పరావరత్వం తేషాం తు వ్యక్తిమాత్రవిశేషతః । న దేశకాలసామర్థ్యాత్పారావర్యం కథఞ్చన ॥ ౩,౩.
వాటిలో ఉన్న ఉన్నతత, తక్కువత అన్నీ రూపభేదాల వల్లే. దేశం, కాలం, సామర్థ్యం వల్ల ఎలాంటి తేడా ఉండదు.
పూర్వరూపం చ పూర్ణం చ పూర్ణం పదవితారగమ్? । రూపం తదాత్మన్యాదాయ పూర్ణమేవావశిష్యతే ॥ ౩,౩.
మునుపటి రూపం సంపూర్ణమైనదే. ఆ సంపూర్ణ రూపం పరమపదానికి వ్యాపిస్తుంది. ఆ రూపాన్ని తనలో గ్రహించినప్పుడు, చివరకు సంపూర్ణత మాత్రమే మిగిలిపోతుంది.
లౌకికవ్యవహారోయం భూభారక్షపణాదికః । తస్య దృర్ష్టి వినా నాన్యో లయః కృష్ణాదినా క్వచిత్ ॥ ౩,౩.
ఈ లోకంలో భూభారం తొలగించడం వంటి కార్యాలు జరుగుతాయి. ఆయన దృష్టి లేకుండా, కృష్ణుడు లేదా ఇతరుల వల్ల ఎక్కడా లయము సంభవించదు.
తత్త్వే పీడా న కర్తవ్యా తయా దుః ఖాని విన్దతి । అత్యన్తపీడనాత్తస్య రోగస్తస్య న సంశయః ॥ ౩,౩.
నిజంగా, బాధను కలిగించకూడదు. బాధ పెడితే దాని వల్ల దుఃఖాలు కలుగుతాయి. అతి బాధ కలిగిస్తే వ్యాధి వస్తుంది, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
జ్ఞాతవ్యాంశే తు పీడా తు కర్తవ్యా గురుణా సహ । తమన్తేవాసినం చాహుః స ఏవ చు గురుః స్మృతః ॥ ౩,౩.
జ్ఞాన సంబంధమైన విషయాల్లో మాత్రం గురువుతో కలిసి బాధను అనుభవించాలి. అలాంటి శిష్యుడిని అలా అంటారు, అతడే గురువు అని గుర్తించబడతాడు.
యే కుర్వన్తి హరేస్తత్త్వవిచారం తు పరస్పరమ్ । తావేవ గురుశిష్యౌ తు వినతానన్దసంయుత ॥ ౩,౩.
హరిలోని తత్త్వాన్ని పరస్పరం విచారించే వారు నిజంగా గురువు, శిష్యుడవుతారు. వారు వినతానందంతో కలిసివుంటారు.
గురుణాపి సమం హాస్యం కర్తవ్యం కుటిలం వినా । హర్షామర్షయుతః శిష్యో గురుః కౌటిల్యసంయుతః ॥ ౩,౩.
గురువుతో కూడినప్పుడు కూడా, వక్రత లేకుండా నవ్వుకోవాలి. శిష్యుడు ఆనందం, కోపంతో నిండివుంటాడు; గురువు మాత్రం వక్రతతో ఉంటాడు.
ఉభౌ తౌ నిరయం యాతో యావదాచన్ద్రతారకమ్ । సాక్షాద్ధరిః పురుషః పిఙ్గలాక్షః స్వమాయాయాం గుణమయ్యాం మహాత్మా । స్వపౌరుషేణైవ సుమఙ్గలేన అధాత్తు వీర్యం భగవాన్వీర్యవాంశ్చ ॥ ౩,౩.
వారు ఇద్దరూ చంద్రతారలు ఉన్నంతవరకు నరకానికి వెళ్తారు. స్వయంగా హరి, పింగళనేత్రుడు, మహాత్ముడు, తన మాయలోని గుణాలతో, తన స్వశక్తితో, శుభంగా, తన వీర్యాన్ని ప్రసాదించాడు; ఆయన వీర్యవంతుడే.
గరుడ ఉవాచ । వీర్యస్వరూపం బ్రూహి మే వాసుదేవ వీర్యే త్వదీయే సంశయో మే విభాతి । కిం వీర్యమీశస్య స్వరూపభూతం కిం వా విభిన్నం వద సాధు వేత్సి ॥ ౩,౩.
గరుడుడు అడిగాడు: వాసుదేవా, వీర్య స్వరూపం నాకు వివరించు. నీ వీర్యంలో నాకు సందేహం కలుగుతోంది. ప్రభువు యొక్క వీర్యం స్వభావంలోనిదా, లేక వేరుగా ఉందా? నీవు బాగా తెలుసు, చెప్పు.
శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । యద్వీర్యమాధత్త హరిః స్వయం ప్రభుర్మాయాభిధాయాం వినతాతనూజ । తద్వీర్యమాహుర్నృహరేః స్వరూపం విపశ్చితో నిశ్చితతత్త్వదర్శినః ॥ ౩,౩.
శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: హరి తన మాయ అయిన వినతా కుమారునికి స్వయంగా ఇచ్చిన వీర్యాన్ని, నిజాన్ని తెలుసుకున్న జ్ఞానులు నృహరికి స్వరూపమే అని అంటారు.
భిన్నం తదాహుః ప్రాకృతమేవ చాహుః స్వనాభిపద్మాదికవచ్చ బోధ్యమ్ । నైతావతా జ్ఞానరూపస్య విష్ణోర్న వీర్యహానిరితి చిన్తనీయమ్ ॥ ౩,౩.
ఇంకొందరు అది వేరుగా ఉందని, మరికొందరు అది సహజమని అంటారు. అది ఆయన నాభిపద్మం లాంటిదని గ్రహించాలి. దీని వల్ల విష్ణువు యొక్క జ్ఞానరూపానికి లేదా వీర్యానికి ఏ మాత్రం హాని కలగదు; ఇది మనసులో ఉంచుకోవాలి.
వీర్యస్వరూపీ భగవాన్వా సుదేవః సర్వత్ర దేశేపి చ సర్వకాలే । సర్వార్థవాన్యది న స్యాత్ఖగేన్ద్ర తర్హీశ్వరః పురుషో నైవ స స్యాత్ ॥ ౩,౩.
వీర్య స్వరూపుడైన వాసుదేవుడు అన్ని చోట్ల, అన్ని కాలాల్లో, అన్ని విషయాల్లో ఉన్నవాడు. ఓ పక్షిరాజా! ఆయన అన్నిటికీ మూలకారణం కాకపోతే, ఆ ప్రభువు, పురుషుడు ఉండడు.
అచిన్త్యవీర్యైశ్చిన్త్యవీర్యైర్ద్విరూపః స్త్రీరూపమేకం పురుషం తథా పరమ్ । ఉభే రూపే వీర్యవతీ ఖగేన్ద్ర తయోరభేదశ్చిన్తనీయో హి సమ్యకూ ॥ ౩,౩.
అలౌకికమైన శక్తులతో, సాధ్యమైన శక్తులతో కూడి, పరమాత్ముడు ఇద్దరు రూపాలలో కనిపిస్తాడు — ఒకటి స్త్రీరూపం, మరొకటి పురుషరూపం. ఓ పక్షిరాజా, ఈ రెండు రూపాలకూ సమానంగా శక్తి ఉంది. వీటి మధ్య అసలు తేడా లేదని మనసులో బాగా ఆలోచించాలి.
స్త్రీరూపవాన్యది న స్యాత్ఖర్గేద్రస్త్రీణాం కథం ప్రతిబింబత్వమేవ ॥ ౩,౩.
స్త్రీరూపాన్ని పరమాత్ముడు ధరించకపోతే, ఓ పక్షిరాజా, స్త్రీలు ఈ లోకంలో ఎలా ప్రతిబింబించగలుగుతారు?
స్త్రీరూపమస్మాద్బ్రహ్మజం (ద్వాస్తవం) చిన్తనీయం స్వరూపమేతన్నాన్యథా చిన్తనీయమ్ । స్త్రీరూపవన్నైవ విచిన్తనీయం నపుంసకం త్బస్య జన్యం హి విద్ధి ॥ ౩,౩.
స్త్రీరూపం బ్రహ్మం నుండే పుట్టింది. ఇది నిజమైన స్వరూపం, దీన్ని వేరేలా ఊహించకూడదు. స్త్రీరూపాన్ని నపుంసకంగా ఊహించకూడదు, ఎందుకంటే నపుంసకరూపం దాని నుండే పుట్టింది.
నపుంసకం నవైవ స్వరూపభూతమతో హరౌ నాస్తి విచిన్తనీయమ్ । స్త్రీబింబభూతే హరిరూపే ఖగేన్ద్ర శ్రీరూపమస్తీతి విచిన్తనీయమ్ ॥ ౩,౩.
నపుంసకరూపం అసలు స్వరూపం కాదు. అందుకే హరిలో నపుంసకత్వం ఊహించకూడదు. హరి స్త్రీరూపానికి ప్రతిబింబంగా కనిపించినప్పుడు, ఓ పక్షిరాజా, అక్కడ లక్ష్మీదేవి రూపాన్ని మనసులో ఉంచాలి.
