూడు గుణాల విభాగం వల్లే అది ఏర్పడింది, ఇందులో సందేహం లేదు.

మహతో బ్రహ్మవాయూ చ జజ్ఞాతే ఖాభిమానినౌ । తస్య సంవత్సరాత్పశ్చాద్యమలౌ సంబభూవతుః ॥ ౩,౪.

బ్రహ్మ మరియు వాయువు అనే మహానుభావులు, ఖము అనే స్థలాన్ని గర్వంగా భావిస్తూ పుట్టారు. వారి నుండి సంవత్సరం తర్వాత ఇద్దరు కవలలు జన్మించారు.

రజః ప్రధానం యత్తత్వం మహత్తత్తవమితీరితమ్ । సర్గం త్విమం విజానీయాద్గుణవైషమ్యనామకమ్ ॥ ౩,౪.

రజోగుణం ప్రధానమైన తత్వాన్ని మహత్తత్వం అని అంటారు. ఈ సృష్టిని గుణాల అసమానత వల్ల ఏర్పడిందని తెలుసుకో.

గరుడ ఉవాచ । మహత్తత్తవస్వరూపస్య జ్ఞానార్థం దేవకీసుత । త్వయోక్తా గుణవైషమ్యనామికా సృష్టిరుత్తమా ॥ ౩,౪.

గరుడుడు అడిగాడు: మహత్తత్వ స్వరూపాన్ని తెలుసుకోవడానికి, దేవకీ కుమారా, నీవు గుణాల అసమానత అనే గొప్ప సృష్టిని వివరించావు.

గుణవైషమ్యశబ్దార్థం మమ బ్రూహి మహాప్రభో । శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । గుణవైషమ్యశబ్దార్థజ్ఞాపనాయ ఖగేశ్వర ॥ ౩,౪.

ప్రభూ, 'గుణాల అసమానత' అనే పదానికి అర్థం చెప్పుము. శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: 'గుణాల అసమానత' అనే పదానికి అర్థాన్ని వివరించేందుకు, ఓ పక్షిరాజా—