గరుడ ఉవాచ । స్త్రియా స్త్రియశ్చ సంయోగం వ్యర్థమహుర్మనీషిణః । స్త్రీరూపభూతే వింబే తు స్త్రీరూపాః సన్తి సర్వదా ॥ ౩,౩.
గరుత్మంతుడు అడిగాడు: స్త్రీకి స్త్రీతో కలయిక వ్యర్థమని పండితులు అంటారు. అయినా, స్త్రీరూపపు ప్రతిబింబంలో ఎప్పుడూ స్త్రీరూపాలే ఉంటాయి.
స్థితౌ తత్ర నిమిత్తం చ బ్రూహి కృష్ణ మమ ప్రభో ॥ ౩,౩.
ఈ స్థితికి కారణం ఏమిటో చెప్పండి, కృష్ణా, నా ప్రభూ.
శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । స్త్రీబింబభూతస్త్రీరూపే లక్ష్మీర్న స్యాత్ఖగేశ్వర । నిత్యావియోగినీ దేవీ కథం స్యాత్పరమాత్మనః ॥ ౩,౩.
శ్రీకృష్ణుడు పలికెను: ఓ పక్షిరాజా, లక్ష్మీదేవి స్త్రీరూపపు ప్రతిబింబంగా లేకపోతే, ఆమె పరమాత్మునితో ఎప్పటికీ విడిపోని దేవిగా ఎలా ఉంటారు?
హరేరనన్తరూపాణాం స్త్రీరూపాణాం ఖగేశ్వర । అనన్తానన్తరూపేణ నిత్యం శుశ్రూషణే రతా ॥ ౩,౩.
హరిలో ఎన్నో రూపాలు ఉన్నాయి, ఓ పక్షిరాజా. ఆ రూపాల్లో స్త్రీరూపాలు అనంతమైనవి. ఆ అనంతమైన రూపాల్లో, ఆమె ఎప్పుడూ సేవలో నిమగ్నంగా ఉంటుంది.
అతో లక్ష్మ్యా వియోగస్తు శఙ్కనీయః కథఞ్చన । నారాయణో నామ హరిః స్వతన్త్రః శ్రియా వినా నాస్తి కదాపి తార్క్ష్య । హరేర్ముకున్దస్య పదారవిన్దే శుశ్రూషమాణా పరమాదరేణ ॥ ౩,౩.
అందువల్ల లక్ష్మీదేవి నుండి వేరుపడటం ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ అనుమానించకూడదు. నారాయణుడు, హరి, లక్ష్మీదేవి లేకుండా ఎప్పుడూ ఉండడు, ఓ తార్క్ష్య. హరి ముఖుందుని పద్మపాదాల వద్ద, ఆమె పరమాదరంతో సేవ చేస్తుంది.
హరిం వినా శ్రీరపి దేశకాలే నాస్తీతి మోక్షేచ్ఛుభిరేవ వేద్యమ్ । యస్యామధాద్వీర్యమనుక్షణం చ సా మామికా చేన్ద్రజాలా త్మికేతి ॥ ౩,౩.
హరి లేకుండా లక్ష్మీదేవి కూడా ఎక్కడా, ఎప్పుడూ ఉండదు — దీనిని మోక్షాన్ని కోరేవారు మాత్రమే తెలుసుకోవాలి. ఎవరిలో ఆమె తన శక్తిని ప్రతిక్షణం ఉంచుతుందో, వారు నా వారు, మాయాశక్తి కలవారు.
వదన్తి యే అసురా మూఢరూపా అధంమతః ప్రవిశన్త్యేవ సర్వే । మాయా నామ ప్రకృతిస్త్వేమాహుః సుసూక్ష్మరూపా న తు చేన్ద్రజాలికా ॥ ౩,౩.
అసురులు, మూర్ఖ స్వరూపులు, నీచమైన బుద్ధి కలవారు, అందరూ పతనమవుతారు. ఈ ప్రకృతిని మాయ అని అంటారు, అది చాలా సూక్ష్మమైన రూపంలో ఉంటుంది, ఇది మాయాజాలం మాత్రమే కాదు.
తస్యాభిమానః శ్రీరితి వేదితవ్యో వీర్యాధానం తత్ర తేషాం చ మేలః । కార్యోన్ముఖం మేలనం చాహురార్యా ఇతో రూపం నాహురాయ్యాశ్చ విష్ణోః ॥ ౩,౩.
ఆమెకు శ్రీ అనే భావం ఉండాలి. అక్కడ శక్తి ప్రదానం జరుగుతుంది, వారి కలయిక అనేది కలిసిపోవడమే. ఆ కలయిక కార్యానికి అనుకూలంగా జరుగుతుందని ఆర్యులు అంటారు. కానీ విష్ణువు యొక్క ఈ రూపాన్ని పండితులు అలా పిలవరు.
సానాది నిత్యా సత్యరూపా చ విష్ణోర్మిథ్యా రూపా సా కథం స్యాత్ఖగేన్ద్ర । సత్యా తనుః ప్రకృతేస్తన్నిగూఢా సత్యత్వమాహుర్వ్యవహారార్థరూపమ్ ॥ ౩,౩.
ఆమె ఆదిలేని, నిత్యమైన, నిజమైన స్వరూపం కలది. ఆమె విష్ణువు యొక్క అబద్ధరూపం ఎలా అవుతుంది, ఓ పక్షిరాజా? ఆమె శరీరం నిజమైనదే, కానీ ప్రకృతిలో దాగి ఉంటుంది. ఆమె నిజమైనదని, లోకవ్యవహారానికి అనుగుణంగా ఉందని అంటారు.
వ్యవహారరూపా సత్యతా చేత్ప్రకృత్యాస్తదా కథం స్యాద్యదనాదిభూతా । అనాదినిత్యా యది న స్యాత్ఖగేన్ద్ర సుశూక్ష్మరూపేణ న కారణం స్యాత్ ॥ ౩,౩.
నిజం అనేది కేవలం లోకవ్యవహారానికి అయితే, ప్రకృతి ఎలా ఆదిలేనిదిగా ఉంటుంది? ఆమె ఆదిలేని, నిత్యమైనదిగా లేకపోతే, ఓ పక్షిరాజా, ఆ సూక్ష్మరూపంలో కారణంగా ఉండలేను.
సూక్ష్మేణ రూపేణ చ కారణం స్యాత్తర్హి ప్రపఞ్చస్య చ కారణం వద । అవిద్యాయా వశతో విష్ణురేవ నానారూపైర్దృశ్యతే విష్ణురేవ ॥ ౩,౩.
ఆమె సూక్ష్మరూపంతో కారణంగా ఉంటుంది. మరి, ఈ జగత్తుకు ఆమె ఎలా కారణమో చెప్పు. అవిద్యాశక్తి వల్ల విష్ణువు అనేక రూపాల్లో కనిపిస్తాడు. కానీ, కనిపించే వారు విష్ణువే.
శాస్త్రజ్ఞానాన్నాశమేతి హ్యవిద్యా న సంశయో హరిణా చైక్యమేతి । ఏవం బ్రూషే యది వాదత్ఖగేన్ద్ర వక్ష్యేహం తే తత్ర యుక్తిం శృణు త్వమ్ ॥ ౩,౩.
శాస్త్రజ్ఞానం వల్ల అవిద్య నశిస్తుంది — ఇందులో సందేహం లేదు. హరిలో ఏకం కలుగుతుంది. నీవు అలా అంటావా, ఓ పక్షిరాజా? అయితే నేను దీనికి కారణాన్ని చెబుతాను, విను.
సర్వజ్ఞరూపస్య హి మే మురారేః కథం హరేర్ఘటతే హ్యజ్ఞతా చ । సూర్యే యథా తమో నాస్తి తథా నారాయణే హరౌ । అజ్ఞానం నాస్తి పక్షీద్ర కథం తత్వం బ్రవీష్యహో ॥ ౩,౩.
నేను మూరారి, సర్వజ్ఞ స్వరూపుడిని. నాలో అవిద్య ఎలా ఉంటుంది? సూర్యునిలో చీకటి లేనట్లు, నారాయణుడు హరిలో అవిద్య ఉండదు, ఓ పక్షిరాజా. ఇది ఎలా అంటావో చెప్పు.
అతో నాహం బ్రాహ్మణస్త్వాదికాలాదుపాధిసంబన్ధవశాదజ్ఞతాచేత్ । సర్వజ్ఞోసౌ కుత్ర పక్షీన్ద్ర విష్ణురల్పజ్ఞజీవో జ్ఞానశూన్యశ్చ కుత్ర ॥ ౩,౩.
అందువల్ల, నేను ఆదికాలం నుండి బ్రాహ్మణుడిని కాను — ఉపాధులతో సంబంధం వల్ల అవిద్య ఉంటే. సర్వజ్ఞుడు అయిన విష్ణువు ఎక్కడ? పరిమితమైన, అవిద్యతో కూడిన జీవుడు ఎక్కడ, ఓ పక్షిరాజా?